﻿The Project Gutenberg EBook of Rozmowa Pòlocha z Kaszëba, by Florian Ceynowa

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org


Title: Rozmowa Pòlocha z Kaszëba

Author: Florian Ceynowa

Release Date: March 9, 2009 [EBook #28296]

Language: Kashubian and  Polish

Character set encoding: UTF-8

*** START OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ROZMOWA PÒLOCHA Z KASZËBA ***




Produced by Zasoby Kaszubsko-Pomorskie/Nasze Kaszuby
(http://www.naszekaszuby.pl), Project Rastko - Kashuby,
Zoran Stefanovic, Jimmy O'Regan and the Online Distributed
Proofreading Team at http://dp.rastko.net





Rozmowa

Pólocha s Kaszebą

napjsąno przez

s. p. Xędza Szmuka z Pucka,

a do dreku pódąno

przez

Sena Wójkwójca ze Sławószena.

Roku Panskjeho 1850.

Dregje vedanje,

s Krajobrazę Zemje Kaszebskje.

V Śvjecu nad Vjsłą
wu czarnoxężnjka J. Hauffe.

1865.




Dobri żort
Tinfa vort.

Przesłovje Kaszebskje.

Wójas, jak zdecheł.
Polcamj recheł,
Bó beł grocz.

Z leforki rebackje.




Rozmova Polaka s Kaszubą.

Póloch. Zkąd Ti jesteś, Chłopje?

Kaszeba. Jo jem z Kaszeb, Panje.

Pól. Co to są te Kaszubi?

Kasz. Panje, je to kroj wód Bóga zdovna wóbjecąni, krój svjęti, v
chterim mleko o mjód płenje; a ledze, co v tim kraju mjeszkają, nazevają
sę ledzamj vebrąnemj, póchódzącemj wód Jizraela dovneho.

P. Ja słiszałem o vjelorakich Kaszubach. K. Jo, Panje; e moj wójc, co
beł bógati, bó mjeł sztere wółe e sztere kónje, a mjeszkeł vjele lat v
jedni vsi Kaszebski, dze beł przesężnim, narachóveł dwójakich: jedni są
grebi, a dregi są Fein-Kaszebj. Grebi są ti, co njmają swójich
przevjlejov, anje takieh łask wód Pana Boga, jakje mają Fein-Kaszebj,
chterzi przez swóje męztwo,--co je napjsąne v xędze chronikorum
Kaszebski, Tomje II. zeszece 30. na stronje 179, a to v te slova: Nom
jich każe bjc, a vszetkieb wubjjeme--vjeczni sobje zaszczet wu całeho
svjata zrobjle. Ztąd póvstało mjono nasze Każebj czele Kaszebj; e vjes,
njedalek bójovjszcza leżąco, Sławószeno mu pó vjeczne czase naszę slavę
głosec e słavą słenac; a nasz Xąże Svjatopełk, co pótenu tak wójoveł,
jakbe cali svjat chceł pełknąc, zo to nąm nadeł rożne diploma, chtere
jesz pódzisdzen leżą na roteszu Puckim, jako v stołecznim mjesce zemje
Kaszebskje. Pódregje mąme me no sę sląne vszetkje te łaski, chtere mjele
ni dovni naszi przodkovje; Abraham, Jizak, Jakub, Mojżesz e jinni.

P. Moj Bracje;, jak vjdzę, to njbi coś do pravdi movjsz i fundamentalnie
vivodzjsz; ale njemogłbiś mi granje vaszej zjemj opjsać.

K. Panje, grance Kaszebskje są v móji głovje tak mócno veznaczone, że
jich njgde zabec nimogę; e tak kóżde dzecko, co sę dziś na svjat rodzi,
ju vjtro je polcę wukazeje. Grance Kaszebskje jidą, pócząvsze wód
Gdąnska, starożetneho Gaza, górą Libanską, a pónaszemu górami
Kólibskimj, bó me barzo rod kó dodajeme, prze mełim mórże Genezareckim,
prze vjelgim morze Strzodzemnim, półacenje mare mediterraneum zvąnim, co
leżi mjedze zemjamj Preską, Reską, Szvecką, Dunską e Pómórską, jasz do
Wusco Slepskjeho e dali rzeką, do njeho vpodającą; a vrocają puszczą
Jizraëlską, pónaszemu Tuchólska, nad granicą Filistinską czele
krziżacką, bó ten naród beł krziżę dlo Kaszebov, prze Samariji, to je
Marienburgu dzisejszim czele zemj Malbórski do Gdąnska.

P. Ale, moj Bracje, ja słiszałem, że Kaszubj po urodzenju dzjevjęc dnj
są slepimj; vjęc to musj bić grubi narod, vcale do Polakov njepodobni i
vątpję, czili do pravdzivego człovjeka.

K. Moj Panje, jo jem wó tim njeczeł, anje jem vjedzeł. Ale dajme,
przepusceme, że Kaszebj pó wurodzenju dzevjne dnjov są slepemj ale kje
wonj dzesąteho dnja przezdrżą, tej wónj tesz e przez dębovą deskę vjdzą,
a zos Pólosze abo Mazurze, chóc zaros prze wurodzenju przezdrzą, to
jednak pótemu przez całe żece są slepemj.

P. Kochani Bracje, ja słiszałem vjele o Kaszubach i jich kraju,
jednakovoż jich początku dovodzjè njemogę; gdiż rożni różnje o njch
povjadają, i njevjem, komu z njeh mam vjerzić.

K. Panje kóchani, kje jo co rzekę, to ju vjerze jak pjsmovj, bò Kaszeba,
kje wón provdę godo, żodną mjarą łgac njmoże. Provda, że Kaszebj
njegodają ze storech szpargałov bò sę v storech papjorarch, xęgach, cobe
jim na vekozanje jich pòczątku służele, njekòchają. Ale te, co wónj
mjele, muzseł kòżdi vjarogòdni przesężni jedneho veznaczoneho doja do
głovneho mjasta Pucka przenjese; a zebravsze vszetkje pjsma wòd Jadama
jasz do wòbjabjenjo svjęteho Jana, wulożele wònj je v jednę xęgę e
kozale ją drekovac e dale ji nazvę „Biblejo.“ A tak vedrekovavsze jednę
xążkę z nech storech szpargalov, zalepjle wònj sobje tu temj pòdezas ne
vjelgje zeme, wò chteri jesz njejeden z nas czeł, pòkażone wòkna.

P. Ale, moj Bracje, jużeś też teraz skłamał, povjadając, że Kaszubj
mjeli stare papjeri, bo starodavnj na tablicach lub skórze pjsali.

K. Moj Panje, jo meszlę, że jo jem provdę pòvjedzeł, bò Kaszeba njm sę
rodzi, to ju mo gòtova kòszelę; a dze je plotnjano kòszela, tę muszą bec
s czasę szotore, a ze szotor robją v Kaszebach papjor, dlo teho muszeł
bec rechli papjor jak toblece abo skora. Skorę pòtrzebują ledze na
skòrznje, do sli e tę dali, a toblece le do karczmę abo dlo dzeci do
szkòłe. A jakle jo, moj wòjc, meho wòjca--wòjca wòjc pamjętac mògłe e
możeme, to vjedno szotornjce do papjernj szotore skupjale, e to beł
vjelgi handel v Kaszebach. Jo pòzvolaję no to, że v Pòlsce na skórach e
toblecach pjsale e pjszą, bò tę mjele e mają vjele bedła e drzeva, a
przez to vjele skor e toblec; ale wu nas je vjele lne e szotor, a ztąd e
vjele papjore.

P. Moj Bracje, jak ja słiszę, to Ti Kaszubov vistavjasz na vjelkich
ludzj; albovjem, kjedi onj Bibliją vidali, to musjeli albo apostołamj
albo coś nad apostołi bić. Zaczim i to, co v njej czitami, musjało sję
nje v Palestinje, ale v Kaszubach stać.

K. Moj Panje, jo jem sę wuczeł dosc vesokje szkòłe e mjeł jem szkolneho,
co liczeł przez setmedzesęt lat e vjele mog pamjętac; a ten mje
pòvjodel, że pòłacenje Palestina zovje sę pònaszemu Kaszebe.

P. Ęj, moj Bracje, twoje Kaszubi są Palestiną! Pokaż mj też jednę vjoskę
podobną do Palestinskich; a zaraz Cj uvjerzę.

K. Cho, cho! moj Panje, kò nje jednę vjes, ale jo Vąm pòkozoł e pòkożę
mjasta, mjasteczka, mòrza, jezora, gore, rzeki, puszcze e całe kraje,
zgòła vszetko, co kje wuczejece - chebabe jesce njeżevi bele - muszice
sę Pòlocha veprzesic, a wòstac Fein-Kaszebą.

P. Moj Bracje, povjedź mj też; gdzje bił Raj? Boć pevno v Palestinje.

K. Moj Panje, Roj beł e je v Kaszebach, tę dze sę sztere rzeki schòdzą;
ale szkòda, że do njeho teros njmożeme dąnc anje dopłenąc, tak vłosnje,
jak Vpąn do swòjeho raju njmożesz; a kjebe jes tę procę pòdją, lo jo le
gvesno rzec mògę, żebe jes do nasze zemje zaszed, zkądbe jes potemu
njevjedzeł, dze sę wudac, bò do Raju je ju teros cęszko trafjc, chebabe
do Kaszeb sę chcało.

P. Moj kochani Kaszuba, povjedź mj też, gdzje na vaszej zjemj są ove
puszcze, przez które Jizraëlicj przecbodzjli i v ktorich sję 40 lat
bavjli?

K. Tak, moj Panje, mòji przodkovje bele na puszczi, chtero sę nazeva
Charavia pòłacenje, a teros ją Kaszebj zovją v rożnech mjescach rożnje,
ale głovną częsc jednak perzinkę z łacinska Karvją czele
Karvjanskim-błotę. Tu wònj łazele szterdzesce lat.

P. Ej, moj Bracje, ja vjem, że to błoto jest małe; może tilko ma czteri
mjle dlugoścj i półmjli szirokoścj.

K. Mój kochiani Panje, ta puszczo zoczino sę wod czervonjeho mórza, co
sę nazevo pólacenje mare recens, a pónaszemu zatoką Frigską; a to dlo
teho, że tu nad tą wódą bela Frigijo, provincijo Perziji czele zemju
Preskje, e cignje sę vnet pjaszczestemj brzegamj, vnet wurodzajnemj
kępamj, vnet trovnemj albo torfovemj błotamj prze mełim mórze
Genezareckim e vjegim mórze Balteckim jasz do jezora Zarnovskjeho, lacus
Piasnensis. Do Mełeho mórza vpodo rzeka Jordan, co sę pónaszemu Plutnjcą
zovje; a to dlo teho, że tu lud Póganski e Żedovski wósteł wód grzechov
wóplokąni. Oj, kjebełe Vpąn naszę storą mapę czele landkortę, na chteri
krajobroz całe nasze zemje sę znajdeje, vjdzeł; jak wónj to szle przez
tę puszcze, kje na nj jesz vjelgje lase e wódę beło, tobe Vpąn sę
njepomału zdzevjeł: bó wónj to tu, to tę, to donąd, to nazod, jak ręki
łazele. Kó tej jesz żodne drogi, anje ros stegne pódceve tę njebeło. Dlo
teho njmożeme sę dzevjc, że to tak długo derovało, bó wónj tesz rzasę e
dobrze sę na nj mjele, kje jim le głod njedokuczeł. Vjele mjesc, przez
chtere wónj przechódzele, jesz pódzisdzen wód jich szczesco abo
njeszczesco swóje mjona mają, tak v Wólivje pósodale wónj jesz wólivę,
ale v Kólibkach bele wónj ju tak zmęczoni, że sę le kólibale e muszele
sę na posiłk do Copote copnąc. V Grabovce narznęle wónj sobje grabovech
kijov e palec, ale mjmo teho v Chilonj ju vjele jich sę le tak chileło,
a prze Cesovj muszeł jeden dregjeho dali cesnąc. Pótemu przeszle wónj do
błota Zamóstneho, dze sę mjele drobkę lepj, bó tu natrafjle vjele
pasturzi, co dobetk pasle e njemógąc naszim przodkom stavjc wóporę jich
dobrze póczestovale e jim móst przez rzekę zbudovale, abe sę tech
njeproszonech gósci jak norechli ze sve vede pózbec. Ztąd póvzę vjes
Móste e to całe błoto swóje mjono. Dali szle wónj przez kępę Pucką e
Svorzevską dlo błota Karvjanskjeho; nawóstatku trafjle wónj do Jericho,
pónaszemu Cechócena, a to dlo teho je tak przezvale, bó tu sę barzo
ceszele. Wuceszoni njedale wónj sobje czase, abe przez rzekę ku
Jerozolemje móst vestavjle, le redale; zkąd rzeka e vjes Reda swóje
mjono vzęłe. A że coros barżi mjesce płacze smjech zajmóveł, pókazeje
vjes Smjechova. Jesz jo Vpane co vjci póvjim. Kje Mojżesz vesłel
wórędovnjkov, cobe sę vevjadovale wó zemj wóbjecani, tej jich zdradzele.
No tę to pamjątkę wuzdrzisz Vpan porę kot, prze ti puszczi vestavjonech,
co sę nazevają Zdrada. Meho wójca wójc mje póvjodeł, że jeho wójc jesz
pamjęteł jeden vądoł Jizraëlski njedalek tech zabudovan. Abe ta pomjątka
njgde njevegasła, vestavjono tu chalupę, chtero pódziszdzen wód
vszetkich jinszech checzi stoji wóddolono, bó v nj mjeszkają ledze, co
le njeba szukają.

P. Póvjedź mj tez na której górze jest u vas Mojżesz pochovani?

K. Panje, wu nas je pó gorach vjele grobov Jizraëlskich, mjedze chteremj
możeże tesz je grob Mojżesza. Jeszle Vpąn wjesz, na chteri gorze v
Palestinje Możesz leżi, to mje wukaże, a jo tesz pókożę na chteri wu
nas. Ale naszi przodkovje nąm to do vjadomósce podałe, że sami
njevjedzele, dze jeho anjołovje zanjesle.

P. A słuchajże, moj kochani, gdzje sję też Christus urodził? Vszakże
pravda, że v Bettlehem.

K. Provda, Panje, v Bettlehem Hebrajskim, a Kaszubskim Betovje. Bó
Bettlehem nazevo sę pónaszemu, jak me vjernje przekłodome, Betowo; a tę
wón sę wurodzeł.

P. A Pjoter, apostoł, zkąd bił rodem?

K. Wód morza z Kreszvjce, chteroto vjes rebacko jesz pódziszdzen sę tim
chełpj.

P. A Paveł zkąd?

K. Z Bolszeva, bó tę beła tej bóżnjca Żedovsko, a won beł jich noveższim
szkolnim.

P. Moj kochani, pamjętam, żeś ta bardzo zachwalił stołeczne mjasto
Kaszub; povjedź mj też, zkąd ma sve słavne jimiję?

K. Ho, moj Panje, wó timbe trzeba vjele gadac, ale jo to krotko póvjem.
Kjej Pjoter łovjeł rebe na mórze, tej przeszed Kristus e rzek do njeho:
Pjotrze puc za mną, e to do trzece rize póvtorzeł; a ztąd to mjasto
dostało mjono Puck, chterebo przed tim njmjało. A pó njechterim czase,
jak ju beło znacznim mjastę, beła v njm akciza czele czło, prze chterim
sędzęł Matteusz, evanjelista, człovjek dosc pjsmjenni, co jeho sobje
Kristus za wucznja przebreł, jak mądre v naszim storim wópjsanju. A że
to czło czele col sę głovnje prze brąmje ku pełnjovi wódbjerało, dosta
ztąd jedna vjes, bleze leżąco, mjono Celbowo.

P. Pravda, że słavne są Kaszubi, kjedi apostołov vidałi.

K. O jo, Panje, njetelko vse e mjasta, ale navet pustkóvjo nom
njejedneho apóstoła vedałe. Moj Panje, czase dobre wódmjenjają sę często
v złe; a jednak e bele e są ledze, co dobre czase pamjętają: tak e
mjasta zamjenjają sę njeros na vse. Jak stori ledze póvjodają, belo
przed tim wu nas vjele mjast, co teros są vsamj, bo dze przed tim stojeł
kóscoł, tę teros często stoją kószare, a dze przed tim beł jaki pałac
abo dwor. tę teros je chałupka wógrodnjczo. Tak pód mcho wójca checzamj
bele e są sklepe e kóretorze, co provadzą vje Bog dze. Z te przeczene
muszeł tu przed vjele lati bec jaki vspanjali ząmk. Ale chóc sę
mjasteczka e mjasta ve vse wódmjenjają, to jednak sveho mjona njgde
njetracą. Tak jobe mog Vpane vjele mjast pókazac, co teros są vsamj, a
jednak mają nazvjtka mjast nech dovnech. Ale wó tim ju gvesno je dosc.

P. Moj Bracje, povjedź mj też, gdzje jest ta puszcza, v której zostavał
Christus?

K. Moj Panje, jo sę dolebog na mapach czele krajobrazach dobrze
njeznaję; ale gvesno mdze Vpąn lepj vjedzeł, dze są puszcze Vałdovskje,
a tę Kristus wóstoveł.

P. A vjęcéj mjast już njemasz?

K. Pan gvesno njeros z evanjelije czeł, że wumarłeho njesle z Naim.
chtereho Kristus vskrzeseł; a to mjasteczko je, teros chócle vsą, wu nas
e nazevo sę pónaszemu Nanc. Bleze mórza je Genezaret, co pónaszemu
nazevo st; Gnjeżdzewo. Kó jednak muszeł Genezaret bec bleze mórza, bó
mąme v pjsmje, że Kristns chódzeł prze morze Genezareckim. Dlo tebo Vpąn
jesz pódzisdzen njedalek naszeho Gnjeżdzeva vjdzisz morze, zazveczoj
Mełim zvąne. Vjesz tesz Vpąn dobrze, że v novi Jerozolemje je Kristus
wumęczoni. Ta Jerozolema je wu nas, v naszech Kaszebarh, e nazevo sę
teros Vejheropolis, Vejherovo abo Novemjasto. Jeszle sę Vpąn chcesz wó
provdze przekónac, to tej le tę jidze, a wuzdrzisz nę słovną bramę,
wógrod Jecemanski czele wógrojc, rzekę Cedron, dom Annasza e Kaifasza,
nę smrodlevą pjvnjcę, Piłota e Heroda pałace, nen słovni rotesz, także
drogę, chterą Kristus s krziżę szed na gore kalvariską, dze jeho
wukrziżovale, e grob, v chteri jcha zlożele.--Kjebe jes Vpąn do teho
mjasta przeszed, tohe chóc nomjesze dzecko, co te dobrze pó gorach łazec
wumjeje, Vąm to vszetko pókozało. Jednak mje teros Vpąn wuvjerzisz.

P. A Rzim jest daleko od vas?

K. Ale dosc dalek, bó Rzim nazevo sę pónaszemu Pjotrowo czele
Pjotrogarda (Petersburg) pó Pjotrze; abo, jak njejedni z Remje chcą,
Remjo, co leżi njedalek wód trakte ze Gdąnska do Jerozoleme.

P. A Kartagina, gdzje też jest?

K. Kartagina nazevo sę pónaszemu Kópenhoga, mjasto jesz pódzisdzen
vjelgi handel provadzące Njechterzi mjeszkance Kortoszena, wuvożają
Kortoszeno za Kartaginę, co leżi njedalek Zarnovca, bleze gor
Korlekóvskich. V ton sam spósob meszlą Svorzevjanj, że dovno Samarijo je
Svorzewo. Ale jak vjeme, pójedinczi ledze mógą sę bardzo letko melec.
Jesz jednę rzecz to Vpane póvjem. Kó doch Vpąn wumjeje półacenje. Je wu
nas njedalek Jerozoleme czele Novehomjasta no mjesce, wó chterim mąme:
Stetit Jezus in loco campestri. To mjesce nazevo sę teros Kąpjno; e jesz
dzisdzen kóżdi przechódząci tę vstąpj, abo dlo wugaszenjo pragnjączki,
abo na nocleg, abo tesz na jaka rozrivkę. Na tim molu e Jezus, jak szed
do Jerozoleme ze Slawószena przez Bóżąstopkę, chterą mjedze Mechóvą a
Pjosznjcą v kamjenjn vecesnjoną vjdzime, staną.--

Ale teros, Mósce Dobrodzeju, jo tesz sę zapitaję. Póvjedz mje Vpąn, jaką
móvą apóstołovje godale, jak na njuh svjęti Duch zestąpjeł?

P. Moj Bracje, ja miślę, ze rożnemj jęzikamj, bo tak mami z davnich
vjeścj.

K. Ho nje, moj Panje! Jo vjem, że le jedną móvą godale.

P. Przecjeż nje po Kaszubsku!

K. Vłosnje tak; bó to je móva!--Żebe jes ją Vpan zneł, to zarzekaję sę,
żebe jes beł apóstołę, bó v ti jedni móvje zavjerają sę vszetkje jinne,
tę je Pólsko, Serbsko, Czesko, Resko, Presko, Letevsko, Mjemjecko,
Szvecko, Dunsko, Ęgjelsko, Francesko, Łacinsko, Grecko, Hebrajsko jednim
słovę, vszelkje móve; a z tech zrobjeł Pan Bog jednę godkę e nazveł ją
Kaszebską; ale wużeczeł je le tim, co są te gódnosce vort.

P. Moj Bracje, móv mi przinajmnjej kilka słov czisto Kaszubskich.

K. Nekó pójle Vasc sa a mdzema doch drobkę korbała.

P. Moj Bracje, tego ja njerozumjem.

K. Kó teras Vpąn vjdzisz, jako to snożo móva. jakje to pyszne, vebórne
słova. Cobe jes Vpon deł, żebe jes ją wumjeł?

P. A cobi trzeba uczinjć, żebi sję tego jęzika nauczić?

K. Wóstac Fein-Kaszebą.

P. Ale jakrżebi to trzeba zrobjć?

K. Kó tobe nolepj tak szło. Vpąn pudze ze mną do stołeczneho mjasta
Pucka; a jo tę za Vpanę vnjosę instanciją, abe Vpana przejęle.

P. A któż to przymuje?

K. Noveższo rada Kaszebsko, co sę na rotesz cotidzen schódzi w v
starosvjeckim wubjorze Ją musisz Vpąn wó przejęce do tak znaczneho
wóbevatelstva prosec. Pótemu kozą ti przełożoni Kaszeb vjęlgą xęgę
Kaszebską przenjesc e Pana mjono e przezvjstko zapjsac; a tej dadzą
trębje e strzelac na vivat; nawóstatku pórpovadzą wónj Vpana do vęgorza,
co leżi na lencuchu wurzeszoni e codzen dva kórce słode póżero e beczkę
pjva vepijo. Jak to vszetko sę wódpravj, tej mdzesz Vpąn Fein-Kaszebą.

P. A trzeba od tego płacjć?

K. Rada noveższo njck njebjerze; ale wód wóle kóżdeho zależi, cze chce
co na wutrzimanje vęgórza dac, a przevileje gvesno rechli wódbjerze.

P. A moje dzjecj będą także Kaszubamj?

K. A to vej! Kó kje me Vpana nobilejeme, to przez to samo e dzece sę
nobileją.

P. Jakże, moj Kochani, będzje s jęzikjem?

K. Muszisz sobje, Vpąn, trzemać Kaszebskjeho szkolneho, a wón Vpana vnet
przekabaczi.

P. Ale, moj Kochani, njemjalbim jakjéj nagani v Polsce za to, żem
Kaszubą został.

K. Broń Boże, kó to je jak novjkszi zaszczet, chteri sobje ju dovno
Pólosze żeczele, ale jim naszi przodkovje vjnlgje trudnosce robjle,
wósoblevje Sobjesłav, Mszczugovje e Svjatopełk; a pótemu Krziżoce,,
zmjarzło znija przez njch samech vegrząno, a nawóstatku jinszi
Mjemcovje. Mimo teho są wu nas jesz yjedno Pólosze; a zos v Pólsce vjele
takich Vpąn nalezesz, co mają swój indigenat z Kaszeb, e tech jak
norechli na vjelgich panov szekują e jim gvjozde dają.

P. Co? To i Kaszubj mogą gvjazdi nosjć?

K. Kó gvesno, bó to je vłosnje nasz herb. Me vszetce mjeszkome abo pód
cemna gvjozdą abo pód jasnim xężecę.

P. Mjasto stołeczne, co ma za herb?

K. Wóno mo lva a łososa, co wóznoczo móc na lądze e na mórze.

P. Ale, ale! moj Bracje, jeszcze jedno povjnjenem vjedzjeć. Gdibi mnje
sję kto zapitał: Kto zrodzjł pjérvszego Kaszubę. Bo to biva, że ten
zrodzjł ovego, a ov zrodzjł onego; ale kto zrodzjł Kaszubę? Możebi mj
kto povjedzjał, że djabeł; dopjerobim mjał sję do vikręcanja. A co
jeszcze gorsza, gdibi mj dokładnje to dovjodł, tobim sję njemało
zavstidzjł, żem sję dał Kaszubje oszukać.

K. Moj Kochani Panje, muszi ten reno vstac e pózde jic spac, chto chce
Kaszebę wószekac. Ale zo to tesz mo Kaszeba v swóji noterze to dobre, że
njgde njewószekujo, le provdą a Bógę jidze. Jeszle chto Vpane póvje, że
czort przeklęti Kaszebę zrodzeł, to vjerze mje Vpąn, jak jem pódcevi
Kaszeba, że ten z djobła godo. To je provda, że czort przeklęti njeżeczi
czlovjekovj szszesco, e dlo teho jemu sę decht vjedno przcivjo,
wósoblevje dobremu Kaszebje. Krotko a vęzłovato takjemu bluznjerce tej
rzecze, że póczątk Kaszebov je ten: Jich wójcamj są senovje Bózki a jich
matkamj corki leckje. Czort njeje senę Bózkim anje peszną corką lecką;
tim spósobę Kaszebj anje wód djobła anje jeho macoche njepóchódzą, le
wód Boga.

P. Ale jakże to Bog Kaszubę zrodzjł?

K. Wóto tak, jak Abraham Jizaka, a Jizak Jakuba e jinech.

P. Bili cj także Kaszubamj?

K. Abo jinaczi! A jesz jedni z nostarszerch, jak jem ju póvjedzeł.

P. Czi onj także na ratuszu Puckim sve diplomi odebrali?

K. Nje, wónj diplomov njewótrzimale, bó sę v tim kraju rodzele.

P. Ale, moj Bracje, ja sliszalem przecjvnje, że Kaszubj mjeli ukrziżovac
Christusa i że onj vlasnje bili cj, ktorzi mu taką zełżivą śmjerć
zadali. Pravdaż to?

K. Moj Panje, żebe jeho złi czlovjek njebeł vedeł, tobe jeho złi ledze
njebele męczele e njewukrziżovale; e bełbe wón tech rąk wuszed. Ale jak
to sę rzecze: dostać sę le v mrovjszcze, a vnet ful mrovk. Provda, że to
bele Kaszebj, ale grebi, co njmają wósvjecenjo, co żeja bez przevilejov.

P. A gdzje sję Judasz narodzjł? Czili nje v Kaszubach?

K. Kó jo, ale v grebceh, vłosnje v jich giovnim mjesce Kóscerzenje.

P. To pevnje ztamtąd musjeli bić i krziżovnjci Christusa?

K. Albo to nje. Vpąn vjesz, że Judasz, kjej pószed do Pana Jezusa do
wógrojca, tej se sobą zabreł vjelgą grepę lede, a to tę z tech bórov wód
Kóscerzena e Chójnjc. Jch możę Vpon letko pó tvorzi e stroju póznac; bó
wu nas anje wąsov anje długich sukjen anje pasov njenoszą anje nas tu
Łeczokamj njeprzezevają jak jich, co przed lati vjedno łeczokóve chódoki
nosele.

P. Vszakże mj sję zdaje, że to jest lud chrześcijański i bardzo pobożni.

K. Vpąn provdę godosz, bó wónj ve vszetkim sveho naczelnjka Judasza
nasladeją, chteri vłosnje tak zrobjeł, jak Pana Jezusa zaprzedeł. Wón
wódnjos pjenjądze do kóscoła e żałoveł za grzeche, że zdradzał krev
njevjnną; a wónj zos żałeją, że njevjnneho wumęczele. Mjele apostolovje
do czenjenjo, njszle jich navrocele e njejeden tę swóje żece straceł.

P. Ale moj Bracje. jakże Ti możesz ludzj obmavjać i jich vinovać, kjedi
njevjesz dokładnje o jich vistępku. Albo Ti vjesz zapevnje, że Borovjci
wukrziżovali Christusa.

K. Moj Panje, jo njgde njegodaję, kje jo co decht gvesno njevjem; ale wó
czim jo jem przekonani, to jo póvjodaję. Tak jo jem ros, będąc v
tętejszech stronach, z vłosne tętejszeho szkolneho gębę czeł, kje wón sę
v móji przetomnosci zapiteł: Chto wukrziźovei Kristusa? Jasz tu jeden z
nostarszech e nowuczenszech szkólokov vstaje e wódpóvjodo: Naszi
przodkovje. Na co szkolni wódrzek: barzo dobrze. Tak mje sę vedaje, że
to muszi bec provda.--

P. A u vas jak ucżą? Kto ukrziżovała Chrstusa?

K. Żedze; a pó Żedach cesle. Ale Żedze krziżovale celestneho; a cesle je
drzevjaneho.

P. Moj Bracje, mamej jeszcze jedno pitanje, ale cjeho do ucha: Povjedź
mj też tak szczerze z Kaszubska, jak rozumjsz: Czili vszisci
Fein-Kaszubj są poczcivj ludzje i czili sję można na njeh spuścjć i jich
poczcivoścj ufac.--

K. (pód nosę) Dajgo djobe, jak wón mje teros zajacheł, co sę njemdę mog
vevjchlac, bó doch Póloch schitrzeł e mje wuchvoceł--ale ju muszę, bó
jidze wó moj pódcevi charakter. (glosno) Nje kóżdi Fein Kaszeba je
pódcevi. To je wósoblevszi dor wód Pana Bóga. Bó jedni Kaszebj są
pódcevi z przerodzenjo; a ti są z pókolenjo Jaffeta: jinni wuczą sę ba
pódcevemj, a ti są z pókolenjo Sema; a jesz jinszi, provdę veznac muszę,
chóc s bólescą serca, są szelmamj z notere, a ti są z pókolenjo Chama. E
ti to vłosnje są, wó chterech Kristus rzek: Njech rostą jasz do żnjva, a
pótemu jich spolę. O gdebe wón jich ju dziś spoleł, bó nąm dobrim
Kaszebąm le vstid e sromotę robją.--P. A są też vszisci Fein-Kaszebj
vjernimj?--K, (pód nosę). Vej ju zos knepel v drodze, njech czort spoli.
(głosno). To provda, mój Panje, że ti, co wód Chama póchódza, znjvją,
dze njeseles, bjerzą, dze njck njepółożele.--

P. Teraz, moj Kochani, o Kaszubach już dosić vjem i chcę sę do jutra nad
tim dobrze zastanovjć, co na prziszłośé mj vipada zrobjć.--K. Jo no to
zezvolają, ale na dzisejsze póżegnanje: njebędze Vpąn taki e zażima
tobaki, bó dobro tobaczka wód pana Macka!--P. A gdzje pan Macjek?--K. V
Lębórgu na rogu.--P. Chvała Panu Bogu!





End of Project Gutenberg's Rozmowa Pòlocha z Kaszëba, by Florian Ceynowa

*** END OF THIS PROJECT GUTENBERG EBOOK ROZMOWA PÒLOCHA Z KASZËBA ***

***** This file should be named 28296-0.txt or 28296-0.zip *****
This and all associated files of various formats will be found in:
        http://www.gutenberg.org/2/8/2/9/28296/

Produced by Zasoby Kaszubsko-Pomorskie/Nasze Kaszuby
(http://www.naszekaszuby.pl), Project Rastko - Kashuby,
Zoran Stefanovic, Jimmy O'Regan and the Online Distributed
Proofreading Team at http://dp.rastko.net


Updated editions will replace the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from public domain print editions means that no
one owns a United States copyright in these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it in the United States without
permission and without paying copyright royalties.  Special rules,
set forth in the General Terms of Use part of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the PROJECT GUTENBERG-tm concept and trademark.  Project
Gutenberg is a registered trademark, and may not be used if you
charge for the eBooks, unless you receive specific permission.  If you
do not charge anything for copies of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may use this eBook for nearly any purpose
such as creation of derivative works, reports, performances and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically ANYTHING with public domain eBooks.  Redistribution is
subject to the trademark license, especially commercial
redistribution.



*** START: FULL LICENSE ***

THE FULL PROJECT GUTENBERG LICENSE
PLEASE READ THIS BEFORE YOU DISTRIBUTE OR USE THIS WORK

To protect the Project Gutenberg-tm mission of promoting the free
distribution of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated in any way with the phrase "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Full Project
Gutenberg-tm License (available with this file or online at
http://gutenberg.org/license).


Section 1.  General Terms of Use and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any part of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you have read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you must cease using and return or destroy
all copies of Project Gutenberg-tm electronic works in your possession.
If you paid a fee for obtaining a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain a refund from the person or
entity to whom you paid the fee as set forth in paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" is a registered trademark.  It may only be
used on or associated in any way with an electronic work by people who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There are a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the full terms of this agreement.  See
paragraph 1.C below.  There are a lot of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free future access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.C.  The Project Gutenberg Literary Archive Foundation ("the Foundation"
or PGLAF), owns a compilation copyright in the collection of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works in the
collection are in the public domain in the United States.  If an
individual work is in the public domain in the United States and you are
located in the United States, we do not claim a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work as long as all references to Project Gutenberg
are removed.  Of course, we hope that you will support the Project
Gutenberg-tm mission of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works in compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work in the same format with its attached full Project
Gutenberg-tm License when you share it without charge with others.

1.D.  The copyright laws of the place where you are located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws in most countries are in
a constant state of change.  If you are outside the United States, check
the laws of your country in addition to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work in any country outside the United
States.

1.E.  Unless you have removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following sentence, with active links to, or other immediate
access to, the full Project Gutenberg-tm License must appear prominently
whenever any copy of a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
phrase "Project Gutenberg" appears, or with which the phrase "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the use of anyone anywhere at no cost and with
almost no restrictions whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-use it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the public domain (does not contain a notice indicating that it is
posted with permission of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone in the United States without paying any fees
or charges.  If you are redistributing or providing access to a work
with the phrase "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you must comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain permission for the use of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark as set forth in paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the permission of the copyright holder, your use and distribution
must comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
permission of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the full Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any files containing a part of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any part of this electronic work, without
prominently displaying the sentence set forth in paragraph 1.E.1 with
active links or immediate access to the full terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work in any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute copies of a Project Gutenberg-tm work in a format other than
"Plain Vanilla ASCII" or other format used in the official version
posted on the official Project Gutenberg-tm web site (www.gutenberg.org),
you must, at no additional cost, fee or expense to the user, provide a
copy, a means of exporting a copy, or a means of obtaining a copy upon
request, of the work in its original "Plain Vanilla ASCII" or other
form.  Any alternate format must include the full Project Gutenberg-tm
License as specified in paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charge a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charge a reasonable fee for copies of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profits you derive from
     the use of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already use to calculate your applicable taxes.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archive Foundation.  Royalty payments
     must be paid within 60 days following each date on which you
     prepare (or are legally required to prepare) your periodic tax
     returns.  Royalty payments should be clearly marked as such and
     sent to the Project Gutenberg Literary Archive Foundation at the
     address specified in Section 4, "Information about donations to
     the Project Gutenberg Literary Archive Foundation."

- You provide a full refund of any money paid by a user who notifies
     you in writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the full Project Gutenberg-tm
     License.  You must require such a user to return or
     destroy all copies of the works possessed in a physical medium
     and discontinue all use of and all access to other copies of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, in accordance with paragraph 1.F.3, a full refund of any
     money paid for a work or a replacement copy, if a defect in the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribution of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charge a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than are set
forth in this agreement, you must obtain permission in writing from
both the Project Gutenberg Literary Archive Foundation and Michael
Hart, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Contact the
Foundation as set forth in Section 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
effort to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
public domain works in creating the Project Gutenberg-tm
collection.  Despite these efforts, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the medium on which they may be stored, may contain
"Defects," such as, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transcription errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other medium, a
computer virus, or computer codes that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  LIMITED WARRANTY, DISCLAIMER OF DAMAGES - Except for the "Right
of Replacement or Refund" described in paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other party distributing a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  YOU AGREE THAT YOU HAVE NO REMEDIES FOR NEGLIGENCE, STRICT
LIABILITY, BREACH OF WARRANTY OR BREACH OF CONTRACT EXCEPT THOSE
PROVIDED IN PARAGRAPH F3.  YOU AGREE THAT THE FOUNDATION, THE
TRADEMARK OWNER, AND ANY DISTRIBUTOR UNDER THIS AGREEMENT WILL NOT BE
LIABLE TO YOU FOR ACTUAL, DIRECT, INDIRECT, CONSEQUENTIAL, PUNITIVE OR
INCIDENTAL DAMAGES EVEN IF YOU GIVE NOTICE OF THE POSSIBILITY OF SUCH
DAMAGE.

1.F.3.  LIMITED RIGHT OF REPLACEMENT OR REFUND - If you discover a
defect in this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sending a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on a physical medium, you must return the medium with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replacement copy in lieu of a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a second opportunity to
receive the work electronically in lieu of a refund.  If the second copy
is also defective, you may demand a refund in writing without further
opportunities to fix the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replacement or refund set forth
in paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'AS-IS' WITH NO OTHER
WARRANTIES OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO
WARRANTIES OF MERCHANTIBILITY OR FITNESS FOR ANY PURPOSE.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of certain implied
warranties or the exclusion or limitation of certain types of damages.
If any disclaimer or limitation set forth in this agreement violates the
law of the state applicable to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maximum disclaimer or limitation permitted by
the applicable state law.  The invalidity or unenforceability of any
provision of this agreement shall not void the remaining provisions.

1.F.6.  INDEMNITY - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any agent or employee of the Foundation, anyone
providing copies of Project Gutenberg-tm electronic works in accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the production,
promotion and distribution of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or cause to occur: (a) distribution of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modification, or additions or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (c) any Defect you cause.


Section  2.  Information about the Mission of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymous with the free distribution of
electronic works in formats readable by the widest variety of computers
including obsolete, old, middle-aged and new computers.  It exists
because of the efforts of hundreds of volunteers and donations from
people in all walks of life.

Volunteers and financial support to provide volunteers with the
assistance they need, are critical to reaching Project Gutenberg-tm's
goals and ensuring that the Project Gutenberg-tm collection will
remain freely available for generations to come.  In 2001, the Project
Gutenberg Literary Archive Foundation was created to provide a secure
and permanent future for Project Gutenberg-tm and future generations.
To learn more about the Project Gutenberg Literary Archive Foundation
and how your efforts and donations can help, see Sections 3 and 4
and the Foundation web page at http://www.pglaf.org.


Section 3.  Information about the Project Gutenberg Literary Archive
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archive Foundation is a non profit
501(c)(3) educational corporation organized under the laws of the
state of Mississippi and granted tax exempt status by the Internal
Revenue Service.  The Foundation's EIN or federal tax identification
number is 64-6221541.  Its 501(c)(3) letter is posted at
http://pglaf.org/fundraising.  Contributions to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation are tax deductible to the full extent
permitted by U.S. federal laws and your state's laws.

The Foundation's principal office is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, AK, 99712., but its volunteers and employees are scattered
throughout numerous locations.  Its business office is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, UT 84116, (801) 596-1887, email
business@pglaf.org.  Email contact links and up to date contact
information can be found at the Foundation's web site and official
page at http://pglaf.org

For additional contact information:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Section 4.  Information about Donations to the Project Gutenberg
Literary Archive Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot survive without wide
spread public support and donations to carry out its mission of
increasing the number of public domain and licensed works that can be
freely distributed in machine readable form accessible by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donations
($1 to $5,000) are particularly important to maintaining tax exempt
status with the IRS.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitable donations in all 50 states of the United
States.  Compliance requirements are not uniform and it takes a
considerable effort, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donations in locations
where we have not received written confirmation of compliance.  To
SEND DONATIONS or determine the status of compliance for any
particular state visit http://pglaf.org

While we cannot and do not solicit contributions from states where we
have not met the solicitation requirements, we know of no prohibition
against accepting unsolicited donations from donors in such states who
approach us with offers to donate.

International donations are gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning tax treatment of donations received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staff.

Please check the Project Gutenberg Web pages for current donation
methods and addresses.  Donations are accepted in a number of other
ways including checks, online payments and credit card donations.
To donate, please visit: http://pglaf.org/donate


Section 5.  General Information About Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Hart is the originator of the Project Gutenberg-tm
concept of a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer support.


Project Gutenberg-tm eBooks are often created from several printed
editions, all of which are confirmed as Public Domain in the U.S.
unless a copyright notice is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks in compliance with any particular paper edition.


Most people start at our Web site which has the main PG search facility:

     http://www.gutenberg.org

This Web site includes information about Project Gutenberg-tm,
including how to make donations to the Project Gutenberg Literary
Archive Foundation, how to help produce our new eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear about new eBooks.
