polityka zagraniczna usa thierry meyssan dzia<u+0142>ania r<u+00f3><u+017c>nych urz<u+0119>d<u+00f3>w stan<u+00f3>w zjednoczonych na arenie mi<u+0119>dzynarodowej s<u+0105> cz<u+0119>sto nieskoordynowane. na przyk<u+0142>ad w syrii, gdzie formacje stworzone przez pentagon walcz<u+0105> przeciwko formacjom stworzonym przez cia. natomiast w dw<u+00f3>ch sprawach: podzia<u+0142>u europy na uni<u+0119> europejsk<u+0105> i rosj<u+0119>, oraz podzia<u+0142>u dalekiego wschodu na asean i chiny <u+2013> dzia<u+0142>aj<u+0105> one ca<u+0142>kowicie zgodnie. jakie s<u+0105> cele polityki zagranicznej usa i czy mo<u+017c>na przewidzie<u+0107> ow<u+0105> polityk<u+0119>?




sie<u+0107> voltaire | damaszek (syria) | 29 pa<u+017a>dziernika 2016 deutsch <u+03b5><u+03bb><u+03bb><u+03b7><u+03bd><u+03b9><u+03ba><u+03ac> english espa<u+00f1>ol <u+0641><u+0627><u+0631><u+0633><u+0649> fran<u+00e7>ais italiano portugu<u+00ea>s t<u+00fc>rk<u+00e7>e <u+0440><u+0443><u+0441><u+0441><u+043a><u+0438><u+0439> nederlands <u+0639><u+0631><u+0628><u+064a> prognozuj<u+0105>c polityk<u+0119> zagraniczn<u+0105> usa na przestrzeni niemal stulecia, politolodzy dzielili polityk<u+00f3>w na izolacjonist<u+00f3>w i interwencjonist<u+00f3>w. tych pierwszych zaliczali do <u+201e>ojc<u+00f3>w-pielgrzym<u+00f3>w<u+201d>, kt<u+00f3>rzy uciekli ze starej europy i chcieli zbudowa<u+0107> nowy <u+015b>wiat, oparty na warto<u+015b>ciach religijnych, a zatem pozbawiony europejskiego cynizmu. drugich za<u+015b>, do <u+201e>ojc<u+00f3>w-za<u+0142>o<u+017c>ycieli<u+201d>, kt<u+00f3>rzy nie tylko chcieli uzyska<u+0107> niepodleg<u+0142>o<u+015b><u+0107>, ale i kontynuowa<u+0107> na sw<u+00f3>j spos<u+00f3>b projekt imperium brytyjskiego.




dzisiaj taki podzia<u+0142> nie ma ju<u+017c> sensu, albowiem nawet tak wielkie kraje jak stany zjednoczone nie mog<u+0105> by<u+0107> samowystarczalne. dlatego w usa jest ju<u+017c> regu<u+0142><u+0105> pot<u+0119>pianie politycznych przeciwnik<u+00f3>w izolacjonizmu, i jednocze<u+015b>nie nie ma tam ani jednego polityka, z wyj<u+0105>tkiem rona paula, kt<u+00f3>ry by tej [izolacjonistycznej] linii chcia<u+0142> broni<u+0107>.




spory tocz<u+0105> si<u+0119> pomi<u+0119>dzy zwolennikami wiecznej wojny i wyznawcami wykorzystywania bardziej mi<u+0119>kkiej si<u+0142>y. a je<u+015b>li wierzy<u+0107> pracom marcina gilensa i beniamina i. paige<u+2019>a, to dzisiejsza polityka stan<u+00f3>w zjednoczonych jest prowadzona przez grupy interes<u+00f3>w, niezale<u+017c>nie od woli obywateli [ 1 ]. zgodnie z logik<u+0105>, w sporach tych mo<u+017c>na dostrzec wp<u+0142>ywy <u+2013> z jednej strony <u+2013> kompleksu wojskowo-przemys<u+0142>owego, kt<u+00f3>ry dominuje w gospodarce stan<u+00f3>w zjednoczonych, a z drugiej strony <u+2013> firm korzystaj<u+0105>cych z rozlicze<u+0144> bezgot<u+00f3>wkowych przy op<u+0142>atach za swoj<u+0105> produkcj<u+0119> (oprogramowanie, hi-tech, rozrywka), kt<u+00f3>ra tak w<u+0142>a<u+015b>ciwie jest raczej produkcj<u+0105> wirtualn<u+0105>, ni<u+017c> realn<u+0105>, czyli firmy te pobieraj<u+0105> haracz tam, gdzie nie ma wojen.




jednak<u+017c>e, taki punkt widzenia pozostawia z boku problem dost<u+0119>pu do u<u+017c>ytecznych kopalin i <u+017a>r<u+00f3>de<u+0142> energii, kt<u+00f3>ry by<u+0142> problemem dominuj<u+0105>cym w xix i xx wieku, a dzisiaj, chocia<u+017c> straci<u+0142> swoj<u+0105> ostro<u+015b><u+0107>, to nie znikn<u+0105><u+0142> ca<u+0142>kowicie.




po og<u+0142>oszeniu <u+201e>doktryny cartera<u+201d> [ 2 ], kt<u+00f3>ra zalicza dost<u+0119>p do w<u+0119>glowodor<u+00f3>w na <u+201e>wielkim bliskim wschodzie<u+201d> do kwestii <u+201e>bezpiecze<u+0144>stwa narodowego<u+201d>, waszyngton stworzy<u+0142> centcom [united states central command <u+2013> centralne dow<u+00f3>dztwo stan<u+00f3>w zjednoczonych], skierowa<u+0142> do zatoki perskiej ponad 500.000 ludzi i og<u+0142>osi<u+0142> sprawowanie kontroli nad ca<u+0142>ym regionem. wszyscy pami<u+0119>taj<u+0105> jak dick cheney, upewniwszy si<u+0119> co do nieuchronno<u+015b>ci <u+201e>peak oil<u+201d> [szczytu wydobycia ropy naftowej], zacz<u+0105><u+0142> przygotowywa<u+0107> <u+201e>arabsk<u+0105> wiosn<u+0119><u+201d> i wojny przeciwko tym pa<u+0144>stwom, kt<u+00f3>re nie zechcia<u+0142>y podda<u+0107> si<u+0119> kontroli. jednak<u+017c>e, polityka ta straci<u+0142>a sens, gdy tylko zacz<u+0119>to j<u+0105> prowadzi<u+0107>, albowiem stany zjednoczone, opr<u+00f3>cz w<u+0142>asnego wydobycia gazu <u+0142>upkowego i ropy naftowej, przej<u+0119><u+0142>y dodatkowo kontrol<u+0119> nad w<u+0119>glowodorami zatoki meksyka<u+0144>skiej. dlatego w najbli<u+017c>szych latach stany zjednoczone nie tylko zostawi<u+0105> w spokoju <u+201e>wielki bliski wsch<u+00f3>d<u+201d>, ale b<u+0119>d<u+0105> te<u+017c> zmuszone rozpocz<u+0105><u+0107> wielk<u+0105> wojn<u+0119> z wenezuel<u+0105>, kt<u+00f3>ra jest jedynym krajem <u+015b>redniej wielko<u+015b>ci, zdolnym konkurowa<u+0107>, a nawet zagra<u+017c>a<u+0107> [ameryka<u+0144>skiej] eksploatacji z<u+0142><u+00f3><u+017c> w zatoce meksyka<u+0144>skiej.




w serii wywiad<u+00f3>w dla <u+201e> the atlantic <u+201d> prezydent obama pr<u+00f3>bowa<u+0142> uzasadni<u+0107> swoj<u+0105> doktryn<u+0119> [ 3 ]. d<u+0142>ugo powtarza<u+0142> jedno i to samo tym, kt<u+00f3>rzy go oskar<u+017c>ali o niezgodno<u+015b><u+0107> i s<u+0142>abo<u+015b><u+0107>, zw<u+0142>aszcza po sprawie <u+201e>czerwonej linii<u+201d> w syrii. rzeczywi<u+015b>cie, powiedzia<u+0142> on, <u+017c>e u<u+017c>ycie broni chemicznej b<u+0119>dzie czerwon<u+0105> lini<u+0105>, kt<u+00f3>rej nie wolno przekroczy<u+0107>, ale gdy jego administracja przekonywa<u+0142>a go o tym, <u+017c>e syryjska republika arabska zastosowa<u+0142>a bro<u+0144> chemiczn<u+0105> wobec w<u+0142>asnego narodu <u+2013> obama odm<u+00f3>wi<u+0142> przyst<u+0105>pienia do nowej wojny. nie wchodz<u+0105>c w dyskusj<u+0119> na temat zasadno<u+015b>ci tego oskar<u+017c>enia, prezydent podkre<u+015b>li<u+0142>, <u+017c>e stany zjednoczone nie powinny ryzykowa<u+0107> <u+017c>ycia swoich <u+017c>o<u+0142>nierzy w tym konflikcie, i <u+017c>e zdecydowa<u+0142> zachowa<u+0107> ich si<u+0142>y do walki z prawdziwymi zagro<u+017c>eniami dla narodowych interes<u+00f3>w kraju. w tej pow<u+015b>ci<u+0105>gliwo<u+015b>ci tkwi ca<u+0142>a istota <u+201e>doktryny obamy<u+201d>.




czym<u+017c>e s<u+0105> zatem owe <u+201e>prawdziwe zagro<u+017c>enia<u+201d>? prezydent nic o tym nie powiedzia<u+0142>. najlepiej b<u+0119>dzie przyjrze<u+0107> si<u+0119> pracom rady wywiadu narodowego usa ( us national intelligence council , nic), pami<u+0119>taj<u+0105>c o sile wymienionych wy<u+017c>ej grup interes<u+00f3>w. okazuje si<u+0119>, <u+017c>e stany zjednoczone porzuci<u+0142>y stworzon<u+0105> po 11 wrze<u+015b>nia <u+201e>doktryn<u+0119> jerzego busha m<u+0142>odszego<u+201d> o globalnej dominacji, powracaj<u+0105>c do doktryny jego ojca <u+2013> o przewadze handlowej. po zako<u+0144>czeniu zimnej wojny (z woli jej uczestnik<u+00f3>w), ca<u+0142>y <u+015b>wiat zaj<u+0105><u+0142> si<u+0119> rywalizacj<u+0105> gospodarcz<u+0105> w ramach liberalnego systemu kapitalistycznego.




a dla wi<u+0119>kszej pewno<u+015b>ci co do tego, <u+017c>e epoka konfrontacji ideologicznej jest ju<u+017c> zako<u+0144>czona, prezydent obama zbli<u+017c>y<u+0142> si<u+0119> z kub<u+0105> i iranem. trzeba by<u+0142>o zmniejszy<u+0107> opozycyjno<u+015b><u+0107> tych dw<u+00f3>ch rewolucyjnych pa<u+0144>stw, kt<u+00f3>re kwestionuj<u+0105> nie tylko prymat stan<u+00f3>w zjednoczonych, ale i zasady gry na arenie mi<u+0119>dzynarodowej. nieuczciwo<u+015b><u+0107>, jak<u+0105> stany zjednoczone pokaza<u+0142>y przy realizacji umowy 5+1, <u+015b>wiadczy o tym, <u+017c>e nie chodzi<u+0142>o im o ira<u+0144>ski program nuklearny, lecz jedynie o pr<u+00f3>b<u+0119> przytrzymania na smyczy rewolucji chomeinistycznej.




to w<u+0142>a<u+015b>nie w tym kontek<u+015b>cie nast<u+0119>puje powr<u+00f3>t do <u+201e>doktryny wolfowitza<u+201d>, zgodnie z kt<u+00f3>r<u+0105> dobre s<u+0105> wszelkie <u+015b>rodki, kt<u+00f3>re s<u+0142>u<u+017c><u+0105> okie<u+0142>znaniu konkurent<u+00f3>w, w tym tak<u+017c>e unii europejskiej [ 4 ]. strategia ta, jak si<u+0119> wydaje, by<u+0142>a korygowana w miar<u+0119> rosn<u+0105>cych obaw waszyngtonu, obserwuj<u+0105>cego uwa<u+017c>nie przebudzenie si<u+0119> chin. dlatego m<u+00f3>wi si<u+0119> o strategicznym <u+201e>zwrocie na daleki wsch<u+00f3>d", kt<u+00f3>ry ma polega<u+0107> na przerzuceniu tam wojsk z bliskiego wschodu, <u+017c>eby kontrolowa<u+0107> region dalekowschodni i powstrzymywa<u+0107> chiny. i chocia<u+017c> pentagon nie wspomina ju<u+017c> o szalonym neokonserwatywnym planie pokonania chin, to jednak zamierza on ograniczy<u+0107> rol<u+0119> ekonomiczn<u+0105> tego pa<u+0144>stwa i nie dopu<u+015b>ci<u+0107> do rozszerzania si<u+0119> jego politycznych wp<u+0142>yw<u+00f3>w na <u+015b>wiecie.




jednak<u+017c>e to, co teraz widzimy jest zupe<u+0142>nym zaprzeczeniem strategii <u+201e>zwrotu na daleki wsch<u+00f3>d<u+201d>. stany zjednoczone z pewno<u+015b>ci<u+0105> zwi<u+0119>kszy<u+0142>y (nieznacznie) swoj<u+0105> obecno<u+015b><u+0107> w regionie azji i pacyfiku, ale przede wszystkim zadba<u+0142>y o swoj<u+0105> siln<u+0105> obecno<u+015b><u+0107> militarn<u+0105> w europie <u+015a>rodkowej. a w czasie, gdy wojna wci<u+0105><u+017c> szaleje w palestynie, jemenie, syrii i iraku, gdy zagra<u+017c>a now<u+0105> po<u+017c>og<u+0105> libii <u+2013> zostaje rozpalony nowy konflikt na ukrainie. taki rozw<u+00f3>j wydarze<u+0144> mo<u+017c>emy zinterpretowa<u+0107> na dwa sposoby.




z jednej strony, mo<u+017c>emy uzna<u+0107>, <u+017c>e zbli<u+017c>anie si<u+0119> nato do rosyjskich granic <u+2013> i wojskowa reakcja moskwy <u+2013> niczym <u+015b>wiatu nie grozi. rzeczywi<u+015b>cie, anga<u+017c>owanie si<u+0119> w taki konflikt jest ryzykowne, a do tego zupe<u+0142>nie niepotrzebne. w takim wariancie, wojna na ukrainie (wraz ze wszystkimi tymi sankcjami i kontr-sankcjami) nie b<u+0119>dzie skierowana przeciwko rosji, lecz b<u+0119>dzie sztucznie sfabrykowan<u+0105> <u+2013> specjalnie dla europy <u+2013> projekcj<u+0105> rzekomego zagro<u+017c>enia rosyjskiego, co pozwoli stanom zjednoczonym <u+201e>broni<u+0107><u+201d> swoich naiwnych sojusznik<u+00f3>w.




lecz, patrz<u+0105>c z drugiej strony, dobrobyt gospodarczy stan<u+00f3>w zjednoczonych opiera si<u+0119> na ich kontroli nad <u+015b>wiatowym handlem, a w konsekwencji <u+2013> na utrzymaniu morskich dr<u+00f3>g handlowych [ 5 ]. za<u+015b> rosja i chiny, chc<u+0105>c si<u+0119> rozwija<u+0107>, pragn<u+0105> uwolni<u+0107> si<u+0119> od ameryka<u+0144>skiej kurateli, a w konsekwencji musz<u+0105> otworzy<u+0107> kontynentalne szlaki handlowe. taka jest istota projektu [przewodnicz<u+0105>cego chi<u+0144>skiej republiki ludowej] xi jinpinga, zak<u+0142>adaj<u+0105>cego budow<u+0119> dw<u+00f3>ch jedwabnych szlak<u+00f3>w, z kt<u+00f3>rych jeden ma dociera<u+0107>, jak w czasach antycznych, przez azj<u+0119> <u+015a>rodkow<u+0105>, pakistan, iran, irak i syri<u+0119> do morza <u+015a>r<u+00f3>dziemnego, a drugi ma prowadzi<u+0107> przez rosj<u+0119> do niemiec. obie te drogi s<u+0105> dzi<u+015b> zablokowane: przez ipis (isis) w lewancie i przez ukrain<u+0119> w europie.




kwestia kontroli nad morskimi szlakami handlowymi stanowi<u+0142>a centralny punkt strategii ameryka<u+0144>skiej na pocz<u+0105>tku xxi wieku, przy wsparciu pirat<u+00f3>w z rogu afryki [p<u+00f3><u+0142>wyspu somalijskiego] [ 6 ], a strategia ta sko<u+0144>czy<u+0142>a si<u+0119> fiaskiem, gdy moskwa i pekin skierowa<u+0142>y swoje okr<u+0119>ty wojenne do tego regionu. jednak<u+017c>e, mimo, i<u+017c> chiny maj<u+0105> do dyspozycji [od 2015 r.] dwukrotnie powi<u+0119>kszone przez egipt koryto kana<u+0142>u sueskiego, to przej<u+015b>cie przez cie<u+015b>nin<u+0119> bab-el-mandeb, pozostaj<u+0105>ce oficjalnie pod kontrol<u+0105> republiki d<u+017c>ibuti, kontrolowane jest w rzeczywisto<u+015b>ci przez al-kaid<u+0119> za po<u+015b>rednictwem islamskiego emiratu mukalla [miasto al-mukalla na wybrze<u+017c>u jemenu zosta<u+0142>o zdobyte w kwietniu 2016 r. przez wojska arabii saudyjskiej <u+2013> przyp. t<u+0142>um.].




opr<u+00f3>cz kontroli morskich szlak<u+00f3>w handlowych, nale<u+017c>y te<u+017c> uwzgl<u+0119>dni<u+0107> kontrol<u+0119> nad operacjami finansowymi. w tym w<u+0142>a<u+015b>nie celu ministerstwo sprawiedliwo<u+015b>ci stan<u+00f3>w zjednoczonych og<u+0142>osi<u+0142>o zasady, kt<u+00f3>re amerykanie staraj<u+0105> si<u+0119> stopniowo narzuci<u+0107> bankom na ca<u+0142>ym <u+015b>wiecie. lecz tutaj tak<u+017c>e rosja stworzy<u+0142>a sw<u+00f3>j w<u+0142>asny system p<u+0142>atno<u+015b>ci swift, natomiast chiny zrezygnowa<u+0142>y z wymienialno<u+015b>ci swojej waluty na dolary, by nie da<u+0107> si<u+0119> skr<u+0119>powa<u+0107> ameryka<u+0144>skimi przepisami.




je<u+017c>eli ta analiza jest prawid<u+0142>owa, to wojny w syrii i na ukrainie trwa<u+0107> b<u+0119>d<u+0105> dop<u+00f3>ty, dop<u+00f3>ki rosja i chiny nie utoruj<u+0105> sobie chocia<u+017c> jednego bezpiecznego kontynentalnego szlaku handlowego do europy zachodniej. w<u+0142>a<u+015b>nie w tym kontek<u+015b>cie nale<u+017c>y postrzega<u+0107> wysi<u+0142>ki stan<u+00f3>w zjednoczonych, podejmowane dla przeci<u+0105>gni<u+0119>cia do ich obozu bia<u+0142>orusi, przeciwko kt<u+00f3>rej amerykanie tak d<u+0142>ugo wyst<u+0119>powali. <u+2013> jest to jedyny spos<u+00f3>b na poszerzenie ukrai<u+0144>skiej zapory i zbudowanie szczelnej przegrody pomi<u+0119>dzy europ<u+0105> zachodni<u+0105> i wschodni<u+0105>.




z tej perspektywy widzimy, <u+017c>e negocjacje handlowe, jakie stany zjednoczone prowadz<u+0105> z uni<u+0105> europejsk<u+0105> (ttip) i pa<u+0144>stwami asean (tpp) nie maj<u+0105> na celu umocnienia ich wymiany handlowej. wr<u+0119>cz przeciwnie: ich celem jest wyeliminowanie z rynku rosji i chin. to niepoj<u+0119>te, <u+017c>e europejczycy i azjaci skupili si<u+0119> na wyborze standard<u+00f3>w produkcyjnych, a nie na <u+017c><u+0105>daniu udzia<u+0142>u rosji i chin w tych<u+017c>e negocjacjach.




i wreszcie, ko<u+0144>cowy wniosek jaki nale<u+017c>y wyci<u+0105>gn<u+0105><u+0107> z wywiad<u+00f3>w obamy dla <u+201e> the atlantic <u+201d> sprowadza si<u+0119> do tego, <u+017c>e stany zjednoczone zamierzaj<u+0105> odnowi<u+0107> swoje sojusze i dostosowa<u+0107> je do nowej doktryny strategicznej. dlatego np. popieranie re<u+017c>imu saud<u+00f3>w, kt<u+00f3>rzy gwarantowali dostawy ropy naftowej z bliskiego wschodu, nie jest ju<u+017c> dla amerykan<u+00f3>w <u+017c>adnym interesem i staje si<u+0119> nawet ci<u+0119><u+017c>arem. podobnie jak <u+201e>specjalne stosunki<u+201d> z wielk<u+0105> brytani<u+0105>, kt<u+00f3>re niegdy<u+015b> mia<u+0142>y wielkie znaczenie dla warunk<u+00f3>w kontroli nad oceanami (karta atlantycka) i przy pr<u+00f3>bie ukszta<u+0142>towania <u+015b>wiata jednobiegunowego (wojna w iraku) <u+2013> lecz dzisiaj nie s<u+0105> ju<u+017c> <u+017c>adnym konkretnym interesem i musz<u+0105> by<u+0107> ponownie przemy<u+015b>lane. nie wspominaj<u+0105>c ju<u+017c> o kosztownym popieraniu izraela, kt<u+00f3>re nie s<u+0142>u<u+017c>y ju<u+017c> realizacji cel<u+00f3>w na bliskim wschodzie, i kt<u+00f3>re mo<u+017c>e nie by<u+0107> kontynuowane, je<u+017c>eli tel awiw nie oka<u+017c>e si<u+0119> przydatny w innych cz<u+0119><u+015b>ciach <u+015b>wiata.




powy<u+017c>sze uwagi nie uwzgl<u+0119>dniaj<u+0105> obecnej kampanii prezydenckiej w usa, w kt<u+00f3>rej <u+015b>cieraj<u+0105> si<u+0119>: kompleks wojskowo-przemys<u+0142>owy i ideologia wasp-owska, reprezentowane przez hilari<u+0119> clinton, oraz, z drugiej strony, przemys<u+0142> bankowych system<u+00f3>w p<u+0142>atno<u+015b>ci bezgot<u+00f3>wkowej (toll industry) i zwolennicy umowy spo<u+0142>ecznej pt. <u+201e>american dream<u+201d>, reprezentowani przez donalda trumpa [ 7 ]. agresywny charakter tej kampanii <u+015b>wiadczy o konieczno<u+015b>ci przywr<u+00f3>cenia r<u+00f3>wnowagi mi<u+0119>dzy tymi si<u+0142>ami po okresie niepodzielnej dominacji militaryst<u+00f3>w (od 1995 r.).




gdy ob<u+00f3>z reprezentowany dzisiaj przez trumpa wreszcie wygra, to powinni<u+015b>my zobaczy<u+0107> zako<u+0144>czenie wojen [ 8 ], ale i erupcj<u+0119> despotycznego przymusu wnoszenia op<u+0142>at z powodu istniej<u+0105>cych patent<u+00f3>w i praw autorskich. w przypadku za<u+015b>, gdy zwyci<u+0119>stwo tej grupy zostanie odsuni<u+0119>te w czasie, stany zjednoczone b<u+0119>d<u+0105> mia<u+0142>y do czynienia z powstaniem rozw<u+015b>cieczonej ludno<u+015b>ci i zamieszkami. a w<u+00f3>wczas przewidywanie polityki zagranicznej usa stanie si<u+0119> szczeg<u+00f3>lnie trudne.




thierry meyssan t<u+0142>umaczenie




grzegorz grabowski




polski blog
polityka zagraniczna usa, thierry meyssan
voltairenet.org