**ข้อมูล**

**โครงการประมูลข้าวสารในสต็อกของรัฐบาลโดยอิงราคาซื้อขายล่วงหน้า**

**ในตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้าแห่งประเทศไทย (AFET)**

**“การประมูลข้าวผ่าน AFET คล่องตัว โปร่งใส เป็นธรรม**

**ความเป็นมา**

ตามที่ภาครัฐโดยท่านรองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ - นายนิวัฒน์ธำรง บุญทรงไพศาล ได้เปิดเผยหลังประชุมคณะอนุกรรมการพิจารณาระบายข้าว (10 ก.ค. 2556) ว่า ที่ประชุมอนุมัติให้เปิดระบายข้าวสารในสต็อกของรัฐบาล โดยส่วนหนึ่งจะนำมาซื้อขายในตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้าแห่งประเทศไทย (AFET) จำนวนหรือปริมาณ 5 แสนถึง 1 ล้านตัน ซึ่งคาดว่าจะเริ่มได้ในช่วงครึ่งหลังของปี 2556 นี้ นั้น 

โดยข้อมูลเมื่อปี 2550 และ 2552 ที่ผ่านมา ภาครัฐโดยกระทรวงพาณิชย์ได้เพิ่มช่องทางในการจำหน่ายข้าวในสต็อกของรัฐบาลด้วยการนำข้าวสารส่วนหนึ่งมาจำหน่ายโดยใช้กลไก AFET หรือที่เรียกกันว่า การประมูลข้าวสารแบบเสนอส่วนต่างราคา(Basis) ซึ่งเป็นวิธีที่โปร่งใส เป็นธรรม และทำให้ระบบตลาดข้าวทั้งระบบทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ รวมทั้งยังเป็นการส่งเสริมให้ผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องและหน่วยงานภาครัฐ (เช่น อคส.) ได้เรียนรู้ถึงการใช้ประโยชน์จากกลไก AFET ในการป้องกันความเสี่ยงด้านราคาสินค้าเกษตร 

**ความแตกต่างระหว่างการประมูลสินค้าเกษตรแบบเสนอส่วนต่างราคา (Basis)** 

**กับการประมูลสินค้าเกษตรแบบดั้งเดิม**

**การประมูลสินค้าเกษตรแบบดั้งเดิม** หมายถึง การที่ภาครัฐโดยกรมการค้าต่างประเทศ หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำสินค้าเกษตรที่อยู่ในสต็อกของรัฐบาลออกจำหน่ายโดยการประมูล ประกอบด้วย 4 ขั้นตอน ดังนี้ 

1. ประกาศเชิญชวนเพื่อให้ผู้สนใจเข้าร่วมประมูล
2. เปิดให้ผู้สนใจยื่นซองเสนอราคา
3. ประกาศผลผู้ชนะประมูลและทำสัญญากับผู้ชนะประมูล
4. ส่งมอบรับมอบสินค้าเกษตรที่อยู่ในคลังของ อคส.

**การประมูลสินค้าเกษตรแบบเสนอส่วนต่างราคา (Basis)** หมายถึง การที่ภาครัฐโดยองค์การคลังสินค้า (อคส.) หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำสินค้าเกษตรที่อยู่ในสต็อกของรัฐบาลออกจำหน่ายโดยการประมูล ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ดังนี้

1. ประกาศเชิญชวนเพื่อให้ผู้สนใจเข้าร่วมประมูล
2. เปิดให้ผู้สนใจยื่นซองเสนอส่วนต่างราคา (Basis)
3. ประกาศผลผู้ชนะประมูลและทำสัญญากับผู้ชนะประมูล
4. เข้าซื้อขายล่วงหน้าในตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้าแห่งประเทศไทย (AFET)
5. ส่งมอบรับมอบสินค้าเกษตรที่อยู่ในคลังของ อคส.

*ภาพการเปรียบเทียบการประมูลสินค้าเกษตรแบบดั้งเดิม*

*กับการประมูลสินค้าเกษตรแบบเสนอส่วนต่างราคา (Basis*)

เมื่อเปรียบเทียบการประมูลแบบเสนอส่วนต่างราคา (Basis) กับการประมูลแบบดั้งเดิม จะมีความ

แตกต่างอยู่ 2 ประเด็น ดังนี้ 

**การเสนอราคา**

การประมูลแบบเสนอส่วนต่างราคา (Basis) จะเสนอราคาเป็นส่วนต่าง เช่ น -0. 50 บาท/ กก. หรือ +0. 10 บาท/กก. เป็นต้น จากราคาซื้อขายล่วงหน้าใน AFET แทนที่จะเสนอราคาเป็นมูลค่าเต็มของสินค้านั้นๆ เช่น 10 บาท/กก. หรือ 20 บาท/กก. ตามวิธีการประมูลแบบดั้งเดิม

**การเข้าซื้อขายล่วงหน้าใน AFET**  การประมูลแบบเสนอส่วนต่างราคา (Basis) กำหนดให้ทั้ง อคส. และผู้ที่ชนะประมูลต้องเข้าไปซื้อขายล่วงหน้าใน AFET โดย อคส. จะเป็นผู้ที่ต้องขายล่วงหน้า ขณะที่ผู้ชนะประมูลจะเป็นผู้ที่ต้องซื้อล่วงหน้าเพื่อหาราคาซื้อขายล่วงหน้าที่จะใช้เป็ฯฐานในการชำระราคาข้าวในวันรับสินค้า ซึ่งจะต่างจากวิธีการประมูลแบบดั้งเดิมที่ไม่ได้กำหนดให้เข้าไปซื้อขายใน AFET

**ส่วนต่างราคา Basis (เบสิส) คืออะไร**

ส่วนต่างราคา หรือที่เรียกกันว่า Basis (เบสิส) ในที่นี้ หมายถึง ค่าใช้จ่ายต่างๆ เช่น ค่าปรับปรุงคุณภาพสินค้า ค่าขนส่งสินค้า และอื่นๆ ซึ่งเมื่อรวมค่าใช้จ่ายเหล่านี้เข้าด้วยกันแล้ว ก็จะเป็นส่วนต่างราคาที่เกิดขึ้น 

การคิดส่วนต่างราคา (Basis) ให้เปรียบเทียบระหว่างสินค้าเกษตรที่อยู่ในคลังของ อคส. ที่จะประมูลกับสินค้าเกษตรตามที่ AFET กำหนด เนื่องจากราคาของสินค้าเกษตรที่ผู้ชนะประมูลต้องจ่ายให้กับ อคส. จะใช้ราคาล่วงหน้าใน AFET เป็นราคาอ้างอิง

สำหรับข้อมูลเมื่อปี 2550 และ 2552 รัฐบาลได้มีการระบายข้าวสารตามโครงการประมูลข้าวสารในสต็อกของรัฐบาลโดยอิงราคาซื้อขายล่วงหน้าในตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้าแห่งประเทศไทย (AFET) เป็นจำนวนถึง 770,856.926 ตัน ซึ่งถือเป็นการซื้อขายข้าวที่โปร่งใส และเป็นธรรม โดยเปิดโอกาสให้ผู้เกี่ยวข้องกับสินค้าข้าวทุกประเภทและทุกระดับสามารถเข้ามาแข่งขันซื้อขายและกำหนดราคาได้ ซึ่งผลการดำเนินโครงการดังกล่าวปรากฎว่า ราคาซื้อขายข้าวใน AFET มีราคาสูงกว่าราคาในตลาดค้าข้าวปกติ ประมาณ 2.48% หรือคิดเป็นมูลค่าข้าวที่เพิ่มขึ้น 134 ล้านบาทโดยประมาณ

**ทำไมต้องเข้าไปซื้อขายล่วงหน้าใน AFET**

 ก่อนที่จะตอบคำถามข้อนี้ได้ ขอสรุปประเด็นของเงื่อนไขการประมูลที่สำคัญดังนี้

1. ผู้ชนะประมูลต้องจ่ายค่าสินค้าให้กับ อคส. = ส่วนต่างราคา (Basis) ที่ชนะประมูล + ราคาล่วงหน้า 

 ใน AFET สำหรับสินค้านั้น ณ วันที่ออกจาก AFET พร้อมกับ อคส.

2. ส่วนต่างราคา (Basis) ที่ชนะประมูลจะทราบในวันที่ประกาศผลการประมูล

3. อคส. และผู้ ชนะประมูลส่วนใหญ่จะออกจาก AFET ในช่วงประมาณ 15-30 วัน หลังจากวันทำสัญญา

 ประมูล หรือที่เรียกว่า การทำ EFP

จะเห็นได้ว่า หลังจาก อคส. ประกาศผลผู้ชนะประมูลแล้ว ผู้ชนะประมูลจะยังไม่ทราบราคาของสินค้าที่ต้องจ่ายให้กับ อคส. แต่ทราบเพียงว่าส่วนต่างราคา (Basis) ที่ชนะเป็นเท่าไร ทำให้ผู้ชนะประมูลมีความเสี่ยงว่าจะซื้อสินค้าแพงหรือไม่ ขณะที่ อคส. ก็มีความเสี่ยงว่าจะขายสินค้าได้ราคาถูกหรือแพง (สินค้าในที่นี้เป็นสินค้ากองหรือคลังเดียวกัน) 

ดังนั้น ผู้ชนะประมูลและ อคส. จึงจำเป็นต้องเข้าไปซื้อหรือขายล่วงหน้าใน AFET สำหรับสินค้านั้น เพื่อให้ผู้ชนะประมูลทราบต้นทุนในการซื้อสินค้าที่แน่นอน และ อคส. ทราบรายรับจากการขายสินค้าที่แน่นอน และนี่คือวัตถุประสงค์หนึ่งของการตั้งตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้าแห่งประเทศไทย หรือ AFET ขึ้น

**ข้อดีของการประมูลผ่าน AFET**

* เปิดกว้างให้มีผู้เข้าประมูลจำนวนมาก และทุกระดับทั้งรายเล็ก รายใหญ่ ผู้ส่งออก โรงสี เป็นต้น
* มีความโปร่งใสและความเป็นธรรมในการประมูล
* รัฐบาลมีโอกาสในการเสนอราคาขายผ่าน AFET และจากการแข่งขันเสรีทำให้มีโอกาสให้รัฐได้ราคาดีขึ้น
* ส่งเสริมให้ผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องและหน่วยงานภาครัฐ (เช่น อคส.) ได้เรียนรู้ถึงการใช้ประโยชน์จากกลไก AFET ในการป้องกันความเสี่ยงด้านราคาสินค้าเกษตร

**ความพร้อมในการรองรับการประมูล**

* AFET นำข้อกำหนดการซื้อขายล่วงหน้าสินค้าข้าวขาว 5 % (BWR5) สัญญาขนาด 15 ตัน ขึ้นกระดานซื้อขาย
* การให้ความรู้ในเรื่องโครงการการประมูล ขั้นตอนการดำเนินการแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ บริษัทสมาชิกนายหน้าซื้อขายล่วงหน้า
* เดินสายประชาสัมพันธ์เชิญชวนกลุ่มผู้ค้าข้าว อาทิ สมาคมผู้ส่งข้าวออกต่างประเทศ สมาคมโรงสีข้าวไทย สมาคมค้าข้าวไทย
* ด้านนักลงทุนก็สามารถเข้ามาแสวงหาผลกำไรจากความผันผวนของราคาซื้อขายข้าวใน AFET

\* \* \* \* \* \* \* \* \* \* \* \* \* \*

ข้อมูลปรับปรุง ณ วันที่ 9 มิถุนายน 2559
{'url': 'https://data.go.th/dataset/item_75d6fb60-ff07-40a9-9801-acb78926fe2f', 'title': 'โครงการประมูลข้าวสารในสต็อกของรัฐบาลโดยอิงราคาซื้อขายล่วงหน้า ในตลาดสินค้าเกษตรล่วงหน้าแห่งประเทศไทย (AFET)', 'license': 'CC-BY'}