Phà ngang sông Hậu ngưng hoạt động, dân phải đi vòng 15 km
Phà vượt sông Hậu kết nối một phần tỉnh Vĩnh Long với trung tâm Cần Thơ ngưng chạy, hàng nghìn người dân phải đi vòng qua cầu Cần Thơ, xa hơn 15 km.
Ngày 3/5, chủ bến đò ngang cặp sông Hậu tại phường Cái Khế, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ dán thông báo tạm ngưng hoạt động. Ba phà 90-100 tấn neo tại bến, 12 nhân viên, tài công, thợ máy ngưng làm việc.

Phà từ quận Ninh Kiều, Cần Thơ sang thị xã Bình Minh, Vĩnh Long ngưng hoạt động, lúc 9h ngày 3/5. Ảnh: An Bình
Do bến phà phía Cần Thơ dừng chạy, bên kia sông, quản lý bến đò tại phường Thành Phước, thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long (với ba phà tương tự) cũng phải tạm đóng cửa bến dù giấy phép còn hiệu lực đến hết tháng 6 và đang được làm thủ tục gia hạn hoạt động.
Ông Nguyễn Văn Tấn, 51 tuổi, ở thị xã Bình Minh, cho biết 13 năm qua, mỗi ngày hai lượt ông đều chở bánh tiêu qua phà này để sang quận Ninh Kiều và Bình Thủy bán. Nay phà ngưng hoạt động, ông phải chạy vòng lên cầu Cần Thơ, xa gần 10 km và mất hơn khoảng 30 phút so với đi phà.
Cùng cảnh ngộ, bà Võ Thị Hồng Vân, 70 tuổi cũng ở thị xã Bình Minh, cho biết hàng ngày bà đi phà qua quận Ninh Kiều bán vé số dạo để nuôi chồng bị tai biến nằm một chỗ.
"Nay phà ngưng chạy, tôi tuổi cao sức yếu, đi lại còn phải chống nạng thì sao có thể lội bộ qua cầu Cần Thơ để bán vé số", bà Vân nói, cho biết nếu đi xe ôm sẽ mất khoảng 150.000 đồng, gần bằng tiền lời bán vé số cả ngày.

Bà Võ Thị Hồng Vân ở thị xã Bình Minh mỗi ngày chống nạng xuống phà sang Cần Thơ bán vé số.
Ảnh: An Bình
Bà Nguyễn Thị Lệ Thủy, chủ bến phía Cần Thơ, cho biết bến hoạt động ổn định 13 năm qua. Máy móc, phương tiện, bến bãi, nhân viên, tài công... đều đảm bảo. Mỗi ngày có trên 50 chuyến qua lại; mỗi chuyến chở 20-40 xe máy, xe đạp, 30-50 người; giá vé người đi bộ 3.000 đồng, xe đạp 5.000 đồng, xe máy 7.000 đồng mỗi chuyến. Đặc biệt, mỗi ngày có 300-400 người bán bánh, xôi, bắp, vé số dạo, mua ve chai và lao động làm việc các công ty, doanh nghiệp ở quận Ninh Kiều, Bình Thủy qua phà.
Trước đây, bến do Sở Giao thông Vận tải TP Cần Thơ quản lý và cấp phép, kiểm tra và gia hạn giấy phép định kỳ. Từ giữa năm 2023, bến được chuyển về UBND quận Ninh Kiều quản lý. Tuy nhiên, cuối tháng 1 vừa qua, địa phương cho rằng một số nội dung trong giấy phép đã cấp trước đây không còn phù hợp quy định hiện hành nên không thể gia hạn.
Theo bà Thủy, dù đã nhiều lần bổ sung hồ sơ, hợp đồng thuê đất để gia hạn giấy phép hoạt động nhưng vẫn chưa được giải quyết. Ngày 2/5, Cảnh sát giao thông đường thủy (Công an quận Ninh Kiều) đến làm việc và yêu cầu bến tạm ngưng hoạt động. "Do đó, sáng 3/5 sau khi chở hết lượng người buôn gánh bán bưng qua sông mưu sinh (vì chưa kịp thông báo), chúng tôi đã phải ngưng cho phà chạy", bà Thủy nói.

Vị trí phà vượt sông Hậu nằm song song với cầu Cần Thơ. Đồ họa: Đăng Hiếu
Theo Quyết định phân cấp thẩm quyền quản lý bến khách ngang sông trên địa bàn do UBND TP Cần Thơ ban hành 7/9/2023, các bến đã được Sở Giao thông Vận tải công bố, công bố lại, gia hạn hoạt động hoặc cấp phép hoạt động trước ngày 14/10/2022 thì vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý. Khi hết thời hạn hoạt động, nếu có nhu cầu hoạt động tiếp thì tổ chức, cá nhân liên hệ UBND quận, huyện để làm thủ tục công bố lại hoặc gia hạn theo quy định.
Ông Trần Văn Hiếu, Phó phòng Quản lý Đô thị quận Ninh Kiều, cho biết sau khi được giao quản lý, đơn vị rà soát lại và nhận thấy bến phà qua sông Hậu chưa đủ điều kiện pháp lý để cấp phép mới.
Cụ thể, phần diện tích hàng trăm m2 đất và đường vào bến đò ngang hiện vẫn giao cho Công ty cổ phần quản lý khai thác cầu Cần Thơ. Tuy nhiên, trong phương án của Bộ Giao thông Vận tải năm 2014 về việc xử lý, sắp xếp lại nhà đất thuộc sở hữu của Công ty cổ phần quản lý khai thác cầu Cần Thơ lại không thể hiện diện tích đất này.
"Vì thế đất này vẫn thuộc quyền của Bộ nên hợp đồng giữa công ty và chủ bến đò ngang không đảm bảo tính pháp lý", ông Hiếu nói, thêm rằng chủ bến cũng không trình được hợp đồng thuê mặt nước để phục vụ hoạt động bến đò với Sở Tài nguyên và Môi trường theo quy định.
Cũng theo ông Hiếu, nhu cầu đi lại của người dân hai bên rất nhiều, nhất là người lao động, buôn bán nhỏ có cuộc sống khó khăn. Vì vậy, phòng đã đề xuất UBND quận Ninh Kiều cho bến đò tiếp tục hoạt động đến hết tháng 6, trùng thời gian hết hạn giấy phép của bến bên kia sông phía thị xã Bình Minh (Vĩnh Long); đồng thời đề nghị chủ bến sớm hoàn tất hồ sơ pháp lý quận xem xét cấp phép mới cho bến hoạt động theo đúng quy định.

An Bình


Tôm hùm ở Khánh Hòa chết hàng loạt do nhiễm khuẩn
Nhiệt độ nước cao, mật độ nuôi dày làm tăng khả năng phát triển của các tác nhân gây bệnh cho tôm hùm bông, theo Viện nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản III.
Thông tin nêu trong kết quả khảo sát tình hình nhiều tôm hùm lồng chết ở hai xã Vạn Thạnh và Vạn Hưng, huyện Vạn Ninh (vịnh Vân Phong) của Viện nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản III (Viện III). Tình trạng nhiều tôm hùm chết ở hai địa phương trên xảy ra đầu tháng 4. Mỗi con chết có kích cỡ 200-300g, bị bệnh đen mang và đỏ thân. Người nuôi nguy cơ lỗ hàng trăm triệu đồng.

Mẫu tôm hùm mắc bệnh tại vùng nuôi ở trên vịnh Vân Phong thuộc hai xã Vạn Thạnh và Vạn Hưng, huyện Vạn Ninh. Ảnh: Viện nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản III
Đoàn khảo sát đã đo các thông số tại hiện trường và thu thập mẫu nước và trầm tích, cùng 4 mẫu tôm hùm nuôi có dấu hiệu bệnh để phân tích tại phòng thí nghiệm của Viện III.
Kết quả cho thấy hàm lượng oxy hòa tan tầng đáy thấp hơn giới hạn cho phép ở hai điểm thu mẫu, mật độ nhóm vi khuẩn cơ hội vượt giới hạn 1,8-3,3 lần. Nhiệt độ nước tại lồng nuôi thôn Xuân Vinh cao (hơn 31 độ C); hàm lượng H2S khá cao trong các mẫu nước đã thu.
Các mẫu tôm thu ở cả hai vùng khảo sát đều không có biểu hiện nhiễm ký sinh trùng, âm tính với tác nhân gây bệnh sữa (Rickettsia like bacteria). Tuy nhiên, 100% tôm thu ở xã Vạn Thạnh nhiễm nấm Fusarium sp. Ngoài ra, vi khuẩn Vibrio alginolyticus với mật độ cao xuất hiện ở tất cả mẫu tôm ở hai vùng khảo sát.
Từ đó, Viện III đánh giá nhiệt độ nước các vùng khảo sát thời gian qua cao hơn so với cùng kỳ năm 2023 làm tăng khả năng phát triển tác nhân gây bệnh cho tôm hùm. Việc thả tôm với mật độ dày, giai đoạn thời tiết đang chuyển mùa đã góp phần làm sức đề kháng của tôm giảm, tôm yếu và dễ mắc bệnh.
Ngoài ra, tác nhân gây bệnh đen mang (nấm Fusarium sp) ở các mẫu thu được gây khó khăn cho việc hô hấp tôm hùm bông, làm tôm thiếu oxy và chết rải rác; mật số vi khuẩn Vibrio alginolyticus trong các mẫu tôm rất có thể là tác nhân thứ phát góp phần gây hiện tượng tôm chết.
Cơ quan này khuyến cáo người nuôi tôm hùm tăng cường che mát lồng, bè khi có nắng nóng; thu gom vỏ nhuyễn thể lúc sơ chế và sau khi tôm ăn xong để hạn chế quá trình kỵ khí ở đáy và bồi lắng đáy; thường xuyên lặn theo dõi tôm, khi phát hiện dấu hiệu bệnh cần có thuốc điều trị và giải pháp kỹ thuật phù hợp;...
Vịnh Vân Phong là một trong những vùng nuôi tôm hùm lớn nhất tại tỉnh Khánh Hòa. Nơi đây có khoảng 35.000 lồng nuôi tôm hùm, trong đó hơn một nửa nuôi tôm hùm bông.
Bùi Toàn


TP HCM và Đồng Nai mưa lớn
Nhiều nơi ở TP HCM và Đồng Nai có mưa nặng hạt trong 10-20 phút giúp giải nhiệt sau chuỗi ngày nắng nóng, oi bức, chiều 3/5.

Mưa nặng hạt trên đường Đặng Thúc Vịnh, huyện Hóc Môn. Ảnh: Minh Bằng
Từ 14h30, mây đến kéo đến, trời âm u tại các khu vực TP Thủ Đức, huyện Hóc Môn, Củ Chi. Lúc sau, mưa bắt đầu rơi dày đặc kéo dài trong hơn 10 phút. Mưa nặng hạt khiến nhiều người dân thích thú sau chuỗi ngày dài nắng nóng. Nhiều người hào hứng chụp ảnh, quay video đăng lên mạng xã hội để chia sẻ.
Cơn mưa đã giúp giảm 4-5 độ C, thời tiết dễ chịu hơn. Sáng qua, khu vực trung tâm TP HCM, Bình Thạnh, Phú Nhuận, quận 12 mưa khoảng 5 phút giúp giảm một phần oi bức sau chuỗi ngày nắng nóng kỷ lục.
Cùng thời điểm, tại một số nơi ở Đồng Nai như Trảng Bom, TP Biên Hoà cũng có mưa khá lớn gây ngập nhẹ vài tuyến đường.

TP HCM và Đồng Nai có mưa lớn

Mưa kèm giông lốc ở quốc lộ 15, TP Biên Hoà, Đồng Nai. Video: Trần Hà

Ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng dự báo khí tượng Đài khí tượng thủy văn Nam Bộ, cho biết nhiễu động không khí đã gây mưa cục bộ tại TP HCM, Đồng Nai. Từ hôm nay các tỉnh Đông Nam Bộ mưa nhiều hơn, đến giữa tháng 5 chính thức vào mùa mưa.
Cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân cần tránh những cơn mưa đầu mùa vì trong nước chứa nhiều chất ô nhiễm không khí. Một số người trúng mưa dễ bị cảm do nhiệt độ thay đổi đột ngột.

Mưa lớn ở quốc lộ đoạn qua huyện Trảng Bom, Đồng Nai, chiều 3/5. Ảnh: Thái An
Bốn tháng qua, người dân TP HCM và các tỉnh lân cận hứng chịu giai đoạn nắng gay gắt. Số đợt nắng nóng - nhiệt độ cao nhất trên 35 độ C từ hai ngày liên tiếp trở lên - tương đồng với các năm El Nino trước đây. Tuy nhiên mỗi đợt nóng kéo dài hơn, trong đó, đợt nắng từ 29/3 tới nay dài 28 ngày liên tục và chưa kết thúc, cũng là mức kỷ lục từ 1997 tới nay.

TP HCM và Đồng Nai mưa lớn

Mưa lớn ở TP Pleiku, Gia Lai. Video: Trần Hóa

Chiều nay, một số địa phương ở Đăk Lăk, Gia Lai, Kon Tum, Quảng Ngãi cũng mưa to khiến không khí dịu mát, cây trồng giải nhiệt. Cách đây một tuần, nhiều tỉnh thành miền Tây như Cần Thơ, Hậu Giang, Tiền Giang... mưa lớn giúp tưới mát nhiều diện tích lúa, cây ăn trái sau thời gian dài nắng nóng.
Nhóm phóng viên


Người dân đổ ra biển nhặt sò huyết dạt bờ
Nghệ AnHàng trăm người dân ra bờ biển phường Thu Thủy, thị xã Cửa Lò, nhặt hàng tấn sò huyết dạt trắng bờ biển, đem bán thu từ 500.000 đến hơn 1,5 triệu đồng.
Sáng 3/5, dọc bờ biển dài khoảng một km đoạn qua đảo Lan Châu, phường Thu Thủy, sò huyết bị sóng lớn đánh dạt vào bờ. Nhiều điểm sò chất dày 5-8 cm, rộng hàng chục mét. Người dân địa phương, du khách mang theo bì tải, rổ, chậu nhựa... ra biển nhặt.
Cầm bì tải đi sát mép nước quan sát, cứ vài giây bà Nguyễn Thị Hải, 52 tuổi, trú phường Thu Thủy, lại cúi xuống nhặt sò đường kính 4-5 cm đang nằm lẫn trong cát, sau 2 tiếng thu 30 kg. "Loài này sống cách bờ 8-9 hải lý, độ sâu 2 m. Hai hôm nay thời tiết thay đổi, đang nắng nóng chuyển sang mưa giông, ngoài khơi biển động nên có thể sò bị sóng đánh dạt vào", bà Hải nói.

Người dân tập trung thành từng nhóm nhặt sò huyết dạt bờ biển thị xã Cửa Lò, gần trưa 3/5. Ảnh: Hùng Lê
Ngư dân Nguyễn Văn Thắng, 58 tuổi, trú thị xã Cửa Lò, đã huy động ba thành viên trong gia đình bắt được hơn 100 kg sò huyết sau 3 tiếng. Theo ông Thắng, vào mùa để bắt 100 kg sò huyết, nhóm ngư dân 5-7 người phải dùng thuyền công suất 70-90 CV đánh bắt trong hơn 10 tiếng mới đạt được.
Giữa buổi sáng và cuối giờ trưa cùng ngày, hàng chục thương lái mang thùng xốp đựng đá lạnh đến bờ biển thu mua sò huyết với giá 15.000-20.000 đồng/kg tùy loại. Trong buổi sáng, trung bình một gia đình thu từ 500.000 đồng đến hơn 1,5 triệu đồng.

Sò huyết được ngư dân bỏ vào rổ hoặc bì tải, sau đó đưa ra vùng nước sâu, nhúng xuống cho cát và rác trôi đi. Ảnh: Hùng Lê
Đầu giờ chiều, sò không còn bị sóng đánh dạt vào. Dọc bãi biển chỉ còn những đống sò nhỏ đã chết hoặc các lớp vỏ, xung quanh lác đác vài người đi nhặt.
Ông Phạm Thanh Hải, Chủ tịch phường Thu Thủy, cho biết số lượng sò huyết dạt bờ ước tính hàng tấn. Hiện tượng này thi thoảng xuất hiện tại địa bàn. Phường đang cử cán bộ chuyên môn kiểm tra, lên kế hoạch điều xe tải đến thu gom, xử lý sò chết và vỏ để làm sạch bãi biển, đảm bảo vệ sinh môi trường.

Sò huyết có giá trị dinh dưỡng cao, thường được nướng, hấp, gỏi. Ảnh: Đức Hùng
Sò huyết hình bầu dục, vỏ màu trắng, khi trưởng thành dài 5-6 cm, rộng 4-5 cm. Ruột loại hải sản này màu đỏ, được chế biến thành nhiều món ăn như nướng mỡ hành, hấp, xào me và bơ tỏi, nấu cháo, làm gỏi...
Sau chuỗi ngày nắng nóng kéo dài, hai hôm nay Nghệ An mưa nhiều nơi. Vùng biển sóng to gió lớn, các huyện miền núi xuất hiện lốc xoáy, mưa đá.

Đức Hùng


Đề xuất in mã QR trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Mẫu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mới sẽ chỉ còn hai trang, mã QR được in ở trên cùng, góc phải trang một, theo đề xuất của Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Đề xuất trên được nêu trong dự thảo Thông tư quy định về giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất và hồ sơ địa chính. Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, mã QR giúp người dân tra cứu thông tin được in trên giấy chứng nhận và thông tin phản hồi nhằm chống làm giả.
Mẫu giấy chứng nhận mới cũng có nhiều thay đổi khi chuyển từ bốn thành hai trang. Trước đây, đa phần thông tin trong giấy nằm ở trang hai và ba thì theo đề xuất sẽ được chuyển ra trang một.

Theo dự thảo, Quốc huy được thu nhỏ đặt ở góc trái trang một, thay vì chính giữa như hiện tại. Chính giữa trang một sẽ là dòng chữ "GIẤY CHỨNG NHẬN".
Ở bên dưới, dòng chữ "QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU NHÀ Ở VÀ TÀI SẢN KHÁC GẮN LIỀN VỚI ĐẤT" được chuyển thành "QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, QUYỀN SỞ HỮU TÀI SẢN GẮN LIỀN VỚI ĐẤT".
Phần thông tin thửa đất gồm thửa đất số, loại đất, thời hạn sử dụng, nguồn gốc sử dụng, địa chỉ trước đây ở trang hai thì nay đưa ra trang một. Tương tự, thông tin tài sản gắn liền với đất, ghi chú, sơ đồ thửa đất, chứng nhận của cấp có thẩm quyền cũng được đưa ra trang một.
Trong bảng biểu thông tin tài sản gắn liền với đất cũng có thêm nội dung kê khai như: Tên tài sản/hạng mục công trình; diện tích xây dựng (m2); diện tích sàn hoặc công suất; kết cấu chủ yếu; cấp công trình; số tầng; năm hoàn thành xây dựng; thời hạn sở hữu.
Ở trang hai sẽ chỉ còn thông tin Những thay đổi sau khi cấp giấy chứng nhận và Số vào sổ sau khi cấp giấy chứng nhận.
Sau khi lấy ý kiến người dân và các bộ ngành, địa phương trong tháng 5, Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ ban hành thông tư.
Gia Chính


Chủ tịch TP HCM: 'Gói thầu của Thuận An phải được báo cáo tiến độ hàng ngày'
Chủ tịch TP HCM yêu cầu giám sát chặt chẽ, báo cáo tiến độ hàng ngày hai gói thầu dự án cải tạo kênh Tham Lương do Công ty Thuận An thực hiện.
"Thuận An có tiếp tục hay không, các đơn vị phải giám sát chặt chẽ, có báo cáo hàng ngày, tránh ảnh hưởng tiến độ công trình", nội dung được Chủ tịch UBND TP HCM Phan Văn Mãi nói tại cuộc họp kinh tế, xã hội tháng 4, chiều 3/5.

Chủ tịch UBND TP HCM Phan Văn Mãi tại hội nghị, chiều 3/5. Ảnh: An Phương
Công ty cổ phần Tập đoàn Thuận An cùng liên doanh đang đảm nhận gói thầu xây lắp số 5 và 6, thuộc dự án xây dựng hạ tầng, cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên, với giá trị 130 tỷ đồng trong tổng số hơn 1.000 tỷ đồng. Khối lượng thi công ở gói số 5 của Thuận An đạt gần 3%, gói số 6 hơn 4%. Hồi giữa tháng 4, nhà thầu này dừng thi công, nhân sự ban chỉ huy, nhân công... cũng rút khỏi công trường.
Sau cuộc làm việc với Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP HCM (chủ đầu tư), hôm 23/4, Thuận An đã huy động dần máy móc, thiết bị và nhân sự đến công trường. Doanh nghiệp cam kết tập trung các nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thi công các gói thầu.

Một đoạn kênh Tham Lương, năm 2020. Ảnh: Thanh Tùng
Theo ông Mãi, ngay khi sự cố xảy ra, thành phố đã chỉ đạo rà soát lại công tác đấu thầu, kiểm tra khả năng thực hiện tiếp dự án và các vấn đề liên quan đến tài chính, tạm ứng để xử lý.
"Nếu Thuận An không thực hiện nữa, những thành viên trong liên doanh có tiếp tục được không để thành phố có phương án khác đảm bảo tiến độ công trình", ông Mãi nói.
Không chỉ Thuận An, người đứng đầu chính quyền thành phố cũng yêu cầu các chủ đầu tư, sở ngành liên quan rà soát lại năng lực, tài chính của các nhà thầu đang tham gia vào các công trình trên địa bàn. Theo ông Mãi, thành phố sẽ hỗ trợ nếu các khó khăn liên quan yếu tố khách quan, song do năng lực yếu kém phải có biện pháp xử lý nghiêm.

Một đoạn kênh Tham Lương, năm 2030. Ảnh: Thanh Tùng
Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên là kênh dài nhất TP HCM với gần 32 km, qua 7 quận, huyện ở thành phố, gồm: 12, Bình Tân, Tân Phú, Tân Bình, Gò Vấp, Bình Thạnh và Bình Chánh. Dự án cải tạo dòng kênh khởi công cách đây hơn một năm, tổng vốn 8.200 tỷ đồng từ ngân sách.
Công ty cổ phần Tập đoàn Thuận An trụ sở trên đường Phạm Hùng, Nam Từ Liêm, Hà Nội, thành lập từ năm 2004, do ông Nguyễn Duy Hưng làm chủ tịch. Vừa qua, ông Hưng đã bị bắt về tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ, theo khoản 3 Điều 222 và khoản 4 Điều 364 Bộ luật Hình sự. Hiện, ông Trần Đức Khoa, Phó tổng giám đốc công ty, được ủy quyền điều hành toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh, thực hiện nghĩa vụ của người đại diện pháp luật công ty.

Lê Tuyết


Vì sao 'đội quân chân đất' đánh bại Pháp ở Điện Biên Phủ?
Chiến thắng Điện Biên Phủ bắt nguồn từ sức mạnh nội sinh của một dân tộc đã đồng cam cộng khổ, vừa chiến đấu vừa xây dựng lực lượng, theo đại tá Lê Thanh Bài.
Kỷ niệm 70 năm chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/1954), đại tá, tiến sĩ Lê Thanh Bài, Phó viện trưởng Viện Lịch sử quân sự, trả lời VnExpress về chiến lược giúp Việt Nam giành thắng lợi, ý nghĩa và bài học từ chiến dịch này.
- Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Pháp vượt trội quân đội nhân dân Việt Nam cả về binh lực và hỏa lực. Việt Nam khắc chế điều này bằng chiến lược nào?
- Nguyên tắc của quân đội thực dân xâm lược luôn là đánh nhanh thắng nhanh. Chiến tranh kéo dài gây hao tổn kinh tế và bất ổn chính trị, ngoại giao. Vấp phải sự kháng cự của dân tộc Việt Nam, thực dân Pháp đã không thực hiện được nguyên tắc này mà càng lún sâu vào thất bại. Kế hoạch của Henri Navarre, Tổng chỉ huy quân đội viễn chinh ở Đông Dương, là nỗ lực cuối cùng của Pháp hòng rút ra khỏi chiến tranh trong danh dự. Phòng thủ không phải lựa chọn ban đầu, song cục diện trên chiến trường khiến suy tính của ông ta phải thay đổi.
Từ năm 1950, bộ đội ta liên tục giành thắng lợi lớn, như chiến dịch Biên giới; chiến dịch Hòa Bình 1951-1952. Chúng ta cơ bản giải phóng được vùng Tây Bắc, nối được căn cứ địa kháng chiến Việt Bắc sang Thượng Lào và Liên khu 4. Chúng ta đẩy mạnh chiến tranh du kích ở đồng bằng Bắc Bộ và các địa phương vùng Pháp chiếm.
Biết Navarre muốn bình định vùng đã chiếm sau đó tập trung lực lượng để tiến công ta, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đề ra chủ trương "cơ động, linh hoạt". Đó là thế trận chiến tranh nhân dân, chủ động mở đòn tiến công, buộc Pháp phân tán lực lượng, dẫn đến kế hoạch Navarre bước đầu phá sản.

Đại tá Lê Thanh Bài, Phó viện trưởng Viện Lịch sử quân sự. Ảnh: Sơn Hà
Nhận tin báo Đại đoàn 316 tiến lên Tây Bắc, Navarre vội vàng lệnh cho 6 tiểu đoàn tinh nhuệ nhảy dù xuống đánh chiếm Điện Biên Phủ. Như vậy từ không có trong kế hoạch của Navarre, Điện Biên Phủ lại trở thành tâm điểm của cuộc chiến. Cùng với đó ông ta nhận ra mình không thể chống đỡ tất cả đòn tấn công của quân đội nhân dân Việt Nam và buộc phải xây dựng Điện Biên Phủ thành tập đoàn cứ điểm, hy vọng thành cái bẫy để nghiền nát bộ đội Việt Minh.
Chứng kiến Pháp xây dựng tập đoàn cứ điểm tại Điện Biên Phủ, đại tướng Võ Nguyên Giáp nói đây là nghịch lý của chiến tranh. Thông thường, kẻ mạnh tấn công, kẻ yếu phòng ngự. Nhưng ở đây Pháp là bên mạnh nhưng lại chọn phòng ngự, trong khi quân Việt Minh yếu lại tấn công.
- Các tướng lĩnh, cố vấn quân sự của Pháp và Mỹ đều tin tưởng Điện Biên Phủ là "pháo đài bất khả xâm phạm". Dựa vào đâu để Việt Nam phá vỡ phòng tuyến của đối phương?
- Công trình phòng ngự của Pháp tại Điện Biên Phủ được tổ chức theo nguyên tắc hiện đại nhất. Navarre tin rằng pháo binh Việt Nam không thể đưa pháo 75 mm lên đỉnh núi cao quanh lòng chảo Điện Biên Phủ để có vị trí khai hỏa. Chúng ta sẽ nhanh chóng cạn kiệt vũ khí, đạn dược và lương thực khi bị chặt đứt đường tiếp tế. Chuyên gia quân sự phương Tây tính toán tướng Giáp cần thêm 100 xe tăng và một đội máy bay yểm hộ để đánh Điện Biên Phủ. Nhưng đó là điều không tưởng nên họ cho rằng tiến công đồng nghĩa với tự sát.
Tuy nhiên, người Pháp đã không tính đến yếu tố quan trọng nhất là con người. Họ không thể tưởng tượng chỉ bằng sức người, cùng tời quay, chúng ta đã đưa cả pháo 105 mm vượt qua những quãng đường lầy lội, đèo dốc tới 60 độ. Chỉ bằng đôi vai trần, những cuộn dây thừng, các chiến sĩ đưa được những khẩu pháo nặng hàng tấn nhích từng mét. Nhiều người đã ngã xuống trong khi kéo pháo. Chỉ có lòng yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, ý chí chiến đấu vì độc lập tự do mới tạo nên sức mạnh "chân đồng vai sắt" để hoàn thành nhiệm vụ.
Tư duy quân sự của Navarre, nói rộng ra là phương Tây, đã không tính được sức mạnh của chiến tranh nhân dân. Cuộc chiến có sức mạnh của toàn dân, sức mạnh nằm ở tinh thần và ý chí. Trong khi các nhà quân sự phương Tây tính toán dựa đơn thuần trên quân số và súng đạn. Navarre là tướng tài, được đào tạo bài bản. Nhưng không có một trường lớp hay một tài liệu quân sự nào khái quát được đường lối "chiến tranh nhân dân" và những vận dụng sáng tạo của quân đội ta.

- Nhìn lại chiến dịch 70 năm trước, theo ông điều gì khiến Pháp bất ngờ nhất?
- Bất ngờ nhất với Pháp là vấn đề bảo đảm hậu cần cho chiến dịch. Họ không ngờ cùng với các đơn vị tiến quân lên Điện Biên Phủ, chúng ta huy động được hàng chục nghìn thanh niên xung phong, phối hợp với công binh mở hàng trăm km đường. 261.500 dân công với gần 20 triệu ngày công phục vụ chiến dịch, vận chuyển hơn 25.000 tấn gạo, 1.200 tấn đạn, 1.700 tấn xăng dầu. Số hàng hóa bảo đảm cho hơn 87.000 người tham gia chiến dịch, trong đó 53.830 là bộ đội chủ lực.
Bộ chỉ huy quân Pháp nghĩ đã làm chủ hoàn toàn trên không lẫn mặt đất khi áp đảo về số lượng máy bay, xe tăng, pháo binh. Nhưng chỉ bằng công cụ thô sơ, bộ đội Việt Nam lại tiến sâu, đánh họ từ trong lòng đất. Hệ thống giao thông hào dài trăm km, dần tiến dần vào lòng chảo, đã chia cắt sự liên hoàn các cứ điểm ở Điện Biên Phủ và trở thành "thòng lọng" thít chặt. Cách đánh này đã hạn chế được ưu thế về mặt quân sự của đối phương, bảo đảm đánh lâu dài, tiến chắc, đánh chắc.
Và cuối cùng là cách bố trí trận địa pháo một cách khoa học và bài bản. Như đã nói ở trên, người Pháp không tính đến việc chúng ta có thể kéo pháo lên chiếm lĩnh điểm cao thuận lợi. Việc kéo pháo không chỉ diễn ra một mà nhiều lần, bố trí lại trận địa để làm sao hiệu quả nhất. Không có máy bay và xe tăng, song hiệp đồng binh chủng giữa bộ binh và pháo binh của ta vô cùng hiệu quả.
Charles Piroth, Chỉ huy pháo binh của Pháp ở trận Điện Biên Phủ, từng tuyên bố "tôi sẽ không để pháo của Việt Minh bắn quá ba phát". Chỉ cần pháo của ta lộ vị trí là bị tiêu diệt. Thực tế chiến trường lại chứng minh điều ngược lại. Pháo binh Việt Nam bắn với tỷ lệ chính xác rất cao, liên tục hạ các mục tiêu trọng yếu của Pháp. Kết cục viên chỉ huy đầy kinh nghiệm phải tự vẫn.

Bộ đội công binh mở đường lên Điện Biên Phủ. Ảnh: Triệu Đại
- Chiến thắng Điện Biên Phủ có ý nghĩa thế nào trong chặng đường giành độc lập của Việt Nam cũng như các nước thuộc địa trên thế giới?
- Đây là thắng lợi to lớn nhất để kết thúc kháng chiến chống thực dân Pháp, đánh dấu chấm hết 100 năm đô hộ của họ với nước ta. Sự kiện này cũng là bước dài trên chặng đường đi đến thống nhất nước nhà. Thắng lợi đó thể hiện được sức mạnh của dân tộc Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh, huy động được sức mạnh của toàn dân tộc, tiến hành cuộc kháng chiến được gọi là "thần thánh".
Với phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới, chiến dịch Điện Biên Phủ là đột phá, đánh dấu lần đầu tiên một dân tộc thuộc địa đánh bại đế quốc xâm lược. Điều đó đã khích lệ phong trào giải phóng dân tộc trên toàn thế giới phát triển mạnh, đặc biệt ở châu Phi. Sự kiện này như phát súng để 17 nước châu Phi đồng loạt đứng lên giành độc lập. Thắng lợi ở Điện Biên Phủ chứng tỏ tính chính nghĩa và tinh thần đấu tranh vì độc lập tự do luôn giành thắng lợi.
- Từ chiến thắng Điện Biên Phủ, bài học nào vẫn còn giá trị trong thời đại ngày nay?
- Chiến thắng Điện Biên Phủ được tạo nên một phần nhờ niềm tin mạnh mẽ kháng chiến nhất định thắng lợi trong toàn quân, toàn dân. Việc giáo dục chính trị trước và trong huấn luyện đã khắc sâu vào ý thức hệ về lòng căm thù quân địch. Người lính được trui rèn về bản lĩnh, trí tuệ, tin tưởng tuyệt đối vào đường lối, quyết sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Bộ Chính trị và trực tiếp là Tổng tư lệnh, đại tướng Võ Nguyên Giáp. Đây chính là minh chứng quý giá về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, đặc biệt là trong hàng ngũ quân đội.
Việc kiên quyết thay đổi phương châm tác chiến từ "đánh nhanh, giải quyết nhanh" sang "đánh chắc, tiến chắc" thể hiện sự sắc sảo, nhạy bén của đại tướng Võ Nguyên Giáp. Quyết định dựa trên cơ sở khoa học, xem xét khách quan, toàn diện cục diện chiến trường, đồng thời thể hiện ý chí quyết tâm, trách nhiệm cao trước lịch sử, trước sinh mệnh cán bộ, chiến sĩ của người chỉ huy.

Tướng De Castries (giữa, hàng trên) và Bộ Tham mưu quân viễn chinh Pháp ở Điện Biên Phủ bị Việt Minh bắt. Ảnh: TTXVN
Để đi được đến trận Điện Biên Phủ, dân tộc ta đã trải qua hơn 8 năm kháng chiến, đi từ không đến có. Từ đội quân chân đất mà Chủ tịch Hồ Chí Minh nói là "Quân đội ta là một quân đội thơ ấu. Tinh thần dũng cảm có thừa, nhưng thiếu vũ khí, thiếu kinh nghiệm, thiếu cán bộ, thiếu mọi mặt". Triệt để thực hiện đường lối "kháng chiến, kiến quốc", vừa đánh giặc vừa xây dựng lực lượng, củng cố tiềm lực kháng chiến, bộ đội đã lấy chiến trường làm nơi rèn luyện và kiểm nghiệm thực tế. Sau mỗi trận đánh, từ tướng lĩnh đến toàn quân đều phải nghiên cứu, tự kiểm điểm, rút kinh nghiệm sâu sắc để đi đến thắng lợi cuối cùng.
Kháng chiến sẽ khó khăn để đi tới thắng lợi nếu không có sự ủng hộ, hỗ trợ từ Trung Quốc, Liên Xô và cộng đồng quốc tế tiến bộ. Tuy nhiên, sức mạnh nội lực vẫn luôn là quan trọng nhất đối với một dân tộc đứng lên giành độc lập. Chiến thắng Điện Biên Phủ bắt nguồn từ sức mạnh nội sinh của một dân tộc đã đồng cam cộng khổ, vừa chiến đấu vừa xây dựng lực lượng, từng bước đánh bại các kế hoạch chiến tranh của thực dân Pháp.

Sơn Hà


Đề xuất mở rộng ngay cao tốc TP HCM - Long Thành lên 10 làn xe
Lãnh đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, TP HCM, Đồng Nai, đề nghị mở rộng ngay đoạn cao tốc TP HCM - Long Thành lên 10 làn xe.
Nội dung được nêu tại cuộc họp về phương án đầu tư mở rộng đoạn cao tốc TPHCM - Long Thành (thuộc dự án TP HCM - Long Thành - Dầu Giây) do Phó thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì sáng 3/5.
Trước đó, Phó chủ tịch Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp Nguyễn Ngọc Cảnh cho biết Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC) đã nghiên cứu, đề xuất mở rộng đoạn từ nút giao đường vành đai 2 TP HCM đến nút giao đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu với quy mô 8 làn xe, bảo đảm khả năng mở rộng lên 10 làn xe.
Dự án cao tốc TPHCM - Long Thành - Dầu Giây giai đoạn 1 khai thác từ 30/6/2016 với tổng chiều dài 55 km, trong đó phân đoạn TPHCM - Long Thành 25,92 km. Từ khi đưa vào khai thác, lưu lượng phương tiện tham gia trên đoạn TPHCM - Long Thành liên tục tăng, dự kiến năm 2025 vượt 25% năng lực thông hành với 4 làn xe hiện hữu, thường xuyên xảy ra ùn tắc.

Phó thủ tướng Trần Hồng Hà tại cuộc họp sáng 3/5. Ảnh: VGP
Phó thủ tướng Trần Hồng Hà cho rằng việc mở rộng đoạn TP HCM - Long Thành là vấn đề cấp thiết, đảm bảo đồng bộ với quy hoạch hạ tầng giao thông, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên, phương án đầu tư phải quyết định dựa trên tiến độ và hiệu quả kinh tế.
Ông yêu cầu Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp, Bộ Giao thông Vận tải, Tài chính tổng kết mô hình hoạt động của VEC. Các bộ ngành cũng cần đề xuất giải pháp nâng cao năng lực tài chính cho VEC như nâng vốn điều lệ, tái cơ cấu nợ để đáp ứng đủ điều kiện thực hiện các dự án đầu tư giao thông trọng điểm.
VEC cần sớm báo cáo tiền khả thi, phương án về huy động vốn, giải phóng mặt bằng, phương án tài chính của dự án TP HCM - Long Thành trong mối quan hệ với các dự án cao tốc khác mà VEC đang khai thác.

Cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây, đoạn qua TP HCM, thường xuyên ùn tắc. Ảnh: Quỳnh Trần
Báo cáo Thủ tướng trước đó, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp đưa ra hai phương án đầu tư mở rộng đoạn TP HCM - Long Thành. Phương án một, đoạn từ nút giao vành đai 2 đến nút cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu sẽ mở rộng lên 8 làn xe, nhưng giải phóng mặt bằng 10 làn xe để khi đủ kinh phí sẽ hoàn thiện. Hiện nay đoạn này đã được giải phóng mặt bằng 8 làn xe nên có thể thực hiện ngay.
Trên tuyến có hai cầu là Sông Tắc sẽ được mở rộng theo quy hoạch 10 làn xe, xây thêm cầu Long Thành 4 làn xe như cầu Long Thành hiện tại. Tổng mức đầu tư dự án hơn 14.330 tỷ đồng.
Phương án hai, đoạn cao tốc từ nút giao vành đai 2 đến vành đai 3 dài 4 km sẽ đầu tư theo 8 làn xe, đoạn còn lại đến nút cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu dài 17 km có quy mô 10 làn xe. Trên tuyến vẫn xây dựng cầu Long Thành mới và giải phóng mặt bằng toàn tuyến 10 làn xe. Tổng mức đầu tư theo phương án này là 15.620 tỷ đồng.
Bộ Giao thông Vận tải sẽ là cơ quan chủ quản, VEC là chủ đầu tư theo Luật Đầu tư công, thực hiện từ nay đến tháng 6/2028. Ủy ban Quản lý vốn nhà nước kiến nghị Thủ tướng xem xét phương án 1 bởi dự án đã giải phóng mặt bằng 8 làn xe, có thể xây dựng ngay.
Hiện tuyến cao tốc TP HCM - Long Thành - Dầu Giây quy mô 4 làn xe đã quá tải, đoạn từ nút giao An Phú đến nút Biên Hòa - Vũng Tàu có lưu lượng vượt 25% so với năng lực. Đến năm 2026, khi sân bay Long Thành khai thác với công suất 26 triệu hành khách/năm, dự án sẽ không thể đáp ứng khả năng thông hành.

Phạm Dự


Nhân viên thu phí xa lộ Hà Nội bị xe container tông tử vong
TP HCMVừa bước ra khỏi cabin trạm thu phí xa lộ Hà Nội, nam nhân viên 43 tuổi bị xe đầu kéo lao tới tông tử vong, trưa 3/5.
Gần 12h, nam nhân viên ngồi làm việc trong cabin trạm thu phí xa lộ Hà Nội trên đường Võ Nguyên Giáp, phường Phước Long A, TP Thủ Đức. Khi vừa bước ra khỏi cabin đi xuống làn đường, người này bị xe đầu kéo đang chở thép về cảng Cát Lái lao tới tông tử vong tại chỗ.

Cảnh sát phong toả hiện trường vụ tai nạn ở trạm thu phí xa lộ Hà Nội để điều tra nguyên nhân. Ảnh: Đình Văn
Theo một đồng nghiệp, có thể do barie tự động không mở nên nhân viên đi ra ngoài điều chỉnh dẫn đến tai nạn. Camera giám sát tại trạm thu phí cho thấy nam nhân viên mở cửa cabin bước xuống làn đường trong lúc xe đầu kéo lao tới với tốc độ rất nhanh.
CSGT phối hợp cùng đơn vị nghiệp vụ Công an TP Thủ Đức đã phong toả hiện trường, điều tra nguyên nhân. Theo đại diện đội CSGT Rạch Chiếc, khả năng do nhân viên không chú ý cùng lúc xe đầu kéo lao tới dẫn đến sự cố.
Trạm thu phí xa lộ Hà Nội ngừng thu phí từ cuối năm 2017 sau 3 năm thu hoàn vốn đủ cho dự án xây cầu Rạch Chiếc (1.000 tỷ đồng). Đến 1/4/2020, BOT này thu phí trở lại sau 11 năm thi công để hoàn vốn đoạn từ ngã ba Trạm 2 cũ đến nút giao Tân Vạn, TP Dĩ An.

Đình Văn


Mức phí dự kiến ở cao tốc Cam Lâm tới Vĩnh Hảo 130.000-497.000 đồng
Cao tốc chạy qua Khánh Hoà, Ninh Thuận, Bình Thuận dự kiến thu phí mức 130.000-497.000 đồng mỗi lượt tuỳ loại xe, trên toàn tuyến 78,5 km.
Thông tin được nêu trong văn bản của Công ty cổ phần cao tốc Cao Lâm - Vĩnh Hảo (nhà đầu tư dự án) gửi Bộ Giao thông Vận tải và Ban quản lý dự án 85 liên quan tổ chức thu phí trên tuyến đường này.

Nhân viên bảo vệ trực trước trạm thu phí Vĩnh Hảo trong ngày đầu thông xe. Ảnh: Việt Quốc
Chủ đầu tư tính toán mỗi km trên tuyến có đơn giá 1.669 đồng. Các xe tuỳ theo số ghế ngồi, trọng tải được chia thành các nhóm, sau đó quy ra hệ số để nhân với đơn giá tính trên km. Bảng giá dự kiến thu phí trên toàn tuyến:
Loại xe Hệ số Phí toàn tuyến (đồng)
Nhóm 1 (xe dưới 12 chỗ; xe tải trọng dưới 2 tấn; xe buýt) 1 130.000 Nhóm 2 (xe từ 12-30 chỗ; xe tải trọng 2-4 tấn) 1,3 170.000 Nhóm 3 (xe trên 30 chỗ; xe tải trọng 4-10 tấn) 1,7 222.000 Nhóm 4 (xe tải trọng 10-18 tấn; xe chở hàng container 20 fit) 2,7
353.000 Nhóm 5 (xe có tải trọng trên 18 tấn; xe chở hàng bằng container 40 fit) 3,8 497.000 Ngoài ra, xe đi trên các chặng ngắn được tính ở mức thấp hơn. Ví dụ, xe dưới 12 ghế, ôtô tải dưới 2 tấn, xe buýt đi từ trạm thu phí Cam Thịnh đến trạm thu phí Du Long (14,53 km) có mức thu 24.000 đồng...
Trước đó, tuyến cao tốc này dự tính thu phí từ ngày 2/5, song chưa thể thực hiện do chờ Bộ Giao thông vận tải phê duyệt. Đoạn cao tốc có 4 trạm thu phí, gồm: Cam Thịnh (Khánh Hoà), Du Long và Phan Rang (Ninh Thuận), Vĩnh Hảo (Bình Thuận).

Hướng tuyến cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo. Đồ họa: Đăng Hiếu
Cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo được đầu tư theo hình thức đối tác công ty (PPP) do liên danh Tập đoàn Đèo Cả - Công ty xây dựng Đèo Cả, và Tổng công ty đầu tư xây dựng 194 với tổng vốn đầu tư hơn 8.900 tỷ đồng.
Tuyến dài hơn 78 km, nền đường rộng 17 m với 4 làn xe không làn dừng khẩn cấp mà có các điểm dừng khẩn cấp cách nhau 4-5 km; vận tốc tối đa 90 km/h, đã thông xe từ sáng 26/4 và khánh thành ngày 28/4.
Theo thống kê của đơn vị vận hành, từ 26/4 đến trưa 2/5, cao tốc ghi nhận hơn 74.300 xe chạy qua. 48 ôtô gặp sự cố hư hỏng, một xe gặp tai nạn nhưng không xảy ra thương vong.
Việt Quốc


Chìm thuyền câu mực, hai ngư dân mất tích
Nghệ AnAnh Hoàng Đức Đồng, 34 tuổi và Trương Văn Hưng, 39 tuổi, mất tích khi thuyền câu mực chìm trên vùng biển thị xã Hoàng Mai, rạng sáng 3/5.
Thợ lặn, bộ đội, ngư dân... đang mở rộng phạm tìm kiếm anh Đồng và Hưng. Tuy nhiên, do thời tiết xấu, biển động, gió lớn nên việc cứu hộ gặp nhiều khó khăn, lãnh đạo phường Quỳnh Phương, thị xã Hoàng Mai cho biết.

Người dân tập trung tại cảng cá ở thị xã Hoàng Mai ngóng tin tìm kiếm hai nạn nhân. Ảnh: Hùng Lê
Chiều 1/5, thuyền câu mực do anh Đồng làm chủ, chở ngư dân Hưng và Hoàng Đức Thi, 35 tuổi, cùng trú phường Quỳnh Phương, ra khơi đánh bắt hải sản trên vùng biển thị xã Hoàng Mai, cách bờ khoảng 4 hải lý.
Đến 2h ngày 3/5, giông lốc kèm sóng lớn đánh chìm thuyền, 3 ngư dân chơi với rồi rơi xuống biển. Anh Thi bơi ra xa, được tàu cá đi ngang cứu sống đưa vào bờ an toàn. Anh Đồng và Hưng mất tích.
Đến 17h35 ngày 4/5, lực lượng cứu hộ tìm thấy thi thể hai nạn nhân mắc kẹt trong thuyền câu mực ở độ sâu hàng chục mét, cách bờ khoảng 5 hải lý.
Sau chuỗi ngày nắng nóng kéo dài, hai hôm nay Nghệ An có mưa nhiều nơi. Vùng biển sóng to gió lớn, các huyện miền núi xuất hiện lốc xoáy, mưa đá.

Đức Hùng


200 tấn cá chết ở hồ thuỷ lợi tại Đồng Nai đã được dọn
Sau 5 ngày xử lý, đội nuôi trồng thủy sản ở hồ Sông Mây đã dọn dẹp xong hơn 200 tấn xác cá để đảm bảo vệ sinh môi trường.
Chiều 2/5, thượng úy Lê Minh Tấn, Đội trưởng đội nuôi trồng thủy sản (Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Đồng Nai), cho biết sau nhiều ngày huy động hàng chục công nhân, đội nuôi trồng thủy sản đã dọn xong xác cá trên hồ Sông Mây.
"Sau khi hoàn tất thu dọn xác cá chết dưới hồ, chúng tôi sẽ xử lý công đoạn rải vôi khử mùi hôi, đảm bảo môi trường quanh khu vực", thượng úy Tấn nói.

Trước đó khô hạn kéo dài cùng với việc xả nước về hạ nguồn làm mực nước hồ Sông Mây xuống thấp. Điều này khiến hàng loạt cá nuôi dưới hồ như rô phi, mè, trắm... chết hàng loạt, phủ kín mặt hồ. Nắng nóng khiến mùi hôi thối của cá bốc lên, ảnh hưởng các khu dân cư gần đó. Đơn vị nuôi đã huy động nhân lực để vớt nhưng diện tích hồ rộng, cá chết quá nhiều, việc xử lý không xuể.
Hồ Sông Mây có diện tích hơn 300 ha, là hồ chứa nước tưới tiêu cho khu vực huyện Trảng Bom và huyện Vĩnh Cửu. Khô hạn kéo dài khiến diện tích mặt nước chỉ còn khoảng 2 ha, độ sâu thấp nhất của hồ chỉ còn khoảng một mét.

Phước Tuấn


Ông Trần Thanh Mẫn điều hành Quốc hội
Phó chủ tịch Thường trực Trần Thanh Mẫn được phân công điều hành hoạt động của Quốc hội sau khi ông Vương Đình Huệ bị miễn nhiệm Chủ tịch Quốc hội.
Chiều 2/5, Quốc hội họp bất thường miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch Quốc hội, Ủy viên Hội đồng quốc phòng và an ninh, cho thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội khóa 15 đối với ông Vương Đình Huệ.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội sau đó phân công ông Trần Thanh Mẫn, Phó chủ tịch Thường trực điều hành Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội cho đến khi kiện toàn nhân sự.

Ông Trần Thanh Mẫn. Ảnh: Giang Huy
Ông Trần Thanh Mẫn 62 tuổi, quê Hậu Giang; tiến sĩ Kinh tế. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng ba khóa 11-13, Bí thư Trung ương Đảng khóa 12, Ủy viên Bộ Chính trị khóa 13, đại biểu Quốc hội ba khóa 13-15.
Trước khi được bầu làm Phó chủ tịch Quốc hội vào tháng 4/2021, ông Mẫn từng giữ chức Chủ tịch UBND thành phố Cần Thơ, Bí thư Thành ủy Cần Thơ, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Hiện Quốc hội có bốn Phó chủ tịch, gồm các ông Trần Thanh Mẫn, Nguyễn Đức Hải, Nguyễn Khắc Định và Trần Quang Phương.

Sơn Hà


Trở lại Thời sự

Nghệ thuật bố trí trận địa trong chiến dịch Điện Biên Phủ

Xây dựng trận địa bao vây tiến công được đại tướng Võ Nguyên Giáp đánh giá "mang tính quyết định" dẫn tới thành công của chiến dịch Điện Biên Phủ.

"Ta sẽ làm gì để giành thắng lợi trên mặt trận chính Điện Biên Phủ?", trước tấm bản đồ trải rộng, Tổng chỉ huy chiến dịch Võ Nguyên Giáp đau đáu với câu hỏi trong Hội nghị cán bộ phổ biến phương châm "đánh chắc tiến chắc" sáng 7/2/1954 tại Sở chỉ huy Mường Phăng. Bộ đội đã hoàn thành kéo pháo ra khỏi trận địa hai ngày trước, đang chờ những mệnh lệnh mới.
Tập đoàn cứ điểm nằm trong lòng chảo Mường Thanh, bao quanh là núi cao trên nghìn mét. 49 cứ điểm nằm liên hoàn trên cánh đồng dài hơn 10 km, rộng 5 km. Các cứ điểm gần nhau hợp thành trung tâm đề kháng, chia ba phân khu. Phân khu trung tâm là đầu não, có Sở chỉ huy quân Pháp, bộ phận hỗ trợ cùng sân bay Mường Thanh, tập trung tới 2/3 quân số.
Về tương quan lực lượng, bộ binh, pháo binh của Việt Minh hơn quân Pháp về số lượng, song trang bị lẫn hỏa lực đều không bằng. Việt Minh không có xe tăng, chưa có không quân, chỉ có một trung đoàn cao xạ trong khi đối phương huy động hai phần ba máy bay trên toàn Đông Dương về Điện Biên Phủ.

Pháo 155 mm của Pháp bố trí tại trung tâm Mường Thanh, tầm bắn 14 km.

Không thể đặt pháo ngoài lòng chảo Mường Thanh
Trên tấm bản đồ trải rộng, tướng Giáp đặc biệt chú ý hai căn cứ hỏa lực pháo binh dày đặc tại phân khu trung tâm Mường Thanh và Hồng Cúm ở phân khu Nam. Riêng khu trung tâm rộng 2,5 km2 đã có 40 khẩu trọng pháo từ 155 mm, 105 mm tới cối 120 mm cùng đạn dược dự trữ đồ sộ.
Với tầm bắn 14 km, hỏa lực từ lựu pháo 155 mm đặt ở Mường Thanh có thể dồn về mọi hướng, yểm trợ cho các cứ điểm nếu bị tấn công. Lựu pháo 105 mm từ phía nam Hồng Cúm, cối 120 mm từ Mường Thanh có thể nã đạn tới tận đồi Độc Lập ở phía bắc. Mỗi trung tâm đề kháng còn có hệ thống hỏa lực riêng, chiến đấu độc lập.
Với chiến thuật khẩu đội tập trung, pháo binh Pháp tự tin có thể trút lửa lên bất kỳ vị trí nào trong đội hình đối thủ. Trấn giữ các căn cứ này là những đơn vị pháo binh có tiếng, thậm chí kỳ cựu nhất của Pháp ở châu Á.
Phó chỉ huy tập đoàn cứ điểm kiêm đặc trách pháo binh là Charles Piroth, người mất cánh tay trái trong trận đánh tại Italy năm 1943 nhưng vẫn được giữ lại quân đội vì kinh nghiệm và chuyên môn giỏi. "...Việt Minh không thể nào đưa pháo đến tận đây. Nếu họ đến, chúng tôi sẽ đè bẹp ngay", Piroth tự tin nói với Tổng chỉ huy quân đội viễn chinh ở Đông Dương Henri Navarre.
Các chỉ huy quân đội nhân dân Việt Nam đã nhận ra rằng những ngọn núi lớn khống chế được sân bay Mường Thanh đều cách xa 10-12 km. Trong khi lựu pháo 105 mm của bộ đội tầm bắn tối đa 11 km, sơn pháo tầm bắn xa nhất 8 km. Đặt pháo ngoài lòng chảo, mục tiêu cũng ngoài tầm tiêu diệt hiệu quả.
Pháo vì thế bắt buộc phải đặt phía trong những sườn núi nhìn xuống thung lũng Mường Thanh. Nhưng không thể tiếp tục cắt rời pháo khỏi xe, kéo những khối sắt nặng hai tấn lên núi bằng tay, phơi mình trên địa hình trống trải để đánh trận trong 45 ngày như dự tính.
Lựu pháo 105 mm do Mỹ sản xuất và viện trợ cho Pháp - chiến lợi phẩm thu được trong chiến dịch Biên giới 1950, là một trong bốn khẩu pháo khai hỏa chiến dịch Điện Biên Phủ, chiều 13/3/1954. Ảnh: Hồng Chiêu
24 khẩu lựu pháo 105 mm, vài chục sơn pháo 75 mm cùng cao xạ 37 mm - những vốn liếng chỉ đếm đầu ngón tay của bộ đội Việt Minh. Nếu để pháo của quân Pháp dồn hỏa lực diệt chút vốn ít ỏi này, kháng chiến sẽ kéo dài không biết bao năm. Nếu không có giải pháp, pháo binh sẽ "bị đè bẹp ngay" như lời Piroth cam kết với Navarre.

Phải có đường cho xe kéo pháo vào trận địa. Và trận địa này phải đủ sức chịu những đợt oanh kích của máy bay, pháo binh Pháp nếu không may bị lộ. "Chọn đánh chắc thay vì một cuộc tiến công toàn bộ tập đoàn cứ điểm, ta phải xây dựng trận địa bao vây, cắt đứt cứ điểm, đưa pháo vào vị trí an toàn, đặt cứ điểm trong tầm bắn, khống chế sân bay rồi mới thực hiện hàng loạt trận công kiên", tướng Giáp chỉ rõ.

Ba bước chiến dịch được Hội nghị thống nhất là hoàn thành công tác chuẩn bị, tiêu diệt dần trung tâm đề kháng ngoại vi và cuối cùng tổng công kích diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm. Ba trong năm việc cần làm ngay mà Đảng ủy Mặt trận đề ra là làm đường cho xe pháo 105 mm cơ động chiến đấu, xây dựng trận địa pháo kiên cố và đào trận địa tiến công bao vây.

Trục đường kéo pháo bằng tay và đường cơ động cho xe pháo trong chiến dịch. Đồ hoạ: Gia Linh

Đưa pháo lên cao vào gần, hào di động dưới đất
Tham mưu trưởng chiến dịch Hoàng Văn Thái cùng cán bộ tham mưu, công binh, pháo binh đã đi dọc các dãy núi Pú Hồng Mèo, Pú Tà Cọ vạch đường cho xe pháo cơ động và tìm vị trí đặt trận địa cho các đại đội lựu pháo 105 mm.
Đội tiền trạm chỉ có ống nhòm, la bàn và một tấm bản đồ tỷ lệ 1/100.000 thiếu nhiều chi tiết mới về Điện Biên Phủ. Đội vừa quan sát địa hình, ước tính độ dốc, đánh dấu thêm những ngọn núi, con suối không có trên bản đồ.
Đội khảo sát chọn được một trận địa ở bắc đồi Độc Lập; hai trận địa ở gần đường 42 (ngang km 69-70); hai trận địa trên đỉnh Tà Lùng, tức phía đông Điện Biên Phủ và một trận địa Pú Hồng Mèo ở bên tây bắc Hồng Cúm. Lấy nóc hầm De Castries - Chỉ huy trưởng Binh đoàn tác chiến Tây Bắc, làm điểm chuẩn, cự ly từ các trận địa pháo này đến phân khu trung tâm Mường Thanh trung bình 6-8 km, trong tầm công phá hiệu quả nhất của những khẩu lựu 105 mm.
Sáu trận địa lựu pháo 105 mm nằm phân tán trên các điểm cao tạo thành một vòng cung ôm lấy lòng chảo Mường Thanh. Nằm phân tán nhưng đích ngắm của họng pháo là các mục tiêu trong tập đoàn cứ điểm, chủ yếu sân bay, sở chỉ huy, hỏa điểm, trận địa pháo của quân Pháp.
Các nét vẽ tương đương những trục đường cơ động cho xe kéo pháo vào mặt trận, di chuyển trong chiến đấu lần lượt vạch ra trên bản đồ, vắt qua núi đồi từ đông sang phía bắc Mường Thanh. Đường đủ rộng cho xe pháo đi và tuyệt đối bí mật bởi đều nằm trong tầm bắn của pháo Pháp.
Đại đoàn trưởng 312 Lê Trọng Tấn dẫn quân, nhận cọc dấu, bổ những nhát cuốc đầu tiên xuống đất rừng. Trừ Đại đoàn 308 đang truy kích địch bên Thượng Lào, phần lớn quân chủ lực của các đại đoàn, trung đoàn công binh, pháo binh đều được huy động làm đường xe pháo, đào trận địa.

Bộ đội đưa pháo vào trận địa, tháng 1/1954.
Tây Bắc núi cao đèo thẳm thử thách sức người chỉ có xẻng đào, cuốc chim. Công binh phải làm những cây cầu vượt suối chịu được lực 10 tấn cho xe pháo qua khi mùa mưa đang đến gần. Nhiều đoạn đường sắp xong đụng núi đá chắn ngang; chỗ ngoặt phải mở rộng 12 m nhưng mới tính được 6 m, thành vực đã cao 20 m.
Thiết lập trận địa pháo cao xạ càng khó khi địa hình chỉ đáp ứng được một trong tám điều kiện phải có, là "Không gần đường dây cao thế quốc gia" theo lý thuyết được học ở trường quân sự.
Pháo binh khoét núi dựng hầm pháo có công sự bắn và nơi ẩn nấp riêng. Mỗi hầm pháo đào trung bình 200-300 m3 đất đá. Nắp hầm dày 3 m được gia cố bằng thân cây trên 30 cm, bó trúc, đất, được ngụy trang và đủ sức chịu được đạn pháo 105 mm. Trận địa pháo nối với tuyến sau bằng đường hào, nơi có đủ hầm ăn ở, chỗ cho thương binh, nấu ăn, giấu xe chở pháo. Bộ đội dựng thêm hầm chỉ huy, hầm chứa đạn cùng trận địa giả để nghi binh.
Trong đêm đen, bộ đội thông tin lăn lộn đèo dốc, sương mù, tránh bom đạn để đo lập tọa độ mục tiêu, nối mạng dây thông tin dài hơn 60 km cho riêng trung đoàn lựu pháo, đảm bảo cho những viên đạn bắn trúng đích. Các trận địa nằm xa nhau, trong khi chỉ có 100 km dây điện thoại. Các chiến sĩ phải quay về Tuần Giáo, bóc được 60 km dây kẽm gai thay thế.
Trên sườn núi bao quanh lòng chảo Mường Thanh những ngày tháng 2/1954 như một đại công trường, khẩn trương và bí mật. Công binh vừa làm đường kéo pháo vừa đào hào bao vây tiến dần xuống cánh đồng Mường Thanh. Những chiếc trực thăng Morane 500 bay là là mỏm núi chụp ảnh trinh sát vẫn không phát hiện được trận địa dưới tán cây rừng.
Rừng che chở và lá nguỵ trang, các trục đường cho xe pháo vào trận địa dần thành hình. Cùng lúc, đường hào vây lấn như cây rừng đâm rễ đổ dần từ triền núi xuống lòng chảo, mọc những nhánh mới lan rộng về phía khu cứ điểm trên cánh đồng Mường Thanh.
Phía trước, các đơn vị bộ đội liên tục đánh lùi những đợt hành binh trinh sát của đối phương. Quân Pháp đã nhận ra pháo Việt Minh không đặt ở sườn núi sau lòng chảo Mường Thanh như dự đoán mà "nằm một cách thách thức" ngay sườn núi đối diện Điện Biên Phủ, sẵn sàng bắn thẳng.

Đường hào siết chặt vòng vây tập đoàn cứ điểm trên cánh đồng Mường Thanh.

'Mở cửa' pháo đài
Cuối tháng 2, đường cơ động cho xe pháo hoàn thành, 11 trận địa lựu pháo, 21 trận địa pháo cao xạ sẵn sàng đón pháo vào vị trí. Chiến hào bao vây tiến công thành hình.
Đêm 6/3/1954, bộ đội kéo thử hai khẩu pháo vào vị trí. Đêm hôm sau, công binh thắp hai nén hương đi trước dẫn đường, chỉ dấu cho xe pháo nương theo đốm lửa vào trận địa. Lựu pháo 105 mm cùng loạt cao xạ lần lượt nằm im trên những sườn núi cách cứ điểm Him Lam 3-4 km chờ khai hỏa. Tại một số đoạn đường gấp khúc, bộ đội vẫn phải kéo pháo bằng tay.

Ngày 13/3/1954, chỉ chín ngày sau khi Tổng chỉ huy quân viễn chinh Pháp ở Đông Dương thăm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ lần cuối cùng, những viên đạn pháo 105 mm từ các sườn núi quanh lòng chảo Mường Thanh bắt đầu dội xuống Him Lam.
Trung tâm đề kháng Him Lam nằm phía đông bắc tập đoàn cứ điểm trên đường số 41 từ Tuần Giáo vào. Cách trung tâm Mường Thanh 2,5 km, quân Pháp nhận định Him Lam sẽ là hướng tiến công chính của Việt Minh nên đã bố trí trọng pháo 155 mm, 105 mm tận Mường Thanh và Hồng Cúm yểm hộ, xe tăng, không quân sẵn sàng phản kích nếu bị đánh chiếm.

Đội quân của tướng Giáp đã chọn Him Lam là mục tiêu khai hỏa chiến dịch 56 ngày đêm, mở đường cho bộ đội thọc sâu xuống cánh đồng Mường Thanh hạ bệ tập đoàn cứ điểm. Trong trận mở màn này, lựu pháo 105 mm quân Việt Minh đặt trên các sườn núi hướng đông và bắc đồng loạt nã xuống cứ điểm Him Lam.

Một trong bốn khẩu đầu tiên nhả đạn là chiến lợi phẩm Việt Minh thu được trong chiến dịch Biên giới 1950, do Mỹ sản xuất và viện trợ cho Pháp. Lựu pháo bắn cấp tập vào trung tâm Mường Thanh và Hồng Cúm - hai căn cứ pháo binh của Pháp, để sơn pháo 75 mm bắn phá công sự, diệt hỏa điểm. Pháo ngừng, từ các đường hào đào sẵn quanh trung tâm đề kháng, bộ binh xung phong. Một phần pháo Việt Minh chuyển làn đánh phá các sân bay Mường Thanh, Hồng Cúm chặn máy bay cất cánh.
Ngay khi quân Việt Minh nã pháo, Charles Piroth - đặc trách pháo binh Pháp, đã dội 6.000 viên đạn đại bác quanh trung tâm đề kháng Him Lam, nhưng không tìm thấy họng pháo nào của đối phương. Him Lam mất liên lạc với trung tâm Mường Thanh ngay đầu trận đánh khi một viên đạn pháo 105 mm rót trúng hầm chỉ huy cứ điểm. Cứ điểm thất thủ ngay trong đêm.

Cho đến lúc này, quân Pháp chưa thật sự tin vào sự có mặt của lựu pháo 105 mm trên chiến trường Tây Bắc. Làm thế nào mà Việt Minh đưa được những khẩu pháo nặng hai tấn, tầm bắn xa 11 km vào được trong lòng chảo, qua mặt những chiếc máy bay Morane trinh sát trên đầu? Piroth từng cam kết với Navarre "chỉ cần sau ba phát pháo của Việt Minh, hỏa điểm sẽ lập tức bị dập tắt".

Chỉ hai ngày sau chiến dịch mở màn, viên sĩ quan tự sát trong hầm bằng một trái lựu đạn khi lần lượt để mất hai trung tâm đề kháng Him Lam, Độc Lập ở phân khu Bắc mà không cách nào bịt họng pháo đối phương. Tới ngày thứ năm, cánh cửa hướng bắc tập đoàn cứ điểm đã bị mở toang.
Theo các nhà nghiên cứu quân sự, trận địa "hỏa khí phân tán, hỏa lực tập trung" của pháo binh Việt Nam đã làm vô hiệu hóa "khẩu đội tập trung" của pháo binh Pháp. Thiếu tướng Nguyễn Hồng Phong, Tư lệnh Binh chủng Pháo binh, dẫn chứng Trung đoàn 45 lựu pháo được bố trí từ đông bắc Hồng Cúm đến tây bắc Bản Kéo tạo thành cánh cung hơn 30 km, giãn cách các trận địa 3-5 km, cự ly bắn đến Mường Thanh 6-8 km. Các đơn vị súng cối tập trung trên hướng đông và đông bắc Điện Biên Phủ với cự ly bắn 600-800 m. Sơn pháo thọc sâu trên đồi E, cự ly bắn 300-500 m.
"Trong thực hành chiến dịch, pháo binh được điều chỉnh đội hình, thay đổi vị trí để chuyển hóa thế trận, hiệu quả trong cả chiến đấu lẫn chi viện cho bộ binh", tướng Phong nêu, dẫn chứng sau trận tiến công Him Lam, sơn pháo và cối 120 mm được đưa sang chi viện cho bộ binh đánh đồi Độc Lập. Lựu pháo được cơ động sang tây Mường Thanh chi viện Đại đoàn 308 đánh cứ điểm, bắn được sang cả phía đông ngăn chặn phản kích.
Ông thống kê mức độ tập trung pháo trong chiến dịch này đạt toàn bộ lựu pháo 105 mm, hơn 70% sơn pháo 75 mm và tới 80% cối 120 mm của toàn quân. Tỷ lệ pháo binh một số trận vượt trội so với Pháp, đạt 3/1 trong trận Him Lam, 4,5/1 trận đồi Độc Lập.

Dấu tích trận địa pháo trong chiến dịch Điện Biên Phủ

Di tích trận địa pháo 105 mm của Đại đội 806, Tiểu đoàn 354, Trung đoàn 45 thuộc Đại đoàn Công pháo 351 - đơn vị đầu tiên pháo kích cứ điểm Him Lam, tại xã Thanh Minh, TP Điện Biên Phủ. Video: Ngọc Thành - Hồng Chiêu

Cùng với trận địa pháo, hệ thống chiến hào dài hơn trăm cây số giúp bộ đội công - thủ từng bước làm thay đổi cục diện chiến trường theo các đợt tiến công, đại tá Phạm Hữu Thắng, nguyên chủ nhiệm bộ môn Lịch sử nghệ thuật quân sự, Viện Lịch sử quân sự, nhận định.

Ông Thắng phân tích trước ngày nổ súng, hệ thống hào trục quanh cánh đồng Mường Thanh cùng đường hào nhánh giúp bộ đội tiếp cận trung tâm đề kháng ở phía Bắc. Khi cánh cửa được mở thông xuống vùng lòng chảo, chiến hào từ mọi hướng tiếp cận dần trung tâm đề kháng, cắt đứt các cứ điểm với trung tâm trong đợt đánh thứ hai. Đến cuối tháng 4, hệ thống chiến hào siết chặt khiến phạm vi chiếm đóng quân Pháp mỗi bề chỉ còn 1,3-1,7 km, "bóp nghẹt" không gian lẫn tinh thần chiến đấu của lính Pháp trước đợt công kiên cuối cùng.
Nếu mật độ dày đặc của 2.000 viên đạn pháo mở màn bắn trúng mục tiêu trong trận Him Lam đã tạo bất ngờ cho cả Điện Biên Phủ, thì theo tướng Giáp, bất ngờ lớn nhất dành cho Piroth - chỉ huy pháo binh, là "đã không phát hiện được bất kỳ vị trí nào của những khẩu pháo đang nhả đạn".
Phương Tây kinh ngạc không phải ở chỗ Việt Minh có các loại pháo đó, bởi Bộ chỉ huy Pháp đã biết từ một năm trước, mà ở chỗ làm sao Việt Minh lại đưa được khối lượng lớn pháo hạng nặng, tiếp tế đạn dược qua vùng núi cao, rừng rậm, không có đường sá gì.
Hồng Chiêu

Tư liệu tham khảo: Đại tướng Võ Nguyên Giáp: Điện Biên Phủ - Điểm hẹn lịch sử, Hồi ức do Hữu Mai thể hiện; Lịch sử Pháo binh QĐND Việt Nam 1945-1975; Ảnh, tư liệu tại Bảo tàng chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ.
Bài tiếp: Nơi đấu trí với De Castries trong chiến dịch Điện Biên Phủ


Đưa vào sử dụng 31 cầu Hy vọng ở miền Tây
Đồng Tháp31 cầu mới khánh thành cùng 9 cầu mới khởi công trong những tháng đầu năm 2024 mở ra nhịp sống mới cho người dân miền Tây.
Từ ngày có cầu Hy Vọng 357 (cầu Bảy Phủ), ông Lê Hùng Việt, xã Tân Hòa, huyện Lai Vung, Đồng Tháp háo hức sắm xe đạp chở cháu đi học mỗi ngày. Ông Việt kể trước đây cầu hẹp, dốc, bong tróc, trơn trượt, lan can nhiều đoạn bung gãy. Người lớn hay trẻ em mỗi lần qua cầu đều lo sợ, vừa đi vừa khom người, bám chặt mặt cầu.
"Cầu mới giúp bà con vận chuyển nông sản thuận tiện, chưa kể mỗi lần xe cấp cứu chuyển tuyến đi qua cũng yên tâm hơn", ông Việt cho biết.
Anh Lê Hoàng Quyết, Phó chủ tịch thường trực hội LHTN Việt Nam tỉnh Đồng Tháp cho biết cầu Hy Vọng 357 nối liền hai ấp Tân Thuận và Hòa Bình, xã Tân Hòa. Từ ngày có cầu mới học sinh trên địa bàn thuận lợi hơn trong việc đến trường. Phụ huynh cũng không còn thấp thỏm lo lắng con không an toàn khi qua cầu.
Cầu Hy Vọng 357 có chiều dài 27 m, ngang 3,5 m. Tổng kinh phí xây dựng 540 triệu đồng, trong đó quỹ Hy Vọng hỗ trợ một phần, còn lại do địa phương đối ứng.

Đại diện Quỹ Hy vọng, Tập đoàn FPT, Đoàn Thanh niên khánh thành cầu Hy Vọng hồi tháng 4. Ảnh: Tiến Danh
Ở huyện Cờ Đỏ, TP Cần Thơ, cầu Hy Vọng 350 cũng vừa hoàn thành sau gần bốn tháng thi công, giúp bà con và trẻ nhỏ bớt lo lắng khi đi vào buổi tối. "Ngày nào người dân cũng ra chung tay làm cầu, chỉ mong nhanh chóng hoàn thiện để có lối đi lại an toàn", ông Trần Văn Bên – đại diện đội thi công cầu nói. Ông cho biết trước khi xây mới, cầu làm bằng gỗ dựng trên các cột bê-tông nhỏ, bắc qua kênh lớn ở ấp Thạnh Phước 2, xã Trung Thạnh. Bề ngang hẹp, vận chuyển đồ nặng chỉ sợ rơi xuống kênh cả người lẫn đồ, hầu như bà con đều phải đi đường vòng để đảm bảo an toàn.
Đó là hai trong số 31 cầu Hy Vọng khánh thành từ đầu năm tới nay, bên cạnh 9 cầu khác được khởi công, ở Đồng Tháp, Cần Thơ, An Giang, Bạc Liêu. Trong đó, Quỹ Hy vọng tài trợ hơn 4 tỷ đồng với nguồn đóng góp từ Tập đoàn FPT, Công ty Cổ phần Giao Hàng Tiết Kiệm, gia đình Đỗ Gia và nhiều độc giả báo VnExpress. Ngoài ra, hồi tháng 3, quỹ cũng khánh thành một cầu bê-tông dài 35 mét, phục vụ 3.000 người dân xã Đứa Mòn, huyện Sông Mã, tỉnh Sơn La, với nguồn hỗ trợ của Công ty cổ phần Kusto Home thông qua giải chạy trực tuyến Dare to Run trên nền tảng vRace.
Xây cầu là hoạt động nằm trong chương trình "Nâng bước em đến trường" do Quỹ Hy vọng thực hiện từ năm 2018, nhằm cải thiện hạ tầng giao thông, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân và sự an toàn cho trẻ em tới trường ở vùng sông nước. Đến nay, chương trình đã xây mới hơn 370 cầu bê-tông ở các tỉnh đồng bằng Sông Cửu Long. Riêng năm 2024, chương trình đặt mục tiêu xây mới 80 cầu Hy Vọng. Để đồng hành cùng chương trình, độc giả có thể xem thêm thông tin và đồng hành tại đây.
Thanh Nga


Lo ngại thiếu nước sinh hoạt, Hà Nội tăng khai thác nước ngầm
Thành phố cho phép nâng công suất khai thác nước ngầm của Nhà máy nước Mai Dịch thêm hơn 9.000 m3 mỗi ngày đêm trước nguy cơ thiếu hụt nước mùa hè.
UBND TP Hà Nội vừa đồng ý với đề xuất của Sở Xây dựng việc nâng công suất khai thác nước ngầm cho bãi giếng Mai Dịch (Nhà máy nước Mai Dịch) từ 37.000 m3/ngày đêm lên 46.200 m3/ngày đêm.
Nhà máy nước Mai Dịch có công suất thiết kế 60.000 m3/ngày đêm, sản xuất, cung cấp nước sạch cho người dân các quận: Cầu Giấy, Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm và một phần quận Đống Đa.
Thực hiện chủ trương giảm nước ngầm nên nhà máy đang vận hành với công suất 49.000 m3/ngày đêm với 37 giếng khoan, trong đó bãi giếng Mai Dịch công suất 37.000 m3/ngày đêm với 26 giếng khoan; bãi giếng Thượng Cát công suất 12.000 m3/ngày đêm với 11 giếng khoan.

Nhà máy nước Mai Dịch đã được thành phố nhất trí nâng công suất khai thác nước ngầm. Ảnh: Phạm Chiểu
Tuy nhiên theo Sở Xây dựng, dự báo nhu cầu sử dụng nước từ nguồn nhà máy nước Mai Dịch là rất lớn, tăng khoảng 10% so với hè 2023. Trong khi đó nhà máy nước mặt sông Hồng công suất 300.000 m3/ngày đêm tại huyện Đan Phượng theo kế hoạch sẽ phải hoàn thành từ năm 2021 và một phần nước từ đây sẽ cấp bổ sung cho phần nước ngầm giảm khai thác. Nhưng dự kiến quý IV/2024 nhà máy mới hoạt động nên hiện chưa có nguồn nước bổ sung.
Để không để xảy ra tình trạng thiếu nước, mất nước cục bộ, đặc biệt trong mùa hè, thành phố chấp thuận nâng công suất khai thác nước ngầm Nhà máy nước Mai Dịch. Thành phố yêu cầu Sở Xây dựng cập nhật tiến độ triển khai các dự án Nhà máy nước mặt (Nhà máy nước mặt sông Đà giai đoạn 2; Nhà máy nước mặt sông Hồng) để xây dựng kế hoạch giảm khai thác nguồn nước ngầm theo lộ trình được Thủ tướng phê duyệt từ tháng 4/2021.
Theo quyết định của Thủ tướng, Hà Nội giảm nước ngầm từ 770.000 m3 như hiện nay xuống 615.000 m3 đến năm 2025; đến 2030 còn 504.000 m3 và đến 2050 còn 413.000 m3. Một số nhà máy đã đóng cửa giếng ngầm, như Nhà máy nước Hạ Đình đóng 8/17 giếng, còn 9 giếng đang khai thác luân phiên. Nhà máy Nước Pháp Vân công suất thiết kế 30.000 m3/ngày đêm đang giảm khai thác xuống 5.000 m3; sau năm 2030 ngừng giếng ngầm, đưa về chế độ dự phòng...
Hà Nội dự kiến nhu cầu sử dụng nước trung bình của năm 2024 trên 1,4 triệu m3/ngày đêm, tăng khoảng 3,5% so với năm 2023. Trong khi đó dự báo tổng công suất nước khai thác từ các nhà máy gần 1,35 triệu m3/ngày đêm (nước ngầm hơn 700.000 m3/ngày đêm; nước mặt 650.000 m3/ngày đêm), thiếu 30.000-70.000 m3/ngày đêm so với nhu cầu. Để bù đắp lượng nước thiếu hụt, ngoài việc tăng khai thác, thành phố cũng sẽ sử dụng nguồn nước ngầm dự phòng để bổ sung.
Với 124 xã tại 12 huyện (gần 500.000 nhân khẩu) chưa có nước sạch tập trung, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành việc cấp nước sạch đến 54 xã trong năm 2024 và 70 xã còn lại trong năm 2025.
Võ Hải


Đường ven biển hơn 3.700 tỷ đồng dang dở
Hải PhòngDự án xây dựng tuyến đường bộ ven biển dài 29,7 km dang dở vì chênh lệch lãi suất vốn vay khiến nhà đầu tư không thể tiếp tục triển khai.
Dự án gồm 20,7 km qua TP Hải Phòng và 9 km qua tỉnh Thái Bình, vốn đầu tư hơn 3.700 tỷ đồng theo hình thức BOT. Trong đó vốn từ ngân sách nhà nước 720 tỷ đồng để giải phóng mặt bằng tại TP Hải Phòng, 900 tỷ đồng từ vốn chủ đầu tư và hơn 2.100 tỷ đồng từ nguồn vốn vay. Nhà đầu tư là Liên danh Tổng công ty Xây dựng số 1 - CTCP và Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng Bùi Vũ.
Dự án khởi công tháng 5/2017, dự kiến đưa vào sử dụng năm 2021. Tuy nhiên, do khan hiếm nguồn cung vật liệt, bão giá, thiếu nhân công, dự án được UBND TP Hải Phòng gia hạn thông xe toàn tuyến vào tháng 5/2023. Nhà thầu sau đó thi công cầm chừng rồi dừng hẳn.

Đầu đường ven biển đang thi công dang dở có biển cấm đi vào, nhưng bên trong vẫn nhiều phương tiện di chuyển. Ảnh: Lê Tân
Theo ông Đỗ Tuấn Anh, Tổng giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TP Hải Phòng, đơn vị giám sát triển khai dự án, đến nay giá trị khối lượng xây dựng công trình đạt khoảng 72,11% giá trị hợp đồng. Do lãi suất nhà đầu tư vay thực tế có sự chênh lệch rất lớn so với lãi suất theo quy định tại hợp đồng BOT. Nhưng hiện chưa có hướng dẫn cụ thể về việc xác định mức lãi suất vốn vay. Do đó, nếu nhà đầu tư tiếp tục thực hiện thì sẽ lỗ lớn.
Cụ thể, mức lãi suất vốn vay thực tế nhà đầu tư phải thanh toán so với lãi suất theo hợp đồng chênh lệch 5-6%, làm phát sinh hơn 1.860 tỷ đồng mà không được tính vào tổng mức đầu tư hoàn vốn. Vướng mắc này đã được UBND TP Hải Phòng báo cáo, xin ý kiến của Thủ tướng, Bộ Giao thông Vận tải, Bộ Tài chính về phương án thi công tiếp theo, có thể phải triển khai đầu tư công.
Trong khi chờ phương án, hàng ngày người dân huyện Tiên Lãng, Kiến Thụy và quận Đồ Sơn vẫn đi vào tuyến đường dang dở này dù hai đầu có rào chắn. Tháng 7/2023, ca nương nhí Thanh Tú tử nạn trên tuyến đường sau va chạm với ôtô.
Đường ven biển đi qua TP Hải Phòng nằm trong tuyến đường bộ ven biển Việt Nam, được Thủ tướng phê duyệt ngày 18/1/2010. Tuyến đường đi sát biển nhằm khai thác tài nguyên biển, phục vụ phát triển kinh tế xã hội, củng cố an ninh quốc phòng. Khi được đưa vào sử dụng, tuyến đường sẽ rút ngắn khoảng cách từ các địa phương ven biển đến TP Hải Phòng, giảm tải cho quốc lộ, giảm thiểu tai nạn.
Lê Tân


Ông Vương Đình Huệ rời ghế Chủ tịch Quốc hội
Ông Vương Đình Huệ bị Quốc hội miễn nhiệm chức vụ Chủ tịch Quốc hội nhiệm kỳ 2021-2026 tại kỳ họp bất thường chiều 2/5.
Quốc hội cũng phê chuẩn miễn nhiệm chức vụ Ủy viên Hội đồng quốc phòng và an ninh, cho thôi làm nhiệm vụ đại biểu Quốc hội khóa 15 đối với ông Huệ - đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng.
Trước đó, đại biểu nghe trình bày tờ trình, phát biểu của ông Vương Đình Huệ, sau đó thảo luận, bỏ phiếu kín và thông qua Nghị quyết miễn nhiệm.

Ông Vương Đình Huệ trong lần cuối cùng điều hành phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, ngày 23/4. Ảnh: Media Quốc hội
Sáu ngày trước, Trung ương họp bất thường đồng ý cho ông Vương Đình Huệ thôi chức Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương Đảng khóa 13, Chủ tịch Quốc hội khóa 15, theo nguyện vọng cá nhân.
Là lãnh đạo chủ chốt của Đảng và Nhà nước, ông Huệ "được đào tạo cơ bản, trưởng thành từ cơ sở". Tuy nhiên, theo báo cáo của Ủy ban Kiểm tra Trung ương, ông đã vi phạm ba quy định của Đảng gồm: Những điều đảng viên không được làm, quy định về trách nhiệm nêu gương và trách nhiệm người đứng đầu.
Điều này "gây dư luận xấu, làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng, Nhà nước và cá nhân". Ông Huệ đã có đơn xin thôi giữ các chức vụ và nghỉ công tác.

Đại biểu Quốc hội khóa 15 họp bất thường lần thứ 7 tại hội trường Diên Hồng, chiều 2/5. Ảnh: Cổng Thông tin điện tử Quốc hội
Ông Vương Đình Huệ 67 tuổi; là giáo sư, tiến sĩ kinh tế; quê ở xã Nghi Xuân, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An. Ông là Ủy viên Bộ Chính trị hai khóa 12, 13; Ủy viên Trung ương Đảng bốn khóa 10-13; đại biểu Quốc hội ba khóa 13-15.
Trước khi được bầu làm Chủ tịch Quốc hội vào tháng 3/2021, ông từng giữ các chức vụ: Tổng kiểm toán Nhà nước, Bộ trưởng Tài chính, Trưởng ban Kinh tế Trung ương, Phó thủ tướng, Bí thư Thành ủy Hà Nội.
Quốc hội khóa 15 đã có 7 kỳ họp bất thường, trong đó 5 kỳ được tổ chức để xem xét, quyết định nhân sự cấp cao.
Hiện Quốc hội có bốn Phó chủ tịch, gồm các ông Trần Thanh Mẫn, Nguyễn Đức Hải, Nguyễn Khắc Định và Trần Quang Phương.

Sơn Hà


TP HCM thu hồi dự án nhà thi đấu Phan Đình Phùng
Dự án nhà thi đấu Phan Đình Phùng ở quận 3 đầu tư theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao) bị TP HCM thu hồi để chuyển sang đầu tư công, sau 10 năm trễ hẹn.
Thông tin được nêu trong thông báo kết luận của Chủ tịch UBND TP HCM Phan Văn Mãi về dự án xây dựng Trung tâm Thể dục thể thao Phan Đình Phùng tại số 8 đường Võ Văn Tần, quận 3. Chủ đầu tư dự án này là Công ty cổ phần phát triển bất động sản Phát Đạt.
Dự án nhà thi đấu Phan Đình Phùng được cơ quan quản lý chấp thuận chủ trương đầu tư theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao) từ năm 2008 và triển khai vào tháng 3/2010. Đây là một trong số ít các dự án được Thủ tướng đồng ý cho tiếp tục triển khai theo hợp đồng BT sau khi phương thức này bị dừng từ năm 2019.

Dự án nhà thi đấu Phan Đình Phùng, quận 3, tháng 7/2023. Ảnh: Quỳnh Trần
Ban đầu, dự án có mức đầu tư là 988 tỷ đồng, với thiết kế 7 tầng nổi và 3 tầng hầm, xây dựng trên khu đất hơn 14.400 m2, trong đó diện tích xây dựng là hơn 7.100 m2. Theo hợp đồng, thành phố thanh toán khu đất khu đất 257 Trần Hưng Đạo ở trung tâm quận 1 cho nhà đầu tư.
Tuy nhiên năm 2013, công trình đội giá lên hơn 1.352 tỷ đồng. UBND TP HCM xin bổ sung thêm khu đất tại 3-3 bis Phan Văn Đạt ở quận 1 để thanh toán cho nhà đầu tư. Đến năm 2016, vốn đầu tư khả thi của dự án lên tới hơn 1.953 tỷ đồng, tăng gấp đôi so với ban đầu. Thành phố tiếp tục xin bổ sung thêm khu đất 3 ha ở khu trường đua Phú Thọ để thanh toán hợp đồng.
Hiện, các khu đất được đề xuất để thanh toán hợp đồng BT cho dự án nhà thi đấu Phan Đình Phùng gồm các lô ở 257 Trần Hưng Đạo, Phan Văn Đạt, 181 Điện Biên Phủ (quận Bình Thạnh) và số 72/2B Võ Văn Ngân (TP Thủ Đức).
Ngoài khu đất ở đường Trần Hưng Đạo đã được Thủ tướng phê duyệt để thanh toán cho dự án, các khu còn lại đều cần phải có ý kiến của Ban chỉ đạo 167 về sắp xếp lại nhà, đất công.
Cuối năm ngoái, UBND TP HCM lập tổ công tác liên ngành do Sở Kế hoạch và Đầu tư làm tổ trưởng, cùng các sở liên quan như Văn hóa - Thể thao, Tư pháp, Xây dựng, Tài nguyên và Môi trường, Tài chính để giải quyết các vướng mắc liên quan đến dự án này.
Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND TP HCM Phan Văn Mãi, cùng với việc dừng dự án theo phương thức BT, các sở ngành liên quan xem xét cơ sở pháp lý, rà soát công việc nhà đầu tư đã thực hiện, xác định chi phí để đàm phán, xử lý dứt điểm theo nguyên tắc hợp lý, hài hòa.
Chủ trương đầu tư mới dự án theo phương thức đầu tư công, thành phố dự kiến sẽ trình HĐND TP HCM vào kỳ họp tháng 7, nguồn vốn được bố trí trong giai đoạn 2021-2025. Thành phố phấn đấu khởi công trước ngày 30/4/2025.

Lê Tuyết


110 kỷ lục nhiệt độ trong tháng 4
Riêng tháng 4, toàn quốc đã xác lập 110 kỷ lục nhiệt độ, cao hơn cả năm 2023 và gấp gần 10 lần so với cùng kỳ tháng 4/2023.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia cho biết tháng 4 đã xảy ra ba đợt nắng nóng và nắng nóng gay gắt ở các tỉnh Tây Bắc Bộ, khu vực Thanh Hóa - Phú Yên. Đợt thứ nhất 1-4/4, đợt hai 12-17/4, đợt ba 19-30/4.
Trong đó ngày 26-30/4 nắng nóng xuất hiện toàn bộ Bắc Bộ và Trung Bộ. Các tỉnh Tây Bắc Bắc Bộ và Thanh Hóa - Phú Yên nắng nóng đặc biệt gay gắt với nền nhiệt phổ biến 39-42 độ, riêng Trung Bộ có nơi trên 43 độ C.
Nhiệt độ trung bình tại Bắc Bộ, Bắc và Trung Trung Bộ cao hơn 2-4 độ, có nơi trên 4 độ C so với trung bình nhiều năm cùng kỳ. Các khu vực khác phổ biến cao hơn 1-3 độ, riêng Tây Nguyên có nơi hơn 3 độ C.

Người lao động Hà Nội làm việc trong nắng nóng cuối tháng 4/2024. Ảnh: Ngọc Thành
Năm 2023 nóng nhất là tháng 5 với 5 đợt nắng nóng gay gắt, đặc biệt gay gắt với 44 kỷ lục nhiệt độ. Năm nay, riêng ngày 27/4 đã có 39 kỷ lục được xác lập ở cả Tây Bắc Bộ, Đông Bắc Bộ, đồng bằng sông Hồng, Trung Bộ, Tây Nguyên. 27/4 cũng là ngày nắng nóng đỉnh điểm trong tháng.
Tại Hà Nội, cả 5 trạm khí tượng đều ghi nhận kỷ lục vào ngày 27/4. Cụ thể, trạm Sơn Tây nóng nhất là 37,8 độ C ngày 27/4/1998, nhưng tới 27/4 vừa qua đã lên 40,4 độ. Trạm Láng 41,5 độ, vượt mốc cùng kỳ năm 2006 khoảng 2,5 độ; trạm Hà Đông vượt mốc 2015 gần 3,5 độ; trạm Hoài Đức cao hơn 2019 hơn 2 độ.
Ngày 27/4, nhiệt độ tại Phủ Lý (Hà Nam) là 41,8 độ, cao nhất từ khi có trạm quan trắc, phá vỡ kỷ lục cũ xác lập năm 1966 gần 3 độ C.
Mức nhiệt bị phá vỡ sâu nhất trong tháng 4 là tại trạm Quỳnh Lưu (Nghệ An) khi ngày 30/4 là 42 độ, cao hơn kỷ lục năm 2019 khoảng 3,6 độ C.
Trong tháng 4, có hai trạm ghi nhận 44 độ là Tương Dương (Nghệ An) ngày 30/4 và Đông Hà (Quảng Trị) ngày 28/4. Mức nhiệt này chỉ kém nhiệt độ cao nhất trên lãnh thổ Việt Nam 44,2 độ C được ghi nhận vào ngày 7/5 năm ngoái.
Nam Bộ trong tháng 4 cũng xác lập 14 kỷ lục. Mức nhiệt cao nhất 38,6 tồn tại 11 năm ở Đồng Nai bị xô đổ bởi kỷ lục 39,5 độ vào ngày 9/4. Đến 16/4, Bình Dương nóng 39,9 độ, vượt mức nhiệt lịch sử năm 2016 hơn một độ. Vĩnh Long, Cần Thơ ghi nhận mức nhiệt mới cao hơn 0,5-1 độ so với lịch sử.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo Thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, cho rằng tháng 4 năm nay Bắc và Trung Bộ nóng bất thường do ảnh hưởng của hoàn lưu vùng thấp nóng phía tây hoạt động mạnh, gây ra hiệu ứng gió phơn. Nguyên nhân sâu xa là tác động của El Nino và xu thế nóng lên toàn cầu.
Từ góc độ nghiên cứu, bà Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu, cho biết các thống kê số liệu lịch sử và mô hình mô phỏng đã chỉ ra tháng 4 thường xảy ra cực đoan nhiệt độ vào những năm hậu El Nino chuyển sang La Nina, ví dụ 1998, 2016. Hoàn lưu khí quyển sau những đợt hoạt động mạnh của El Nino dẫn đến giảm đáng kể sự hình thành mây trên toàn bộ Đông Nam Á, làm gia tăng bức xạ mặt trời tại bề mặt.
Sự nóng lên trong thời gian dài, nhất là những thập kỷ gần đây đang ngày càng làm trầm trọng thêm ảnh hưởng của El Nino. Kết quả là tình trạng nóng lên liên tục trong khu vực tiếp tục cộng hưởng với El Nino dẫn đến nhiều cực đoan về nhiệt độ, phá vỡ các kỷ lục.
Cơ quan khí tượng dự báo tháng 5, nhiệt độ cả nước phổ biến cao hơn so với trung bình nhiều năm 1,5-2,5 độ C. Áp thấp nóng phía tây tiếp tục hoạt động mạnh ở Bắc Bộ, các tỉnh Thanh Hóa - Phú Yên. Tây Nguyên và Nam Bộ tiếp tục nhiều ngày nắng nóng diện rộng, có nơi gay gắt, tập trung 20 ngày đầu tháng 5.

Gia Chính


Mưa đá to bằng quả trứng đổ xuống Nghệ An
Nhiều xã ở huyện Tương Dương xuất hiện mưa đá kéo dài 10-30 phút, viên to bằng quả trứng gà khiến hơn 200 ngôi nhà thủng mái và hư hỏng.
Khoảng 16h15 ngày 1/5, xã Yên Thắng, Yên Hòa xảy ra giông lốc kèm mưa trong hàng chục phút. Đường kính viên đá 3-4 cm rơi xuống các mái nhà tạo ra tiếng động lớn, một số chỗ đá phủ dày trên đất 2-3 cm.
Tại xã Yên Thắng, mưa đá kéo dài hơn 10 phút kèm giông lốc trong hai tiếng quét qua 7 bản khiến hơn 200 ngôi nhà bị hỏng ngói, thủng mái tôn. Chị Lô Thị Cúc Phương, trú bản Pủng, cho biết nhiều viên đá to bằng quả trứng gà. "Tôi hứng được cả chậu đem vào bỏ tủ thay đá lạnh", chị nói.

Người dân gom đá từ trận mưa rồi đem bỏ tủ lạnh. Ảnh: Hùng Lê
Ở các huyện Kỳ Sơn, Anh Sơn, Đô Lương, Thanh Chương chiều nay cũng xuất hiện mưa giông sau nhiều ngày nắng nóng kéo dài, nhiệt độ đến 40 độ C. Ông Nguyễn Văn Tâm, 42 tuổi, trú huyện Đô Lương, ví đây như "cơn mưa vàng giải nhiệt" sau chuỗi ngày oi bức.
Chánh văn phòng Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Nghệ An Nguyễn Trường Thành lý giải đang thời điểm giao mùa nên các huyện miền núi thường xảy ra mưa đá kèm giông lốc. Đơn vị đang yêu cầu các huyện bị ảnh hưởng thống kê thiệt hại để lên phương án hỗ trợ.

Mưa đá tại Tương Dương Nghệ An

Mưa đá tại huyện Tương Dương. Video: Hùng Lê

Một tháng qua, các huyện biên giới phía tây Nghệ An thường xuất hiện mưa đá, lốc xoáy. Ngày 13-15/4, lốc xoáy kèm mưa đá kéo dài 15-20 phút tại các xã Bảo Thắng, Bảo Nam, Huồi Tụ, Bắc Lý... khiến hơn 440 ngôi nhà hư hỏng, tốc mái; 115 ha lúa, hơn 940 ha ngô, hoa màu và 880 ha rừng bị thiệt hại.
Mưa đá thường xuất hiện ở miền Bắc và Trung vào thời điểm giao mùa từ nóng sang lạnh (tháng 9-11) và từ lạnh sang nóng (tháng 3-5). Huyện Kỳ Sơn địa hình núi cao, rừng đan xen, là điều kiện lý tưởng cho đối lưu phát triển mạnh, hình thành mây vũ tích, gây ra mưa đá.
Nghệ An nắng nóng kéo dài trong 5 ngày qua, phổ biến 35-38 độ C, nhiều nơi hơn 40 độ C, gió phơn Tây Nam thổi mạnh, độ ẩm trong không khí thấp. Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, do ảnh hưởng của không khí lạnh yếu kết hợp hội tụ gió nên ngày và đêm 1/5, Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa - Nghệ An có mưa rào và giông, cục bộ có mưa 15-30 mm, có nơi trên 50 mm.

Đức Hùng


Thường vụ Quốc hội đồng ý khởi tố, bắt tạm giam Bí thư tỉnh Bắc Giang
Thường vụ Quốc hội đồng ý đề nghị của Viện trưởng VKSND Tối cao về việc khởi tố, bắt tạm giam, khám xét nơi ở, nơi làm việc đối với ông Dương Văn Thái, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang.
Tối 1/5, Tổng thư ký Quốc hội Bùi Văn Cường phát thông cáo cho biết Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành hôm 26/4.
Trong đó, Thường vụ Quốc hội cũng tạm đình chỉ việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đại biểu Quốc hội đối với ông Dương Văn Thái, đại biểu Quốc hội khóa 15, kể từ ngày có quyết định khởi tố bị can.
Trả lời VnExpress, Phó bí thư Thường trực Tỉnh ủy Bắc Giang Lê Thị Thu Hồng cho biết theo ủy nhiệm, bà đang điều hành Tỉnh ủy và "các công việc diễn ra bình thường".

Ông Dương Văn Thái. Ảnh: Gia Chính
Ông Dương Văn Thái 54 tuổi, Tiến sĩ Kinh tế, quê ở xã Lam Cốt, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng khóa 13, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Giang khóa 15.
Ông từng giữ các chức vụ: Chi cục trưởng Chi cục Thuế thị xã Bắc Giang, Phó chủ tịch UBND thành phố Bắc Giang, Phó chủ tịch rồi Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang. Từ tháng 10/2020, ông làm Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang.
Luật Tổ chức Quốc hội quy định đại biểu Quốc hội có quyền miễn trừ trong bộ máy hành chính Nhà nước. Cơ quan chức năng không được bắt, giam, giữ, khởi tố, khám xét nơi ở và nơi làm việc của đại biểu Quốc hội nếu không có sự đồng ý của Quốc hội hoặc Ủy ban thường vụ Quốc hội (trong thời gian Quốc hội không họp). Việc đề nghị bắt, giam, giữ, khởi tố, khám xét nơi ở và nơi làm việc của đại biểu Quốc hội thuộc thẩm quyền của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
Sơn Hà


Cổng nhà đổ đè chết bé trai
Hà TĩnhBa bố con ở huyện Cẩm Xuyên trong lúc mắc võng trước cổng nhà hóng mát thì cột trụ cổng bị đổ, đè chết em Phan Văn Đăng, 7 tuổi.
Ngày 1/5, dịp nghỉ lễ, vợ chồng anh Phan Văn Lực đưa ba con nhỏ về nhà ông ngoại ở xã Cẩm Hà, huyện Cẩm Xuyên chơi. 21h cùng ngày, sau bữa tối, anh Lực cùng hai con ra cổng mắc võng dù dài gần 3 m lên hai cột trụ cổng rồi cùng ngồi lên võng hóng mát, đẩy qua lại.

Hiện trường vụ tai nạn tối 1/5. Ảnh: Hùng Lê
Vài phút sau, một cột trụ cao 2,5 m, hình vuông, các cạnh 40 cm, bất ngờ đổ sập, đè trúng em Đăng gây chấn thương đầu và ngực. Bố và em trai Đăng ngồi bên cạnh bị khối gạch vữa sượt qua gây trầy xước nhẹ.
Đăng được người thân đưa tới Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh cấp cứu song không qua khỏi do chấn thương sọ não, ngừng tuần hoàn.
Ông Nguyễn Văn Hùng, Chủ tịch xã Cẩm Hà, cho biết cổng nhà ông Hà được xây nhiều năm trước, khoảng cách giữa hai cột trụ khoảng 2,5 m. "Thời điểm cột trụ đổ, lực lượng chức năng kiểm tra bên trong chỉ thấy gạch taplo và xi măng, không có cốt thép", ông Hùng nói.
Nạn nhân đang học lớp 2 tại một trường Tiểu học ở xã Cẩm Hưng.

Đức Hùng


TP HCM có mưa
Sau cơn mưa ít phút, nhiều khu vực ở thành phố giảm một phần oi bức do chuỗi ngày nắng nóng dài kỷ lục.
Sáng 2/5, mây đen kéo đến, trời âm u gây mưa khu vực trung tâm TP, Bình Thạnh, Phú Nhuận, quận 12, Hóc Môn. Mưa kéo dài khoảng 5 phút khiến nhiều người bất ngờ. Một số không mang theo áo mưa phải trú vào mái hiên, làm gián đoạn thời gian đi làm, chở con đi học. Mưa làm đường trơn, một số người chạy xe máy bị ngã trên đường Võ Văn Kiệt, vòng xoay Cộng Hòa ở quận 1.

Người dân mặc áo mưa chạy xe trên đường Võ Văn Kiệt, quận 1, trong cơn mưa, sáng 2/5. Ảnh: Minh Bằng
Đến 8h, mưa ngớt nhưng trời vẫn âm u, không có nắng khiến nhiệt độ giảm 3-4 độ C, đỡ oi bức sau nhiều ngày nắng nóng gay gắt. Từ cuối tháng 3, người dân thành phố hứng chịu đợt nắng dài nhất trong gần 30 năm, dù nhiệt độ chưa chạm ngưỡng lịch sử.
Ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng dự báo khí tượng Đài khí tượng thủy văn Nam Bộ, cho biết nhiễu động không khí đã gây mưa trái mùa tại TP HCM. Mưa giúp giảm oi bức, song đến trưa vẫn nắng nóng. Sắp tới thành phố và các tỉnh Nam Bộ sẽ giảm nắng nóng, không còn tới ngưỡng 39 độ C như đợt vừa qua. Từ ngày 4-5/5 trở đi, mưa sẽ tăng lên giúp giảm nền nhiệt.

Mưa khiến đường trơn, một số người té xe ở khu vực vòng xoay Cộng Hòa, quận 1. Ảnh: Nguyễn Nguyên
Cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân cần tránh những trận mưa trái mùa vì trong nước chứa nhiều chất ô nhiễm không khí. Một số người trúng mưa dễ bị cảm do nhiệt độ thay đổi đột ngột.
Bốn tháng qua, người dân TP HCM hứng chịu giai đoạn nắng gay gắt. Số đợt nắng nóng - nhiệt độ cao nhất trên 35 độ C từ hai ngày liên tiếp trở lên - tương đồng với các năm El Nino trước đây. Tuy nhiên mỗi đợt nóng kéo dài hơn, trong đó, đợt nắng từ 29/3 tới nay dài 28 ngày liên tục và chưa kết thúc, cũng là mức kỷ lục từ 1997 tới nay.

TP HCM có mưa

Mưa ở khu vực quận 1 và 4. Video: Minh Bằng

Cách đây một tuần, nhiều tỉnh thành miền Tây như Cần Thơ, Hậu Giang, Tiền Giang... có mưa to, lượng nước đạt 30-40 mm, giúp giải nhiệt và tưới mát nhiều diện tích lúa, cây ăn trái sau thời gian dài nắng nóng. Một số địa phương ở Tây Nguyên cũng có mưa rải rác thời gian qua. Sáng nay, TP Đồng Xoài, thị xã Chơn Thành, huyện Đồng Phú thuộc tỉnh Bình Phước có mưa trong khoảng 30 phút.
Đình Văn


Bí thư Bắc Giang bị bãi nhiệm đại biểu Quốc hội
Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang Dương Văn Thái bị Quốc hội bãi nhiệm đại biểu khóa 15, tại kỳ họp bất thường chiều 2/5.
100% đại biểu có mặt đồng ý thông qua Nghị quyết bãi nhiệm.
Hôm 26/4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng ý đề nghị của Viện trưởng VKSND Tối cao về việc khởi tố, bắt tạm giam, khám xét nơi ở, nơi làm việc đối với ông Dương Văn Thái. Ông Thái cũng bị tạm đình chỉ việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của đại biểu từ ngày có quyết định khởi tố bị can. Sai phạm cụ thể của ông chưa được công bố.
Phó bí thư Thường trực Tỉnh ủy Bắc Giang Lê Thị Thu Hồng cho biết theo ủy nhiệm, bà đang điều hành Tỉnh ủy và "các công việc diễn ra bình thường".

Ông Dương Văn Thái khi đương chức. Ảnh: Gia Chính
Ông Dương Văn Thái 54 tuổi, là tiến sĩ Kinh tế, quê ở xã Lam Cốt, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang. Ông là Ủy viên Trung ương Đảng khóa 13, Bí thư Tỉnh ủy Bắc Giang. Trước khi làm Bí thư tỉnh Bắc Giang vào tháng 10/2020, ông từng giữ chức Chi cục trưởng Chi cục Thuế thị xã Bắc Giang; Phó chủ tịch, Chủ tịch UBND TP Bắc Giang; Phó chủ tịch rồi Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang.
Theo điều 40 luật Tổ chức Quốc hội, đại biểu Quốc hội không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân thì bị Quốc hội hoặc cử tri bãi nhiệm.
Cuối tháng 5/2021, cử tri cả nước bầu đủ 500 đại biểu Quốc hội khóa 15 nhưng một người không được xác nhận tư cách đại biểu do có vi phạm. Gần ba năm qua, 10 đại biểu bị bãi nhiệm hoặc cho thôi nhiệm vụ. Quốc hội hiện có 489 đại biểu.

Sơn Hà


"Điện Biên Phủ là tập đoàn cứ điểm bất khả xâm phạm, các bạn đừng nghe lời tướng Giáp mà đánh vào. Đánh vào không còn đường về với bố mẹ".
Tiếng loa dụ hàng từ cứ điểm Him Lam của quân đội viễn chinh Pháp vang vọng suốt ngày đêm giữa núi rừng Mường Thanh, lặp đi lặp lại. Nhưng các chiến sĩ của Đại đoàn 312 bao vây bên ngoài căn cứ Pháp không hề bị lung lay.
"Chúng tôi đâu để ý vì tinh thần chiến đấu lên cao, ai cũng chờ giờ nổ súng", cựu binh Nguyễn Hữu Chấp, Trung đoàn 209, Đại Đoàn 312, kể về những ngày "khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt" trên chiến hào Điện Biên Phủ.
Hành quân từ 0h đến rạng sáng, bám trụ suốt ngày dài trong đường hào sâu quá đầu, chỉ rộng bằng cánh tay, nhưng không ai nao núng, kiên nhẫn chờ hiệu lệnh tiến công. Tất cả chiến sĩ đều sẵn sàng cho một trận chiến dài "đánh chắc, tiến chắc".
"Đây là trận đánh không được phép thua", đại tướng Võ Nguyên Giáp kể trong hồi ký Điện Biên Phủ - Điểm hẹn lịch sử.
Thời điểm đó, cuộc xâm lược của Pháp tại ba nước Đông Dương (Lào, Campuchia, Việt Nam) đã bước sang năm thứ 9. Các bên đều trong thế giằng co, bất phân thắng bại. Pháp ngày càng kiệt quệ cả về người và của - thiệt hại hơn 320.000 binh lính, sĩ quan và tiêu tốn 3.000 tỷ franc. Giới cầm quyền muốn tìm kiếm "lối thoát danh dự" nhằm kết thúc chiến tranh.
Trọng trách tạo ra bước ngoặt ấy được trao cho Henri Navarre (Nava), Tổng chỉ huy quân đội viễn chinh Đông Dương thứ 7. Một bản kế hoạch tác chiến mang tên chính mình được vị tân chỉ huy vạch ra, với viện trợ từ đồng minh Mỹ. Nava đặt mục tiêu trong vòng 18 tháng, xây dựng lực lượng cơ động vượt trội đối phương, xoay chuyển tình thế, tìm kiếm chiến thắng.
Cùng lúc, Kế hoạch tác chiến Đông Xuân 1953-1954 được Bộ Chính trị Việt Nam thông qua, xác định Tây Bắc làm hướng hoạt động chính. Giữa tháng 11/1953, đơn vị chủ lực lên đường ra mặt trận.
Những động thái quân sự của quân đội Việt Nam khiến đối phương không thể ngồi yên. Nava quyết định huy động lượng lớn binh lực, lập một tập đoàn cứ điểm mạnh nhất Đông Dương.
Điện Biên Phủ, nằm phía tây vùng núi Tây Bắc, sát biên giới Việt Lào, là nơi được chọn. Nava đánh giá căn cứ địa này sẽ là "con nhím" chặn đường chủ lực của Việt Minh, giúp Pháp đứng vững ở Tây Bắc, đồng thời làm "chìa khóa bảo vệ Thượng Lào". Pháp tin rằng Điện Biên Phủ là "canh bạc" quyết định vận mệnh cuộc chiến.

Ngày 20/11/1953, Pháp cho quân nhảy dù tái chiếm Điện Biên Phủ. Đại tá De Castries được giao làm Chỉ huy Binh đoàn tác chiến Tây Bắc, dưới trướng tướng Nava. Đây là bước khởi đầu cuộc tiến công quy mô của Pháp, biến căn cứ không quân - bộ binh Điện Biên Phủ thành "tập đoàn cứ điểm bất khả xâm phạm".
Điện Biên Phủ là thung lũng dài 18 km, rộng 6-8 km, xung quanh là đồi núi, rừng rậm. Các tướng Pháp nhận định vị trí cách xa đồng bằng sẽ gây khó khăn cho đường tiếp tế của Việt Minh, không thể vận chuyển lượng lớn vũ khí hạng nặng lên núi cao, hiểm trở. Trong khi quân viễn chinh Pháp dễ dàng tiếp ứng bằng đường hàng không từ sân bay lân cận như Mường Thanh, Hồng Cúm, hay từ xa như Gia Lâm, Cát Bi...
"Những điều kiện quân sự để chiến thắng đã hội đủ", vị Tổng tư lệnh Đông Dương tự tin tuyên bố với binh lính khi tập đoàn cứ điểm vừa hình thành.
Bản đồ tập đoàn cứ điểm bất khả xâm phạm của Pháp

Căn cứ Điện Biên Phủ gồm ba phân khu (Trung tâm, Bắc, Nam) với 49 cứ điểm. Hệ thống này được tổ chức thành 8 cụm chính, gọi là trung tâm đề kháng. Tổng cộng 3.000 tấn dây thép gai đã được chuyển đến để tạo nên lớp hàng rào rộng 50-60 m vây quanh mỗi cứ điểm - gấp 3 tiêu chuẩn bình thường.

Phân khu trung tâm có sân bay Mường Thanh - “dạ dày” của tập đoàn cứ điểm, cũng là nơi đặt Sở Chỉ huy. Khu vực này tập trung 2/3 lực lượng địch, được chia thành 5 cụm cứ điểm: Claudine, Huguette, Dominique, Eliane, và Béatrice (Him Lam).

Cách 2-3 km về phía bắc và đông bắc là phân khu Bắc, có hai cụm cứ điểm Gabrielle (Độc Lập) và Anne Marie (Bản Kéo) làm nhiệm vụ bảo vệ khu Trung tâm và mở rộng vùng an toàn trên sân bay.

Cách 7 km về phía nam là cụm cứ điểm Isabelle (Hồng Cúm) - nơi đặt sân bay dự bị. Địa bàn này được đặc biệt tổ chức thành căn cứ pháo binh chi viện cho việc phòng ngự của trận địa trung tâm.

Trước hành động của Pháp, tháng 12/1953, Bộ Chính trị quyết định chọn Điện Biên Phủ làm trận địa chiến lược trong Kế hoạch Đông Xuân 1953-1954. Chỉ huy trưởng chiến dịch là đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Kế hoạch ban đầu, quân Việt Minh sẽ "đánh nhanh, thắng nhanh" trong 2 ngày 3 đêm, tận dụng thời cơ Pháp chưa hoàn thiện trận địa. Thế nhưng, phân tích tương quan lực lượng và năng lực của quân Việt Minh lúc đó, đại tướng Võ Nguyên Giáp đánh giá không thể chắc thắng - nhiệm vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh giao trước ngày ra trận.
Cuộc họp Đảng ủy ngày 26/1/1954, tướng Giáp đưa ra "quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời chỉ huy của mình": Hoãn tấn công. Phương án tác chiến được đổi thành "đánh chắc, tiến chắc". Bộ đội lui về địa điểm tập kết, kéo pháo ra, chuẩn bị lại theo cách đánh mới.
Tương quan lực lượng

Chỉ huy
Quân số
Bộ binh - Hậu cần
Vũ khí

"Chúng ta vẫn ở thế yếu đánh mạnh", đại tướng Võ Nguyên Giáp đánh giá tương quan lực lượng trước cuộc tiến công.
Thông thường, lực lượng bộ binh phía tấn công phải gấp 5 lần phòng thủ, nhưng quân Việt Minh chưa đạt tỷ lệ này. Về pháo binh, quân đội Việt Nam hơn Pháp về số khẩu đội, song lượng đạn pháo dự trữ rất hạn chế. Chưa kể, Việt Minh hoàn toàn không có xe tăng và máy bay. Vũ khí bí mật trong trận này là pháo cao xạ 37 mm - do Trung Quốc và Liên Xô tài trợ - lần đầu tiên xuất hiện, nhưng chỉ có một trung đoàn đối phó với toàn bộ không quân của Pháp.
Với phương châm "đánh chắc, tiến chắc", chiến thuật của quân Việt Minh là tấn công từ ngoài vào, bao vây, tiếp cận đối phương. Tướng Giáp vạch ra ba bước: đầu tiên, đưa pháo vào trận địa; sau đó, xây dựng hệ thống giao thông hào để dần bóp nghẹt quân viễn chinh Pháp, "chặt đứt" đường tiếp tế từ sân bay; cuối cùng, tổng công kích tiêu diệt đối phương.
Trong phương án tác chiến mới, trận địa chiến hào có tính quyết định. Một mặt, mạng lưới đường hào giúp hạn chế thương vong do hoả lực từ pháo binh và không quân của Pháp, một mặt là con đường tiếp cận các cứ điểm đối phương một cách hữu hiệu nhất. Đây vừa là chiến tuyến, vừa là lá chắn để quân Việt Minh ẩn nấp, phòng thủ.
Chiến dịch được chia làm 3 đợt tiến công, gồm: đợt 1, tấn công các cứ điểm phía Bắc, mở đường vào lòng quân Pháp; đợt 2, đánh vào trung tâm đầu não; đợt 3, tiêu diệt hoàn toàn "con nhím" Điện Biên Phủ.
13/3/1954 được chọn là ngày khai hoả.
Đúng lúc đó, 4 nước lớn Liên Xô, Mỹ, Anh và Pháp thống nhất tổ chức Hội nghị quốc tế ở Geneve bàn về lập lại hòa bình tại Đông Dương, dự kiến diễn ra cuối tháng 4/1954. Một trận thắng lớn sẽ là lợi thế trong cuộc đàm phán.
Pháp không muốn "tay trắng" ngồi vào bàn thương lượng. Còn với quân đội Việt Nam, đây là trận đánh "không được phép thua".

Mục tiêu đầu tiên của Việt Nam là tiêu diệt cụm cứ điểm gồm Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo, để phá vỡ phòng tuyến Pháp, mở hướng tấn công vào "con nhím" Điện Biên Phủ. Him Lam là đích nhắm đầu tiên.
Pháo đài Him Lam nằm trên ba quả đồi, do 750 lính Pháp phòng giữ. Ngoài "lưới lửa" gồm các loại súng hiện đại, chiến hào tại đây được đối phương xây dựng với cấu trúc hình vành khăn, nhiều tầng xen kẽ lô cốt. Vòng ngoài có 4-6 hàng rào dây thép gai, kết hợp bãi mìn rộng 100-200 m.
Để tiếp cận và phá vỡ vòng vây Pháp, công việc đầu tiên của quân Việt Minh là kiến trúc hệ thống công sự. Nhiệm vụ lúc đầu chỉ tiến hành ban đêm, làm tới đâu ngụy trang tới đó. Trời vừa tối, từ nơi trú quân, bộ đội tiến ra cánh đồng, trong tay cầm cuốc và xẻng, cật lực đào trận địa.
Có hai loại đường hào, đều sâu khoảng 1,7 m: hào trục dành cho cơ động pháo, vận chuyển thương binh, điều động lực lượng lớn - rộng 1,2 m; và hào bộ binh để tiếp cận đối phương - rộng 0,5 m.
Khi đường hào kéo dài hàng chục km ra cánh đồng, quân Việt Minh không cách nào che mắt đối phương. Pháp điên cuồng dùng pháo binh và không quân bắn phá suốt ngày đêm, đồng thời đưa quân ra trận địa ở gần để san lấp và gài mìn ngăn chặn bộ đội đào tiếp. Hai bên bắt đầu giằng co từng mét hào, mỗi tấc đất đều được trả bằng máu.
Cùng với lập trận địa chiến hào, hai nhiệm vụ trọng yếu là kéo pháo vào chiến trường và hậu cần tiếp tế. Sức người, sức của ở hậu phương được huy động tối đa, với tinh thần "Tất cả cho mặt trận".
Hàng trăm km đường núi được tu sửa và mở mới chỉ với xẻng, cuốc và ít thuốc nổ. Tuyến đường Tuần Giáo - Điện Biên dài hơn 80 km vốn dành cho ngựa thồ, được mở rộng gấp rút trong 20 ngày cho xe kéo pháo vào vị trí tập kết. Suốt thời gian đó, máy bay Pháp không ngừng dội bom xuống các con đường, tưới đạn lên những đoàn dân công, nhưng không thể chặt đứt đường tiếp tế của Việt Minh.
Sau gần hai tháng chuẩn bị, đạn và gạo trong kho đã đủ cho đợt một. Pháo ở vị trí xung phong. Mũi hào đâm thẳng vào cứ điểm Pháp. Mọi thứ sẵn sàng cho trận quyết chiến.
17h5 ngày 13/3/1954, đại tướng Võ Nguyên Giáp nối máy gọi Đại đoàn Công pháo. Mệnh lệnh tấn công được đưa ra. 40 khẩu pháo đồng loạt nhả đạn.
Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức khai màn.

Đại đoàn 312 từ ba hướng tấn công vào Him Lam. Trung đoàn 141 là lực lượng chính, chia làm hai mũi tiến công từ hướng bắc (Tiểu đoàn 11) và trợ công hướng đông bắc (Tiểu đoàn 428). Còn Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209 tiến công từ hướng đông nam.

Nhìn vào hệ thống chiến hào, Pháp dự đoán trước hai cụm cứ điểm Him Lam và Độc Lập sẽ bị tấn công đầu tiên, nhưng vẫn bất ngờ trước hoả lực của Việt Minh. Thiếu tá Paul Pégot, Tiểu đoàn trưởng cụm cứ điểm Him Lam, tử trận do hầm chỉ huy trúng pháo.

Him Lam thất thủ chỉ sau 6 tiếng. Quân Việt Minh hoàn toàn làm chủ trận địa, mở cửa để đưa lực lượng áp sát phân khu Trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. 300 lính viễn chinh Pháp bị tiêu diệt, 200 lính bị bắt.

Sau khi làm chủ cứ địa Him Lam, chiều 14/3, quân Việt Minh tiếp tục tấn công đồi Độc Lập. Trận địa được canh giữ bởi Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 7 Algeria và một đại đội ngụy Thái. Ngoài hệ thống công sự mạnh, đồi Độc Lập còn được tăng cường đại đội cối 120 mm, chi viện bởi pháo binh ở Mường Thanh và Hồng Cúm.

Đúng 17h ngày 14/3, trọng pháo của Việt Minh bắn phá cứ điểm Độc Lập. Trung đoàn 165, Đại đoàn 312, băng qua hàng rào hoả lực dày đặc, tiến vào theo hướng đông nam. Cùng lúc, mũi xung kích của Trung đoàn 88, Đại đoàn 308, đánh vào từ hướng Đông Bắc.

Pháp dùng pháo binh và không quân đánh trả quyết liệt. Một tiểu đoàn bộ binh và 5 xe tăng từ Mường Thanh ra phản kích.

Là cứ điểm duy nhất còn lại ở phía bắc, Bản Kéo rơi vào thế cô lập. Nhận thấy có thể dùng đòn tâm lý, Trung đoàn 36, Đại đoàn 308, rải truyền đơn, gọi loa vận động lính Thái "trở về với tổ quốc".
15h ngày 17/3, lính viễn chinh Pháp ra hàng. Việt Minh làm chủ 3 cụm cứ điểm Him Lam, Độc Lập, Bản Kéo.

Sau 5 ngày, quân đội Việt Nam thành công chiếm trung tâm đề kháng mạnh nhất là Him Lam và Độc Lập, bức hàng Bản Kéo. Việt Minh tiêu diệt hoàn toàn hai tiểu đoàn tinh nhuệ, làm tan rã một tiểu đoàn và ba đại đội nguỵ Thái, loại khỏi vòng chiến đấu 2.000 lính Pháp, bắn rơi 12 máy bay.
"Trước đây ta cho rằng có thể thắng trận Điện Biên Phủ, nhưng qua những ngày đầy tai hoạ, mọi cơ may để thành công đã không còn nữa", Nava viết trong hồi ký Thời điểm của những sự thật.

Sau khi tiêu diệt 6 trên 49 cứ điểm của Pháp, quân Việt Minh đặt mục tiêu đợt hai là tiến vào phân khu Trung tâm, đánh chiếm các cao điểm phía đông và sân bay Mường Thanh. Từ đó, Việt Minh siết chặt vòng vây, hạn chế thấp nhất khả năng tiếp tế, tiếp viện cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đây là giai đoạn dài nhất, ác liệt và mang tính quyết định.
Khu Trung tâm nằm trên dãy đồi phía đông cánh đồng Mường Thanh, có 5 cụm cứ điểm với 10.000 quân. Sau thất bại đợt đầu, tướng Nava vội vã tăng viện cho Điện Biên Phủ hai tiểu đoàn dù. Việc tổ chức phòng ngự cũng được củng cố lại. Trong diện tích khoảng 2,5 km2, quân đội Pháp đặt 12 khẩu pháo 105 mm, 4 khẩu 155 mm, 24 khẩu cối 120 mm và 81 mm, dự trữ khoảng 100.000 viên đạn.
Để chiến đấu với binh lực mạnh của Pháp, nhiệm vụ quan trọng trước mắt là phát triển trận địa bao vây, tấn công. Lần này, quy mô hệ thống đường hào được mở rộng hơn. Đường hào trục bao quanh toàn bộ trận địa của Pháp ở phân khu Trung tâm. Đường hào bộ binh chạy từ vị trí trú quân của các đơn vị trong rừng đổ ra cánh đồng, cắt ngang hào trục, tiến vào những mục tiêu ta định tiêu diệt.
"Thời gian đào hào cũng là thời gian chúng tôi chiến đấu. Khi quân Pháp ra lấp trận địa của ta, anh em lại đào lại, đồng thời bố trí quân đánh trả. Nhiều đồng đội của tôi đã hy sinh khi trên tay vẫn còn cầm cuốc, xẻng", cựu binh Phạm Bá Miều, Trung đoàn 174, Đại đoàn 316, kể lại. Để bảo vệ trận địa, các đơn vị bộ binh cũng chuyển ra ở ngay những đường hào mới đào xong.
Hệ thống giao thông hào tiến công và bao vây của Việt Minh nhích dần, luồn qua dây thép gai, tạo thành những "vòng vây lửa", từng bước siết chặt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.
Pháp nắm rõ tiến độ đào hào của Việt Minh thông qua những bức không ảnh được chụp hàng ngày, nhưng thất bại trong việc ngăn chặn.
Cuối tháng 3, 100 km đường hào của quân Việt Minh hình thành sau 10 ngày, các chiến hào bò đến chân cứ điểm của Pháp. Phân khu nam Hồng Cúm bị cắt hoàn toàn khỏi Trung tâm. Quân đội Việt Nam sẵn sàng cho đợt tấn công thứ hai vào tập đoàn cứ điểm "bất khả xâm phạm".

17h, pháo binh khai hoả từ các hướng vào ngọn đồi phía đông, áp chế quân viễn chinh Pháp, dọn đường cho bộ binh tiến vào một giờ sau đó. Mục tiêu trước hết là các đồi C1, C2, A1, D1, E. Các đại đoàn chủ lực 312, 316, 308, 304 đồng loạt tiến công vào từ các hướng.

20h, quân Việt Minh chiếm thành công các đồi C1, D1, và E, mở đường tiến vào C2. Tuy nhiên, đối phương dùng hoả lực tiến công bít cửa mở, cắt đứt lực lượng của Việt Minh. Quân Việt Minh thất bại chiếm đồi C2, hai tiểu đội hy sinh. Tại đồi A1, quân Việt Minh và Pháp giằng co đến quá nửa đêm, mỗi bên chiếm nửa đồi.

Quân Việt Minh chiếm được 2/3 vị trí đồi A1. Pháp tăng cường lực lượng phản kích. Hai bên giằng co trên phần lớn trận địa. Đến đêm, quân đội Việt Nam tiếp tục tấn công và kéo dài đến hết ngày 4/4 nhưng không thể dứt điểm, phải ngừng chiến đấu. Từ phía tây bắc, mũi tiến công của Trung đoàn 36, Đại đoàn 308, đánh lấn tiêu diệt cứ điểm 106, tiến vào uy hiếp sân bay Mường Thanh.

Việt Minh làm chủ các cứ điểm E, D1, C1, 106 và 311, đưa trận địa tiến công và bao vây sâu hơn, nhưng chưa chiếm được A1, C2 ở phía Đông sông Nậm Rốm và cứ điểm 105 ở phía Bắc sân bay.
Đến ngày 8/4, quân Việt Nam đã tiêu diệt khoảng 5.000 lính viễn chinh Pháp. Do được tăng viện, tập đoàn cứ điểm vẫn duy trì khoảng 10.000 quân. Nhiệm vụ trước mắt là phải cắt đứt ngay sân bay Mường Thanh - "dạ dày" của chiến dịch.

Pháp được tăng viện thêm một tiểu đoàn dù từ Hà Nội, tiến hành phản kích vào cứ điểm C1. Quân Việt Minh duy trì chiến đấu nhằm giữ "bàn đạp" cho đợt tiến công cuối cùng. Trận đánh diễn ra trong 4 ngày đêm, bộ đội giữ nửa phía đông, đối phương chiếm nửa phía tây cứ điểm.

Chiến hào của Đại đoàn 312 và Đại đoàn 308 nối liền nhau ở giữa sân bay Mường Thanh, cắt đôi đường hạ - cất cánh. Mục tiêu là chiếm cứ điểm 105, tiến đến vô hiệu hoá sân bay. Để bảo vệ "dạ dày" chiến dịch, Pháp điều hai trung đội bộ binh và hai xe tăng, cùng một trung đội lê dương từ khu Trung tâm tiến ra, dưới sự yểm hộ của pháo binh, lấp các chiến hào.

Quân đội Việt Nam làm chủ trận địa tại sân bay Mường Thanh và cứ điểm 105, đánh lui nhiều đợt xung phong của đối phương. Pháp dùng hai tiểu đoàn bộ binh và 5 xe tăng, cố gắng đánh bật quân Việt Minh khỏi sân bay, nhưng thất bại.

Sân bay Mường Thanh hoàn toàn thuộc quyền kiểm soát của Việt Minh. Phạm vi chiếm đóng của quân Pháp thu hẹp còn 2 km2. Khu Trung tâm phòng ngự nằm trong tầm bắn của hỏa lực quân Việt Minh.

Sau gần một tháng chiến đấu, 2 trên 5 điểm cao quan trọng phía đông - D1 và E - nằm trong tay quân đội Việt Nam. Tuy đánh bại hơn 2.500 lính viễn chinh Pháp, lực lượng cũng bị tiêu hao, nhất là hai Trung đoàn 174, 102.
Mất sân bay, Pháp rơi vào tình thế thiếu thốn lương thực, đạn dược, thuốc men…

Sau hai đợt thua, Bộ chỉ huy chiến dịch của Pháp ra sức trấn an quân lính trên mặt trận. Nhận thấy Điện Biên Phủ sắp vào mùa mưa, tướng De Castries chủ trương duy trì thế giằng co đến giữa tháng 5, hy vọng thời tiết sẽ gây khó cho trận địa chiến hào và đường vận chuyển của quân Việt Minh. Khi đó, đối phương sẽ tăng máy bay bắn phá quanh căn cứ và chặn đường tiếp tế.
Trong khi đó, quân đội Việt Nam muốn nhanh chóng kết thúc trận chiến trước mùa mưa. Tướng Giáp đặt mục tiêu giải quyết "con nhím" Điện Biên Phủ trước ngày mở màn Hội nghị Geneve để giúp phái đoàn Việt Nam xuất hiện trong tư cách người chiến thắng. Đợt tấn công cuối là cuộc chạy đua về thời gian.
Nhiệm vụ đợt ba là tổng công kích, tiêu diệt toàn bộ quân viễn chinh Pháp ở Điện Biên Phủ. Lần này, đích đến của những đường hào là Sở Chỉ huy De Castries.
17h ngày 1/5/1954, tất cả các cỡ pháo của Việt Minh nhả đạn vào tập đoàn cứ điểm. Đợt tấn công thứ 3 bắt đầu.

Sau đợt pháo mở đường gần một giờ, các đơn vị đồng loạt tiến đánh nhiều vị trí. Trung đoàn 98, Đại đoàn 316, tiêu diệt gọn một đại đội thuộc Tiểu đoàn 1 dù lê dương, làm chủ toàn cứ điểm C1. Trung đoàn 209, Đại đoàn 312, tấn công hai cứ điểm 505 và 505A nằm dưới chân dãy đồi phía Đông, tả ngạn sông Nậm Rốm, tiêu diệt một đại đội Algeria, làm chủ trận địa.
Ở phân khu Nam, Trung đoàn 57, Đại đoàn 304, tiêu diệt một bộ phận lính Pháp ở đông bắc Hồng Cúm.

Ở phía tây, quân Việt Nam tiêu diệt thêm cứ điểm 311B, siết chặt vòng vây vào khu Trung tâm. Trận địa của Việt Minh chỉ còn cách Sở Chỉ huy Pháp 300 m.
Phía đông, sau 4 lần tấn công, quân Việt Minh vẫn chưa thể chiếm trọn đồi A1. Nhằm chia cắt thành lũy cuối cùng của Điện Biên Phủ, bộ đội đào hầm ngầm dẫn lên đỉnh đồi để đặt một khối chất nổ 1.000 kg.

20h30, quân Việt Nam kích nổ bộc phá hầm ngầm cứ điểm A1, thổi bay lô cốt bên trên, cuốn theo phần lớn Đại đội dù 2 của đối phương đóng tại đây. Trung đoàn 174, Đại đội 316 từ ba hướng đánh vào. Cùng lúc đó, các cứ điểm C2, 506 và 310F cũng lần lượt bị quân Việt Minh tấn công.

Quân Việt Nam chiếm hết các điểm cao quan trọng ở phía đông, mở đường tiến qua cầu Mường Thanh vào Sở Chỉ huy. Hoả lực của quân Việt Minh kiểm soát toàn trận địa, Pháp co hẹp phạm vi chiếm đóng mỗi chiều từ 1.000 đến 700 m. Bộ Chỉ huy Việt Minh ra lệnh chuyển sang tổng công kích, tiêu diệt toàn bộ tập đoàn cứ điểm.
16h, Trung đoàn 209, Đại đoàn 312, vượt qua cầu Mường Thanh, chọc thẳng vào Sở Chỉ huy và bắt sống tướng De Castries. Trong khi đó, Đại đoàn 304 tấn công phân khu Nam.
22h, quân Việt Minh bao vây và bắt 2.000 quân viễn chinh Pháp, chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng.

Tập đoàn cứ điểm kiên cố bị hạ gục, kế hoạch Nava chính thức phá sản khiến giới chức nước này choáng váng.
Hơn 10.000 lính viễn chinh Pháp bị bắt, trong đó, khoảng 1.000 thương binh nặng nằm chồng chất dưới các căn hầm bệnh viện suốt hai tháng trận đánh diễn ra. Khi tiếng súng kết thúc, quân y Việt Minh đưa họ lên mặt đất, cứu chữa và trao trả cho Pháp.
Một ngày sau khi Pháp bại trận, 8/5/1954, Hội nghị Geneve khai mạc. Tại đây, Pháp buộc phải công nhận quyền tự do, thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của ba nước Việt Nam - Lào - Campuchia, chấm dứt ách thống trị kéo dài gần một thế kỷ.
Lần đầu tiên trong lịch sử, một nước thuộc địa với đội quân nhỏ bé, trang bị thô sơ đã đánh bại đế quốc thực dân hùng mạnh.

Quân đội Nhân dân Việt Nam ăn mừng trên nóc hầm tướng De Castries khi chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng, chiều 7/5/1954. Ảnh: Thông tấn xã Việt Nam

Nội dung: Mây Trinh - Phùng Tiên
Đồ họa: Khánh Hoàng - Thanh Hạ

Bài viết sử dụng tư liệu từ:
- Việc phân chia cụm cứ điểm Him Lam, Bản Kéo của Pháp tại Điện Biên Phủ có sự khác biệt trong các tài liệu lịch sử. Cách chia trong bài viết này dựa trên sách Điện Biên Phủ 13/3-7/5/1954 (Ivan Cadeau) và tư vấn của ông Lê Thanh Bài, Phó viện trưởng Lịch sử quân sự, Bộ Tổng tham mưu.
- Điện Biên Phủ - Điểm hẹn lịch sử (Hồi ức đại tướng Võ Nguyên Giáp)
- Võ Nguyên Giáp - Danh tướng thời đại Hồ Chí Minh
- Thời điểm của những sự thật (Hồi ký của Henri Navarre)
- The Battles of Dien Bien Phu (Jules Roy)
- The road to Dien Bien Phu (Christopher Goscha)
- Hell in a very small place; the siege of Dien Bien Phu (Bernard B.Fall)
- The Last Valley: Dien Bien Phu and the French Defeat in Vietnam (Martin Windrow)
Về ảnh trong bài:
- Ảnh các chỉ huy của Pháp và Việt Nam: Cổng thông tin điện tử Bộ Quốc phòng (Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Hoàng Văn Thái); Tư liệu gia đình cung cấp (Thiếu tướng Đặng Kim Giang và Chủ nhiệm Chính trị Lê Liêm); Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I (Henri Navarre); Các cơ quan truyền thông của Pháp (sĩ quan Jean Pouget và tác giả Jules Roy)
- Ảnh vũ khí và máy bay quân sự được tổng hợp từ các nguồn: Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam, và các trang thông tin quân sự của Pháp, Mỹ
- Diễn biến trận đánh trong bài được phác thảo dựa trên bản đồ trong sách Traitez à tout (Jean Julien Fonde); Điện Biên Phủ - Điểm hẹn lịch sử (Võ Nguyên Giáp); và Điện Biên Phủ - Trận thắng thế kỷ (nhiều tác giả).


Ba học sinh đuối nước khi tắm suối
Nhóm học sinh ở xã Trung Hóa, huyện Minh Hóa rủ nhau đi tắm suối, ba em tử vong khi vào vùng nước sâu, ngày 1/5.
Khoảng 12h30, năm học sinh ở xã Trung Hóa đi tắm tại khu vực suối Cái gần đập Mò Ro, thôn Tiền Phong. Trong lúc tắm, ba em bị nước cuốn vào vùng nước sâu. Thấy bạn gặp nạn, hai em còn lại gọi người đến cứu song không kịp.
Ông Cao Xuân Dương, Chủ tịch xã Trung Hóa, cho biết ba học sinh tử vong gồm Cao Thị Mỹ Quyên, 16 tuổi, học lớp 10; Cao Tiến Toàn, 14 tuổi, học lớp 8 và em Cao Huyền Trang, 12 tuổi, học lớp 6.
Các em cùng trú tại thôn Tiền Phong và học tại Trường THCS, THPT Trung Hóa, huyện Minh Hóa. Cao Thị Mỹ Quyên và Cao Tiến Toàn là hai chị em ruột. Chính quyền xã Trung Hóa đã đưa thi thể ba học sinh về nhà, hỗ trợ các gia đình tổ chức mai táng.

Khu vực suối nơi ba học sinh gặp nạn. Ảnh: Vạn An
Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam, cho biết toàn cầu có hơn 236.000 người tử vong vì đuối nước mỗi năm. "Ai cũng có thể bị đuối nước, nhưng hoàn toàn có thể phòng chống", bà Pratt nói, thêm rằng chính phủ Việt Nam cần tập trung dạy cho trẻ em trong độ tuổi đến trường các kỹ năng bơi cơ bản, kỹ năng an toàn trong môi trường nước và cứu nước an toàn.
Tại Việt Nam, chương trình phòng chống đuối nước cho trẻ tại cộng đồng được triển khai từ 2018 đến nay, bằng cách dạy bơi tại một số tỉnh có nguy cơ như Đồng Tháp, An Giang, Đà Nẵng..., với hơn 30.000 trẻ đã được dạy bơi an toàn. Theo đánh giá độc lập, tỷ lệ biết bơi của trẻ em tại địa bàn can thiệp đã tăng gấp hai lần, tỷ lệ đuối nước ở trẻ giảm 30%.
Việt Nam đặt mục tiêu trong giai đoạn 2021-2030, khoảng 50% trẻ 6-15 tuổi biết bơi; 60% trẻ được dạy kỹ năng an toàn trong môi trường nước.
Võ Thạnh