headline stringlengths 3 238 ⌀ | full_body stringlengths 10 73.3k ⌀ |
|---|---|
Mubajje yatuuyanidde mu ttabamiruka | MUFTI Shaban Mubajje atuuyanidde mu ttabamiruka w’Abasiraamu ng’abamu ku basiraamu bamutadde ku nninga abannyonnyole ekyamutunza emmaali y’Obusiraamu.Ttabamiruka eyatudde ku Lwokuna ku kitebe kya UMSC ku Old Kampala yatandise na bunkenke abakiise abamu bwe baasanze ng’amannya gaabwe tegali ku lukalala lw’abakiise abaabadde balina okwetaba mu lukiiko.Hajji Abdul Kiyimba omukiise okuva e Lwengo erinnya teyalisanze ku lukakala era yagenze awera ng’ensonga bw’azitwala mu kkooti nga bwabuuza nti; “Nafa, nasenguka oba nalekulira? Ngenze mu kkooti”Ku Lwokutaano nga nga November 24, Kiyimba baamukwatira mu muzikiti gwa Old Kampala oluvannyuma lw’okusaala Juma bwe yali agezaako okulaga obutali bumativu ku by’okutunda ebintu by’obusiraamu.Kyokka n’abakiise abalala abasukka mu 20 abaabadde baayingidde munda mu kisenge omuteesezebwa baalabidde awo ng’abeebyokwerinda babafulumya omu ku omu.Yasin Kakuru (Kiruhura) baamufulumizza akulukusa amaziga nga bwe yeewuunya ebigenda mu maaso ebyatuusizza amagye okumufulumya ng’omubbi w’enkoko. Yagambye nti abalina okukuuma ebyobusiraamu tebakoze kimala kubikuuma.Zuraikah Kamara (Kampala Region) yasabye Gavumenti erindeko okuliyirira UMSC obuwumbi 70 z’ebanja kuba yakitegeddeko nti zino ze baagala okukozesa okusasula Justus Kyabahwa.Sulainah Kigongo (East Buganda) naye baamufulumizza n’agamba nti tawagira kya Mufti kugamba nti alina obusobozi okusasula amabanja kuba ababanja UMSC bangi.ABAKIISE BATABUKA Olukiiko lwatandise ku ssaawa 6:00 ez’omu ttuntu wadde nga lwalina kutandika ku 3:00, terwakkiriziddwamu bannamawulire nga lwakubiriziddwa ssentebe Dr. Muhammad Lubega Kisambira.Mufti Mubajje mu kwogera kwe yategeezezza nti olukiiko olufuzi olukadde lwe lwavaako obuzibu kuba be baayisa ekyokutunda. Yamenye abamu ku baali ku lukiiko olukadde abaabaddewo okuli; Dr Edris Kasenene, Musa Mayanja (Masaka), Mudasir Doka (Madi), Ali Karatunga (Tooro) n’abalala.Kyokka Doka eyabadde omukambwe yasituse mangu n’awakanya ebyabadde byogerwa Mufti Mubajje n’agamba nti aleme kubawaayiriza kuba abakiise abasinga ekiteeso ky’okutunda ettaka lye Ssembabule baakiwakanyizaawo kyokka Mubajje ne Ramathan Mugalu eyali Ssaabawandiisi ne bakiremereko.Ensonda zaategeezezza nti Mubajje eyabadde omuwotofu yalabise ng’asobeddwa era kino kyasaanudde abakiise abaakulembeddwa Haruna Rashid Kasangaki (Wakiso) n’ategeesa nti abantu ssekinoomu abeetaba mu ddiiru y’okutunda be balina okusasula obuwumbi 19 ezibanjibwa Justus Kyabahwa.Abakiise baakalambidde nga bwe balabula aba UMSC obuteetantala kutoola ku buwumbi 70 ezigenda okubaweebwa Gavumenti ne bagamba nti zirina kugabanyizibwa mu disitulikiti z’Obusiraamu 78 zikole emirimu gyobusiraamu.Omubaka Yasin Kazibwe (Masaka) yategeezezza nti ekyabadde mu ttabamiruka takirojja kuba obwedda be bawa akazindaalo nga bamala kukakasa nti bali ku ludda lwa Mufti.“Nabadde njagala kuleeta kiteeso ekisaba Mufti addeko ebbali anoonyerezebweko kuba yabadde atuuse okwegaana omukono gwe yateeka ku ndagaano ng’atunda ettaka lye Ssembabule, kyokka nakanze kuwanika nga tebannonda” Kazibwe bwe yagambye.Waliwo abakiise abaalaze obutali bumativu olw’okulemesa bamemba abali mu mateeka okwetaba mu lukiiko luno. Kyasaliddwawo nti ensonga zino zijja kutunulwamu oluvannyuma.EBYASALIDDWAAWO •Abakiise baayisizza ekiteeso ekisaba Mufti Mubajje ne ssentebe wa General Assembly bakole entegeka ezisisinkana Pulezidenti ne Ssaabalamuzi bamutegeeze naddala ku butali bumativu n’ensonga gye zikwatiddwamu ebitongole bya Gavumenti.•Olukiiko lwalonze omubaka w’e Kayunga, Hajji Sulaiman Madada n’omumyuka w’omubaka wa Pulezidenti ow’e Nakawa, Kassim Kamugisha bakulemberemu omulimu gw’okutereeza ekifaananyi kya UMSC mu bantu.
AbdulKarim Ojambo;Tusaba Allah y’aba alamula ensonga z’Obusiraamu abantu baziggyemu amagezi gaabwe n’okutegeera ate n’abakulembeze baffe abawe okutegeera okw’enjawulo.
Abu Kasuntumayire; Obunkenke obuli ku kitebe ky’Obusiraamu bweyongera buli lukya ate abakulembeze balemeddwa okuvaayo okutangaaza ekigenda mu maaso.
Habibah Nasozi; Mubajje tasaana kuyitibwa Mufti olw’ebikolobero by’akoze ku Busiraamu mu ggwanga, mmusaba mu buwoombeefu alekulire era aviire ddala mu nsonga z’Obusiraamu.
Hannington Kaweesa; Abasiraamu mbasaba bagumiikirize balinde ekinaaba kisaliddwaawo abakulembeze baabwe ku nsonga ezigenda mu maaso mu kifo kya buli omu okwagala okukozesa amaanyi.
MUFTI Shaban Mubajje atuuyanidde mu ttabamiruka w’Abasiraamu ng’abamu ku basiraamu bamutadde ku nninga abannyonnyole ekyamutunza emmaali y’Obusiraamu.
Ttabamiruka eyatudde ku Lwokuna ku kitebe kya UMSC ku Old Kampala yatandise na bunkenke abakiise abamu bwe baasanze ng’amannya gaabwe tegali ku lukalala lw’abakiise abaabadde balina okwetaba mu lukiiko.
Hajji Abdul Kiyimba omukiise okuva e Lwengo erinnya teyalisanze ku lukakala era yagenze awera ng’ensonga bw’azitwala mu kkooti nga bwabuuza nti; “Nafa, nasenguka oba nalekulira? Ngenze mu kkooti”
Ku Lwokutaano nga nga November 24, Kiyimba baamukwatira mu muzikiti gwa Old Kampala oluvannyuma lw’okusaala Juma bwe yali agezaako okulaga obutali bumativu ku by’okutunda ebintu by’obusiraamu.
Kyokka n’abakiise abalala abasukka mu 20 abaabadde baayingidde munda mu kisenge omuteesezebwa baalabidde awo ng’abeebyokwerinda babafulumya omu ku omu.
Yasin Kakuru (Kiruhura) baamufulumizza akulukusa amaziga nga bwe yeewuunya ebigenda mu maaso ebyatuusizza amagye okumufulumya ng’omubbi w’enkoko. Yagambye nti abalina okukuuma ebyobusiraamu tebakoze kimala kubikuuma.
Zuraikah Kamara (Kampala Region) yasabye Gavumenti erindeko okuliyirira UMSC obuwumbi 70 z’ebanja kuba yakitegeddeko nti zino ze baagala okukozesa okusasula Justus Kyabahwa.
Sulainah Kigongo (East Buganda) naye baamufulumizza n’agamba nti tawagira kya Mufti kugamba nti alina obusobozi okusasula amabanja kuba ababanja UMSC bangi.
ABAKIISE BATABUKA
Olukiiko lwatandise ku ssaawa 6:00 ez’omu ttuntu wadde nga lwalina kutandika ku 3:00, terwakkiriziddwamu bannamawulire nga lwakubiriziddwa ssentebe Dr. Muhammad Lubega Kisambira.
Mufti Mubajje mu kwogera kwe yategeezezza nti olukiiko olufuzi olukadde lwe lwavaako obuzibu kuba be baayisa ekyokutunda. Yamenye abamu ku baali ku lukiiko olukadde abaabaddewo okuli; Dr Edris Kasenene, Musa Mayanja (Masaka), Mudasir Doka (Madi), Ali Karatunga (Tooro) n’abalala.
Kyokka Doka eyabadde omukambwe yasituse mangu n’awakanya ebyabadde byogerwa Mufti Mubajje n’agamba nti aleme kubawaayiriza kuba abakiise abasinga ekiteeso ky’okutunda ettaka lye Ssembabule baakiwakanyizaawo kyokka Mubajje ne Ramathan Mugalu eyali Ssaabawandiisi ne bakiremereko.
Ensonda zaategeezezza nti Mubajje eyabadde omuwotofu yalabise ng’asobeddwa era kino kyasaanudde abakiise abaakulembeddwa Haruna Rashid Kasangaki (Wakiso) n’ategeesa nti abantu ssekinoomu abeetaba mu ddiiru y’okutunda be balina okusasula obuwumbi 19 ezibanjibwa Justus Kyabahwa.
Abakiise baakalambidde nga bwe balabula aba UMSC obuteetantala kutoola ku buwumbi 70 ezigenda okubaweebwa Gavumenti ne bagamba nti zirina kugabanyizibwa mu disitulikiti z’Obusiraamu 78 zikole emirimu gyobusiraamu.
Omubaka Yasin Kazibwe (Masaka) yategeezezza nti ekyabadde mu ttabamiruka takirojja kuba obwedda be bawa akazindaalo nga bamala kukakasa nti bali ku ludda lwa Mufti.
“Nabadde njagala kuleeta kiteeso ekisaba Mufti addeko ebbali anoonyerezebweko kuba yabadde atuuse okwegaana omukono gwe yateeka ku ndagaano ng’atunda ettaka lye Ssembabule, kyokka nakanze kuwanika nga tebannonda” Kazibwe bwe yagambye.
Waliwo abakiise abaalaze obutali bumativu olw’okulemesa bamemba abali mu mateeka okwetaba mu lukiiko luno. Kyasaliddwawo nti ensonga zino zijja kutunulwamu oluvannyuma.
EBYASALIDDWAAWO
•Abakiise baayisizza ekiteeso ekisaba Mufti Mubajje ne ssentebe wa General Assembly bakole entegeka ezisisinkana Pulezidenti ne Ssaabalamuzi bamutegeeze naddala ku butali bumativu n’ensonga gye zikwatiddwamu ebitongole bya Gavumenti.
•Olukiiko lwalonze omubaka w’e Kayunga, Hajji Sulaiman Madada n’omumyuka w’omubaka wa Pulezidenti ow’e Nakawa, Kassim Kamugisha bakulemberemu omulimu gw’okutereeza ekifaananyi kya UMSC mu bantu. |
Abantu bye bagamba | AbdulKarim Ojambo;Tusaba Allah y’aba alamula ensonga z’Obusiraamu abantu baziggyemu amagezi gaabwe n’okutegeera ate n’abakulembeze baffe abawe okutegeera okw’enjawulo.Abu Kasuntumayire; Obunkenke obuli ku kitebe ky’Obusiraamu bweyongera buli lukya ate abakulembeze balemeddwa okuvaayo okutangaaza ekigenda mu maaso.Habibah Nasozi; Mubajje tasaana kuyitibwa Mufti olw’ebikolobero by’akoze ku Busiraamu mu ggwanga, mmusaba mu buwoombeefu alekulire era aviire ddala mu nsonga z’Obusiraamu.Hannington Kaweesa; Abasiraamu mbasaba bagumiikirize balinde ekinaaba kisaliddwaawo abakulembeze baabwe ku nsonga ezigenda mu maaso mu kifo kya buli omu okwagala okukozesa amaanyi.
AbdulKarim Ojambo;Tusaba Allah y’aba alamula ensonga z’Obusiraamu abantu baziggyemu amagezi gaabwe n’okutegeera ate n’abakulembeze baffe abawe okutegeera okw’enjawulo.
Abu Kasuntumayire; Obunkenke obuli ku kitebe ky’Obusiraamu bweyongera buli lukya ate abakulembeze balemeddwa okuvaayo okutangaaza ekigenda mu maaso.
Habibah Nasozi; Mubajje tasaana kuyitibwa Mufti olw’ebikolobero by’akoze ku Busiraamu mu ggwanga, mmusaba mu buwoombeefu alekulire era aviire ddala mu nsonga z’Obusiraamu.
Hannington Kaweesa; Abasiraamu mbasaba bagumiikirize balinde ekinaaba kisaliddwaawo abakulembeze baabwe ku nsonga ezigenda mu maaso mu kifo kya buli omu okwagala okukozesa amaanyi.
KARIM Nsaada 48, omutuuze mu ttawuni y’e Bulanga, ekisangibwa mu disitulikiti y’e Luuka, era nga ye kitaawe w’omuwala Shadia Nangobi 26, agambibwa okuba nga yattiddwa bba mutabani w’omuggagga Wilson Mukiibi amanyiddwa nga Muzzanganda, ku Mmande ya wiiki eno, yakutte wansi ne waggulu ng’ayagala annyonnyolwe ensonga eyaviiriddeko kye yayise ‘okusaddaaka’ omwana we n’afa ku myaka emito bwe gityo.
Yategeezezza nti wadde nga musajja mufunampola, yakola kyonna ekisoboka okulaba nga muwala we asoma era n’atikkirwa diguli y’obusomesa ku yunivasite y’e Kyambogo.
Yagasseeko nti kyokka oluvannyuma yafunamu obutakkaanya ne mukazi we Zaituni Nalugema, nnyina wa muwala we era n’amutwala ne batandika okubeera bokka.
Nsaada, yannyonnyodde nti yaddamu okuwuliza muwala we ng’ayanjudde omusajja kyokka wadde nga waali mulamu, tebaamuyita ku mukolo, nnyina n’ateekawo kitaawe amuzaala (Issah Bugoya) eyandibadde nga jjajja w’omwana, bwatyo n’akola nga taata ku mukolo era emmaali yonna gwe baagiwa.
Yategeezezza nti yagezaako okugoberera ensonga eno kyokka n’alemesebwa olwo buli kimu n’akikwasa Katonda, anti nga ne muwala we takyayagala kumanya bimukwatako ng’alaba amuswaza olw’okuba omwavu.
Yagambye nti yazzeemu okuwulira ebikwata ku muwala we nga bamumubikira nti bba yamusse Poliisi omulambo n’egutwala mu ggwanika e Mulago ne bba n’akwatibwa.
Wakati mu kusoberwa, yakubidde aba ffamire ye amasimu era amawulire g’okufa kwa muwala we ne gasaasaana wonna.
Yalinnye ttakisi n’atuukira ku ggwanika e Mulago, kyokka ne bakamutema nti omulambo, ffamire ya Muzzanganda, abaawasa muwala we, baabadde baguggyeeyo ne bagutwala.
Yayise mu bwangu n’apangisa emmotoka ekika kya loole kwe baalinnye ne banne abalala abaabadde bamuwerekeddeko, ne boolekera gye baabadde bagusuubira ku kyalo Namubiru, mu ggombolola y’e Nama, mu disitulikiti y’e Mukono, omugenzi gy’abadde abeera, kyokka baabadde baakatuukawo ne babategeeza nti gwatwaliddwa e Nakifuma, ku kiggya gye bazaala omusajja, Paul Musisi, abadde bba w’omugenzi.
Nsaada, yategeezezza Bukedde, nti baabuulirizza okutuusa lwe baazudde awaabadde wakumiddwa olumbe kyokka be baasanzeewo ne babagaana okutuuka awaabadde omulambo olwo ne bava mu mbeera.
Yategeezezza nti baawaganyizza ne batuuka omulambo we gwabadde wabula nga gwabadde gwetooloozeddwa ebikoola by’omulamula (Oluwaanyi) ne batyamu.
Yannyonnyodde nti, wadde nga ffamire ya Muzzanganda yabadde ebasuubizza okubawa akakadde ka ssente n’ente emu babakkirize baziike ku kiggya kyabwe, beeremye ne basitula omulambo gw’omwana waabwe ne bagukuba ku loole ne boolekera obutaka bwabwe.
Kyokka nti abakazi abaabadde banaaza omulambo baakizudde nti, olulimi lwabadde lulabikako kitundu, ng’obulago bujjudde ebinuubule, ssaako ekiwundu ekinene ekyabadde ku mutwe, nga n’ebimu ku bitundu by’ekyama biringa ebisale.
Wabula wadde taata w’omugenzi alowooza nti muwala we yandiba nga yasaddaakibwa, talina bujulizi bwa nkukunala, kubanga eky’olulimi abakugu bagamba nti emirundi mingi omuntu bw’afa lusobola okusowokayo oba okulumira era alaba omulambo ayinza okulowooza nti teruliimu, ng’omuntu yekka asobola okukakasa kino alina kuba musawo.
Olw’okuba Poliisi yabadde emaze okwekebejja omulambo, Nsaada yagambye nti baatudde nga ffamire ne bakkiriza okuziika ne kugenda mu maaso, oluvannyuma balyoke bagoberere fayiro y’omusango.
Ku Lwokuna akawungeezi, Nsaada eyabadde awerekeddwaako Asaad Magumba, n’aboooluganda abalala, baayolekedde Poliisi e Mukono okumanya okunoonyereza ku musango gw’okuttibwa kwa muwala waabwe we kutuuse, wakati mu kusaba gavumenti ebayambe.
Baategeezezza nti kye baagala bwe bwenkanya era ne bawera
okukola kyonna ekisoboka omuli n’okugenda mu kkooti singa fayiro yaabwe egezaako okuvulungibwa be baayise abagagga.
Twagezezzaako okufuna Muzzanganda okubaako by’atangaaza ku byogerwa kitaawe w’omugenzi kyokka ng’essimu zaffe tazikwata.
Wabula yo Poliisi yategeezezza nti bakyagenda mu maaso n’okunoonyereza nti era Musisi, ateeberezebwa okutta bakyamulina mu kaduukulu kaabwe.
Wabula baasabye Nsaada, ne banne okuba abakkakkamu balindirire ebinaava mu bakugu nga tebannasalawo nti omuntu waabwe yasaddaakiddwa busaddaakibwa.
Okusinziira ku baliraanwa b’omugenzi, baali baasemba okumulaba ku Ssande nga mulamu bulungi kyokka enkeera ne bawulira nti afiiridde mu nju, ekintu ekyabakuba ewala ennyo.
MUFTI Shaban Mubajje atuuyanidde mu ttabamiruka w’Abasiraamu ng’abamu ku basiraamu bamutadde ku nninga abannyonnyole ekyamutunza emmaali y’Obusiraamu.
Ttabamiruka eyatudde ku Lwokuna ku kitebe kya UMSC ku Old Kampala yatandise na bunkenke abakiise abamu bwe baasanze ng’amannya gaabwe tegali ku lukalala lw’abakiise abaabadde balina okwetaba mu lukiiko.
Hajji Abdul Kiyimba omukiise okuva e Lwengo erinnya teyalisanze ku lukakala era yagenze awera ng’ensonga bw’azitwala mu kkooti nga bwabuuza nti; “Nafa, nasenguka oba nalekulira? Ngenze mu kkooti”
Ku Lwokutaano nga nga November 24, Kiyimba baamukwatira mu muzikiti gwa Old Kampala oluvannyuma lw’okusaala Juma bwe yali agezaako okulaga obutali bumativu ku by’okutunda ebintu by’obusiraamu.
Kyokka n’abakiise abalala abasukka mu 20 abaabadde baayingidde munda mu kisenge omuteesezebwa baalabidde awo ng’abeebyokwerinda babafulumya omu ku omu.
Yasin Kakuru (Kiruhura) baamufulumizza akulukusa amaziga nga bwe yeewuunya ebigenda mu maaso ebyatuusizza amagye okumufulumya ng’omubbi w’enkoko. Yagambye nti abalina okukuuma ebyobusiraamu tebakoze kimala kubikuuma.
Zuraikah Kamara (Kampala Region) yasabye Gavumenti erindeko okuliyirira UMSC obuwumbi 70 z’ebanja kuba yakitegeddeko nti zino ze baagala okukozesa okusasula Justus Kyabahwa.
Sulainah Kigongo (East Buganda) naye baamufulumizza n’agamba nti tawagira kya Mufti kugamba nti alina obusobozi okusasula amabanja kuba ababanja UMSC bangi.
ABAKIISE BATABUKA
Olukiiko lwatandise ku ssaawa 6:00 ez’omu ttuntu wadde nga lwalina kutandika ku 3:00, terwakkiriziddwamu bannamawulire nga lwakubiriziddwa ssentebe Dr. Muhammad Lubega Kisambira.
Mufti Mubajje mu kwogera kwe yategeezezza nti olukiiko olufuzi olukadde lwe lwavaako obuzibu kuba be baayisa ekyokutunda. Yamenye abamu ku baali ku lukiiko olukadde abaabaddewo okuli; Dr Edris Kasenene, Musa Mayanja (Masaka), Mudasir Doka (Madi), Ali Karatunga (Tooro) n’abalala.
Kyokka Doka eyabadde omukambwe yasituse mangu n’awakanya ebyabadde byogerwa Mufti Mubajje n’agamba nti aleme kubawaayiriza kuba abakiise abasinga ekiteeso ky’okutunda ettaka lye Ssembabule baakiwakanyizaawo kyokka Mubajje ne Ramathan Mugalu eyali Ssaabawandiisi ne bakiremereko.
Ensonda zaategeezezza nti Mubajje eyabadde omuwotofu yalabise ng’asobeddwa era kino kyasaanudde abakiise abaakulembeddwa Haruna Rashid Kasangaki (Wakiso) n’ategeesa nti abantu ssekinoomu abeetaba mu ddiiru y’okutunda be balina okusasula obuwumbi 19 ezibanjibwa Justus Kyabahwa.
Abakiise baakalambidde nga bwe balabula aba UMSC obuteetantala kutoola ku buwumbi 70 ezigenda okubaweebwa Gavumenti ne bagamba nti zirina kugabanyizibwa mu disitulikiti z’Obusiraamu 78 zikole emirimu gyobusiraamu.
Omubaka Yasin Kazibwe (Masaka) yategeezezza nti ekyabadde mu ttabamiruka takirojja kuba obwedda be bawa akazindaalo nga bamala kukakasa nti bali ku ludda lwa Mufti.
“Nabadde njagala kuleeta kiteeso ekisaba Mufti addeko ebbali anoonyerezebweko kuba yabadde atuuse okwegaana omukono gwe yateeka ku ndagaano ng’atunda ettaka lye Ssembabule, kyokka nakanze kuwanika nga tebannonda” Kazibwe bwe yagambye.
Waliwo abakiise abaalaze obutali bumativu olw’okulemesa bamemba abali mu mateeka okwetaba mu lukiiko luno. Kyasaliddwawo nti ensonga zino zijja kutunulwamu oluvannyuma.
EBYASALIDDWAAWO
•Abakiise baayisizza ekiteeso ekisaba Mufti Mubajje ne ssentebe wa General Assembly bakole entegeka ezisisinkana Pulezidenti ne Ssaabalamuzi bamutegeeze naddala ku butali bumativu n’ensonga gye zikwatiddwamu ebitongole bya Gavumenti.
•Olukiiko lwalonze omubaka w’e Kayunga, Hajji Sulaiman Madada n’omumyuka w’omubaka wa Pulezidenti ow’e Nakawa, Kassim Kamugisha bakulemberemu omulimu gw’okutereeza ekifaananyi kya UMSC mu bantu. |
Ebya mutabani wa Muzzanganda | KARIM Nsaada 48, omutuuze mu ttawuni y’e Bulanga, ekisangibwa mu disitulikiti y’e Luuka, era nga ye kitaawe w’omuwala Shadia Nangobi 26, agambibwa okuba nga yattiddwa bba mutabani w’omuggagga Wilson Mukiibi amanyiddwa nga Muzzanganda, ku Mmande ya wiiki eno, yakutte wansi ne waggulu ng’ayagala annyonnyolwe ensonga eyaviiriddeko kye yayise ‘okusaddaaka’ omwana we n’afa ku myaka emito bwe gityo.Yategeezezza nti wadde nga musajja mufunampola, yakola kyonna ekisoboka okulaba nga muwala we asoma era n’atikkirwa diguli y’obusomesa ku yunivasite y’e Kyambogo.Yagasseeko nti kyokka oluvannyuma yafunamu obutakkaanya ne mukazi we Zaituni Nalugema, nnyina wa muwala we era n’amutwala ne batandika okubeera bokka.Nsaada, yannyonnyodde nti yaddamu okuwuliza muwala we ng’ayanjudde omusajja kyokka wadde nga waali mulamu, tebaamuyita ku mukolo, nnyina n’ateekawo kitaawe amuzaala (Issah Bugoya) eyandibadde nga jjajja w’omwana, bwatyo n’akola nga taata ku mukolo era emmaali yonna gwe baagiwa.Yategeezezza nti yagezaako okugoberera ensonga eno kyokka n’alemesebwa olwo buli kimu n’akikwasa Katonda, anti nga ne muwala we takyayagala kumanya bimukwatako ng’alaba amuswaza olw’okuba omwavu.Yagambye nti yazzeemu okuwulira ebikwata ku muwala we nga bamumubikira nti bba yamusse Poliisi omulambo n’egutwala mu ggwanika e Mulago ne bba n’akwatibwa.Wakati mu kusoberwa, yakubidde aba ffamire ye amasimu era amawulire g’okufa kwa muwala we ne gasaasaana wonna.Yalinnye ttakisi n’atuukira ku ggwanika e Mulago, kyokka ne bakamutema nti omulambo, ffamire ya Muzzanganda, abaawasa muwala we, baabadde baguggyeeyo ne bagutwala.Yayise mu bwangu n’apangisa emmotoka ekika kya loole kwe baalinnye ne banne abalala abaabadde bamuwerekeddeko, ne boolekera gye baabadde bagusuubira ku kyalo Namubiru, mu ggombolola y’e Nama, mu disitulikiti y’e Mukono, omugenzi gy’abadde abeera, kyokka baabadde baakatuukawo ne babategeeza nti gwatwaliddwa e Nakifuma, ku kiggya gye bazaala omusajja, Paul Musisi, abadde bba w’omugenzi.Nsaada, yategeezezza Bukedde, nti baabuulirizza okutuusa lwe baazudde awaabadde wakumiddwa olumbe kyokka be baasanzeewo ne babagaana okutuuka awaabadde omulambo olwo ne bava mu mbeera.Yategeezezza nti baawaganyizza ne batuuka omulambo we gwabadde wabula nga gwabadde gwetooloozeddwa ebikoola by’omulamula (Oluwaanyi) ne batyamu.Yannyonnyodde nti, wadde nga ffamire ya Muzzanganda yabadde ebasuubizza okubawa akakadde ka ssente n’ente emu babakkirize baziike ku kiggya kyabwe, beeremye ne basitula omulambo gw’omwana waabwe ne bagukuba ku loole ne boolekera obutaka bwabwe.Kyokka nti abakazi abaabadde banaaza omulambo baakizudde nti, olulimi lwabadde lulabikako kitundu, ng’obulago bujjudde ebinuubule, ssaako ekiwundu ekinene ekyabadde ku mutwe, nga n’ebimu ku bitundu by’ekyama biringa ebisale.Wabula wadde taata w’omugenzi alowooza nti muwala we yandiba nga yasaddaakibwa, talina bujulizi bwa nkukunala, kubanga eky’olulimi abakugu bagamba nti emirundi mingi omuntu bw’afa lusobola okusowokayo oba okulumira era alaba omulambo ayinza okulowooza nti teruliimu, ng’omuntu yekka asobola okukakasa kino alina kuba musawo.Olw’okuba Poliisi yabadde emaze okwekebejja omulambo, Nsaada yagambye nti baatudde nga ffamire ne bakkiriza okuziika ne kugenda mu maaso, oluvannyuma balyoke bagoberere fayiro y’omusango.Ku Lwokuna akawungeezi, Nsaada eyabadde awerekeddwaako Asaad Magumba, n’aboooluganda abalala, baayolekedde Poliisi e Mukono okumanya okunoonyereza ku musango gw’okuttibwa kwa muwala waabwe we kutuuse, wakati mu kusaba gavumenti ebayambe.Baategeezezza nti kye baagala bwe bwenkanya era ne baweraokukola kyonna ekisoboka omuli n’okugenda mu kkooti singa fayiro yaabwe egezaako okuvulungibwa be baayise abagagga.Twagezezzaako okufuna Muzzanganda okubaako by’atangaaza ku byogerwa kitaawe w’omugenzi kyokka ng’essimu zaffe tazikwata.Wabula yo Poliisi yategeezezza nti bakyagenda mu maaso n’okunoonyereza nti era Musisi, ateeberezebwa okutta bakyamulina mu kaduukulu kaabwe.Wabula baasabye Nsaada, ne banne okuba abakkakkamu balindirire ebinaava mu bakugu nga tebannasalawo nti omuntu waabwe yasaddaakiddwa busaddaakibwa.Okusinziira ku baliraanwa b’omugenzi, baali baasemba okumulaba ku Ssande nga mulamu bulungi kyokka enkeera ne bawulira nti afiiridde mu nju, ekintu ekyabakuba ewala ennyo.
AbdulKarim Ojambo;Tusaba Allah y’aba alamula ensonga z’Obusiraamu abantu baziggyemu amagezi gaabwe n’okutegeera ate n’abakulembeze baffe abawe okutegeera okw’enjawulo.
Abu Kasuntumayire; Obunkenke obuli ku kitebe ky’Obusiraamu bweyongera buli lukya ate abakulembeze balemeddwa okuvaayo okutangaaza ekigenda mu maaso.
Habibah Nasozi; Mubajje tasaana kuyitibwa Mufti olw’ebikolobero by’akoze ku Busiraamu mu ggwanga, mmusaba mu buwoombeefu alekulire era aviire ddala mu nsonga z’Obusiraamu.
Hannington Kaweesa; Abasiraamu mbasaba bagumiikirize balinde ekinaaba kisaliddwaawo abakulembeze baabwe ku nsonga ezigenda mu maaso mu kifo kya buli omu okwagala okukozesa amaanyi.
KARIM Nsaada 48, omutuuze mu ttawuni y’e Bulanga, ekisangibwa mu disitulikiti y’e Luuka, era nga ye kitaawe w’omuwala Shadia Nangobi 26, agambibwa okuba nga yattiddwa bba mutabani w’omuggagga Wilson Mukiibi amanyiddwa nga Muzzanganda, ku Mmande ya wiiki eno, yakutte wansi ne waggulu ng’ayagala annyonnyolwe ensonga eyaviiriddeko kye yayise ‘okusaddaaka’ omwana we n’afa ku myaka emito bwe gityo.
Yategeezezza nti wadde nga musajja mufunampola, yakola kyonna ekisoboka okulaba nga muwala we asoma era n’atikkirwa diguli y’obusomesa ku yunivasite y’e Kyambogo.
Yagasseeko nti kyokka oluvannyuma yafunamu obutakkaanya ne mukazi we Zaituni Nalugema, nnyina wa muwala we era n’amutwala ne batandika okubeera bokka.
Nsaada, yannyonnyodde nti yaddamu okuwuliza muwala we ng’ayanjudde omusajja kyokka wadde nga waali mulamu, tebaamuyita ku mukolo, nnyina n’ateekawo kitaawe amuzaala (Issah Bugoya) eyandibadde nga jjajja w’omwana, bwatyo n’akola nga taata ku mukolo era emmaali yonna gwe baagiwa.
Yategeezezza nti yagezaako okugoberera ensonga eno kyokka n’alemesebwa olwo buli kimu n’akikwasa Katonda, anti nga ne muwala we takyayagala kumanya bimukwatako ng’alaba amuswaza olw’okuba omwavu.
Yagambye nti yazzeemu okuwulira ebikwata ku muwala we nga bamumubikira nti bba yamusse Poliisi omulambo n’egutwala mu ggwanika e Mulago ne bba n’akwatibwa.
Wakati mu kusoberwa, yakubidde aba ffamire ye amasimu era amawulire g’okufa kwa muwala we ne gasaasaana wonna.
Yalinnye ttakisi n’atuukira ku ggwanika e Mulago, kyokka ne bakamutema nti omulambo, ffamire ya Muzzanganda, abaawasa muwala we, baabadde baguggyeeyo ne bagutwala.
Yayise mu bwangu n’apangisa emmotoka ekika kya loole kwe baalinnye ne banne abalala abaabadde bamuwerekeddeko, ne boolekera gye baabadde bagusuubira ku kyalo Namubiru, mu ggombolola y’e Nama, mu disitulikiti y’e Mukono, omugenzi gy’abadde abeera, kyokka baabadde baakatuukawo ne babategeeza nti gwatwaliddwa e Nakifuma, ku kiggya gye bazaala omusajja, Paul Musisi, abadde bba w’omugenzi.
Nsaada, yategeezezza Bukedde, nti baabuulirizza okutuusa lwe baazudde awaabadde wakumiddwa olumbe kyokka be baasanzeewo ne babagaana okutuuka awaabadde omulambo olwo ne bava mu mbeera.
Yategeezezza nti baawaganyizza ne batuuka omulambo we gwabadde wabula nga gwabadde gwetooloozeddwa ebikoola by’omulamula (Oluwaanyi) ne batyamu.
Yannyonnyodde nti, wadde nga ffamire ya Muzzanganda yabadde ebasuubizza okubawa akakadde ka ssente n’ente emu babakkirize baziike ku kiggya kyabwe, beeremye ne basitula omulambo gw’omwana waabwe ne bagukuba ku loole ne boolekera obutaka bwabwe.
Kyokka nti abakazi abaabadde banaaza omulambo baakizudde nti, olulimi lwabadde lulabikako kitundu, ng’obulago bujjudde ebinuubule, ssaako ekiwundu ekinene ekyabadde ku mutwe, nga n’ebimu ku bitundu by’ekyama biringa ebisale.
Wabula wadde taata w’omugenzi alowooza nti muwala we yandiba nga yasaddaakibwa, talina bujulizi bwa nkukunala, kubanga eky’olulimi abakugu bagamba nti emirundi mingi omuntu bw’afa lusobola okusowokayo oba okulumira era alaba omulambo ayinza okulowooza nti teruliimu, ng’omuntu yekka asobola okukakasa kino alina kuba musawo.
Olw’okuba Poliisi yabadde emaze okwekebejja omulambo, Nsaada yagambye nti baatudde nga ffamire ne bakkiriza okuziika ne kugenda mu maaso, oluvannyuma balyoke bagoberere fayiro y’omusango.
Ku Lwokuna akawungeezi, Nsaada eyabadde awerekeddwaako Asaad Magumba, n’aboooluganda abalala, baayolekedde Poliisi e Mukono okumanya okunoonyereza ku musango gw’okuttibwa kwa muwala waabwe we kutuuse, wakati mu kusaba gavumenti ebayambe.
Baategeezezza nti kye baagala bwe bwenkanya era ne bawera
okukola kyonna ekisoboka omuli n’okugenda mu kkooti singa fayiro yaabwe egezaako okuvulungibwa be baayise abagagga.
Twagezezzaako okufuna Muzzanganda okubaako by’atangaaza ku byogerwa kitaawe w’omugenzi kyokka ng’essimu zaffe tazikwata.
Wabula yo Poliisi yategeezezza nti bakyagenda mu maaso n’okunoonyereza nti era Musisi, ateeberezebwa okutta bakyamulina mu kaduukulu kaabwe.
Wabula baasabye Nsaada, ne banne okuba abakkakkamu balindirire ebinaava mu bakugu nga tebannasalawo nti omuntu waabwe yasaddaakiddwa busaddaakibwa.
Okusinziira ku baliraanwa b’omugenzi, baali baasemba okumulaba ku Ssande nga mulamu bulungi kyokka enkeera ne bawulira nti afiiridde mu nju, ekintu ekyabakuba ewala ennyo.
Nnaalongo Monica Nankwanga e Mutungo; Gavumenti esooke ezuule ensonga ez’enjawulo ezivaako abantu okuttihhana era bateekewo ebibonerezo ebikakali ku muntu gwe bazuula ng’asse munne.
Steven Lugemwa Kabowa; Tusabe Mukama atutaase naye obutemu bususse. Abantu batwalira obulamu mu ngalo, etteeka lya tottanga abantu baalyerabira dda y’ensonga lwaki tebakyatya.
Barbra Nabukeera, Kibuli; Abantu tebakyewa kitiibwa , obukambwe bwasukka. Kyetaaga tunyiikire okukoowoola Katonda atutaase kuba ebikolwa by’ettemu byeyongera buli kaseera.
Robert Kakaire, Wabigalo; Ekikulu abantu ennaku zino basusse okutwalira amateeka mu ngalo. Nze njagala ebintu ebyo bigende mu kkooti bakole okunoonyereza okutuufu era kkooti esale n’ekibonerezo ekisaanidde. |
Abantu bye bagamba | Nnaalongo Monica Nankwanga e Mutungo; Gavumenti esooke ezuule ensonga ez’enjawulo ezivaako abantu okuttihhana era bateekewo ebibonerezo ebikakali ku muntu gwe bazuula ng’asse munne.Steven Lugemwa Kabowa; Tusabe Mukama atutaase naye obutemu bususse. Abantu batwalira obulamu mu ngalo, etteeka lya tottanga abantu baalyerabira dda y’ensonga lwaki tebakyatya.Barbra Nabukeera, Kibuli; Abantu tebakyewa kitiibwa , obukambwe bwasukka. Kyetaaga tunyiikire okukoowoola Katonda atutaase kuba ebikolwa by’ettemu byeyongera buli kaseera.Robert Kakaire, Wabigalo; Ekikulu abantu ennaku zino basusse okutwalira amateeka mu ngalo. Nze njagala ebintu ebyo bigende mu kkooti bakole okunoonyereza okutuufu era kkooti esale n’ekibonerezo ekisaanidde.
ENSI ezzeemu ekyekango ekirala eky’ekirwadde ekifaanana ssennyiga wa Covid-19, ng’ono naye ssennyiga na kifuba ebiruma mu ngeri ey’amaanyi etamanyi biri ebyasooka.
Ekyewuunyisa ate ekitongole ky’amawanga amagatte eky’ebyobulamu ekya, World Health Organization (WHO) kigamba nti obulwadde buno nabwo butandikidde China nga bwe kiteeberezebwa ne ku Covid eyaakatta obukadde n’obukadde bw’abantu mu nsi.
Obulwadde buno okusinziira ku WHO, buziyiza omuntu okussa n’atandika kuziyira ng’akolola alaakiira. Omuntu akwatiddwa obulwadde obupya, omulabira mu kussa bubi kyokka nga tewali kwe kiva ate tekikoma awo, alaakiira n’akolola ebitaggwa ate nga tewali kivaayo.
Ne bw’agenda mu ddwaaliro abasawo baba tebalina kye balaba era okunoonyereza kulaga nti ayinza n’obuteetaaga ddagala n’awona yekka kyokka obutawona nakyo kyangu.
Ekitongole kya WHO okulangiriza bino kyavudde ku bannassaayansi abaabadde bateesa mu pulogulaamu y’ebyobulamu emanyiddwa nga Monitoring emerging diseases olwo ab’ekibiina kya International Society for Infectious Diseases abalondoola endwadde ezisaasaana amangu mu bantu ne babikumamu omuliro okunoonyereza ne kutandika.
Baasoose kwekengera China era ne kizuulwa nti mu bitundu ebimu naddala eby’omu mambuka g’eggwanga eryo omuli n’ekibuga Beijing, waliyo obulwadde obwabaluseewo obwefaananyiriza ‘pneumonia’ kyokka ng’essaawa eno businze kukwata baana abagenze babusiiga bazadde baabwe.
Aba WHO baafulumizza okunoonyereza kwayo nga bagamba nti China yabategeezezza nti, okuva lwe baggyawo omuggalo olwa Covid okukendeera, beesanga nga waliwo endwadde endala ezivudde mu bungi bw’abantu okuddamu okubeera awamu ate ng’obulwadde obwo bwali tebunnaggweerawo ddala.
China egamba nti obulwadde ensi yonna bw’enoonyerezaako babumanyi era ewaabwe babulina kyokka si be baabukola mu bugenderevu nga bwe kibateekebwako ku Covid.
Obulwadde buno baategeezezza nti bwefaanaanyiriza obuwuka bwa ‘adenoviruses’, influenza virus ne virus endala ezireeta kissennyigassennyiga ekisobola okuleetera omuntu obutassa bulungi naye nga si kibi nnyo ng’abamu bwe bakirowooza.
Okusinziira ku katabo ka Nature Journal akoogera ku ssaayansi n’endwadde, waliwo lipoota enzijuvu Abachina gye baafulumirizza ekitongole kya WHO mu October nga boogera ku bulwadde buno.
Bagamba nti businze kuva ku kawuka akayitibwa Mycoplasma pneumonia ng’ako kawuka akakwata amawuggwe era bamaze ebbanga nga batoba nako kyokka ne bagumya ensi nti teyeetaaga kutya. Munnassaayansi Benjamin Cowling owa University of Hong Kong mu China agamba nti teyewuunya mbeera ya bulwadde buno kubanga mu bunnyogovu nga bwe balimu essaawa eno, ssenyiga n’ekifuba bwebityo byangu okukwata abantu naye ebbugumu bwe lijja ne biggwaawo.
KARIM Nsaada 48, omutuuze mu ttawuni y’e Bulanga, ekisangibwa mu disitulikiti y’e Luuka, era nga ye kitaawe w’omuwala Shadia Nangobi 26, agambibwa okuba nga yattiddwa bba mutabani w’omuggagga Wilson Mukiibi amanyiddwa nga Muzzanganda, ku Mmande ya wiiki eno, yakutte wansi ne waggulu ng’ayagala annyonnyolwe ensonga eyaviiriddeko kye yayise ‘okusaddaaka’ omwana we n’afa ku myaka emito bwe gityo.
Yategeezezza nti wadde nga musajja mufunampola, yakola kyonna ekisoboka okulaba nga muwala we asoma era n’atikkirwa diguli y’obusomesa ku yunivasite y’e Kyambogo.
Yagasseeko nti kyokka oluvannyuma yafunamu obutakkaanya ne mukazi we Zaituni Nalugema, nnyina wa muwala we era n’amutwala ne batandika okubeera bokka.
Nsaada, yannyonnyodde nti yaddamu okuwuliza muwala we ng’ayanjudde omusajja kyokka wadde nga waali mulamu, tebaamuyita ku mukolo, nnyina n’ateekawo kitaawe amuzaala (Issah Bugoya) eyandibadde nga jjajja w’omwana, bwatyo n’akola nga taata ku mukolo era emmaali yonna gwe baagiwa.
Yategeezezza nti yagezaako okugoberera ensonga eno kyokka n’alemesebwa olwo buli kimu n’akikwasa Katonda, anti nga ne muwala we takyayagala kumanya bimukwatako ng’alaba amuswaza olw’okuba omwavu.
Yagambye nti yazzeemu okuwulira ebikwata ku muwala we nga bamumubikira nti bba yamusse Poliisi omulambo n’egutwala mu ggwanika e Mulago ne bba n’akwatibwa.
Wakati mu kusoberwa, yakubidde aba ffamire ye amasimu era amawulire g’okufa kwa muwala we ne gasaasaana wonna.
Yalinnye ttakisi n’atuukira ku ggwanika e Mulago, kyokka ne bakamutema nti omulambo, ffamire ya Muzzanganda, abaawasa muwala we, baabadde baguggyeeyo ne bagutwala.
Yayise mu bwangu n’apangisa emmotoka ekika kya loole kwe baalinnye ne banne abalala abaabadde bamuwerekeddeko, ne boolekera gye baabadde bagusuubira ku kyalo Namubiru, mu ggombolola y’e Nama, mu disitulikiti y’e Mukono, omugenzi gy’abadde abeera, kyokka baabadde baakatuukawo ne babategeeza nti gwatwaliddwa e Nakifuma, ku kiggya gye bazaala omusajja, Paul Musisi, abadde bba w’omugenzi.
Nsaada, yategeezezza Bukedde, nti baabuulirizza okutuusa lwe baazudde awaabadde wakumiddwa olumbe kyokka be baasanzeewo ne babagaana okutuuka awaabadde omulambo olwo ne bava mu mbeera.
Yategeezezza nti baawaganyizza ne batuuka omulambo we gwabadde wabula nga gwabadde gwetooloozeddwa ebikoola by’omulamula (Oluwaanyi) ne batyamu.
Yannyonnyodde nti, wadde nga ffamire ya Muzzanganda yabadde ebasuubizza okubawa akakadde ka ssente n’ente emu babakkirize baziike ku kiggya kyabwe, beeremye ne basitula omulambo gw’omwana waabwe ne bagukuba ku loole ne boolekera obutaka bwabwe.
Kyokka nti abakazi abaabadde banaaza omulambo baakizudde nti, olulimi lwabadde lulabikako kitundu, ng’obulago bujjudde ebinuubule, ssaako ekiwundu ekinene ekyabadde ku mutwe, nga n’ebimu ku bitundu by’ekyama biringa ebisale.
Wabula wadde taata w’omugenzi alowooza nti muwala we yandiba nga yasaddaakibwa, talina bujulizi bwa nkukunala, kubanga eky’olulimi abakugu bagamba nti emirundi mingi omuntu bw’afa lusobola okusowokayo oba okulumira era alaba omulambo ayinza okulowooza nti teruliimu, ng’omuntu yekka asobola okukakasa kino alina kuba musawo.
Olw’okuba Poliisi yabadde emaze okwekebejja omulambo, Nsaada yagambye nti baatudde nga ffamire ne bakkiriza okuziika ne kugenda mu maaso, oluvannyuma balyoke bagoberere fayiro y’omusango.
Ku Lwokuna akawungeezi, Nsaada eyabadde awerekeddwaako Asaad Magumba, n’aboooluganda abalala, baayolekedde Poliisi e Mukono okumanya okunoonyereza ku musango gw’okuttibwa kwa muwala waabwe we kutuuse, wakati mu kusaba gavumenti ebayambe.
Baategeezezza nti kye baagala bwe bwenkanya era ne bawera
okukola kyonna ekisoboka omuli n’okugenda mu kkooti singa fayiro yaabwe egezaako okuvulungibwa be baayise abagagga.
Twagezezzaako okufuna Muzzanganda okubaako by’atangaaza ku byogerwa kitaawe w’omugenzi kyokka ng’essimu zaffe tazikwata.
Wabula yo Poliisi yategeezezza nti bakyagenda mu maaso n’okunoonyereza nti era Musisi, ateeberezebwa okutta bakyamulina mu kaduukulu kaabwe.
Wabula baasabye Nsaada, ne banne okuba abakkakkamu balindirire ebinaava mu bakugu nga tebannasalawo nti omuntu waabwe yasaddaakiddwa busaddaakibwa.
Okusinziira ku baliraanwa b’omugenzi, baali baasemba okumulaba ku Ssande nga mulamu bulungi kyokka enkeera ne bawulira nti afiiridde mu nju, ekintu ekyabakuba ewala ennyo.
Nnaalongo Monica Nankwanga e Mutungo; Gavumenti esooke ezuule ensonga ez’enjawulo ezivaako abantu okuttihhana era bateekewo ebibonerezo ebikakali ku muntu gwe bazuula ng’asse munne.
Steven Lugemwa Kabowa; Tusabe Mukama atutaase naye obutemu bususse. Abantu batwalira obulamu mu ngalo, etteeka lya tottanga abantu baalyerabira dda y’ensonga lwaki tebakyatya.
Barbra Nabukeera, Kibuli; Abantu tebakyewa kitiibwa , obukambwe bwasukka. Kyetaaga tunyiikire okukoowoola Katonda atutaase kuba ebikolwa by’ettemu byeyongera buli kaseera.
Robert Kakaire, Wabigalo; Ekikulu abantu ennaku zino basusse okutwalira amateeka mu ngalo. Nze njagala ebintu ebyo bigende mu kkooti bakole okunoonyereza okutuufu era kkooti esale n’ekibonerezo ekisaanidde. |
Ekirwadde ekipya ekiremesa omuntu okussa nga Covid kitiisizza ensi | ENSI ezzeemu ekyekango ekirala eky’ekirwadde ekifaanana ssennyiga wa Covid-19, ng’ono naye ssennyiga na kifuba ebiruma mu ngeri ey’amaanyi etamanyi biri ebyasooka.Ekyewuunyisa ate ekitongole ky’amawanga amagatte eky’ebyobulamu ekya, World Health Organization (WHO) kigamba nti obulwadde buno nabwo butandikidde China nga bwe kiteeberezebwa ne ku Covid eyaakatta obukadde n’obukadde bw’abantu mu nsi.Obulwadde buno okusinziira ku WHO, buziyiza omuntu okussa n’atandika kuziyira ng’akolola alaakiira. Omuntu akwatiddwa obulwadde obupya, omulabira mu kussa bubi kyokka nga tewali kwe kiva ate tekikoma awo, alaakiira n’akolola ebitaggwa ate nga tewali kivaayo.Ne bw’agenda mu ddwaaliro abasawo baba tebalina kye balaba era okunoonyereza kulaga nti ayinza n’obuteetaaga ddagala n’awona yekka kyokka obutawona nakyo kyangu.Ekitongole kya WHO okulangiriza bino kyavudde ku bannassaayansi abaabadde bateesa mu pulogulaamu y’ebyobulamu emanyiddwa nga Monitoring emerging diseases olwo ab’ekibiina kya International Society for Infectious Diseases abalondoola endwadde ezisaasaana amangu mu bantu ne babikumamu omuliro okunoonyereza ne kutandika.Baasoose kwekengera China era ne kizuulwa nti mu bitundu ebimu naddala eby’omu mambuka g’eggwanga eryo omuli n’ekibuga Beijing, waliyo obulwadde obwabaluseewo obwefaananyiriza ‘pneumonia’ kyokka ng’essaawa eno businze kukwata baana abagenze babusiiga bazadde baabwe.Aba WHO baafulumizza okunoonyereza kwayo nga bagamba nti China yabategeezezza nti, okuva lwe baggyawo omuggalo olwa Covid okukendeera, beesanga nga waliwo endwadde endala ezivudde mu bungi bw’abantu okuddamu okubeera awamu ate ng’obulwadde obwo bwali tebunnaggweerawo ddala.China egamba nti obulwadde ensi yonna bw’enoonyerezaako babumanyi era ewaabwe babulina kyokka si be baabukola mu bugenderevu nga bwe kibateekebwako ku Covid.Obulwadde buno baategeezezza nti bwefaanaanyiriza obuwuka bwa ‘adenoviruses’, influenza virus ne virus endala ezireeta kissennyigassennyiga ekisobola okuleetera omuntu obutassa bulungi naye nga si kibi nnyo ng’abamu bwe bakirowooza.Okusinziira ku katabo ka Nature Journal akoogera ku ssaayansi n’endwadde, waliwo lipoota enzijuvu Abachina gye baafulumirizza ekitongole kya WHO mu October nga boogera ku bulwadde buno.Bagamba nti businze kuva ku kawuka akayitibwa Mycoplasma pneumonia ng’ako kawuka akakwata amawuggwe era bamaze ebbanga nga batoba nako kyokka ne bagumya ensi nti teyeetaaga kutya. Munnassaayansi Benjamin Cowling owa University of Hong Kong mu China agamba nti teyewuunya mbeera ya bulwadde buno kubanga mu bunnyogovu nga bwe balimu essaawa eno, ssenyiga n’ekifuba bwebityo byangu okukwata abantu naye ebbugumu bwe lijja ne biggwaawo.
ENSI ezzeemu ekyekango ekirala eky’ekirwadde ekifaanana ssennyiga wa Covid-19, ng’ono naye ssennyiga na kifuba ebiruma mu ngeri ey’amaanyi etamanyi biri ebyasooka.
Ekyewuunyisa ate ekitongole ky’amawanga amagatte eky’ebyobulamu ekya, World Health Organization (WHO) kigamba nti obulwadde buno nabwo butandikidde China nga bwe kiteeberezebwa ne ku Covid eyaakatta obukadde n’obukadde bw’abantu mu nsi.
Obulwadde buno okusinziira ku WHO, buziyiza omuntu okussa n’atandika kuziyira ng’akolola alaakiira. Omuntu akwatiddwa obulwadde obupya, omulabira mu kussa bubi kyokka nga tewali kwe kiva ate tekikoma awo, alaakiira n’akolola ebitaggwa ate nga tewali kivaayo.
Ne bw’agenda mu ddwaaliro abasawo baba tebalina kye balaba era okunoonyereza kulaga nti ayinza n’obuteetaaga ddagala n’awona yekka kyokka obutawona nakyo kyangu.
Ekitongole kya WHO okulangiriza bino kyavudde ku bannassaayansi abaabadde bateesa mu pulogulaamu y’ebyobulamu emanyiddwa nga Monitoring emerging diseases olwo ab’ekibiina kya International Society for Infectious Diseases abalondoola endwadde ezisaasaana amangu mu bantu ne babikumamu omuliro okunoonyereza ne kutandika.
Baasoose kwekengera China era ne kizuulwa nti mu bitundu ebimu naddala eby’omu mambuka g’eggwanga eryo omuli n’ekibuga Beijing, waliyo obulwadde obwabaluseewo obwefaananyiriza ‘pneumonia’ kyokka ng’essaawa eno businze kukwata baana abagenze babusiiga bazadde baabwe.
Aba WHO baafulumizza okunoonyereza kwayo nga bagamba nti China yabategeezezza nti, okuva lwe baggyawo omuggalo olwa Covid okukendeera, beesanga nga waliwo endwadde endala ezivudde mu bungi bw’abantu okuddamu okubeera awamu ate ng’obulwadde obwo bwali tebunnaggweerawo ddala.
China egamba nti obulwadde ensi yonna bw’enoonyerezaako babumanyi era ewaabwe babulina kyokka si be baabukola mu bugenderevu nga bwe kibateekebwako ku Covid.
Obulwadde buno baategeezezza nti bwefaanaanyiriza obuwuka bwa ‘adenoviruses’, influenza virus ne virus endala ezireeta kissennyigassennyiga ekisobola okuleetera omuntu obutassa bulungi naye nga si kibi nnyo ng’abamu bwe bakirowooza.
Okusinziira ku katabo ka Nature Journal akoogera ku ssaayansi n’endwadde, waliwo lipoota enzijuvu Abachina gye baafulumirizza ekitongole kya WHO mu October nga boogera ku bulwadde buno.
Bagamba nti businze kuva ku kawuka akayitibwa Mycoplasma pneumonia ng’ako kawuka akakwata amawuggwe era bamaze ebbanga nga batoba nako kyokka ne bagumya ensi nti teyeetaaga kutya. Munnassaayansi Benjamin Cowling owa University of Hong Kong mu China agamba nti teyewuunya mbeera ya bulwadde buno kubanga mu bunnyogovu nga bwe balimu essaawa eno, ssenyiga n’ekifuba bwebityo byangu okukwata abantu naye ebbugumu bwe lijja ne biggwaawo.
OKUNOONYEREZA kulaze nti akawuka ka siriimu keeyongedde okwegiriisa mu baana abawala, ekifuuse omuziziko ogw’amaanyi mu lutalo lw’okukalwanyisa.
Lipooti y’ekitongole ekivunaanyizibwa ku siriimu mu ggwanga ekya Uganda Aids Commission ey’omwaka 2022, eraga nti ku bantu bataano abakwatibwa akawuka, abana baba bawala abali wakati w’emyaka 15 ne 24.
Ku bantu 20,000 abaasangibwa n’akawuka nga bali wakati w’emyaka 15 ne 24, abantu15,000 baali bawala. Ebibalo bino byongedde okutiisa abakulembeddemu eddimu ly’okulwanyisa siriimu, kubanga abawala bano balina emikisa mingi egy’okusaasaanya akawuka ku bantu abalala, olw’obutafuna kubuulirirwa ku ngeri gye balina okwekuumamu baleme kusiiga balala.
Eggulo eggwanga lyakuzizza olunaku lw’okwefumiitiriza ku siriimu, ng’emikolo emikulu gyabadde mu disitulikiti y’e Rakai, siriimu gye yasinga okwegiriisiza mu myaka gye 1980 ne 90. Lwatambulidde ku mulamwa ogugamba nti; Abantu bakulemberemu olutabaalo.
Okusinziira ku mulamwa guno, abantu nga basinziira mu bitundu byabwe balina okusoosoowazibwa mu nteekateeka zonna ezigendereddwaamu okunafuya n’okumalawo siriimu mu ggwanga.
Dr. Nelson Musooba, akulira ekitongole kya Uganda Aids Commission, yagambye nti abawala abasinze okukosebwa, beebo abaawanduka mu masomero, nga wakati mu kunoonya eky’okulya, beesanga beetabye mu bikolwa by’okwegatta n’abasajja ab’enjawulo, ekibaviirako okufuna obulwadde.
Ekizibu ekinene ekirala, Musooba agamba nti abawala bano bazibuwalirwa okufuna obujjanjabi n’okubuulirirwa mu budde, ku ngeri gye balina okwerabiriramu n’okwekuuma obutasiiga bantu balala, olw’okusosolebwa kwe bayitamu ne batya okuvaayo okwekebeza.
Gye biggweera, nga bongedde okusiiga abantu abalala be beegatta nabo mu by’omukwano, ekikalubya olutalo lw’okumalawo siriimu.
Ebibuga okuli Mbarara ne Fortportal okunoonyereza kulaga nga bye bisingamu abawala abakwatibwa siriimu. Ate ebitundu by’e Karamoja ne West Nile byo
Nnaalongo Monica Nankwanga e Mutungo; Gavumenti esooke ezuule ensonga ez’enjawulo ezivaako abantu okuttihhana era bateekewo ebibonerezo ebikakali ku muntu gwe bazuula ng’asse munne.
Steven Lugemwa Kabowa; Tusabe Mukama atutaase naye obutemu bususse. Abantu batwalira obulamu mu ngalo, etteeka lya tottanga abantu baalyerabira dda y’ensonga lwaki tebakyatya.
Barbra Nabukeera, Kibuli; Abantu tebakyewa kitiibwa , obukambwe bwasukka. Kyetaaga tunyiikire okukoowoola Katonda atutaase kuba ebikolwa by’ettemu byeyongera buli kaseera.
Robert Kakaire, Wabigalo; Ekikulu abantu ennaku zino basusse okutwalira amateeka mu ngalo. Nze njagala ebintu ebyo bigende mu kkooti bakole okunoonyereza okutuufu era kkooti esale n’ekibonerezo ekisaanidde. |
Siriimu yeeriisa nkuuli mu baana abawala | OKUNOONYEREZA kulaze nti akawuka ka siriimu keeyongedde okwegiriisa mu baana abawala, ekifuuse omuziziko ogw’amaanyi mu lutalo lw’okukalwanyisa.Lipooti y’ekitongole ekivunaanyizibwa ku siriimu mu ggwanga ekya Uganda Aids Commission ey’omwaka 2022, eraga nti ku bantu bataano abakwatibwa akawuka, abana baba bawala abali wakati w’emyaka 15 ne 24.Ku bantu 20,000 abaasangibwa n’akawuka nga bali wakati w’emyaka 15 ne 24, abantu15,000 baali bawala. Ebibalo bino byongedde okutiisa abakulembeddemu eddimu ly’okulwanyisa siriimu, kubanga abawala bano balina emikisa mingi egy’okusaasaanya akawuka ku bantu abalala, olw’obutafuna kubuulirirwa ku ngeri gye balina okwekuumamu baleme kusiiga balala.Eggulo eggwanga lyakuzizza olunaku lw’okwefumiitiriza ku siriimu, ng’emikolo emikulu gyabadde mu disitulikiti y’e Rakai, siriimu gye yasinga okwegiriisiza mu myaka gye 1980 ne 90. Lwatambulidde ku mulamwa ogugamba nti; Abantu bakulemberemu olutabaalo.Okusinziira ku mulamwa guno, abantu nga basinziira mu bitundu byabwe balina okusoosoowazibwa mu nteekateeka zonna ezigendereddwaamu okunafuya n’okumalawo siriimu mu ggwanga.Dr. Nelson Musooba, akulira ekitongole kya Uganda Aids Commission, yagambye nti abawala abasinze okukosebwa, beebo abaawanduka mu masomero, nga wakati mu kunoonya eky’okulya, beesanga beetabye mu bikolwa by’okwegatta n’abasajja ab’enjawulo, ekibaviirako okufuna obulwadde.Ekizibu ekinene ekirala, Musooba agamba nti abawala bano bazibuwalirwa okufuna obujjanjabi n’okubuulirirwa mu budde, ku ngeri gye balina okwerabiriramu n’okwekuuma obutasiiga bantu balala, olw’okusosolebwa kwe bayitamu ne batya okuvaayo okwekebeza.Gye biggweera, nga bongedde okusiiga abantu abalala be beegatta nabo mu by’omukwano, ekikalubya olutalo lw’okumalawo siriimu.Ebibuga okuli Mbarara ne Fortportal okunoonyereza kulaga nga bye bisingamu abawala abakwatibwa siriimu. Ate ebitundu by’e Karamoja ne West Nile byo
ENSI ezzeemu ekyekango ekirala eky’ekirwadde ekifaanana ssennyiga wa Covid-19, ng’ono naye ssennyiga na kifuba ebiruma mu ngeri ey’amaanyi etamanyi biri ebyasooka.
Ekyewuunyisa ate ekitongole ky’amawanga amagatte eky’ebyobulamu ekya, World Health Organization (WHO) kigamba nti obulwadde buno nabwo butandikidde China nga bwe kiteeberezebwa ne ku Covid eyaakatta obukadde n’obukadde bw’abantu mu nsi.
Obulwadde buno okusinziira ku WHO, buziyiza omuntu okussa n’atandika kuziyira ng’akolola alaakiira. Omuntu akwatiddwa obulwadde obupya, omulabira mu kussa bubi kyokka nga tewali kwe kiva ate tekikoma awo, alaakiira n’akolola ebitaggwa ate nga tewali kivaayo.
Ne bw’agenda mu ddwaaliro abasawo baba tebalina kye balaba era okunoonyereza kulaga nti ayinza n’obuteetaaga ddagala n’awona yekka kyokka obutawona nakyo kyangu.
Ekitongole kya WHO okulangiriza bino kyavudde ku bannassaayansi abaabadde bateesa mu pulogulaamu y’ebyobulamu emanyiddwa nga Monitoring emerging diseases olwo ab’ekibiina kya International Society for Infectious Diseases abalondoola endwadde ezisaasaana amangu mu bantu ne babikumamu omuliro okunoonyereza ne kutandika.
Baasoose kwekengera China era ne kizuulwa nti mu bitundu ebimu naddala eby’omu mambuka g’eggwanga eryo omuli n’ekibuga Beijing, waliyo obulwadde obwabaluseewo obwefaananyiriza ‘pneumonia’ kyokka ng’essaawa eno businze kukwata baana abagenze babusiiga bazadde baabwe.
Aba WHO baafulumizza okunoonyereza kwayo nga bagamba nti China yabategeezezza nti, okuva lwe baggyawo omuggalo olwa Covid okukendeera, beesanga nga waliwo endwadde endala ezivudde mu bungi bw’abantu okuddamu okubeera awamu ate ng’obulwadde obwo bwali tebunnaggweerawo ddala.
China egamba nti obulwadde ensi yonna bw’enoonyerezaako babumanyi era ewaabwe babulina kyokka si be baabukola mu bugenderevu nga bwe kibateekebwako ku Covid.
Obulwadde buno baategeezezza nti bwefaanaanyiriza obuwuka bwa ‘adenoviruses’, influenza virus ne virus endala ezireeta kissennyigassennyiga ekisobola okuleetera omuntu obutassa bulungi naye nga si kibi nnyo ng’abamu bwe bakirowooza.
Okusinziira ku katabo ka Nature Journal akoogera ku ssaayansi n’endwadde, waliwo lipoota enzijuvu Abachina gye baafulumirizza ekitongole kya WHO mu October nga boogera ku bulwadde buno.
Bagamba nti businze kuva ku kawuka akayitibwa Mycoplasma pneumonia ng’ako kawuka akakwata amawuggwe era bamaze ebbanga nga batoba nako kyokka ne bagumya ensi nti teyeetaaga kutya. Munnassaayansi Benjamin Cowling owa University of Hong Kong mu China agamba nti teyewuunya mbeera ya bulwadde buno kubanga mu bunnyogovu nga bwe balimu essaawa eno, ssenyiga n’ekifuba bwebityo byangu okukwata abantu naye ebbugumu bwe lijja ne biggwaawo.
OKUNOONYEREZA kulaze nti akawuka ka siriimu keeyongedde okwegiriisa mu baana abawala, ekifuuse omuziziko ogw’amaanyi mu lutalo lw’okukalwanyisa.
Lipooti y’ekitongole ekivunaanyizibwa ku siriimu mu ggwanga ekya Uganda Aids Commission ey’omwaka 2022, eraga nti ku bantu bataano abakwatibwa akawuka, abana baba bawala abali wakati w’emyaka 15 ne 24.
Ku bantu 20,000 abaasangibwa n’akawuka nga bali wakati w’emyaka 15 ne 24, abantu15,000 baali bawala. Ebibalo bino byongedde okutiisa abakulembeddemu eddimu ly’okulwanyisa siriimu, kubanga abawala bano balina emikisa mingi egy’okusaasaanya akawuka ku bantu abalala, olw’obutafuna kubuulirirwa ku ngeri gye balina okwekuumamu baleme kusiiga balala.
Eggulo eggwanga lyakuzizza olunaku lw’okwefumiitiriza ku siriimu, ng’emikolo emikulu gyabadde mu disitulikiti y’e Rakai, siriimu gye yasinga okwegiriisiza mu myaka gye 1980 ne 90. Lwatambulidde ku mulamwa ogugamba nti; Abantu bakulemberemu olutabaalo.
Okusinziira ku mulamwa guno, abantu nga basinziira mu bitundu byabwe balina okusoosoowazibwa mu nteekateeka zonna ezigendereddwaamu okunafuya n’okumalawo siriimu mu ggwanga.
Dr. Nelson Musooba, akulira ekitongole kya Uganda Aids Commission, yagambye nti abawala abasinze okukosebwa, beebo abaawanduka mu masomero, nga wakati mu kunoonya eky’okulya, beesanga beetabye mu bikolwa by’okwegatta n’abasajja ab’enjawulo, ekibaviirako okufuna obulwadde.
Ekizibu ekinene ekirala, Musooba agamba nti abawala bano bazibuwalirwa okufuna obujjanjabi n’okubuulirirwa mu budde, ku ngeri gye balina okwerabiriramu n’okwekuuma obutasiiga bantu balala, olw’okusosolebwa kwe bayitamu ne batya okuvaayo okwekebeza.
Gye biggweera, nga bongedde okusiiga abantu abalala be beegatta nabo mu by’omukwano, ekikalubya olutalo lw’okumalawo siriimu.
Ebibuga okuli Mbarara ne Fortportal okunoonyereza kulaga nga bye bisingamu abawala abakwatibwa siriimu. Ate ebitundu by’e Karamoja ne West Nile byo
ABANTU basatu basimbiddwa mu kkooti ne bavunaanibwa okukukusa abantu nga babatwala mu mawanga g’Abawarabu okubafuula abaddu ekikontana n’amateeka agafuga eggwanga.
Annet Namakula 47, omutuuze ku kyalo Ttula - Kawempe mu disitulikiti y’e Kampala, Elly Bilali Malisa 25, omutuuze w’e Mbuya Zzooni IV mu divizoni y’e Nakawa ne Apostal John Malisa omutuuze w’e Mbuya Zzooni ll mu divizoni y’e Nakawa mu Kampala be baasimbiddwa mu maaso g’omulamuzi wa kkooti ku Buganda Road, Ronald Kayizzi n’abasomera emisango 18 egyekuusa ku kukukusa abantu.
Emisango emirala kuliko ogw’okubeera n’ekitongole ekifunira abantu emirimu wabweru w’eggwanga mu bumenyi bw’amateeka wamu n’ogwokuddukanya ekitongole ekitwala abantu ebweru w’eggwanga nga tebalina layisinsi.
Kigambibwa nti mu 2020, abasatu bano baakukusa abantu 10 okuva ku kisaawe e Ntebe ne babatwala e Dubai n’e Turkey okukola obuddu.
Emisango gyonna baagyegaanyi omulamuzi n’abasindise mu kkomera e Luzira okutuusa nga December 13, 2023 lwe banaddizibwa mu kkooti. |
Bavunaaniddwa kutwala bantu okukola obuddu | ABANTU basatu basimbiddwa mu kkooti ne bavunaanibwa okukukusa abantu nga babatwala mu mawanga g’Abawarabu okubafuula abaddu ekikontana n’amateeka agafuga eggwanga.Annet Namakula 47, omutuuze ku kyalo Ttula - Kawempe mu disitulikiti y’e Kampala, Elly Bilali Malisa 25, omutuuze w’e Mbuya Zzooni IV mu divizoni y’e Nakawa ne Apostal John Malisa omutuuze w’e Mbuya Zzooni ll mu divizoni y’e Nakawa mu Kampala be baasimbiddwa mu maaso g’omulamuzi wa kkooti ku Buganda Road, Ronald Kayizzi n’abasomera emisango 18 egyekuusa ku kukukusa abantu.Emisango emirala kuliko ogw’okubeera n’ekitongole ekifunira abantu emirimu wabweru w’eggwanga mu bumenyi bw’amateeka wamu n’ogwokuddukanya ekitongole ekitwala abantu ebweru w’eggwanga nga tebalina layisinsi.Kigambibwa nti mu 2020, abasatu bano baakukusa abantu 10 okuva ku kisaawe e Ntebe ne babatwala e Dubai n’e Turkey okukola obuddu.Emisango gyonna baagyegaanyi omulamuzi n’abasindise mu kkomera e Luzira okutuusa nga December 13, 2023 lwe banaddizibwa mu kkooti.
ABATTAKISI mu ppaaka y’e Mpereerwe, Namere – Kiteezi batabuse n’omugagga gwe baapangisaako ppaaka mwe bakolera ne beekalakaasa ekiwalirizza omubaka wa Pulezidenti okuyingira mu lutalo n’awa ebiragiro ku buli ludda.
Olutalo lwavudde ku ssente 320,000/- ze bakuhhaanya buli lunaku ne basasula omugagga nga mu nnaku 30 babadde bamusasula obukadde mwenda n’emitwalo 60 ( 9,600,000/-), ze bagamba nti zibayinze nga baagala abasalireko waakiri basasule 200,000/-, buli lunaku ng’omwezi bamuwa obukadde mukaaga (6,000,000/-).
Abattakisi baasoose kwekalakaasa ne bagaana okutikka abasaabaze era omubaka wa Pulezidenti atwala Kawempe, Yasin Ndidde yayitiddwa ne batuula mu lukiiko nga lwetabiddwaamu ne nnannyini ppaaka eno, Ken Kigongo Nakabaale.
Olukiiko lwabaddemu ssentebe wa UTOF, Rashid Ssekindi, omumyuka we, Mustafa Mayambala, atwala ebikwekweto Khalid Bbaale, abakulembeze b’ekyalo abaakiikiriddwa Kassim Male, aba KCCA, omumyuka wa Mmeeya wa Kawempe, Badru Bakojja n’abalala.
Aba ttakisi baasoose kulumiriza nti basasula buli kimu omuli ebyokwerinda, obuyonjo, amazzi, amasannyalaze ne kalonda yenna kyokka omugagga n’ababinika ssente ennyingi.
Nnannyini ppaaka, Kigongo yagambye nti yeewuunyizza abattakisi okwerabira nti naye ettaka kwe yagiteeka yagula ggule ng’ekigendererwa kye kya kufuna ssente.
Yategeezezza nti abattakisi abamu balina effujjo ate ekifo abamu bakifudde kya kunyweramu mwenge ate buli kiseera bakyusa abakulembeze nga talina wa nkalakkalira gw’akolagana naye ate ababanja ssente nnyingi.
Oluvannyuma RCC Ndidde yawadde ebiragiro nti ppaaka eteekwa okubeerawo, tebakoleramu ffujjo n’agamba nti ekya ssente baakukisalawo ku Lwokubiri.
Ssekindi yategeezezza nti bagenda kutegeka okulonda amangu ddala batereeze obukulembeze bwa ppaaka eno.
OKUNOONYEREZA kulaze nti akawuka ka siriimu keeyongedde okwegiriisa mu baana abawala, ekifuuse omuziziko ogw’amaanyi mu lutalo lw’okukalwanyisa.
Lipooti y’ekitongole ekivunaanyizibwa ku siriimu mu ggwanga ekya Uganda Aids Commission ey’omwaka 2022, eraga nti ku bantu bataano abakwatibwa akawuka, abana baba bawala abali wakati w’emyaka 15 ne 24.
Ku bantu 20,000 abaasangibwa n’akawuka nga bali wakati w’emyaka 15 ne 24, abantu15,000 baali bawala. Ebibalo bino byongedde okutiisa abakulembeddemu eddimu ly’okulwanyisa siriimu, kubanga abawala bano balina emikisa mingi egy’okusaasaanya akawuka ku bantu abalala, olw’obutafuna kubuulirirwa ku ngeri gye balina okwekuumamu baleme kusiiga balala.
Eggulo eggwanga lyakuzizza olunaku lw’okwefumiitiriza ku siriimu, ng’emikolo emikulu gyabadde mu disitulikiti y’e Rakai, siriimu gye yasinga okwegiriisiza mu myaka gye 1980 ne 90. Lwatambulidde ku mulamwa ogugamba nti; Abantu bakulemberemu olutabaalo.
Okusinziira ku mulamwa guno, abantu nga basinziira mu bitundu byabwe balina okusoosoowazibwa mu nteekateeka zonna ezigendereddwaamu okunafuya n’okumalawo siriimu mu ggwanga.
Dr. Nelson Musooba, akulira ekitongole kya Uganda Aids Commission, yagambye nti abawala abasinze okukosebwa, beebo abaawanduka mu masomero, nga wakati mu kunoonya eky’okulya, beesanga beetabye mu bikolwa by’okwegatta n’abasajja ab’enjawulo, ekibaviirako okufuna obulwadde.
Ekizibu ekinene ekirala, Musooba agamba nti abawala bano bazibuwalirwa okufuna obujjanjabi n’okubuulirirwa mu budde, ku ngeri gye balina okwerabiriramu n’okwekuuma obutasiiga bantu balala, olw’okusosolebwa kwe bayitamu ne batya okuvaayo okwekebeza.
Gye biggweera, nga bongedde okusiiga abantu abalala be beegatta nabo mu by’omukwano, ekikalubya olutalo lw’okumalawo siriimu.
Ebibuga okuli Mbarara ne Fortportal okunoonyereza kulaga nga bye bisingamu abawala abakwatibwa siriimu. Ate ebitundu by’e Karamoja ne West Nile byo
ABANTU basatu basimbiddwa mu kkooti ne bavunaanibwa okukukusa abantu nga babatwala mu mawanga g’Abawarabu okubafuula abaddu ekikontana n’amateeka agafuga eggwanga.
Annet Namakula 47, omutuuze ku kyalo Ttula - Kawempe mu disitulikiti y’e Kampala, Elly Bilali Malisa 25, omutuuze w’e Mbuya Zzooni IV mu divizoni y’e Nakawa ne Apostal John Malisa omutuuze w’e Mbuya Zzooni ll mu divizoni y’e Nakawa mu Kampala be baasimbiddwa mu maaso g’omulamuzi wa kkooti ku Buganda Road, Ronald Kayizzi n’abasomera emisango 18 egyekuusa ku kukukusa abantu.
Emisango emirala kuliko ogw’okubeera n’ekitongole ekifunira abantu emirimu wabweru w’eggwanga mu bumenyi bw’amateeka wamu n’ogwokuddukanya ekitongole ekitwala abantu ebweru w’eggwanga nga tebalina layisinsi.
Kigambibwa nti mu 2020, abasatu bano baakukusa abantu 10 okuva ku kisaawe e Ntebe ne babatwala e Dubai n’e Turkey okukola obuddu.
Emisango gyonna baagyegaanyi omulamuzi n’abasindise mu kkomera e Luzira okutuusa nga December 13, 2023 lwe banaddizibwa mu kkooti. |
Ssente zitabudde aba ttakisi ne nnannyini ppaaka | ABATTAKISI mu ppaaka y’e Mpereerwe, Namere – Kiteezi batabuse n’omugagga gwe baapangisaako ppaaka mwe bakolera ne beekalakaasa ekiwalirizza omubaka wa Pulezidenti okuyingira mu lutalo n’awa ebiragiro ku buli ludda.Olutalo lwavudde ku ssente 320,000/- ze bakuhhaanya buli lunaku ne basasula omugagga nga mu nnaku 30 babadde bamusasula obukadde mwenda n’emitwalo 60 ( 9,600,000/-), ze bagamba nti zibayinze nga baagala abasalireko waakiri basasule 200,000/-, buli lunaku ng’omwezi bamuwa obukadde mukaaga (6,000,000/-).Abattakisi baasoose kwekalakaasa ne bagaana okutikka abasaabaze era omubaka wa Pulezidenti atwala Kawempe, Yasin Ndidde yayitiddwa ne batuula mu lukiiko nga lwetabiddwaamu ne nnannyini ppaaka eno, Ken Kigongo Nakabaale.Olukiiko lwabaddemu ssentebe wa UTOF, Rashid Ssekindi, omumyuka we, Mustafa Mayambala, atwala ebikwekweto Khalid Bbaale, abakulembeze b’ekyalo abaakiikiriddwa Kassim Male, aba KCCA, omumyuka wa Mmeeya wa Kawempe, Badru Bakojja n’abalala.Aba ttakisi baasoose kulumiriza nti basasula buli kimu omuli ebyokwerinda, obuyonjo, amazzi, amasannyalaze ne kalonda yenna kyokka omugagga n’ababinika ssente ennyingi.Nnannyini ppaaka, Kigongo yagambye nti yeewuunyizza abattakisi okwerabira nti naye ettaka kwe yagiteeka yagula ggule ng’ekigendererwa kye kya kufuna ssente.Yategeezezza nti abattakisi abamu balina effujjo ate ekifo abamu bakifudde kya kunyweramu mwenge ate buli kiseera bakyusa abakulembeze nga talina wa nkalakkalira gw’akolagana naye ate ababanja ssente nnyingi.Oluvannyuma RCC Ndidde yawadde ebiragiro nti ppaaka eteekwa okubeerawo, tebakoleramu ffujjo n’agamba nti ekya ssente baakukisalawo ku Lwokubiri.Ssekindi yategeezezza nti bagenda kutegeka okulonda amangu ddala batereeze obukulembeze bwa ppaaka eno.
ABATTAKISI mu ppaaka y’e Mpereerwe, Namere – Kiteezi batabuse n’omugagga gwe baapangisaako ppaaka mwe bakolera ne beekalakaasa ekiwalirizza omubaka wa Pulezidenti okuyingira mu lutalo n’awa ebiragiro ku buli ludda.
Olutalo lwavudde ku ssente 320,000/- ze bakuhhaanya buli lunaku ne basasula omugagga nga mu nnaku 30 babadde bamusasula obukadde mwenda n’emitwalo 60 ( 9,600,000/-), ze bagamba nti zibayinze nga baagala abasalireko waakiri basasule 200,000/-, buli lunaku ng’omwezi bamuwa obukadde mukaaga (6,000,000/-).
Abattakisi baasoose kwekalakaasa ne bagaana okutikka abasaabaze era omubaka wa Pulezidenti atwala Kawempe, Yasin Ndidde yayitiddwa ne batuula mu lukiiko nga lwetabiddwaamu ne nnannyini ppaaka eno, Ken Kigongo Nakabaale.
Olukiiko lwabaddemu ssentebe wa UTOF, Rashid Ssekindi, omumyuka we, Mustafa Mayambala, atwala ebikwekweto Khalid Bbaale, abakulembeze b’ekyalo abaakiikiriddwa Kassim Male, aba KCCA, omumyuka wa Mmeeya wa Kawempe, Badru Bakojja n’abalala.
Aba ttakisi baasoose kulumiriza nti basasula buli kimu omuli ebyokwerinda, obuyonjo, amazzi, amasannyalaze ne kalonda yenna kyokka omugagga n’ababinika ssente ennyingi.
Nnannyini ppaaka, Kigongo yagambye nti yeewuunyizza abattakisi okwerabira nti naye ettaka kwe yagiteeka yagula ggule ng’ekigendererwa kye kya kufuna ssente.
Yategeezezza nti abattakisi abamu balina effujjo ate ekifo abamu bakifudde kya kunyweramu mwenge ate buli kiseera bakyusa abakulembeze nga talina wa nkalakkalira gw’akolagana naye ate ababanja ssente nnyingi.
Oluvannyuma RCC Ndidde yawadde ebiragiro nti ppaaka eteekwa okubeerawo, tebakoleramu ffujjo n’agamba nti ekya ssente baakukisalawo ku Lwokubiri.
Ssekindi yategeezezza nti bagenda kutegeka okulonda amangu ddala batereeze obukulembeze bwa ppaaka eno.
Ediriisa Bwanika: Twagala nnannyini ttaka akkirize tusasule 200,000/-. Tetulina wadde ennusu. Embeera gye tulimu mbi nnyo nga twagala kuyambibwa naye tufa era tuli bubi tunyigirizibwa.
Sulait Mayanja: Twagala kutuyamba batukendeereze ku ssente ate tutereeze n’obukulembeze naye embeera etunyiga. Buli omu akimanyi nti embeera si nnyangu nga singa tetuyambibwa tetumanyi kyakukola.
Salim Nyonyintono: Tetukyasobola wadde okuweerera abaana ate nga tukola. Twagala kutuyambako bakendeeze ku ssente kubanga embeera mwe tukolera etunyiga. Omugagga atukamye nnyo ssente ne tuggwaamu.
ABANTU basatu basimbiddwa mu kkooti ne bavunaanibwa okukukusa abantu nga babatwala mu mawanga g’Abawarabu okubafuula abaddu ekikontana n’amateeka agafuga eggwanga.
Annet Namakula 47, omutuuze ku kyalo Ttula - Kawempe mu disitulikiti y’e Kampala, Elly Bilali Malisa 25, omutuuze w’e Mbuya Zzooni IV mu divizoni y’e Nakawa ne Apostal John Malisa omutuuze w’e Mbuya Zzooni ll mu divizoni y’e Nakawa mu Kampala be baasimbiddwa mu maaso g’omulamuzi wa kkooti ku Buganda Road, Ronald Kayizzi n’abasomera emisango 18 egyekuusa ku kukukusa abantu.
Emisango emirala kuliko ogw’okubeera n’ekitongole ekifunira abantu emirimu wabweru w’eggwanga mu bumenyi bw’amateeka wamu n’ogwokuddukanya ekitongole ekitwala abantu ebweru w’eggwanga nga tebalina layisinsi.
Kigambibwa nti mu 2020, abasatu bano baakukusa abantu 10 okuva ku kisaawe e Ntebe ne babatwala e Dubai n’e Turkey okukola obuddu.
Emisango gyonna baagyegaanyi omulamuzi n’abasindise mu kkomera e Luzira okutuusa nga December 13, 2023 lwe banaddizibwa mu kkooti. |
Abantu bye boogera | Ediriisa Bwanika: Twagala nnannyini ttaka akkirize tusasule 200,000/-. Tetulina wadde ennusu. Embeera gye tulimu mbi nnyo nga twagala kuyambibwa naye tufa era tuli bubi tunyigirizibwa.Sulait Mayanja: Twagala kutuyamba batukendeereze ku ssente ate tutereeze n’obukulembeze naye embeera etunyiga. Buli omu akimanyi nti embeera si nnyangu nga singa tetuyambibwa tetumanyi kyakukola.Salim Nyonyintono: Tetukyasobola wadde okuweerera abaana ate nga tukola. Twagala kutuyambako bakendeeze ku ssente kubanga embeera mwe tukolera etunyiga. Omugagga atukamye nnyo ssente ne tuggwaamu.
ABATTAKISI mu ppaaka y’e Mpereerwe, Namere – Kiteezi batabuse n’omugagga gwe baapangisaako ppaaka mwe bakolera ne beekalakaasa ekiwalirizza omubaka wa Pulezidenti okuyingira mu lutalo n’awa ebiragiro ku buli ludda.
Olutalo lwavudde ku ssente 320,000/- ze bakuhhaanya buli lunaku ne basasula omugagga nga mu nnaku 30 babadde bamusasula obukadde mwenda n’emitwalo 60 ( 9,600,000/-), ze bagamba nti zibayinze nga baagala abasalireko waakiri basasule 200,000/-, buli lunaku ng’omwezi bamuwa obukadde mukaaga (6,000,000/-).
Abattakisi baasoose kwekalakaasa ne bagaana okutikka abasaabaze era omubaka wa Pulezidenti atwala Kawempe, Yasin Ndidde yayitiddwa ne batuula mu lukiiko nga lwetabiddwaamu ne nnannyini ppaaka eno, Ken Kigongo Nakabaale.
Olukiiko lwabaddemu ssentebe wa UTOF, Rashid Ssekindi, omumyuka we, Mustafa Mayambala, atwala ebikwekweto Khalid Bbaale, abakulembeze b’ekyalo abaakiikiriddwa Kassim Male, aba KCCA, omumyuka wa Mmeeya wa Kawempe, Badru Bakojja n’abalala.
Aba ttakisi baasoose kulumiriza nti basasula buli kimu omuli ebyokwerinda, obuyonjo, amazzi, amasannyalaze ne kalonda yenna kyokka omugagga n’ababinika ssente ennyingi.
Nnannyini ppaaka, Kigongo yagambye nti yeewuunyizza abattakisi okwerabira nti naye ettaka kwe yagiteeka yagula ggule ng’ekigendererwa kye kya kufuna ssente.
Yategeezezza nti abattakisi abamu balina effujjo ate ekifo abamu bakifudde kya kunyweramu mwenge ate buli kiseera bakyusa abakulembeze nga talina wa nkalakkalira gw’akolagana naye ate ababanja ssente nnyingi.
Oluvannyuma RCC Ndidde yawadde ebiragiro nti ppaaka eteekwa okubeerawo, tebakoleramu ffujjo n’agamba nti ekya ssente baakukisalawo ku Lwokubiri.
Ssekindi yategeezezza nti bagenda kutegeka okulonda amangu ddala batereeze obukulembeze bwa ppaaka eno.
Ediriisa Bwanika: Twagala nnannyini ttaka akkirize tusasule 200,000/-. Tetulina wadde ennusu. Embeera gye tulimu mbi nnyo nga twagala kuyambibwa naye tufa era tuli bubi tunyigirizibwa.
Sulait Mayanja: Twagala kutuyamba batukendeereze ku ssente ate tutereeze n’obukulembeze naye embeera etunyiga. Buli omu akimanyi nti embeera si nnyangu nga singa tetuyambibwa tetumanyi kyakukola.
Salim Nyonyintono: Tetukyasobola wadde okuweerera abaana ate nga tukola. Twagala kutuyambako bakendeeze ku ssente kubanga embeera mwe tukolera etunyiga. Omugagga atukamye nnyo ssente ne tuggwaamu.
MANEJA wa kkampuni etwala abantu ku kyeyo eya Confab International General Trading akulukusizza amaziga mu kaguli ka kkooti e Mengo nga bamusomera emisango 116 wamune mukama we. Alumiriza mukama we okugula mmotoka (Benz) mu ssente ze yafuna okutwala abantu ku kyeyo.
Ian Ssebuliba, akola nga maneja wamu ne Kassim Ssekanjako, nnannyini kkampuni eno, be basimbiddwa mu kaguli ka kkooti ya Nateete Lubaga e Mengo, omulamuzi Adams Byarugaba n’abasomera emisango gy’okwekobaana ne baggya ku bantu obukadde obusoba mu 500 nga babasuubizza okubatwala okunoga ssente ne kibalema. Kigambibwa nti, Ssekanjako ne Ssebuliba wakati wa October 2022 ne July 2023 e Nateete mu Lubaga, beekobaana ne bafuna ssente okuva ku bantu ab’enjawulo nga babasuubizza okubatwala e Kuwait ne batakikola.
Okusinziira ku ludda oluwaabi kigambibwa nti, bano baafuna 6,100,000/- okuva ku Milton Marahi, Ayub Geri, 6,200,000/-, Ismail Semuyaba 6,000,000/-, Jesca Nyamayizi 5,500,000/-, Assadu Ssebuwufu 3,420,000/-, Noor Nansinkombi 4,000,000/-, Joseph Ssebandeke 5,230,000/-, Abdu Ntege 5,850,000/- n’abalala abasoba mu 100 abaaloopye omusango oguli ku ffayiro nnamba CRB; 681/2023.
Bakira buli musango gwe basoma nga Ssebuliba akiikira mukama we ensingo nga bw’amutegeeza, ‘Naye anko Sseeka okakasa ssente z’abaana tozimanyi, tojjukira ne lwe nakugamba nti opapye okugula Benz nga tonnatwala baana bweru nze ssaagala kunsiba ku bintu bye simanyi” nga Ssekanjako akanya kwegaana. Ssebuliba yakaabye n’asaba omulamuzi okuyimbulwa nga buteerere era bonna n’abasindika ku limanda e Luzira okutuusa nga December 13. |
Bavunaaniddwa emisango 116 | MANEJA wa kkampuni etwala abantu ku kyeyo eya Confab International General Trading akulukusizza amaziga mu kaguli ka kkooti e Mengo nga bamusomera emisango 116 wamune mukama we. Alumiriza mukama we okugula mmotoka (Benz) mu ssente ze yafuna okutwala abantu ku kyeyo.Ian Ssebuliba, akola nga maneja wamu ne Kassim Ssekanjako, nnannyini kkampuni eno, be basimbiddwa mu kaguli ka kkooti ya Nateete Lubaga e Mengo, omulamuzi Adams Byarugaba n’abasomera emisango gy’okwekobaana ne baggya ku bantu obukadde obusoba mu 500 nga babasuubizza okubatwala okunoga ssente ne kibalema. Kigambibwa nti, Ssekanjako ne Ssebuliba wakati wa October 2022 ne July 2023 e Nateete mu Lubaga, beekobaana ne bafuna ssente okuva ku bantu ab’enjawulo nga babasuubizza okubatwala e Kuwait ne batakikola.Okusinziira ku ludda oluwaabi kigambibwa nti, bano baafuna 6,100,000/- okuva ku Milton Marahi, Ayub Geri, 6,200,000/-, Ismail Semuyaba 6,000,000/-, Jesca Nyamayizi 5,500,000/-, Assadu Ssebuwufu 3,420,000/-, Noor Nansinkombi 4,000,000/-, Joseph Ssebandeke 5,230,000/-, Abdu Ntege 5,850,000/- n’abalala abasoba mu 100 abaaloopye omusango oguli ku ffayiro nnamba CRB; 681/2023.Bakira buli musango gwe basoma nga Ssebuliba akiikira mukama we ensingo nga bw’amutegeeza, ‘Naye anko Sseeka okakasa ssente z’abaana tozimanyi, tojjukira ne lwe nakugamba nti opapye okugula Benz nga tonnatwala baana bweru nze ssaagala kunsiba ku bintu bye simanyi” nga Ssekanjako akanya kwegaana. Ssebuliba yakaabye n’asaba omulamuzi okuyimbulwa nga buteerere era bonna n’abasindika ku limanda e Luzira okutuusa nga December 13.
OKUKOLA oluguudo lwa Kira, Kasangati, Nangabo, Matugga, kuli mu ggiya, abaasasulwa we lulina okuyisibwa bali mu kumenya bizimbe kisoboozese omulimu okutambula obulungi.
Omulimu guno gwatongozebwa Pulezideti Museveni mu 2021 bwe yali anoonya akalulu ng’omukolo gwali Kira. Ekitongole ky’ebyenguudo ekya UNRA kyasasula bannannyini bifo gye lugenda okuyisibwa. Mu bitundu omuli entobazzi wassiddwaawo essira okuviira ddala e Kira okutuuka e Kasangati.
Mu kiseera kino, omulimu gutuusiddwa e Kasangati okuviira ddala ku luguudo oludda e Matugga era abatuuze abaasasulwa bali mu kumenya ebizimbe ebyabalirirwa kisobozese okulugaziya obulungi.
Ssentebe wa Zzooni ya Buyinja-Kasangati, Moses Sseryaazi nga ku ludda lwa Zzooni eno gye lwasinga okulya yagambye nti kino kituukiddwaako oluvannyuma lw’abatuuze abagenda okosebwa okusisinkana n’aba UNRA abaasasulwa ne baweebwa emyezi esatu okuba nga bavuddewo n’okuggyawo ebyabwe byonna. Mu kiseera kino ng’abamenya bakyamenya, amakanda gassiddwa nnyo ku myala okuva e Kasangati okutuukira ddala e Matugga naddala egy’omu ntobazzi.
Ediriisa Bwanika: Twagala nnannyini ttaka akkirize tusasule 200,000/-. Tetulina wadde ennusu. Embeera gye tulimu mbi nnyo nga twagala kuyambibwa naye tufa era tuli bubi tunyigirizibwa.
Sulait Mayanja: Twagala kutuyamba batukendeereze ku ssente ate tutereeze n’obukulembeze naye embeera etunyiga. Buli omu akimanyi nti embeera si nnyangu nga singa tetuyambibwa tetumanyi kyakukola.
Salim Nyonyintono: Tetukyasobola wadde okuweerera abaana ate nga tukola. Twagala kutuyambako bakendeeze ku ssente kubanga embeera mwe tukolera etunyiga. Omugagga atukamye nnyo ssente ne tuggwaamu.
MANEJA wa kkampuni etwala abantu ku kyeyo eya Confab International General Trading akulukusizza amaziga mu kaguli ka kkooti e Mengo nga bamusomera emisango 116 wamune mukama we. Alumiriza mukama we okugula mmotoka (Benz) mu ssente ze yafuna okutwala abantu ku kyeyo.
Ian Ssebuliba, akola nga maneja wamu ne Kassim Ssekanjako, nnannyini kkampuni eno, be basimbiddwa mu kaguli ka kkooti ya Nateete Lubaga e Mengo, omulamuzi Adams Byarugaba n’abasomera emisango gy’okwekobaana ne baggya ku bantu obukadde obusoba mu 500 nga babasuubizza okubatwala okunoga ssente ne kibalema. Kigambibwa nti, Ssekanjako ne Ssebuliba wakati wa October 2022 ne July 2023 e Nateete mu Lubaga, beekobaana ne bafuna ssente okuva ku bantu ab’enjawulo nga babasuubizza okubatwala e Kuwait ne batakikola.
Okusinziira ku ludda oluwaabi kigambibwa nti, bano baafuna 6,100,000/- okuva ku Milton Marahi, Ayub Geri, 6,200,000/-, Ismail Semuyaba 6,000,000/-, Jesca Nyamayizi 5,500,000/-, Assadu Ssebuwufu 3,420,000/-, Noor Nansinkombi 4,000,000/-, Joseph Ssebandeke 5,230,000/-, Abdu Ntege 5,850,000/- n’abalala abasoba mu 100 abaaloopye omusango oguli ku ffayiro nnamba CRB; 681/2023.
Bakira buli musango gwe basoma nga Ssebuliba akiikira mukama we ensingo nga bw’amutegeeza, ‘Naye anko Sseeka okakasa ssente z’abaana tozimanyi, tojjukira ne lwe nakugamba nti opapye okugula Benz nga tonnatwala baana bweru nze ssaagala kunsiba ku bintu bye simanyi” nga Ssekanjako akanya kwegaana. Ssebuliba yakaabye n’asaba omulamuzi okuyimbulwa nga buteerere era bonna n’abasindika ku limanda e Luzira okutuusa nga December 13. |
Okukola oluguudo lwa Kira-Kasangati kuli mu ggiya | OKUKOLA oluguudo lwa Kira, Kasangati, Nangabo, Matugga, kuli mu ggiya, abaasasulwa we lulina okuyisibwa bali mu kumenya bizimbe kisoboozese omulimu okutambula obulungi.Omulimu guno gwatongozebwa Pulezideti Museveni mu 2021 bwe yali anoonya akalulu ng’omukolo gwali Kira. Ekitongole ky’ebyenguudo ekya UNRA kyasasula bannannyini bifo gye lugenda okuyisibwa. Mu bitundu omuli entobazzi wassiddwaawo essira okuviira ddala e Kira okutuuka e Kasangati.Mu kiseera kino, omulimu gutuusiddwa e Kasangati okuviira ddala ku luguudo oludda e Matugga era abatuuze abaasasulwa bali mu kumenya ebizimbe ebyabalirirwa kisobozese okulugaziya obulungi.Ssentebe wa Zzooni ya Buyinja-Kasangati, Moses Sseryaazi nga ku ludda lwa Zzooni eno gye lwasinga okulya yagambye nti kino kituukiddwaako oluvannyuma lw’abatuuze abagenda okosebwa okusisinkana n’aba UNRA abaasasulwa ne baweebwa emyezi esatu okuba nga bavuddewo n’okuggyawo ebyabwe byonna. Mu kiseera kino ng’abamenya bakyamenya, amakanda gassiddwa nnyo ku myala okuva e Kasangati okutuukira ddala e Matugga naddala egy’omu ntobazzi.
OKUKOLA oluguudo lwa Kira, Kasangati, Nangabo, Matugga, kuli mu ggiya, abaasasulwa we lulina okuyisibwa bali mu kumenya bizimbe kisoboozese omulimu okutambula obulungi.
Omulimu guno gwatongozebwa Pulezideti Museveni mu 2021 bwe yali anoonya akalulu ng’omukolo gwali Kira. Ekitongole ky’ebyenguudo ekya UNRA kyasasula bannannyini bifo gye lugenda okuyisibwa. Mu bitundu omuli entobazzi wassiddwaawo essira okuviira ddala e Kira okutuuka e Kasangati.
Mu kiseera kino, omulimu gutuusiddwa e Kasangati okuviira ddala ku luguudo oludda e Matugga era abatuuze abaasasulwa bali mu kumenya ebizimbe ebyabalirirwa kisobozese okulugaziya obulungi.
Ssentebe wa Zzooni ya Buyinja-Kasangati, Moses Sseryaazi nga ku ludda lwa Zzooni eno gye lwasinga okulya yagambye nti kino kituukiddwaako oluvannyuma lw’abatuuze abagenda okosebwa okusisinkana n’aba UNRA abaasasulwa ne baweebwa emyezi esatu okuba nga bavuddewo n’okuggyawo ebyabwe byonna. Mu kiseera kino ng’abamenya bakyamenya, amakanda gassiddwa nnyo ku myala okuva e Kasangati okutuukira ddala e Matugga naddala egy’omu ntobazzi.
WADDE nga Sauna zirina emigaso ng’okutereeza ensusu, kyokka abakugu bagamba nti, omuntu bw’aziyitiriza ayinza okufuna obuzibu obuyinza n’okukuviirako okufa.
Mu nkola entuufu, omuntu yandibadde teyeetaaga kugenda mu sauna mirundi gisukka ebiri mu wiiki. Bw’aba agendayo nnyo waakiri tegisukka mirundi esatu bw’oba toyagala kukifuuwa ng’okizza munda.
Dr Annet Nankwanga, okuva mu ddwaaliro lya Makerere University Hospital agamba nti, sauna ereetera omutima okuba nga gukubira kumukumu. Ebbugumu ligaziya emisuwa ne kivaako omusaayi okuba nga gudduka nnyo n’omutima okukuba ennyo.
Olw’okuba ng’omusaayi gutambuliramu ebintu bingi ng’amazzi n’ebiriisa ebirala, gye gukoma okudduka ennyo mu bitundu by’omubiri byonna n’okubibunyisa.
Olususu gye lukoma okufuna ebiriisa ng’omusaayi gudduka nnyo nga bw’otuuyana kisobola okuluviirako okutereera olw’ebiriisa n’okufulumya ebicaafu mu mubiri.
Kyokka Nankwanga yalabudde nti, singa omuntu abeera mu bbugumu erisusse okusussa eddakiika eziri wakati wa 10 ne 20 kisobola okuviirako olususu okwonooneka ne kye wagenderera ne kibula.
Ate singa omuntu asussa eky’okweyoteza, kisobola okumuleetera olususu okukala nga terukyali lugonvu.
Abakugu era bagamba nti, olususu bw’olumanyiiza ennyo ebbugumu eringi osobola okutta obusimu ne gubeera nga tegukyawulira bbugumu. Bano be bantu b’osanga nga takyawulira kasana keememula wadde nga kabeera kamukosa.
Ekirungi nti, n’omubiri gusobola okukulaga nti, tegukyetaaga bbugumu lingi era bw’owulira ng’otandise okukosebwa kibeera kya magezi n’owummulamu.
Sauna entuufu ebeera n’ebbugumu eriri wakati wa diguli 70 ne 100. Kyokka olw’okuba ezisinga teziddukanyizibwa bakugu weesanga ng’ebbugumu lisussa diguli 150 eky’obulabe eri abagibeeramu.
SAUNA EZISINGA ZITEEBEREZA BUTEEBEREZA EBBUGUMU - LIPOOTI
Kyokka lipooti eyafulumiziddwa Ying. Flavia Bwire, akulira ekitongole ekivunaanyizibwa okulondoola omutindo gw’ebizimbe ekya National Building Review Board (NBRB) yalaze nti, Sauna ezaanoonyerezeddwaako zaabadde mu disitulikiti musanvu okuli; Kampala, Kabale, Mbarara, Jinja, Mbale, Iganga ne Wakiso.
Baazudde ng’ezisinga ebitundu 90 ku 100 zikozesa nku okukuuma omuliro. Obutafaanagana nga sauna z’amasannyalaze ezirina obusobozi okupima ebbugumu erisaanidde. Ezikozesa enku ebintu bibeera bya kuteebereza. Ezisinga zibeera n’ebbugumu lya diguli eziri wakati wa 150 ne 200.
ABASAJJA BANAFUWA MU NSONGA Z’EKISENGE
Dr Nankwanga, alabula abasajja obutayota kusukka mirundi ebiri ku esatu mu wiiki bwe babeera bakyayagala okunyweza amaka. Okweyoteza ennyo kikendeeza obungi bw’enkwaso.
Okufaananako ng’obusimu bw’olususu bwe bunafuwa olw’ebbugumu, n’omuntu kyangu okunafuwa mu nsonga z’omu kisenge.
“Buli lw’obeera mu bbugumu eriyitiridde, enkwaso ezimu zikosebwa ekiziviirako okufa naddala singa okwota obeera wakufuula kwa lutentezi”, Nankwanga bwe yagambye.
SAUNA ZITTA ENKWASO
Dr Xu Deyi akulira ekitongole kya Chinese Society of Obstetrics and Gynaecology gye buvuddeko yafulumya emboozi eyaliko omutwe ogugamba nti, “Sauna zivaako abasajja okubeera bassekibotte”.
Yategeeza nti, okubeera ennyo mu Sauna kivaako enkwaso okufuluma nga nnafu, endala nfu era omuntu asobola n’okufuna endwadde endala ezikwatagana n’okunafuya amaanyi g’ekisajja.
Abakugu bagamba nti, omuntu gy’akoma okutuula ku Sauna, ensigo obeera ozitadde mu bulabe bwa maanyi era zikosebwa ebbugumu eringi. Ebbugumu lino teriganya nkwaso kukula mu mubiri era kivaako omuntu okubeera nga tamalaako mu nsonga z’ekisenge.
Olw’okuba ng’ekisawo omubeera ensigo tekiriimu masavu mangi gasobola kwokya bbugumu, weesanga ng’ebbugumu lizikosezza nnyo.
Ensigo z’omuntu mu butonde zeetaaga ebbugumu ttono eritatuuka na bbugumu eribeera mu mubiri. Okugeza, omubiri bwe gubeera gulina diguli 37, zo ensigo zirina kubeera ku 35 oba 36 okusobola okukola obulungi.
Olw’okuba ebbugumu libeera waggulu mu Sauna za Uganda, y’ensonga lwaki ensigo zanguyirwa okufuna obuzibu.
Dr. Charles Kigundu (mugenzi) eyali omukugu mu nsonga z’okuzaala lumu yawandiika mu lupapula lwa New Vision n’agamba nti, omuntu gy’okoma okwettanira Sauna, kibeera kitegeeza gy’okoma n’okusiibula enkola y’ensigo zo.
Ebbugumu bwe liyitirira mu nsigo, enkwaso zennyini zibeera tezikyalina maanyi gadduka kuwakisa amagi agabeera mu mukazi ng’ali n’omusajja.
“Abasajja abamu balowooza nti, okuyiwa enkwaso mu mukazi kimala okumufunyisa olubuto. Okuwakisa tekubeera mu kifo kyennyini ebitundu by’ekyama we bisisinkana. Enkwaso zirina okuba ez’amaanyi nga zisobola okweyongerayo munda awali amagi g’omukyala”, Dr Kigundu bwe yawabula.
Enkwaso zirina okuba nga zisobola okutambulira mu mukwesese gw’omukyala ne zituuka ewala awali amagi. Kino kitegeeza nti, omuntu osobola okwegatta buli kaseera era n’omaliriza naye nga tolina busobozi bufunyisa lubuto.
KIVAAKO PULEESA OKULINNYA
Dr Harrison Uchungi, okuva ku Uganda Heart Institute agamba nti, Sauna esobola okuvaako omuntu okufuna obulwadde bwa puleesa. Omuntu okussa ennyo ng’alwana okufulumya ebbugumu eriyitiridde mu mubiri, kisobola okuvaako omuntu okufuna obulwadde bwa puleesa.
Yawadde ekyokulabirako nti, omusana we gwakira ennyo, omuntu n’atuuyana ebbugumu ly’omubiri lirinnya okutuuka ku diguli 40. Kyokka omuntu bw’agenda mu Sauna ebbugumu litandikira ku 70 okutuuka ku 100 ekitegeeza nti, ebbugumu libeera lyekubisizzaamu ebiri.
Kino kitegeeza nti, omubiri gwesanga mu kaseera akazibu nga gulina okupika ennyo omusaayi okugenda mu bitundu by’omubiri eby’enjawulo.
OBULABE BWA SAUNA
1 Dr Uchungi agamba nti, kyangu nnyo ebbugumu eribeera mu Sauna okulemerera ekitundu ky’omubiri ekimu okuliwanirira ne kibeera nga tekikyakola bulungi. Embeera eno esobola okuvaako ebinywa okwesiba omubiri ne gusannyalala abamu kye bayita ‘stroke’.
2 Singa omuntu abeera n’omusaayi ogwekwata obutole mu mubiri n’agenda mu Sauna n’egukaka okutambula, gusobola okuzibikira ebitundu ebimu ne bibeera nga tebikola bulungi okugeza omusaayi okugenda ku mutima ne kivaako omuntu okufa ekibwatukira.
3 Olw’okuba omusaayi babeera bagukase okudduka, olumu kyangu gwennyini okwekwata ebitole ne gwesiba ne kivaako omuntu okufa ekibwatukira. Yawadde ekyokulabirako kya Dr Richard Bmauturaki, eyali akulira ebyobulamu mu disitulikiti y’e Ntungamo eyafiira mu Sauna ekibwatukira.
4 Omubiri guggwaamu ebiriisa olw’okuba gubeera gutuuyana nnyo nga gufulumya entuuyo n’ebirungo eby’omugaso mu mubiri nga Potassium ne Sodium ebiyamba ennyo omutima n’obwongo okukola obulungi.
Ebirungi ebyo buli lwe bibula mu mubiri kisobola okuvaako omuntu okweyisa mu ngeri eteri ya bulijjo. Ayinza okutandika okwogera ennyo oba okusirika ekisusse oba okubeera nga takyategeera bulungi ekisobola okuvaako okufa.
Dr Uchungi agamba nti, ebirungo ebyo buli lwe bibeera nga tebimala mu mubiri enkuba y’omutima yennyini ekyuka ne gubeera nga gukuba nnyo oba nga gukuba kasoobo.
MANEJA wa kkampuni etwala abantu ku kyeyo eya Confab International General Trading akulukusizza amaziga mu kaguli ka kkooti e Mengo nga bamusomera emisango 116 wamune mukama we. Alumiriza mukama we okugula mmotoka (Benz) mu ssente ze yafuna okutwala abantu ku kyeyo.
Ian Ssebuliba, akola nga maneja wamu ne Kassim Ssekanjako, nnannyini kkampuni eno, be basimbiddwa mu kaguli ka kkooti ya Nateete Lubaga e Mengo, omulamuzi Adams Byarugaba n’abasomera emisango gy’okwekobaana ne baggya ku bantu obukadde obusoba mu 500 nga babasuubizza okubatwala okunoga ssente ne kibalema. Kigambibwa nti, Ssekanjako ne Ssebuliba wakati wa October 2022 ne July 2023 e Nateete mu Lubaga, beekobaana ne bafuna ssente okuva ku bantu ab’enjawulo nga babasuubizza okubatwala e Kuwait ne batakikola.
Okusinziira ku ludda oluwaabi kigambibwa nti, bano baafuna 6,100,000/- okuva ku Milton Marahi, Ayub Geri, 6,200,000/-, Ismail Semuyaba 6,000,000/-, Jesca Nyamayizi 5,500,000/-, Assadu Ssebuwufu 3,420,000/-, Noor Nansinkombi 4,000,000/-, Joseph Ssebandeke 5,230,000/-, Abdu Ntege 5,850,000/- n’abalala abasoba mu 100 abaaloopye omusango oguli ku ffayiro nnamba CRB; 681/2023.
Bakira buli musango gwe basoma nga Ssebuliba akiikira mukama we ensingo nga bw’amutegeeza, ‘Naye anko Sseeka okakasa ssente z’abaana tozimanyi, tojjukira ne lwe nakugamba nti opapye okugula Benz nga tonnatwala baana bweru nze ssaagala kunsiba ku bintu bye simanyi” nga Ssekanjako akanya kwegaana. Ssebuliba yakaabye n’asaba omulamuzi okuyimbulwa nga buteerere era bonna n’abasindika ku limanda e Luzira okutuusa nga December 13. |
Sauna: Okugifunamu gipimire obudde, abasajja ebakosa | WADDE nga Sauna zirina emigaso ng’okutereeza ensusu, kyokka abakugu bagamba nti, omuntu bw’aziyitiriza ayinza okufuna obuzibu obuyinza n’okukuviirako okufa.Mu nkola entuufu, omuntu yandibadde teyeetaaga kugenda mu sauna mirundi gisukka ebiri mu wiiki. Bw’aba agendayo nnyo waakiri tegisukka mirundi esatu bw’oba toyagala kukifuuwa ng’okizza munda.Dr Annet Nankwanga, okuva mu ddwaaliro lya Makerere University Hospital agamba nti, sauna ereetera omutima okuba nga gukubira kumukumu. Ebbugumu ligaziya emisuwa ne kivaako omusaayi okuba nga gudduka nnyo n’omutima okukuba ennyo.Olw’okuba ng’omusaayi gutambuliramu ebintu bingi ng’amazzi n’ebiriisa ebirala, gye gukoma okudduka ennyo mu bitundu by’omubiri byonna n’okubibunyisa.Olususu gye lukoma okufuna ebiriisa ng’omusaayi gudduka nnyo nga bw’otuuyana kisobola okuluviirako okutereera olw’ebiriisa n’okufulumya ebicaafu mu mubiri.Kyokka Nankwanga yalabudde nti, singa omuntu abeera mu bbugumu erisusse okusussa eddakiika eziri wakati wa 10 ne 20 kisobola okuviirako olususu okwonooneka ne kye wagenderera ne kibula.Ate singa omuntu asussa eky’okweyoteza, kisobola okumuleetera olususu okukala nga terukyali lugonvu.Abakugu era bagamba nti, olususu bw’olumanyiiza ennyo ebbugumu eringi osobola okutta obusimu ne gubeera nga tegukyawulira bbugumu. Bano be bantu b’osanga nga takyawulira kasana keememula wadde nga kabeera kamukosa.Ekirungi nti, n’omubiri gusobola okukulaga nti, tegukyetaaga bbugumu lingi era bw’owulira ng’otandise okukosebwa kibeera kya magezi n’owummulamu.Sauna entuufu ebeera n’ebbugumu eriri wakati wa diguli 70 ne 100. Kyokka olw’okuba ezisinga teziddukanyizibwa bakugu weesanga ng’ebbugumu lisussa diguli 150 eky’obulabe eri abagibeeramu.SAUNA EZISINGA ZITEEBEREZA BUTEEBEREZA EBBUGUMU - LIPOOTI Kyokka lipooti eyafulumiziddwa Ying. Flavia Bwire, akulira ekitongole ekivunaanyizibwa okulondoola omutindo gw’ebizimbe ekya National Building Review Board (NBRB) yalaze nti, Sauna ezaanoonyerezeddwaako zaabadde mu disitulikiti musanvu okuli; Kampala, Kabale, Mbarara, Jinja, Mbale, Iganga ne Wakiso.Baazudde ng’ezisinga ebitundu 90 ku 100 zikozesa nku okukuuma omuliro. Obutafaanagana nga sauna z’amasannyalaze ezirina obusobozi okupima ebbugumu erisaanidde. Ezikozesa enku ebintu bibeera bya kuteebereza. Ezisinga zibeera n’ebbugumu lya diguli eziri wakati wa 150 ne 200.ABASAJJA BANAFUWA MU NSONGA Z’EKISENGE Dr Nankwanga, alabula abasajja obutayota kusukka mirundi ebiri ku esatu mu wiiki bwe babeera bakyayagala okunyweza amaka. Okweyoteza ennyo kikendeeza obungi bw’enkwaso.Okufaananako ng’obusimu bw’olususu bwe bunafuwa olw’ebbugumu, n’omuntu kyangu okunafuwa mu nsonga z’omu kisenge.“Buli lw’obeera mu bbugumu eriyitiridde, enkwaso ezimu zikosebwa ekiziviirako okufa naddala singa okwota obeera wakufuula kwa lutentezi”, Nankwanga bwe yagambye.SAUNA ZITTA ENKWASO Dr Xu Deyi akulira ekitongole kya Chinese Society of Obstetrics and Gynaecology gye buvuddeko yafulumya emboozi eyaliko omutwe ogugamba nti, “Sauna zivaako abasajja okubeera bassekibotte”.Yategeeza nti, okubeera ennyo mu Sauna kivaako enkwaso okufuluma nga nnafu, endala nfu era omuntu asobola n’okufuna endwadde endala ezikwatagana n’okunafuya amaanyi g’ekisajja.Abakugu bagamba nti, omuntu gy’akoma okutuula ku Sauna, ensigo obeera ozitadde mu bulabe bwa maanyi era zikosebwa ebbugumu eringi. Ebbugumu lino teriganya nkwaso kukula mu mubiri era kivaako omuntu okubeera nga tamalaako mu nsonga z’ekisenge.Olw’okuba ng’ekisawo omubeera ensigo tekiriimu masavu mangi gasobola kwokya bbugumu, weesanga ng’ebbugumu lizikosezza nnyo.Ensigo z’omuntu mu butonde zeetaaga ebbugumu ttono eritatuuka na bbugumu eribeera mu mubiri. Okugeza, omubiri bwe gubeera gulina diguli 37, zo ensigo zirina kubeera ku 35 oba 36 okusobola okukola obulungi.Olw’okuba ebbugumu libeera waggulu mu Sauna za Uganda, y’ensonga lwaki ensigo zanguyirwa okufuna obuzibu.Dr. Charles Kigundu (mugenzi) eyali omukugu mu nsonga z’okuzaala lumu yawandiika mu lupapula lwa New Vision n’agamba nti, omuntu gy’okoma okwettanira Sauna, kibeera kitegeeza gy’okoma n’okusiibula enkola y’ensigo zo.Ebbugumu bwe liyitirira mu nsigo, enkwaso zennyini zibeera tezikyalina maanyi gadduka kuwakisa amagi agabeera mu mukazi ng’ali n’omusajja.“Abasajja abamu balowooza nti, okuyiwa enkwaso mu mukazi kimala okumufunyisa olubuto. Okuwakisa tekubeera mu kifo kyennyini ebitundu by’ekyama we bisisinkana. Enkwaso zirina okuba ez’amaanyi nga zisobola okweyongerayo munda awali amagi g’omukyala”, Dr Kigundu bwe yawabula.Enkwaso zirina okuba nga zisobola okutambulira mu mukwesese gw’omukyala ne zituuka ewala awali amagi. Kino kitegeeza nti, omuntu osobola okwegatta buli kaseera era n’omaliriza naye nga tolina busobozi bufunyisa lubuto.KIVAAKO PULEESA OKULINNYA Dr Harrison Uchungi, okuva ku Uganda Heart Institute agamba nti, Sauna esobola okuvaako omuntu okufuna obulwadde bwa puleesa. Omuntu okussa ennyo ng’alwana okufulumya ebbugumu eriyitiridde mu mubiri, kisobola okuvaako omuntu okufuna obulwadde bwa puleesa.Yawadde ekyokulabirako nti, omusana we gwakira ennyo, omuntu n’atuuyana ebbugumu ly’omubiri lirinnya okutuuka ku diguli 40. Kyokka omuntu bw’agenda mu Sauna ebbugumu litandikira ku 70 okutuuka ku 100 ekitegeeza nti, ebbugumu libeera lyekubisizzaamu ebiri.Kino kitegeeza nti, omubiri gwesanga mu kaseera akazibu nga gulina okupika ennyo omusaayi okugenda mu bitundu by’omubiri eby’enjawulo.OBULABE BWA SAUNA 1 Dr Uchungi agamba nti, kyangu nnyo ebbugumu eribeera mu Sauna okulemerera ekitundu ky’omubiri ekimu okuliwanirira ne kibeera nga tekikyakola bulungi. Embeera eno esobola okuvaako ebinywa okwesiba omubiri ne gusannyalala abamu kye bayita ‘stroke’. 2 Singa omuntu abeera n’omusaayi ogwekwata obutole mu mubiri n’agenda mu Sauna n’egukaka okutambula, gusobola okuzibikira ebitundu ebimu ne bibeera nga tebikola bulungi okugeza omusaayi okugenda ku mutima ne kivaako omuntu okufa ekibwatukira.3 Olw’okuba omusaayi babeera bagukase okudduka, olumu kyangu gwennyini okwekwata ebitole ne gwesiba ne kivaako omuntu okufa ekibwatukira. Yawadde ekyokulabirako kya Dr Richard Bmauturaki, eyali akulira ebyobulamu mu disitulikiti y’e Ntungamo eyafiira mu Sauna ekibwatukira.4 Omubiri guggwaamu ebiriisa olw’okuba gubeera gutuuyana nnyo nga gufulumya entuuyo n’ebirungo eby’omugaso mu mubiri nga Potassium ne Sodium ebiyamba ennyo omutima n’obwongo okukola obulungi.Ebirungi ebyo buli lwe bibula mu mubiri kisobola okuvaako omuntu okweyisa mu ngeri eteri ya bulijjo. Ayinza okutandika okwogera ennyo oba okusirika ekisusse oba okubeera nga takyategeera bulungi ekisobola okuvaako okufa.Dr Uchungi agamba nti, ebirungo ebyo buli lwe bibeera nga tebimala mu mubiri enkuba y’omutima yennyini ekyuka ne gubeera nga gukuba nnyo oba nga gukuba kasoobo.
OKUKOLA oluguudo lwa Kira, Kasangati, Nangabo, Matugga, kuli mu ggiya, abaasasulwa we lulina okuyisibwa bali mu kumenya bizimbe kisoboozese omulimu okutambula obulungi.
Omulimu guno gwatongozebwa Pulezideti Museveni mu 2021 bwe yali anoonya akalulu ng’omukolo gwali Kira. Ekitongole ky’ebyenguudo ekya UNRA kyasasula bannannyini bifo gye lugenda okuyisibwa. Mu bitundu omuli entobazzi wassiddwaawo essira okuviira ddala e Kira okutuuka e Kasangati.
Mu kiseera kino, omulimu gutuusiddwa e Kasangati okuviira ddala ku luguudo oludda e Matugga era abatuuze abaasasulwa bali mu kumenya ebizimbe ebyabalirirwa kisobozese okulugaziya obulungi.
Ssentebe wa Zzooni ya Buyinja-Kasangati, Moses Sseryaazi nga ku ludda lwa Zzooni eno gye lwasinga okulya yagambye nti kino kituukiddwaako oluvannyuma lw’abatuuze abagenda okosebwa okusisinkana n’aba UNRA abaasasulwa ne baweebwa emyezi esatu okuba nga bavuddewo n’okuggyawo ebyabwe byonna. Mu kiseera kino ng’abamenya bakyamenya, amakanda gassiddwa nnyo ku myala okuva e Kasangati okutuukira ddala e Matugga naddala egy’omu ntobazzi.
WADDE nga Sauna zirina emigaso ng’okutereeza ensusu, kyokka abakugu bagamba nti, omuntu bw’aziyitiriza ayinza okufuna obuzibu obuyinza n’okukuviirako okufa.
Mu nkola entuufu, omuntu yandibadde teyeetaaga kugenda mu sauna mirundi gisukka ebiri mu wiiki. Bw’aba agendayo nnyo waakiri tegisukka mirundi esatu bw’oba toyagala kukifuuwa ng’okizza munda.
Dr Annet Nankwanga, okuva mu ddwaaliro lya Makerere University Hospital agamba nti, sauna ereetera omutima okuba nga gukubira kumukumu. Ebbugumu ligaziya emisuwa ne kivaako omusaayi okuba nga gudduka nnyo n’omutima okukuba ennyo.
Olw’okuba ng’omusaayi gutambuliramu ebintu bingi ng’amazzi n’ebiriisa ebirala, gye gukoma okudduka ennyo mu bitundu by’omubiri byonna n’okubibunyisa.
Olususu gye lukoma okufuna ebiriisa ng’omusaayi gudduka nnyo nga bw’otuuyana kisobola okuluviirako okutereera olw’ebiriisa n’okufulumya ebicaafu mu mubiri.
Kyokka Nankwanga yalabudde nti, singa omuntu abeera mu bbugumu erisusse okusussa eddakiika eziri wakati wa 10 ne 20 kisobola okuviirako olususu okwonooneka ne kye wagenderera ne kibula.
Ate singa omuntu asussa eky’okweyoteza, kisobola okumuleetera olususu okukala nga terukyali lugonvu.
Abakugu era bagamba nti, olususu bw’olumanyiiza ennyo ebbugumu eringi osobola okutta obusimu ne gubeera nga tegukyawulira bbugumu. Bano be bantu b’osanga nga takyawulira kasana keememula wadde nga kabeera kamukosa.
Ekirungi nti, n’omubiri gusobola okukulaga nti, tegukyetaaga bbugumu lingi era bw’owulira ng’otandise okukosebwa kibeera kya magezi n’owummulamu.
Sauna entuufu ebeera n’ebbugumu eriri wakati wa diguli 70 ne 100. Kyokka olw’okuba ezisinga teziddukanyizibwa bakugu weesanga ng’ebbugumu lisussa diguli 150 eky’obulabe eri abagibeeramu.
SAUNA EZISINGA ZITEEBEREZA BUTEEBEREZA EBBUGUMU - LIPOOTI
Kyokka lipooti eyafulumiziddwa Ying. Flavia Bwire, akulira ekitongole ekivunaanyizibwa okulondoola omutindo gw’ebizimbe ekya National Building Review Board (NBRB) yalaze nti, Sauna ezaanoonyerezeddwaako zaabadde mu disitulikiti musanvu okuli; Kampala, Kabale, Mbarara, Jinja, Mbale, Iganga ne Wakiso.
Baazudde ng’ezisinga ebitundu 90 ku 100 zikozesa nku okukuuma omuliro. Obutafaanagana nga sauna z’amasannyalaze ezirina obusobozi okupima ebbugumu erisaanidde. Ezikozesa enku ebintu bibeera bya kuteebereza. Ezisinga zibeera n’ebbugumu lya diguli eziri wakati wa 150 ne 200.
ABASAJJA BANAFUWA MU NSONGA Z’EKISENGE
Dr Nankwanga, alabula abasajja obutayota kusukka mirundi ebiri ku esatu mu wiiki bwe babeera bakyayagala okunyweza amaka. Okweyoteza ennyo kikendeeza obungi bw’enkwaso.
Okufaananako ng’obusimu bw’olususu bwe bunafuwa olw’ebbugumu, n’omuntu kyangu okunafuwa mu nsonga z’omu kisenge.
“Buli lw’obeera mu bbugumu eriyitiridde, enkwaso ezimu zikosebwa ekiziviirako okufa naddala singa okwota obeera wakufuula kwa lutentezi”, Nankwanga bwe yagambye.
SAUNA ZITTA ENKWASO
Dr Xu Deyi akulira ekitongole kya Chinese Society of Obstetrics and Gynaecology gye buvuddeko yafulumya emboozi eyaliko omutwe ogugamba nti, “Sauna zivaako abasajja okubeera bassekibotte”.
Yategeeza nti, okubeera ennyo mu Sauna kivaako enkwaso okufuluma nga nnafu, endala nfu era omuntu asobola n’okufuna endwadde endala ezikwatagana n’okunafuya amaanyi g’ekisajja.
Abakugu bagamba nti, omuntu gy’akoma okutuula ku Sauna, ensigo obeera ozitadde mu bulabe bwa maanyi era zikosebwa ebbugumu eringi. Ebbugumu lino teriganya nkwaso kukula mu mubiri era kivaako omuntu okubeera nga tamalaako mu nsonga z’ekisenge.
Olw’okuba ng’ekisawo omubeera ensigo tekiriimu masavu mangi gasobola kwokya bbugumu, weesanga ng’ebbugumu lizikosezza nnyo.
Ensigo z’omuntu mu butonde zeetaaga ebbugumu ttono eritatuuka na bbugumu eribeera mu mubiri. Okugeza, omubiri bwe gubeera gulina diguli 37, zo ensigo zirina kubeera ku 35 oba 36 okusobola okukola obulungi.
Olw’okuba ebbugumu libeera waggulu mu Sauna za Uganda, y’ensonga lwaki ensigo zanguyirwa okufuna obuzibu.
Dr. Charles Kigundu (mugenzi) eyali omukugu mu nsonga z’okuzaala lumu yawandiika mu lupapula lwa New Vision n’agamba nti, omuntu gy’okoma okwettanira Sauna, kibeera kitegeeza gy’okoma n’okusiibula enkola y’ensigo zo.
Ebbugumu bwe liyitirira mu nsigo, enkwaso zennyini zibeera tezikyalina maanyi gadduka kuwakisa amagi agabeera mu mukazi ng’ali n’omusajja.
“Abasajja abamu balowooza nti, okuyiwa enkwaso mu mukazi kimala okumufunyisa olubuto. Okuwakisa tekubeera mu kifo kyennyini ebitundu by’ekyama we bisisinkana. Enkwaso zirina okuba ez’amaanyi nga zisobola okweyongerayo munda awali amagi g’omukyala”, Dr Kigundu bwe yawabula.
Enkwaso zirina okuba nga zisobola okutambulira mu mukwesese gw’omukyala ne zituuka ewala awali amagi. Kino kitegeeza nti, omuntu osobola okwegatta buli kaseera era n’omaliriza naye nga tolina busobozi bufunyisa lubuto.
KIVAAKO PULEESA OKULINNYA
Dr Harrison Uchungi, okuva ku Uganda Heart Institute agamba nti, Sauna esobola okuvaako omuntu okufuna obulwadde bwa puleesa. Omuntu okussa ennyo ng’alwana okufulumya ebbugumu eriyitiridde mu mubiri, kisobola okuvaako omuntu okufuna obulwadde bwa puleesa.
Yawadde ekyokulabirako nti, omusana we gwakira ennyo, omuntu n’atuuyana ebbugumu ly’omubiri lirinnya okutuuka ku diguli 40. Kyokka omuntu bw’agenda mu Sauna ebbugumu litandikira ku 70 okutuuka ku 100 ekitegeeza nti, ebbugumu libeera lyekubisizzaamu ebiri.
Kino kitegeeza nti, omubiri gwesanga mu kaseera akazibu nga gulina okupika ennyo omusaayi okugenda mu bitundu by’omubiri eby’enjawulo.
OBULABE BWA SAUNA
1 Dr Uchungi agamba nti, kyangu nnyo ebbugumu eribeera mu Sauna okulemerera ekitundu ky’omubiri ekimu okuliwanirira ne kibeera nga tekikyakola bulungi. Embeera eno esobola okuvaako ebinywa okwesiba omubiri ne gusannyalala abamu kye bayita ‘stroke’.
2 Singa omuntu abeera n’omusaayi ogwekwata obutole mu mubiri n’agenda mu Sauna n’egukaka okutambula, gusobola okuzibikira ebitundu ebimu ne bibeera nga tebikola bulungi okugeza omusaayi okugenda ku mutima ne kivaako omuntu okufa ekibwatukira.
3 Olw’okuba omusaayi babeera bagukase okudduka, olumu kyangu gwennyini okwekwata ebitole ne gwesiba ne kivaako omuntu okufa ekibwatukira. Yawadde ekyokulabirako kya Dr Richard Bmauturaki, eyali akulira ebyobulamu mu disitulikiti y’e Ntungamo eyafiira mu Sauna ekibwatukira.
4 Omubiri guggwaamu ebiriisa olw’okuba gubeera gutuuyana nnyo nga gufulumya entuuyo n’ebirungo eby’omugaso mu mubiri nga Potassium ne Sodium ebiyamba ennyo omutima n’obwongo okukola obulungi.
Ebirungi ebyo buli lwe bibula mu mubiri kisobola okuvaako omuntu okweyisa mu ngeri eteri ya bulijjo. Ayinza okutandika okwogera ennyo oba okusirika ekisusse oba okubeera nga takyategeera bulungi ekisobola okuvaako okufa.
Dr Uchungi agamba nti, ebirungo ebyo buli lwe bibeera nga tebimala mu mubiri enkuba y’omutima yennyini ekyuka ne gubeera nga gukuba nnyo oba nga gukuba kasoobo.
Muhammad Ssempijja: Sauna zino tezirondoddwa bulungi naddala embeera mwe zikolera kubanga bangi abazizimba bamala gakubirira. Zitadde obulamu bw’abantu mu katyabaga.
Gavumenti esitukiremu etaase embeera Willy Ssenkuba: Bannannyini Sauna bazimba kanaggweeramu eyo nga bafa kimu kukola ssente. Kye tuva tufuna ezibaluka abantu ne bakosebwa. Kati abazikozesa be balina okufaayo ku bulamu bwabwe bakozese eziri ku mutindo.
Rehemah Nalusiba: Sauna zino mu kuzimbibwa ezisinga ziri mu bitundu omusulwa abantu, singa wabaawo obuzibu kiyinza okukosa n’abalala. Wabeewo ebifo mwe zitakkirizibwa ate bafeeyo ne ku mutindo gw’ezo ezizimbibwa. |
Boogedde ku sauna | Muhammad Ssempijja: Sauna zino tezirondoddwa bulungi naddala embeera mwe zikolera kubanga bangi abazizimba bamala gakubirira. Zitadde obulamu bw’abantu mu katyabaga.Gavumenti esitukiremu etaase embeera Willy Ssenkuba: Bannannyini Sauna bazimba kanaggweeramu eyo nga bafa kimu kukola ssente. Kye tuva tufuna ezibaluka abantu ne bakosebwa. Kati abazikozesa be balina okufaayo ku bulamu bwabwe bakozese eziri ku mutindo.Rehemah Nalusiba: Sauna zino mu kuzimbibwa ezisinga ziri mu bitundu omusulwa abantu, singa wabaawo obuzibu kiyinza okukosa n’abalala. Wabeewo ebifo mwe zitakkirizibwa ate bafeeyo ne ku mutindo gw’ezo ezizimbibwa.
OMUTAKA Nsamba Aloysius Lubega Magandaazi II akoze enkyukakyuka mu bukulembeze bw’ekika ky’Engabi mw’akyusirizza abadde katikkiro okumala emyaka egisukka mu 30 n’asaba abalondeddwa okukolera awamu okukulaakulanya ekika. Bwe yabadde abakwasa obuvunaanyizibwa buno, Nsamba yasinzidde ku ofiisi y’ekika e Kibuye mu lukiiko olusembayo mu mwaka n’abategeeza nti obukulembeze bwe bakutte si bwa nsikirano ng’alondeddwa asobola okukyusibwa ekiseera kyonna wabula yabasabye okuyambako ab’ebifundikwa okulaba ng’ekika kigenda mu maaso. Yakubirizza abakulembeze abaggya okubeera abasaale mu kukuuma ebyobugagga by’ekika naddala ettaka obutatwalibwa bannakigwanyizi, okutambulira ku nnono n’obuwangwa era yabasibiridde entanda okwagala ekika n’okukyagazisa emiti emito. Nsamba yakubirizza abazzukulu okwongera okukuuma abaana mu mikono gyabwe okusinga okubatwala mu ng’anda n’emikwano naddala mu kiseera kino eky’oluwummula n’abasaba okubakuliza mu mpisa. Mu baalondeddwa kwabaddeko katikkiro Ssaalongo Yiga Balironda, Joseph Yiga omumyuka asooka owa katikkiro, Moses Jjengo Kaggwa omuwandiisi w’ekika, abawolereza b’ekika Medard Lubega Sseggona Akalyaamaggwa ne Evaristo Mugagga n’abalala.
WADDE nga Sauna zirina emigaso ng’okutereeza ensusu, kyokka abakugu bagamba nti, omuntu bw’aziyitiriza ayinza okufuna obuzibu obuyinza n’okukuviirako okufa.
Mu nkola entuufu, omuntu yandibadde teyeetaaga kugenda mu sauna mirundi gisukka ebiri mu wiiki. Bw’aba agendayo nnyo waakiri tegisukka mirundi esatu bw’oba toyagala kukifuuwa ng’okizza munda.
Dr Annet Nankwanga, okuva mu ddwaaliro lya Makerere University Hospital agamba nti, sauna ereetera omutima okuba nga gukubira kumukumu. Ebbugumu ligaziya emisuwa ne kivaako omusaayi okuba nga gudduka nnyo n’omutima okukuba ennyo.
Olw’okuba ng’omusaayi gutambuliramu ebintu bingi ng’amazzi n’ebiriisa ebirala, gye gukoma okudduka ennyo mu bitundu by’omubiri byonna n’okubibunyisa.
Olususu gye lukoma okufuna ebiriisa ng’omusaayi gudduka nnyo nga bw’otuuyana kisobola okuluviirako okutereera olw’ebiriisa n’okufulumya ebicaafu mu mubiri.
Kyokka Nankwanga yalabudde nti, singa omuntu abeera mu bbugumu erisusse okusussa eddakiika eziri wakati wa 10 ne 20 kisobola okuviirako olususu okwonooneka ne kye wagenderera ne kibula.
Ate singa omuntu asussa eky’okweyoteza, kisobola okumuleetera olususu okukala nga terukyali lugonvu.
Abakugu era bagamba nti, olususu bw’olumanyiiza ennyo ebbugumu eringi osobola okutta obusimu ne gubeera nga tegukyawulira bbugumu. Bano be bantu b’osanga nga takyawulira kasana keememula wadde nga kabeera kamukosa.
Ekirungi nti, n’omubiri gusobola okukulaga nti, tegukyetaaga bbugumu lingi era bw’owulira ng’otandise okukosebwa kibeera kya magezi n’owummulamu.
Sauna entuufu ebeera n’ebbugumu eriri wakati wa diguli 70 ne 100. Kyokka olw’okuba ezisinga teziddukanyizibwa bakugu weesanga ng’ebbugumu lisussa diguli 150 eky’obulabe eri abagibeeramu.
SAUNA EZISINGA ZITEEBEREZA BUTEEBEREZA EBBUGUMU - LIPOOTI
Kyokka lipooti eyafulumiziddwa Ying. Flavia Bwire, akulira ekitongole ekivunaanyizibwa okulondoola omutindo gw’ebizimbe ekya National Building Review Board (NBRB) yalaze nti, Sauna ezaanoonyerezeddwaako zaabadde mu disitulikiti musanvu okuli; Kampala, Kabale, Mbarara, Jinja, Mbale, Iganga ne Wakiso.
Baazudde ng’ezisinga ebitundu 90 ku 100 zikozesa nku okukuuma omuliro. Obutafaanagana nga sauna z’amasannyalaze ezirina obusobozi okupima ebbugumu erisaanidde. Ezikozesa enku ebintu bibeera bya kuteebereza. Ezisinga zibeera n’ebbugumu lya diguli eziri wakati wa 150 ne 200.
ABASAJJA BANAFUWA MU NSONGA Z’EKISENGE
Dr Nankwanga, alabula abasajja obutayota kusukka mirundi ebiri ku esatu mu wiiki bwe babeera bakyayagala okunyweza amaka. Okweyoteza ennyo kikendeeza obungi bw’enkwaso.
Okufaananako ng’obusimu bw’olususu bwe bunafuwa olw’ebbugumu, n’omuntu kyangu okunafuwa mu nsonga z’omu kisenge.
“Buli lw’obeera mu bbugumu eriyitiridde, enkwaso ezimu zikosebwa ekiziviirako okufa naddala singa okwota obeera wakufuula kwa lutentezi”, Nankwanga bwe yagambye.
SAUNA ZITTA ENKWASO
Dr Xu Deyi akulira ekitongole kya Chinese Society of Obstetrics and Gynaecology gye buvuddeko yafulumya emboozi eyaliko omutwe ogugamba nti, “Sauna zivaako abasajja okubeera bassekibotte”.
Yategeeza nti, okubeera ennyo mu Sauna kivaako enkwaso okufuluma nga nnafu, endala nfu era omuntu asobola n’okufuna endwadde endala ezikwatagana n’okunafuya amaanyi g’ekisajja.
Abakugu bagamba nti, omuntu gy’akoma okutuula ku Sauna, ensigo obeera ozitadde mu bulabe bwa maanyi era zikosebwa ebbugumu eringi. Ebbugumu lino teriganya nkwaso kukula mu mubiri era kivaako omuntu okubeera nga tamalaako mu nsonga z’ekisenge.
Olw’okuba ng’ekisawo omubeera ensigo tekiriimu masavu mangi gasobola kwokya bbugumu, weesanga ng’ebbugumu lizikosezza nnyo.
Ensigo z’omuntu mu butonde zeetaaga ebbugumu ttono eritatuuka na bbugumu eribeera mu mubiri. Okugeza, omubiri bwe gubeera gulina diguli 37, zo ensigo zirina kubeera ku 35 oba 36 okusobola okukola obulungi.
Olw’okuba ebbugumu libeera waggulu mu Sauna za Uganda, y’ensonga lwaki ensigo zanguyirwa okufuna obuzibu.
Dr. Charles Kigundu (mugenzi) eyali omukugu mu nsonga z’okuzaala lumu yawandiika mu lupapula lwa New Vision n’agamba nti, omuntu gy’okoma okwettanira Sauna, kibeera kitegeeza gy’okoma n’okusiibula enkola y’ensigo zo.
Ebbugumu bwe liyitirira mu nsigo, enkwaso zennyini zibeera tezikyalina maanyi gadduka kuwakisa amagi agabeera mu mukazi ng’ali n’omusajja.
“Abasajja abamu balowooza nti, okuyiwa enkwaso mu mukazi kimala okumufunyisa olubuto. Okuwakisa tekubeera mu kifo kyennyini ebitundu by’ekyama we bisisinkana. Enkwaso zirina okuba ez’amaanyi nga zisobola okweyongerayo munda awali amagi g’omukyala”, Dr Kigundu bwe yawabula.
Enkwaso zirina okuba nga zisobola okutambulira mu mukwesese gw’omukyala ne zituuka ewala awali amagi. Kino kitegeeza nti, omuntu osobola okwegatta buli kaseera era n’omaliriza naye nga tolina busobozi bufunyisa lubuto.
KIVAAKO PULEESA OKULINNYA
Dr Harrison Uchungi, okuva ku Uganda Heart Institute agamba nti, Sauna esobola okuvaako omuntu okufuna obulwadde bwa puleesa. Omuntu okussa ennyo ng’alwana okufulumya ebbugumu eriyitiridde mu mubiri, kisobola okuvaako omuntu okufuna obulwadde bwa puleesa.
Yawadde ekyokulabirako nti, omusana we gwakira ennyo, omuntu n’atuuyana ebbugumu ly’omubiri lirinnya okutuuka ku diguli 40. Kyokka omuntu bw’agenda mu Sauna ebbugumu litandikira ku 70 okutuuka ku 100 ekitegeeza nti, ebbugumu libeera lyekubisizzaamu ebiri.
Kino kitegeeza nti, omubiri gwesanga mu kaseera akazibu nga gulina okupika ennyo omusaayi okugenda mu bitundu by’omubiri eby’enjawulo.
OBULABE BWA SAUNA
1 Dr Uchungi agamba nti, kyangu nnyo ebbugumu eribeera mu Sauna okulemerera ekitundu ky’omubiri ekimu okuliwanirira ne kibeera nga tekikyakola bulungi. Embeera eno esobola okuvaako ebinywa okwesiba omubiri ne gusannyalala abamu kye bayita ‘stroke’.
2 Singa omuntu abeera n’omusaayi ogwekwata obutole mu mubiri n’agenda mu Sauna n’egukaka okutambula, gusobola okuzibikira ebitundu ebimu ne bibeera nga tebikola bulungi okugeza omusaayi okugenda ku mutima ne kivaako omuntu okufa ekibwatukira.
3 Olw’okuba omusaayi babeera bagukase okudduka, olumu kyangu gwennyini okwekwata ebitole ne gwesiba ne kivaako omuntu okufa ekibwatukira. Yawadde ekyokulabirako kya Dr Richard Bmauturaki, eyali akulira ebyobulamu mu disitulikiti y’e Ntungamo eyafiira mu Sauna ekibwatukira.
4 Omubiri guggwaamu ebiriisa olw’okuba gubeera gutuuyana nnyo nga gufulumya entuuyo n’ebirungo eby’omugaso mu mubiri nga Potassium ne Sodium ebiyamba ennyo omutima n’obwongo okukola obulungi.
Ebirungi ebyo buli lwe bibula mu mubiri kisobola okuvaako omuntu okweyisa mu ngeri eteri ya bulijjo. Ayinza okutandika okwogera ennyo oba okusirika ekisusse oba okubeera nga takyategeera bulungi ekisobola okuvaako okufa.
Dr Uchungi agamba nti, ebirungo ebyo buli lwe bibeera nga tebimala mu mubiri enkuba y’omutima yennyini ekyuka ne gubeera nga gukuba nnyo oba nga gukuba kasoobo.
Muhammad Ssempijja: Sauna zino tezirondoddwa bulungi naddala embeera mwe zikolera kubanga bangi abazizimba bamala gakubirira. Zitadde obulamu bw’abantu mu katyabaga.
Gavumenti esitukiremu etaase embeera Willy Ssenkuba: Bannannyini Sauna bazimba kanaggweeramu eyo nga bafa kimu kukola ssente. Kye tuva tufuna ezibaluka abantu ne bakosebwa. Kati abazikozesa be balina okufaayo ku bulamu bwabwe bakozese eziri ku mutindo.
Rehemah Nalusiba: Sauna zino mu kuzimbibwa ezisinga ziri mu bitundu omusulwa abantu, singa wabaawo obuzibu kiyinza okukosa n’abalala. Wabeewo ebifo mwe zitakkirizibwa ate bafeeyo ne ku mutindo gw’ezo ezizimbibwa. |
Omutaka Nsamba akoze enkyukakyuka mu bukulembeze bw’ekika ky’Engabi | OMUTAKA Nsamba Aloysius Lubega Magandaazi II akoze enkyukakyuka mu bukulembeze bw’ekika ky’Engabi mw’akyusirizza abadde katikkiro okumala emyaka egisukka mu 30 n’asaba abalondeddwa okukolera awamu okukulaakulanya ekika. Bwe yabadde abakwasa obuvunaanyizibwa buno, Nsamba yasinzidde ku ofiisi y’ekika e Kibuye mu lukiiko olusembayo mu mwaka n’abategeeza nti obukulembeze bwe bakutte si bwa nsikirano ng’alondeddwa asobola okukyusibwa ekiseera kyonna wabula yabasabye okuyambako ab’ebifundikwa okulaba ng’ekika kigenda mu maaso. Yakubirizza abakulembeze abaggya okubeera abasaale mu kukuuma ebyobugagga by’ekika naddala ettaka obutatwalibwa bannakigwanyizi, okutambulira ku nnono n’obuwangwa era yabasibiridde entanda okwagala ekika n’okukyagazisa emiti emito. Nsamba yakubirizza abazzukulu okwongera okukuuma abaana mu mikono gyabwe okusinga okubatwala mu ng’anda n’emikwano naddala mu kiseera kino eky’oluwummula n’abasaba okubakuliza mu mpisa. Mu baalondeddwa kwabaddeko katikkiro Ssaalongo Yiga Balironda, Joseph Yiga omumyuka asooka owa katikkiro, Moses Jjengo Kaggwa omuwandiisi w’ekika, abawolereza b’ekika Medard Lubega Sseggona Akalyaamaggwa ne Evaristo Mugagga n’abalala.
OMUSAJJA eyagezaako okukwata omwana atanneetuuka omusango gumusse mu vvi n’akaligibwa emyaka ebiri mu nkomyo e Luzira. Sharif Twaha 64, ow’e Kazinga mu munisipaali y’e Nakawa yagezaako okutunuza omwana (amannya galekeddwa) ow’emyaka ena mu mbuga za sitaani. Bino byaliwo nga July 7, 2022, Twaha bwe yasangibwa ng’agezaako okukola ebyensonyi ku mwana ono wamu n’okumuwemula. Omulamuzi wa kkooti ku Buganda Road, Ronald Kayizzi yamusomera emisango gino wabula n’agyegaana era omulamuzi n’alagira batandike okuwulira obujulizi. Oludda oluwaabi lwaleeta abajulizi 6 nga ku buno omulamuzi kwe yasinzidde okumusiba.
Muhammad Ssempijja: Sauna zino tezirondoddwa bulungi naddala embeera mwe zikolera kubanga bangi abazizimba bamala gakubirira. Zitadde obulamu bw’abantu mu katyabaga.
Gavumenti esitukiremu etaase embeera Willy Ssenkuba: Bannannyini Sauna bazimba kanaggweeramu eyo nga bafa kimu kukola ssente. Kye tuva tufuna ezibaluka abantu ne bakosebwa. Kati abazikozesa be balina okufaayo ku bulamu bwabwe bakozese eziri ku mutindo.
Rehemah Nalusiba: Sauna zino mu kuzimbibwa ezisinga ziri mu bitundu omusulwa abantu, singa wabaawo obuzibu kiyinza okukosa n’abalala. Wabeewo ebifo mwe zitakkirizibwa ate bafeeyo ne ku mutindo gw’ezo ezizimbibwa. |
Bamusibye myaka 2 ku gw’okugezaako okujjula ebitannaggya | OMUSAJJA eyagezaako okukwata omwana atanneetuuka omusango gumusse mu vvi n’akaligibwa emyaka ebiri mu nkomyo e Luzira. Sharif Twaha 64, ow’e Kazinga mu munisipaali y’e Nakawa yagezaako okutunuza omwana (amannya galekeddwa) ow’emyaka ena mu mbuga za sitaani. Bino byaliwo nga July 7, 2022, Twaha bwe yasangibwa ng’agezaako okukola ebyensonyi ku mwana ono wamu n’okumuwemula. Omulamuzi wa kkooti ku Buganda Road, Ronald Kayizzi yamusomera emisango gino wabula n’agyegaana era omulamuzi n’alagira batandike okuwulira obujulizi. Oludda oluwaabi lwaleeta abajulizi 6 nga ku buno omulamuzi kwe yasinzidde okumusiba.
OMUTAKA Nsamba Aloysius Lubega Magandaazi II akoze enkyukakyuka mu bukulembeze bw’ekika ky’Engabi mw’akyusirizza abadde katikkiro okumala emyaka egisukka mu 30 n’asaba abalondeddwa okukolera awamu okukulaakulanya ekika. Bwe yabadde abakwasa obuvunaanyizibwa buno, Nsamba yasinzidde ku ofiisi y’ekika e Kibuye mu lukiiko olusembayo mu mwaka n’abategeeza nti obukulembeze bwe bakutte si bwa nsikirano ng’alondeddwa asobola okukyusibwa ekiseera kyonna wabula yabasabye okuyambako ab’ebifundikwa okulaba ng’ekika kigenda mu maaso. Yakubirizza abakulembeze abaggya okubeera abasaale mu kukuuma ebyobugagga by’ekika naddala ettaka obutatwalibwa bannakigwanyizi, okutambulira ku nnono n’obuwangwa era yabasibiridde entanda okwagala ekika n’okukyagazisa emiti emito. Nsamba yakubirizza abazzukulu okwongera okukuuma abaana mu mikono gyabwe okusinga okubatwala mu ng’anda n’emikwano naddala mu kiseera kino eky’oluwummula n’abasaba okubakuliza mu mpisa. Mu baalondeddwa kwabaddeko katikkiro Ssaalongo Yiga Balironda, Joseph Yiga omumyuka asooka owa katikkiro, Moses Jjengo Kaggwa omuwandiisi w’ekika, abawolereza b’ekika Medard Lubega Sseggona Akalyaamaggwa ne Evaristo Mugagga n’abalala.
FAAZA John Senkaali, asabye abantu abakola ebikolwa eby’ekko eri bannaabwe okukikomya beenenyeze Katonda asobole okulongoosa emitima gyabwe. Yabadde akuliddemu ekitambiro kya Mmisa y’okukuza olunaku lw’ekisomesa kya Christ The King ekisangibwa e Nabbingo mu Town Council y’e Kyengera. Fr. Senkaali ategeezezza nti ensangi zino abantu baweddemu ensonyi olw’ebikolwa ebikyamu bye bakola wabula nga kino akitadde ku kuba nga baweddemu essuubi bw’atyo n’abasaba okudda eri Katonda. Mu kitambiro kya Mmisa kino, baasondeddemu ne ssente z’okuzimba Klezia eno era Ssaabakristu w’ekisomesa kino, Charles Byarugaba ategeezezza nti beetaaga kawumbi okuzimba. |
‘Mukomye ebikolwa eby’ekko’ | FAAZA John Senkaali, asabye abantu abakola ebikolwa eby’ekko eri bannaabwe okukikomya beenenyeze Katonda asobole okulongoosa emitima gyabwe. Yabadde akuliddemu ekitambiro kya Mmisa y’okukuza olunaku lw’ekisomesa kya Christ The King ekisangibwa e Nabbingo mu Town Council y’e Kyengera. Fr. Senkaali ategeezezza nti ensangi zino abantu baweddemu ensonyi olw’ebikolwa ebikyamu bye bakola wabula nga kino akitadde ku kuba nga baweddemu essuubi bw’atyo n’abasaba okudda eri Katonda. Mu kitambiro kya Mmisa kino, baasondeddemu ne ssente z’okuzimba Klezia eno era Ssaabakristu w’ekisomesa kino, Charles Byarugaba ategeezezza nti beetaaga kawumbi okuzimba.
SIPIIKA wa Uganda, Annet Anita Among, alagidde kabineeti okukakasa nti ebbeeyi ya gaasi akozesebwa mu kufumba teri waggulu kisobozesa buli Munnayuganda okumwettanira. Kiddiridde gavumenti okuyimiriza okutema emiti n’okufumbira ku manda gye buvuddeko mu kaweefube w’okutaasa obutonde bw’ensi. Among bwe yabadde aggulawo olutuula lwa palamenti, yagambye nti kabineeti esaanye okutunula mu bbeeyi ya gaasi naddala nga basemberera okwekenneenya embalirira ku nsonga ez’enjawulo. Yakakasizza nti ebbeeyi ekyali ya kaweereege nga kiyinza okuvaako abantu okujeemera ekiragiro kya gavumenti singa tassibwa. Mu ngeri yeemu, omubaka Solomon Silwany (Bukooli County) yasabye ku bbeeyi y’amasannyalaze eri waggulu esalibwe, abantu abatasobola gaasi bafumbirenga ku masannyalaze.
OMUSAJJA eyagezaako okukwata omwana atanneetuuka omusango gumusse mu vvi n’akaligibwa emyaka ebiri mu nkomyo e Luzira. Sharif Twaha 64, ow’e Kazinga mu munisipaali y’e Nakawa yagezaako okutunuza omwana (amannya galekeddwa) ow’emyaka ena mu mbuga za sitaani. Bino byaliwo nga July 7, 2022, Twaha bwe yasangibwa ng’agezaako okukola ebyensonyi ku mwana ono wamu n’okumuwemula. Omulamuzi wa kkooti ku Buganda Road, Ronald Kayizzi yamusomera emisango gino wabula n’agyegaana era omulamuzi n’alagira batandike okuwulira obujulizi. Oludda oluwaabi lwaleeta abajulizi 6 nga ku buno omulamuzi kwe yasinzidde okumusiba. |
Sipiika alagidde ku bbeeyi ya gaasi | SIPIIKA wa Uganda, Annet Anita Among, alagidde kabineeti okukakasa nti ebbeeyi ya gaasi akozesebwa mu kufumba teri waggulu kisobozesa buli Munnayuganda okumwettanira. Kiddiridde gavumenti okuyimiriza okutema emiti n’okufumbira ku manda gye buvuddeko mu kaweefube w’okutaasa obutonde bw’ensi. Among bwe yabadde aggulawo olutuula lwa palamenti, yagambye nti kabineeti esaanye okutunula mu bbeeyi ya gaasi naddala nga basemberera okwekenneenya embalirira ku nsonga ez’enjawulo. Yakakasizza nti ebbeeyi ekyali ya kaweereege nga kiyinza okuvaako abantu okujeemera ekiragiro kya gavumenti singa tassibwa. Mu ngeri yeemu, omubaka Solomon Silwany (Bukooli County) yasabye ku bbeeyi y’amasannyalaze eri waggulu esalibwe, abantu abatasobola gaasi bafumbirenga ku masannyalaze.
POLIISI yeezoobye n’abakozi ba kkampuni ekola engoye eya Fine Spinners Uganda Ltd. e Bugoloobi abaabade beegugunga olw’okumala emyezi ebiri nga tebasasulwa musaala n’okubatema ssente za NSSF wabula nga teziteekebwayo. Abakozi bano baasazeeko ggeeti eyingira mu kkampuni eno nga tebakkiriza mmotoka yonna kuyingira. Wabula Poliisi ya Jinja Road ng’eduumirwa Julius Ahimbisibwe baazinzeeko ekifo okulaba nga bakkakkanya abakozi. Omubaka wa Nakawa East Ronald Balimwezo naye yazze ne bakkakkanya abakozi bano ne beerondamu abakulembeze baabwe ne bagenda beevumba akafubo n’abamu ku bakulira kkampuni eno wamu ne poliisi. Yasin Wabwire omu bakozi bano yagambye abasinga ku bo babaggya mu byalo nga babasuubizza okubasasula okutandikira ku mitwalo 20 babawe we basula n’okubaliisa, wabula tebakikola. Oluvannyuma lw’akafubo bakkaanyizza omusaala gwa October gubasasulwe obutasukka December 8, 2023, ogwa November bagufune obutasukka December 22, 2023 ate ogwa December bagufune nga bakomyewo mu January, 2024.
FAAZA John Senkaali, asabye abantu abakola ebikolwa eby’ekko eri bannaabwe okukikomya beenenyeze Katonda asobole okulongoosa emitima gyabwe. Yabadde akuliddemu ekitambiro kya Mmisa y’okukuza olunaku lw’ekisomesa kya Christ The King ekisangibwa e Nabbingo mu Town Council y’e Kyengera. Fr. Senkaali ategeezezza nti ensangi zino abantu baweddemu ensonyi olw’ebikolwa ebikyamu bye bakola wabula nga kino akitadde ku kuba nga baweddemu essuubi bw’atyo n’abasaba okudda eri Katonda. Mu kitambiro kya Mmisa kino, baasondeddemu ne ssente z’okuzimba Klezia eno era Ssaabakristu w’ekisomesa kino, Charles Byarugaba ategeezezza nti beetaaga kawumbi okuzimba. |
Poliisi yeezoobye n’abakozi ba Fine Spinners abaabadde beekalakaasa olw’obutasasulwa | POLIISI yeezoobye n’abakozi ba kkampuni ekola engoye eya Fine Spinners Uganda Ltd. e Bugoloobi abaabade beegugunga olw’okumala emyezi ebiri nga tebasasulwa musaala n’okubatema ssente za NSSF wabula nga teziteekebwayo. Abakozi bano baasazeeko ggeeti eyingira mu kkampuni eno nga tebakkiriza mmotoka yonna kuyingira. Wabula Poliisi ya Jinja Road ng’eduumirwa Julius Ahimbisibwe baazinzeeko ekifo okulaba nga bakkakkanya abakozi. Omubaka wa Nakawa East Ronald Balimwezo naye yazze ne bakkakkanya abakozi bano ne beerondamu abakulembeze baabwe ne bagenda beevumba akafubo n’abamu ku bakulira kkampuni eno wamu ne poliisi. Yasin Wabwire omu bakozi bano yagambye abasinga ku bo babaggya mu byalo nga babasuubizza okubasasula okutandikira ku mitwalo 20 babawe we basula n’okubaliisa, wabula tebakikola. Oluvannyuma lw’akafubo bakkaanyizza omusaala gwa October gubasasulwe obutasukka December 8, 2023, ogwa November bagufune obutasukka December 22, 2023 ate ogwa December bagufune nga bakomyewo mu January, 2024.
SIPIIKA wa Uganda, Annet Anita Among, alagidde kabineeti okukakasa nti ebbeeyi ya gaasi akozesebwa mu kufumba teri waggulu kisobozesa buli Munnayuganda okumwettanira. Kiddiridde gavumenti okuyimiriza okutema emiti n’okufumbira ku manda gye buvuddeko mu kaweefube w’okutaasa obutonde bw’ensi. Among bwe yabadde aggulawo olutuula lwa palamenti, yagambye nti kabineeti esaanye okutunula mu bbeeyi ya gaasi naddala nga basemberera okwekenneenya embalirira ku nsonga ez’enjawulo. Yakakasizza nti ebbeeyi ekyali ya kaweereege nga kiyinza okuvaako abantu okujeemera ekiragiro kya gavumenti singa tassibwa. Mu ngeri yeemu, omubaka Solomon Silwany (Bukooli County) yasabye ku bbeeyi y’amasannyalaze eri waggulu esalibwe, abantu abatasobola gaasi bafumbirenga ku masannyalaze.
MU kaweefube w’okulwanyisa obutabanguko mu maka n’okukendeeza ku kusaasaana kw’akawuka akaleeta mukenenya, abakkiriza babuuliriddwa okubuulira enjiri ekyusa emitima gy’abantu nga bakozesa ennyimba n’emizannyo kiyambeko okukendeeza entalo mu maka ezivaako n’abantu okusaasaanya akawuka akaleeta mukenenya. Bino bibabuuliriddwa Annet Mawejje kkansala wa Wakiso mumyuka ku kkanisa ya St. Peters Nakuwadde bwe baabadde batongoza alubaamu y’ennyimba ne vidiyo ez’amaloboozi eza kkwaaya ya Sacred Medolies. Omubuulizi Nathan Muteesi ow’ekkanisa eno yabuuliridde abantu okwekuuma akawuka akaleeta mukenenya. |
‘Enjiri ebuulirirwe mu nnyimba’ | MU kaweefube w’okulwanyisa obutabanguko mu maka n’okukendeeza ku kusaasaana kw’akawuka akaleeta mukenenya, abakkiriza babuuliriddwa okubuulira enjiri ekyusa emitima gy’abantu nga bakozesa ennyimba n’emizannyo kiyambeko okukendeeza entalo mu maka ezivaako n’abantu okusaasaanya akawuka akaleeta mukenenya. Bino bibabuuliriddwa Annet Mawejje kkansala wa Wakiso mumyuka ku kkanisa ya St. Peters Nakuwadde bwe baabadde batongoza alubaamu y’ennyimba ne vidiyo ez’amaloboozi eza kkwaaya ya Sacred Medolies. Omubuulizi Nathan Muteesi ow’ekkanisa eno yabuuliridde abantu okwekuuma akawuka akaleeta mukenenya.
EKITONGOLE ky’ebyenguudo ekya UNRA kitandise okuzza obuggya ebyuma Guard rails) ebyawulamu oluguudo lw’e Ntebe okuva ku nkulungo y’e Kibuye okutuuka ku y’e Zana. Kiddiridde bingi ku byuma bino okukoonebwa mmotoka ne bigooma ate ebirala ne biviirawo ddala. Abakozi abali ku mulimu guno abataayagadde kwatuukiriza mannya bagamba nti omulimu gutambula bulungi wadde nga bataataaganyiddwa enkuba etonnya buli kiseera. Bbo abatuuze naddala aba Lufuka okutuuka e Zana basanyukidde enteekateeka eno nga bagamba nti aba bodaboda babadde batandise okwewagaanya mu bifo ebyuma bino mwe bitabadde abamu ne batomerwa.
POLIISI yeezoobye n’abakozi ba kkampuni ekola engoye eya Fine Spinners Uganda Ltd. e Bugoloobi abaabade beegugunga olw’okumala emyezi ebiri nga tebasasulwa musaala n’okubatema ssente za NSSF wabula nga teziteekebwayo. Abakozi bano baasazeeko ggeeti eyingira mu kkampuni eno nga tebakkiriza mmotoka yonna kuyingira. Wabula Poliisi ya Jinja Road ng’eduumirwa Julius Ahimbisibwe baazinzeeko ekifo okulaba nga bakkakkanya abakozi. Omubaka wa Nakawa East Ronald Balimwezo naye yazze ne bakkakkanya abakozi bano ne beerondamu abakulembeze baabwe ne bagenda beevumba akafubo n’abamu ku bakulira kkampuni eno wamu ne poliisi. Yasin Wabwire omu bakozi bano yagambye abasinga ku bo babaggya mu byalo nga babasuubizza okubasasula okutandikira ku mitwalo 20 babawe we basula n’okubaliisa, wabula tebakikola. Oluvannyuma lw’akafubo bakkaanyizza omusaala gwa October gubasasulwe obutasukka December 8, 2023, ogwa November bagufune obutasukka December 22, 2023 ate ogwa December bagufune nga bakomyewo mu January, 2024. |
Ebyuma by’oku luguudo lw’e Ntebe biddaabirizibwa | EKITONGOLE ky’ebyenguudo ekya UNRA kitandise okuzza obuggya ebyuma Guard rails) ebyawulamu oluguudo lw’e Ntebe okuva ku nkulungo y’e Kibuye okutuuka ku y’e Zana. Kiddiridde bingi ku byuma bino okukoonebwa mmotoka ne bigooma ate ebirala ne biviirawo ddala. Abakozi abali ku mulimu guno abataayagadde kwatuukiriza mannya bagamba nti omulimu gutambula bulungi wadde nga bataataaganyiddwa enkuba etonnya buli kiseera. Bbo abatuuze naddala aba Lufuka okutuuka e Zana basanyukidde enteekateeka eno nga bagamba nti aba bodaboda babadde batandise okwewagaanya mu bifo ebyuma bino mwe bitabadde abamu ne batomerwa.
OMWOGEZI w’ekibiina kya ‘To love Children Educational Foundation International’, Heather Nanteza ate nga muyimbi muto awadde essomero lya Bright View Nursery and Primary School erisangibwa e Gili Gili, Pokea mu disitulikiti ya Arua ebitabo 101 bibayambeko ku by’ensoma. Bino baabiwaddeyo ku Lwokusatu ng’ali wamu n’omutandisi w’ekibiina kino, David Kenneth Waldman. Nanteza yagambye tolina ky’oyinza kuwa mwana ne kimugasa nga okumuyambako mu kusoma ky’avudde asalawo amaanyi okugateeka mu masomero. Omukulu w’essomero lino, Drania Rita popo yasiimye bannakyewa bano okuyamba abayizi baabwe.
MU kaweefube w’okulwanyisa obutabanguko mu maka n’okukendeeza ku kusaasaana kw’akawuka akaleeta mukenenya, abakkiriza babuuliriddwa okubuulira enjiri ekyusa emitima gy’abantu nga bakozesa ennyimba n’emizannyo kiyambeko okukendeeza entalo mu maka ezivaako n’abantu okusaasaanya akawuka akaleeta mukenenya. Bino bibabuuliriddwa Annet Mawejje kkansala wa Wakiso mumyuka ku kkanisa ya St. Peters Nakuwadde bwe baabadde batongoza alubaamu y’ennyimba ne vidiyo ez’amaloboozi eza kkwaaya ya Sacred Medolies. Omubuulizi Nathan Muteesi ow’ekkanisa eno yabuuliridde abantu okwekuuma akawuka akaleeta mukenenya. |
Omuyimbi adduukiridde essomero n’ebitabo | OMWOGEZI w’ekibiina kya ‘To love Children Educational Foundation International’, Heather Nanteza ate nga muyimbi muto awadde essomero lya Bright View Nursery and Primary School erisangibwa e Gili Gili, Pokea mu disitulikiti ya Arua ebitabo 101 bibayambeko ku by’ensoma. Bino baabiwaddeyo ku Lwokusatu ng’ali wamu n’omutandisi w’ekibiina kino, David Kenneth Waldman. Nanteza yagambye tolina ky’oyinza kuwa mwana ne kimugasa nga okumuyambako mu kusoma ky’avudde asalawo amaanyi okugateeka mu masomero. Omukulu w’essomero lino, Drania Rita popo yasiimye bannakyewa bano okuyamba abayizi baabwe.
EKITONGOLE ky’ebyenguudo ekya UNRA kitandise okuzza obuggya ebyuma Guard rails) ebyawulamu oluguudo lw’e Ntebe okuva ku nkulungo y’e Kibuye okutuuka ku y’e Zana. Kiddiridde bingi ku byuma bino okukoonebwa mmotoka ne bigooma ate ebirala ne biviirawo ddala. Abakozi abali ku mulimu guno abataayagadde kwatuukiriza mannya bagamba nti omulimu gutambula bulungi wadde nga bataataaganyiddwa enkuba etonnya buli kiseera. Bbo abatuuze naddala aba Lufuka okutuuka e Zana basanyukidde enteekateeka eno nga bagamba nti aba bodaboda babadde batandise okwewagaanya mu bifo ebyuma bino mwe bitabadde abamu ne batomerwa.
RICHARD Miiro 25, ow’e Buwaate mu Wakiso apooceza ku kitanda mu ddwaaliro e Mulago oluvannyuma lw’omukuumi okumukuba amasasi agaamumenye amagumba. Miiro yagambye nti entabwe yavudde ku muwala w’ebbaala gwe yaganza nga tamanyi nti alina enkolagana n’omukuumi ono. Yagambye nti yali anywera mu bbaala omuwala ono mw’aweerereza omwenge, omukuumi gwe yategeddeko erya Ojok n’amulumba ng’amulabula okukomya okuganza omuwala oyo. Yafulumye n’anona emmundu awaka n’amukuba amasasi mu kugulu. |
Omukuumi akubye omuvubuka essasi lwa muwala | RICHARD Miiro 25, ow’e Buwaate mu Wakiso apooceza ku kitanda mu ddwaaliro e Mulago oluvannyuma lw’omukuumi okumukuba amasasi agaamumenye amagumba. Miiro yagambye nti entabwe yavudde ku muwala w’ebbaala gwe yaganza nga tamanyi nti alina enkolagana n’omukuumi ono. Yagambye nti yali anywera mu bbaala omuwala ono mw’aweerereza omwenge, omukuumi gwe yategeddeko erya Ojok n’amulumba ng’amulabula okukomya okuganza omuwala oyo. Yafulumye n’anona emmundu awaka n’amukuba amasasi mu kugulu.
AKULIRA kkampuni ya Vision Group, Don Wanyama atenderezza omulimu ogw’ettendo ogukolebwa abasomesa mu kugunjula abaana. Yabadde ku ssomero lya Mbarara High School, eriri ku musingi gw’Ekikristaayo. Yagambye nti abasomesa bateekeddwa okussibwamu ekitiibwa kubanga bakola omulimu munene nga buli muntu asomye ayita mu ngalo zaabwe.
Yategeezezza nga Vision Group bw’etadde amaanyi mu byenjigiriza ng’ekuba ebitabo n’okufulumya ebibuuzo mu mpapula zaayo. Yeebazizza abakulembeze b’essomero lino olwettoffaali lye batadde ku ggwanga nga babangula emiti emito wamu n’okukuumira essomero lino ku ntikko. Akulira essomero lino, Ham Ayimbisibwe yeebazizza Wanyama olw’okussa ettoffaali ku byenjigiriza naddala okuteeka ebibuuzo mu mawulire. N’agamba nti okumuyita okubeera omugenyi omukulu ku lunaku lw’essomero, kyayongedde okunyweza enkolagana y’essomero ne Vision Group. Omulabirizi wa Ankole, Fred Sheldon Mwesigwa yasiimye Vision Group olw’okwenyigira mu byenjigiriza n’agamba nti tasuubira nga amawulire mangi agakola ekintu kino.
OMWOGEZI w’ekibiina kya ‘To love Children Educational Foundation International’, Heather Nanteza ate nga muyimbi muto awadde essomero lya Bright View Nursery and Primary School erisangibwa e Gili Gili, Pokea mu disitulikiti ya Arua ebitabo 101 bibayambeko ku by’ensoma. Bino baabiwaddeyo ku Lwokusatu ng’ali wamu n’omutandisi w’ekibiina kino, David Kenneth Waldman. Nanteza yagambye tolina ky’oyinza kuwa mwana ne kimugasa nga okumuyambako mu kusoma ky’avudde asalawo amaanyi okugateeka mu masomero. Omukulu w’essomero lino, Drania Rita popo yasiimye bannakyewa bano okuyamba abayizi baabwe. |
Don Wanyama atenderezza omulimu ogukolebwa abasomesa | AKULIRA kkampuni ya Vision Group, Don Wanyama atenderezza omulimu ogw’ettendo ogukolebwa abasomesa mu kugunjula abaana. Yabadde ku ssomero lya Mbarara High School, eriri ku musingi gw’Ekikristaayo. Yagambye nti abasomesa bateekeddwa okussibwamu ekitiibwa kubanga bakola omulimu munene nga buli muntu asomye ayita mu ngalo zaabwe.Yategeezezza nga Vision Group bw’etadde amaanyi mu byenjigiriza ng’ekuba ebitabo n’okufulumya ebibuuzo mu mpapula zaayo. Yeebazizza abakulembeze b’essomero lino olwettoffaali lye batadde ku ggwanga nga babangula emiti emito wamu n’okukuumira essomero lino ku ntikko. Akulira essomero lino, Ham Ayimbisibwe yeebazizza Wanyama olw’okussa ettoffaali ku byenjigiriza naddala okuteeka ebibuuzo mu mawulire. N’agamba nti okumuyita okubeera omugenyi omukulu ku lunaku lw’essomero, kyayongedde okunyweza enkolagana y’essomero ne Vision Group. Omulabirizi wa Ankole, Fred Sheldon Mwesigwa yasiimye Vision Group olw’okwenyigira mu byenjigiriza n’agamba nti tasuubira nga amawulire mangi agakola ekintu kino.
AKULIRA kkampuni ya Vision Group, Don Wanyama atenderezza omulimu ogw’ettendo ogukolebwa abasomesa mu kugunjula abaana. Yabadde ku ssomero lya Mbarara High School, eriri ku musingi gw’Ekikristaayo. Yagambye nti abasomesa bateekeddwa okussibwamu ekitiibwa kubanga bakola omulimu munene nga buli muntu asomye ayita mu ngalo zaabwe.
Yategeezezza nga Vision Group bw’etadde amaanyi mu byenjigiriza ng’ekuba ebitabo n’okufulumya ebibuuzo mu mpapula zaayo. Yeebazizza abakulembeze b’essomero lino olwettoffaali lye batadde ku ggwanga nga babangula emiti emito wamu n’okukuumira essomero lino ku ntikko. Akulira essomero lino, Ham Ayimbisibwe yeebazizza Wanyama olw’okussa ettoffaali ku byenjigiriza naddala okuteeka ebibuuzo mu mawulire. N’agamba nti okumuyita okubeera omugenyi omukulu ku lunaku lw’essomero, kyayongedde okunyweza enkolagana y’essomero ne Vision Group. Omulabirizi wa Ankole, Fred Sheldon Mwesigwa yasiimye Vision Group olw’okwenyigira mu byenjigiriza n’agamba nti tasuubira nga amawulire mangi agakola ekintu kino.
TTULEERA eremeredde omugoba waayo n’esaabala emmotoka ssatu n’oluvannyuma n’eyingirira ekizimbe ky’amaduuka mu kabuga ke Kyabakuza e Masaka ku luguudo oluva e Masaka okudda e Mbarara. Ebintu ebibalirirwa mu bukadde bw’ensimbi bye byayonooneddwa.
Florence Nabisere, omu ku baabaddewo yagambye nti ttuleera nnamba UAT 918M, yabadde eva Mbarara n’egaana okusiba okukkakkana ng’etomedde emmotoka ssatu ezaabadde ziva ku ludda lw’e Masaka. Oluvannyuma yayingiridde edduuka eritunda sipeeya n’eyonoona ebintu bingi.
Emmotoka ezaatomeddwa kuliko ttuleera bbiri nnamba ZG 4535 ne UBP176 J ne Toyota TX nnamba UBP 710K. Denis Mirimu, akulira poliisi y’ebidduka mu kibuga Masaka yategeezezza nti tewali muntu yafunye bisago bya maanyi. Poliisi ekyanoonyereza ekyaleese akabenje.
RICHARD Miiro 25, ow’e Buwaate mu Wakiso apooceza ku kitanda mu ddwaaliro e Mulago oluvannyuma lw’omukuumi okumukuba amasasi agaamumenye amagumba. Miiro yagambye nti entabwe yavudde ku muwala w’ebbaala gwe yaganza nga tamanyi nti alina enkolagana n’omukuumi ono. Yagambye nti yali anywera mu bbaala omuwala ono mw’aweerereza omwenge, omukuumi gwe yategeddeko erya Ojok n’amulumba ng’amulabula okukomya okuganza omuwala oyo. Yafulumye n’anona emmundu awaka n’amukuba amasasi mu kugulu. |
Lukululana esaabadde emmotoka 3 | TTULEERA eremeredde omugoba waayo n’esaabala emmotoka ssatu n’oluvannyuma n’eyingirira ekizimbe ky’amaduuka mu kabuga ke Kyabakuza e Masaka ku luguudo oluva e Masaka okudda e Mbarara. Ebintu ebibalirirwa mu bukadde bw’ensimbi bye byayonooneddwa.Florence Nabisere, omu ku baabaddewo yagambye nti ttuleera nnamba UAT 918M, yabadde eva Mbarara n’egaana okusiba okukkakkana ng’etomedde emmotoka ssatu ezaabadde ziva ku ludda lw’e Masaka. Oluvannyuma yayingiridde edduuka eritunda sipeeya n’eyonoona ebintu bingi.Emmotoka ezaatomeddwa kuliko ttuleera bbiri nnamba ZG 4535 ne UBP176 J ne Toyota TX nnamba UBP 710K. Denis Mirimu, akulira poliisi y’ebidduka mu kibuga Masaka yategeezezza nti tewali muntu yafunye bisago bya maanyi. Poliisi ekyanoonyereza ekyaleese akabenje.
AKULIRA kkampuni ya Vision Group, Don Wanyama atenderezza omulimu ogw’ettendo ogukolebwa abasomesa mu kugunjula abaana. Yabadde ku ssomero lya Mbarara High School, eriri ku musingi gw’Ekikristaayo. Yagambye nti abasomesa bateekeddwa okussibwamu ekitiibwa kubanga bakola omulimu munene nga buli muntu asomye ayita mu ngalo zaabwe.
Yategeezezza nga Vision Group bw’etadde amaanyi mu byenjigiriza ng’ekuba ebitabo n’okufulumya ebibuuzo mu mpapula zaayo. Yeebazizza abakulembeze b’essomero lino olwettoffaali lye batadde ku ggwanga nga babangula emiti emito wamu n’okukuumira essomero lino ku ntikko. Akulira essomero lino, Ham Ayimbisibwe yeebazizza Wanyama olw’okussa ettoffaali ku byenjigiriza naddala okuteeka ebibuuzo mu mawulire. N’agamba nti okumuyita okubeera omugenyi omukulu ku lunaku lw’essomero, kyayongedde okunyweza enkolagana y’essomero ne Vision Group. Omulabirizi wa Ankole, Fred Sheldon Mwesigwa yasiimye Vision Group olw’okwenyigira mu byenjigiriza n’agamba nti tasuubira nga amawulire mangi agakola ekintu kino.
TTULEERA eremeredde omugoba waayo n’esaabala emmotoka ssatu n’oluvannyuma n’eyingirira ekizimbe ky’amaduuka mu kabuga ke Kyabakuza e Masaka ku luguudo oluva e Masaka okudda e Mbarara. Ebintu ebibalirirwa mu bukadde bw’ensimbi bye byayonooneddwa.
Florence Nabisere, omu ku baabaddewo yagambye nti ttuleera nnamba UAT 918M, yabadde eva Mbarara n’egaana okusiba okukkakkana ng’etomedde emmotoka ssatu ezaabadde ziva ku ludda lw’e Masaka. Oluvannyuma yayingiridde edduuka eritunda sipeeya n’eyonoona ebintu bingi.
Emmotoka ezaatomeddwa kuliko ttuleera bbiri nnamba ZG 4535 ne UBP176 J ne Toyota TX nnamba UBP 710K. Denis Mirimu, akulira poliisi y’ebidduka mu kibuga Masaka yategeezezza nti tewali muntu yafunye bisago bya maanyi. Poliisi ekyanoonyereza ekyaleese akabenje.
AKULIRA ebyenjigiriza mu disitulikiti ye Lwengo, Joseph Mulumba aggadde essomero lya Coroh Children’s Foundation P/S, omuyizi eyawambiddwa bannannyini ssomero olw’ebbanja lya ffiizi lya 100,000/-, mwe yeetugidde.
Yasabye abazadde obutatwala baana mu ssomero lino okutuusa nga bamaze okunoonyereza ekyabaddewo. Mulumba yalabudde abasuubira okutandikawo amasomero okusooka okukwata amateeka agabaweebwa minisitule y’ebyenjigiriza beewale okugwa mu nsobi. Omubaka wa pulezidenti mu disitulikiti eno, Hajji Ramandhan Walugembe yasabye abazadde bakozese akaseera kano nga abaana baabwe bali mu luwummula bababuulirire baleme okuyiga emize. Yasabye abazadde abali mu ttamiiro okulivaamu baweerere abaana mu kifo ky’okwekwasa Gavumenti. |
Essomero omwafiiridde omwana baliggadde | AKULIRA ebyenjigiriza mu disitulikiti ye Lwengo, Joseph Mulumba aggadde essomero lya Coroh Children’s Foundation P/S, omuyizi eyawambiddwa bannannyini ssomero olw’ebbanja lya ffiizi lya 100,000/-, mwe yeetugidde.Yasabye abazadde obutatwala baana mu ssomero lino okutuusa nga bamaze okunoonyereza ekyabaddewo. Mulumba yalabudde abasuubira okutandikawo amasomero okusooka okukwata amateeka agabaweebwa minisitule y’ebyenjigiriza beewale okugwa mu nsobi. Omubaka wa pulezidenti mu disitulikiti eno, Hajji Ramandhan Walugembe yasabye abazadde bakozese akaseera kano nga abaana baabwe bali mu luwummula bababuulirire baleme okuyiga emize. Yasabye abazadde abali mu ttamiiro okulivaamu baweerere abaana mu kifo ky’okwekwasa Gavumenti.
POLIISI y’e Luweero ekutte abavubuka basatu abagambibwa okusala waya z’amasannyalaze ku kyalo Kataasule mu muluka gw’e Kireku mu ggombolola y’e Kikyusa mu Luweero. Abaakwatiddwa ye, Joseph Miiro 23 nga muzimbi e Matugga, George Kakulu 32 nga naye muzimbi okuva e Namasuba ne Rogers Tashobya 35 nga musuubuzi mu zzooni ya Nyanama mu Lubaga.
Omwogezi wa poliisi mu Savana, Sam Twineamazima yategeezezza nti okukwata abantu bano kyaddiridde abatuuze okubalaba amatumbibudde nga bawalampa ebikondo basala waya z’amasannyalaze ne batemya ku b’obuyinza omwabadde ne yinginiya akola mu masannyalaze abaabakutte.
TTULEERA eremeredde omugoba waayo n’esaabala emmotoka ssatu n’oluvannyuma n’eyingirira ekizimbe ky’amaduuka mu kabuga ke Kyabakuza e Masaka ku luguudo oluva e Masaka okudda e Mbarara. Ebintu ebibalirirwa mu bukadde bw’ensimbi bye byayonooneddwa.
Florence Nabisere, omu ku baabaddewo yagambye nti ttuleera nnamba UAT 918M, yabadde eva Mbarara n’egaana okusiba okukkakkana ng’etomedde emmotoka ssatu ezaabadde ziva ku ludda lw’e Masaka. Oluvannyuma yayingiridde edduuka eritunda sipeeya n’eyonoona ebintu bingi.
Emmotoka ezaatomeddwa kuliko ttuleera bbiri nnamba ZG 4535 ne UBP176 J ne Toyota TX nnamba UBP 710K. Denis Mirimu, akulira poliisi y’ebidduka mu kibuga Masaka yategeezezza nti tewali muntu yafunye bisago bya maanyi. Poliisi ekyanoonyereza ekyaleese akabenje.
AKULIRA ebyenjigiriza mu disitulikiti ye Lwengo, Joseph Mulumba aggadde essomero lya Coroh Children’s Foundation P/S, omuyizi eyawambiddwa bannannyini ssomero olw’ebbanja lya ffiizi lya 100,000/-, mwe yeetugidde.
Yasabye abazadde obutatwala baana mu ssomero lino okutuusa nga bamaze okunoonyereza ekyabaddewo. Mulumba yalabudde abasuubira okutandikawo amasomero okusooka okukwata amateeka agabaweebwa minisitule y’ebyenjigiriza beewale okugwa mu nsobi. Omubaka wa pulezidenti mu disitulikiti eno, Hajji Ramandhan Walugembe yasabye abazadde bakozese akaseera kano nga abaana baabwe bali mu luwummula bababuulirire baleme okuyiga emize. Yasabye abazadde abali mu ttamiiro okulivaamu baweerere abaana mu kifo ky’okwekwasa Gavumenti. |
Waya z’amasannyalaze zikwasizza abavubuka 3 | POLIISI y’e Luweero ekutte abavubuka basatu abagambibwa okusala waya z’amasannyalaze ku kyalo Kataasule mu muluka gw’e Kireku mu ggombolola y’e Kikyusa mu Luweero. Abaakwatiddwa ye, Joseph Miiro 23 nga muzimbi e Matugga, George Kakulu 32 nga naye muzimbi okuva e Namasuba ne Rogers Tashobya 35 nga musuubuzi mu zzooni ya Nyanama mu Lubaga.Omwogezi wa poliisi mu Savana, Sam Twineamazima yategeezezza nti okukwata abantu bano kyaddiridde abatuuze okubalaba amatumbibudde nga bawalampa ebikondo basala waya z’amasannyalaze ne batemya ku b’obuyinza omwabadde ne yinginiya akola mu masannyalaze abaabakutte.
POLIISI y’e Luweero ekutte abavubuka basatu abagambibwa okusala waya z’amasannyalaze ku kyalo Kataasule mu muluka gw’e Kireku mu ggombolola y’e Kikyusa mu Luweero. Abaakwatiddwa ye, Joseph Miiro 23 nga muzimbi e Matugga, George Kakulu 32 nga naye muzimbi okuva e Namasuba ne Rogers Tashobya 35 nga musuubuzi mu zzooni ya Nyanama mu Lubaga.
Omwogezi wa poliisi mu Savana, Sam Twineamazima yategeezezza nti okukwata abantu bano kyaddiridde abatuuze okubalaba amatumbibudde nga bawalampa ebikondo basala waya z’amasannyalaze ne batemya ku b’obuyinza omwabadde ne yinginiya akola mu masannyalaze abaabakutte.
ABA Rotary Club y’e Matugga mu kaweefubbe waabwe ow’okutumbula obuyonjo wamu n’okuweereza abantu bakoze bulungibwansi mu bifo ebyenjawulo mu Matugga. Nga bali wamu n’abakulembeze mu munisipaali ye Nansana, baatutte ekimotoka ekiyoola kasasiro era nga bakira abatuuze babikuhhaanyizaako kasasiro waabwe awatali kusasula wadde ennusu. Abakulembeze mu kitundu kino beebazizza bannalotale olw’omutima omulungi gwe baalaze era ne babasaba okusigala nga babalowoozaako mu ngeri ezitali zimu. Alondoola ebyobuyonjo (Health Inspector), Joshua Kaliro yasabye abatuuze okusigala nga beeyonja kibayambe okubeera n’obulamu obweyagaza. Pulezidenti wa lotale eno, Charles Kayondo yategeezezza nti kino baakikoze okuyamba ku kitundu kyabwe wamu n’okubalaga ekirungi ekiri mu kweyonja.
AKULIRA ebyenjigiriza mu disitulikiti ye Lwengo, Joseph Mulumba aggadde essomero lya Coroh Children’s Foundation P/S, omuyizi eyawambiddwa bannannyini ssomero olw’ebbanja lya ffiizi lya 100,000/-, mwe yeetugidde.
Yasabye abazadde obutatwala baana mu ssomero lino okutuusa nga bamaze okunoonyereza ekyabaddewo. Mulumba yalabudde abasuubira okutandikawo amasomero okusooka okukwata amateeka agabaweebwa minisitule y’ebyenjigiriza beewale okugwa mu nsobi. Omubaka wa pulezidenti mu disitulikiti eno, Hajji Ramandhan Walugembe yasabye abazadde bakozese akaseera kano nga abaana baabwe bali mu luwummula bababuulirire baleme okuyiga emize. Yasabye abazadde abali mu ttamiiro okulivaamu baweerere abaana mu kifo ky’okwekwasa Gavumenti. |
Bannalotale balaze abatuuze omugaso gw’obuyonjo | ABA Rotary Club y’e Matugga mu kaweefubbe waabwe ow’okutumbula obuyonjo wamu n’okuweereza abantu bakoze bulungibwansi mu bifo ebyenjawulo mu Matugga. Nga bali wamu n’abakulembeze mu munisipaali ye Nansana, baatutte ekimotoka ekiyoola kasasiro era nga bakira abatuuze babikuhhaanyizaako kasasiro waabwe awatali kusasula wadde ennusu. Abakulembeze mu kitundu kino beebazizza bannalotale olw’omutima omulungi gwe baalaze era ne babasaba okusigala nga babalowoozaako mu ngeri ezitali zimu. Alondoola ebyobuyonjo (Health Inspector), Joshua Kaliro yasabye abatuuze okusigala nga beeyonja kibayambe okubeera n’obulamu obweyagaza. Pulezidenti wa lotale eno, Charles Kayondo yategeezezza nti kino baakikoze okuyamba ku kitundu kyabwe wamu n’okubalaga ekirungi ekiri mu kweyonja.
POLIISI y’e Luweero ekutte abavubuka basatu abagambibwa okusala waya z’amasannyalaze ku kyalo Kataasule mu muluka gw’e Kireku mu ggombolola y’e Kikyusa mu Luweero. Abaakwatiddwa ye, Joseph Miiro 23 nga muzimbi e Matugga, George Kakulu 32 nga naye muzimbi okuva e Namasuba ne Rogers Tashobya 35 nga musuubuzi mu zzooni ya Nyanama mu Lubaga.
Omwogezi wa poliisi mu Savana, Sam Twineamazima yategeezezza nti okukwata abantu bano kyaddiridde abatuuze okubalaba amatumbibudde nga bawalampa ebikondo basala waya z’amasannyalaze ne batemya ku b’obuyinza omwabadde ne yinginiya akola mu masannyalaze abaabakutte.
AKULIRA Bamaseeka mu masomero g’Abusha, Sheikh Abudul Kareem Matovu yennyamidde ku lw’Abasiraamu abaweddemu omwoyo gw’eddiini n’agamba nti kiraga ekifaananyi kibi eri emiti emito. Okwogera bino, yabadde aggulawo omuzikiti gwa Masjid Ali e Bombo Nkokonjeru ogwabazimbiddwa Bamasheikh okuva e Iganga nga bakolaganira wamu n’ekitongole kya Kalume Foundation. Sheikh Matovu yagambye nti omuzikiti ddwaaliro eriwonya kubanga buli lw’osaba Allah akwanukula n’ekyo kyennyini ky’omusabye era n’owonyezebwa. Sheikh Osman Gongo okuva e Iganga yabategeezezza nti ekibazimbisizza omuzikiti guno kwe kubangula emiti emito naddala mu ddiini n’asaba abazadde okutwala abaana baabwe mu muzikiti. |
Yennyamidde olwa Bamasheikh abaweddemu eddiini | AKULIRA Bamaseeka mu masomero g’Abusha, Sheikh Abudul Kareem Matovu yennyamidde ku lw’Abasiraamu abaweddemu omwoyo gw’eddiini n’agamba nti kiraga ekifaananyi kibi eri emiti emito. Okwogera bino, yabadde aggulawo omuzikiti gwa Masjid Ali e Bombo Nkokonjeru ogwabazimbiddwa Bamasheikh okuva e Iganga nga bakolaganira wamu n’ekitongole kya Kalume Foundation. Sheikh Matovu yagambye nti omuzikiti ddwaaliro eriwonya kubanga buli lw’osaba Allah akwanukula n’ekyo kyennyini ky’omusabye era n’owonyezebwa. Sheikh Osman Gongo okuva e Iganga yabategeezezza nti ekibazimbisizza omuzikiti guno kwe kubangula emiti emito naddala mu ddiini n’asaba abazadde okutwala abaana baabwe mu muzikiti.
ENKUBA etonnya obutasalako eyonoonye ekkubo erigatta Kitega, Ddandira, Namumira, Nsuube, Wantoni okutuuka mu kibuga Mukono n’okuyita e Lweza. Abatuuze n’abakulembeze basobeddwa ne basalawo okussa emiti mu kkubo okutangira abantu okukozesa oluguudo luno nga batidde nti bandifuna obuzibu. Abakozesa ekkubo lino okusingira ddala aba bodaboda embeera eno baagitadde ku bakulembeze baabwe be bagamba nti tebabafuddeeko. Baasabye minisita w’ebyenguudo Gen. Katumba Wamala okubataasa. Abakulembeze bagamba nti ekyetaagisa kwe kuzimba omwala guno ng’enguudo ziyita waggulu kubanga enkuba bw’etonnya amazzi gabeera mangi nga geetaaga omwala omunene okwewala amataba.
ABA Rotary Club y’e Matugga mu kaweefubbe waabwe ow’okutumbula obuyonjo wamu n’okuweereza abantu bakoze bulungibwansi mu bifo ebyenjawulo mu Matugga. Nga bali wamu n’abakulembeze mu munisipaali ye Nansana, baatutte ekimotoka ekiyoola kasasiro era nga bakira abatuuze babikuhhaanyizaako kasasiro waabwe awatali kusasula wadde ennusu. Abakulembeze mu kitundu kino beebazizza bannalotale olw’omutima omulungi gwe baalaze era ne babasaba okusigala nga babalowoozaako mu ngeri ezitali zimu. Alondoola ebyobuyonjo (Health Inspector), Joshua Kaliro yasabye abatuuze okusigala nga beeyonja kibayambe okubeera n’obulamu obweyagaza. Pulezidenti wa lotale eno, Charles Kayondo yategeezezza nti kino baakikoze okuyamba ku kitundu kyabwe wamu n’okubalaga ekirungi ekiri mu kweyonja. |
Ab’e Mukono bakaaba lwa luguudo oluzzeemu okugwaamu | ENKUBA etonnya obutasalako eyonoonye ekkubo erigatta Kitega, Ddandira, Namumira, Nsuube, Wantoni okutuuka mu kibuga Mukono n’okuyita e Lweza. Abatuuze n’abakulembeze basobeddwa ne basalawo okussa emiti mu kkubo okutangira abantu okukozesa oluguudo luno nga batidde nti bandifuna obuzibu. Abakozesa ekkubo lino okusingira ddala aba bodaboda embeera eno baagitadde ku bakulembeze baabwe be bagamba nti tebabafuddeeko. Baasabye minisita w’ebyenguudo Gen. Katumba Wamala okubataasa. Abakulembeze bagamba nti ekyetaagisa kwe kuzimba omwala guno ng’enguudo ziyita waggulu kubanga enkuba bw’etonnya amazzi gabeera mangi nga geetaaga omwala omunene okwewala amataba.
ABABBI ab’ebiso abatambulira mu bibinja nga bwe babba n’okutuusa okubalabe ku abantu batadde ab’e Mulago ku bunkenke Abatuuze bagamba abamenyi b’amateeka bano tebakyaliko kiro oba misana abantu babateega n’emisana ttuku. Abamu kigambibwa baba bambadde mpale za poliisi oba ebikooti by’amagye.
Ssentebe wa Kafeero zooni, Swaib Bogere yagambye nti ababbi bano tebakoma ku kuteega bantu mu makubo wabula basala n’amabaati ku nju ne bagwa munda olwo be basanga mu nju ekiro ne babateekako ebiso ku bulago ne babakanda ssente n’okunyagulula buli kintu.
Jane Nalwanga yagambye nti poliisi y’oku Kapapaali e Mulago bazze bagibulira abakyamu n’ebifo eby’obulabe naye tebafaayo ng’ebikwekweto ebikolebwa bibaako n’ebigendererwa kuba ate abakwatibwa nga bamannyikiddwa nti bakyamu ate bayimbulwa. Yagasseko nti obubbi bw’ebiso tebwali mu Mulago butandiise butandisi ekibatadde ku bunkenke .
OWA MOBILE MONEY BAAMUTEMYE NE BAMUBBAKO BUKADDE
Nashib Kizito 34 alina mobile money mu katale k’e Mulago yategeezezza nti omwezi oguwedde yabadde mu mmotoka yaabwe ekika kya Alex bwe baatuuse ku Nabukenya Road baasanzewo akalipagaano k’ebidduka we yalabidde abasajja 6 nga babuuka ku bodaboda ne batandiika okutema endabirwamu z’emmotaka yaabwe nga bwe babasaba ssente. Yageezezzaako okubagamba nga bwe batalina ssente ne bamutema ekiso ku mutwe ne bamwongera mu maaso nga bwe baamugamba nti omukyala alina ensawo omuli ssente.
Yagasseeko nti omukyala tebaamutemye naye baamusambyesambye n’omuvubuka omulala eyabadde mu mmotoka oluvannyuma ne batwala ssente obukadde 52, amasimu n’ebyuma bye bakozesa. Ekyasinze okumwewunyisa zaabaadde ssaawa emu eyakawungeezi nga yadde baakuba enduulu abantu baatya okugenda okubataasa. Omusango guli poliisi ye Wandegeya ku CRB 935/2023
EBIFO EBYOBULABE
Ow’ebyokwerinda mu muluka gwa Mulago II, Abdul Mugisha yategeezezza nti ebifo ebisinga okuba eby’obulabe kuliko ku Limbo, ku Byangwe, ekkubo erigenda ku ddwaaliro e Mulago, ku nkulungo y’oku biri ku Luzzi, mu Kiwonvu , oluguudo lwa Mawanda n’ebifo ebiziyivu.
Luke Owesigyire omwogezi wa poliisi mu Kampala n’emiriraano yawadde abatuuze amagezi nti singa poliisi y’omu kitundu tebayamba bagende ku y’e Wandegeya abakyamu banoonyezebwa. Yasabye abatuuze okukolagana ne poliisi okugibuulira abakyamu kuba teri ali wagulu w’amateeka .
Ssentebe Boogere obuzibu yabutade ku bazadde nti e basinze okuvaako obuzibu nga tebaagala ku bagambira ku baana .
AKULIRA Bamaseeka mu masomero g’Abusha, Sheikh Abudul Kareem Matovu yennyamidde ku lw’Abasiraamu abaweddemu omwoyo gw’eddiini n’agamba nti kiraga ekifaananyi kibi eri emiti emito. Okwogera bino, yabadde aggulawo omuzikiti gwa Masjid Ali e Bombo Nkokonjeru ogwabazimbiddwa Bamasheikh okuva e Iganga nga bakolaganira wamu n’ekitongole kya Kalume Foundation. Sheikh Matovu yagambye nti omuzikiti ddwaaliro eriwonya kubanga buli lw’osaba Allah akwanukula n’ekyo kyennyini ky’omusabye era n’owonyezebwa. Sheikh Osman Gongo okuva e Iganga yabategeezezza nti ekibazimbisizza omuzikiti guno kwe kubangula emiti emito naddala mu ddiini n’asaba abazadde okutwala abaana baabwe mu muzikiti. |
Abeebiso basattiza abatuuze b’e Mulago | ABABBI ab’ebiso abatambulira mu bibinja nga bwe babba n’okutuusa okubalabe ku abantu batadde ab’e Mulago ku bunkenke Abatuuze bagamba abamenyi b’amateeka bano tebakyaliko kiro oba misana abantu babateega n’emisana ttuku. Abamu kigambibwa baba bambadde mpale za poliisi oba ebikooti by’amagye.Ssentebe wa Kafeero zooni, Swaib Bogere yagambye nti ababbi bano tebakoma ku kuteega bantu mu makubo wabula basala n’amabaati ku nju ne bagwa munda olwo be basanga mu nju ekiro ne babateekako ebiso ku bulago ne babakanda ssente n’okunyagulula buli kintu.Jane Nalwanga yagambye nti poliisi y’oku Kapapaali e Mulago bazze bagibulira abakyamu n’ebifo eby’obulabe naye tebafaayo ng’ebikwekweto ebikolebwa bibaako n’ebigendererwa kuba ate abakwatibwa nga bamannyikiddwa nti bakyamu ate bayimbulwa. Yagasseko nti obubbi bw’ebiso tebwali mu Mulago butandiise butandisi ekibatadde ku bunkenke .OWA MOBILE MONEY BAAMUTEMYE NE BAMUBBAKO BUKADDE Nashib Kizito 34 alina mobile money mu katale k’e Mulago yategeezezza nti omwezi oguwedde yabadde mu mmotoka yaabwe ekika kya Alex bwe baatuuse ku Nabukenya Road baasanzewo akalipagaano k’ebidduka we yalabidde abasajja 6 nga babuuka ku bodaboda ne batandiika okutema endabirwamu z’emmotaka yaabwe nga bwe babasaba ssente. Yageezezzaako okubagamba nga bwe batalina ssente ne bamutema ekiso ku mutwe ne bamwongera mu maaso nga bwe baamugamba nti omukyala alina ensawo omuli ssente.Yagasseeko nti omukyala tebaamutemye naye baamusambyesambye n’omuvubuka omulala eyabadde mu mmotoka oluvannyuma ne batwala ssente obukadde 52, amasimu n’ebyuma bye bakozesa. Ekyasinze okumwewunyisa zaabaadde ssaawa emu eyakawungeezi nga yadde baakuba enduulu abantu baatya okugenda okubataasa. Omusango guli poliisi ye Wandegeya ku CRB 935/2023 EBIFO EBYOBULABE Ow’ebyokwerinda mu muluka gwa Mulago II, Abdul Mugisha yategeezezza nti ebifo ebisinga okuba eby’obulabe kuliko ku Limbo, ku Byangwe, ekkubo erigenda ku ddwaaliro e Mulago, ku nkulungo y’oku biri ku Luzzi, mu Kiwonvu , oluguudo lwa Mawanda n’ebifo ebiziyivu.Luke Owesigyire omwogezi wa poliisi mu Kampala n’emiriraano yawadde abatuuze amagezi nti singa poliisi y’omu kitundu tebayamba bagende ku y’e Wandegeya abakyamu banoonyezebwa. Yasabye abatuuze okukolagana ne poliisi okugibuulira abakyamu kuba teri ali wagulu w’amateeka .Ssentebe Boogere obuzibu yabutade ku bazadde nti e basinze okuvaako obuzibu nga tebaagala ku bagambira ku baana .
ENKUBA etonnya obutasalako eyonoonye ekkubo erigatta Kitega, Ddandira, Namumira, Nsuube, Wantoni okutuuka mu kibuga Mukono n’okuyita e Lweza. Abatuuze n’abakulembeze basobeddwa ne basalawo okussa emiti mu kkubo okutangira abantu okukozesa oluguudo luno nga batidde nti bandifuna obuzibu. Abakozesa ekkubo lino okusingira ddala aba bodaboda embeera eno baagitadde ku bakulembeze baabwe be bagamba nti tebabafuddeeko. Baasabye minisita w’ebyenguudo Gen. Katumba Wamala okubataasa. Abakulembeze bagamba nti ekyetaagisa kwe kuzimba omwala guno ng’enguudo ziyita waggulu kubanga enkuba bw’etonnya amazzi gabeera mangi nga geetaaga omwala omunene okwewala amataba.
ABABBI ab’ebiso abatambulira mu bibinja nga bwe babba n’okutuusa okubalabe ku abantu batadde ab’e Mulago ku bunkenke Abatuuze bagamba abamenyi b’amateeka bano tebakyaliko kiro oba misana abantu babateega n’emisana ttuku. Abamu kigambibwa baba bambadde mpale za poliisi oba ebikooti by’amagye.
Ssentebe wa Kafeero zooni, Swaib Bogere yagambye nti ababbi bano tebakoma ku kuteega bantu mu makubo wabula basala n’amabaati ku nju ne bagwa munda olwo be basanga mu nju ekiro ne babateekako ebiso ku bulago ne babakanda ssente n’okunyagulula buli kintu.
Jane Nalwanga yagambye nti poliisi y’oku Kapapaali e Mulago bazze bagibulira abakyamu n’ebifo eby’obulabe naye tebafaayo ng’ebikwekweto ebikolebwa bibaako n’ebigendererwa kuba ate abakwatibwa nga bamannyikiddwa nti bakyamu ate bayimbulwa. Yagasseko nti obubbi bw’ebiso tebwali mu Mulago butandiise butandisi ekibatadde ku bunkenke .
OWA MOBILE MONEY BAAMUTEMYE NE BAMUBBAKO BUKADDE
Nashib Kizito 34 alina mobile money mu katale k’e Mulago yategeezezza nti omwezi oguwedde yabadde mu mmotoka yaabwe ekika kya Alex bwe baatuuse ku Nabukenya Road baasanzewo akalipagaano k’ebidduka we yalabidde abasajja 6 nga babuuka ku bodaboda ne batandiika okutema endabirwamu z’emmotaka yaabwe nga bwe babasaba ssente. Yageezezzaako okubagamba nga bwe batalina ssente ne bamutema ekiso ku mutwe ne bamwongera mu maaso nga bwe baamugamba nti omukyala alina ensawo omuli ssente.
Yagasseeko nti omukyala tebaamutemye naye baamusambyesambye n’omuvubuka omulala eyabadde mu mmotoka oluvannyuma ne batwala ssente obukadde 52, amasimu n’ebyuma bye bakozesa. Ekyasinze okumwewunyisa zaabaadde ssaawa emu eyakawungeezi nga yadde baakuba enduulu abantu baatya okugenda okubataasa. Omusango guli poliisi ye Wandegeya ku CRB 935/2023
EBIFO EBYOBULABE
Ow’ebyokwerinda mu muluka gwa Mulago II, Abdul Mugisha yategeezezza nti ebifo ebisinga okuba eby’obulabe kuliko ku Limbo, ku Byangwe, ekkubo erigenda ku ddwaaliro e Mulago, ku nkulungo y’oku biri ku Luzzi, mu Kiwonvu , oluguudo lwa Mawanda n’ebifo ebiziyivu.
Luke Owesigyire omwogezi wa poliisi mu Kampala n’emiriraano yawadde abatuuze amagezi nti singa poliisi y’omu kitundu tebayamba bagende ku y’e Wandegeya abakyamu banoonyezebwa. Yasabye abatuuze okukolagana ne poliisi okugibuulira abakyamu kuba teri ali wagulu w’amateeka .
Ssentebe Boogere obuzibu yabutade ku bazadde nti e basinze okuvaako obuzibu nga tebaagala ku bagambira ku baana .
David Mataama: Abazadde bakoze ky’amaanyi okuwagira abaana baabwe mu bumenyi bw’amateeka nga babagaanira ku ky’okwenyigira mu buzzi bw’emisango ne bateeka empalana ku bakulembeze.
Benna Kobusingye: Ebitongole ebikuuma ddembe birina okukomya okutambulira mu yunifoomu nga bakola ebikwekweto bwe baba bakukwata bamenyi b’amateeka nga abo. Bambaleko leeya.
Robert Kalyango: Obubbi bw’ebiso obuli ku Mulago obuzibu bwonna buvudde ku bunafu bwa LC ne poliisi kuba omubbi ne bwakwatibwa leero, enkya ababeera bweru. Poliisi yeetereze mu nkola. |
Abantu bye bagamba | David Mataama: Abazadde bakoze ky’amaanyi okuwagira abaana baabwe mu bumenyi bw’amateeka nga babagaanira ku ky’okwenyigira mu buzzi bw’emisango ne bateeka empalana ku bakulembeze.Benna Kobusingye: Ebitongole ebikuuma ddembe birina okukomya okutambulira mu yunifoomu nga bakola ebikwekweto bwe baba bakukwata bamenyi b’amateeka nga abo. Bambaleko leeya.Robert Kalyango: Obubbi bw’ebiso obuli ku Mulago obuzibu bwonna buvudde ku bunafu bwa LC ne poliisi kuba omubbi ne bwakwatibwa leero, enkya ababeera bweru. Poliisi yeetereze mu nkola.
OLUTALO lw’abatuuze ku ttaka ku ly’enkambi ya poliisi e Kireka n’ebitundu ebyetooloddewo lukyalanda, minisita Kahinda Otafire bwalagidde Ssaabaduumizi wa poliisi, Okoth Ochora akakkanye embeera y’obunkenke eri mu kitundu ekyo.
Mu kiseera ky’ekimu akakiiko akakola ku ddembe ly’obuntu kawabudde abatuuze abaakatwalidde ensonga nti bagende mu kkooti baggulewo omusango ku poliisi gye beemulugunyako. Wiiki ewedde , abatuuze beekubidde enduulu ewa Loodi mmeeya Erias Lukwago ne basaba abalwanirire .
Yabasitudde n’abatwaala mu kakiiko k’eddembe ly’obuntu ne bamukwaasa lipooti eyabadde erambulula ku ngeri gye bagobeddwa ku ttaka mu bukyamu. Lipooti yaggyeeyo poliisi nti ebatulugunyizza era basaba bayambibwe.
Mu lukiiko, akulira akakiiko k’eddembe ly’obuntu Mariam Wangadya eyabadde ne ba kaminsona be bonna okwabadde Shifrah Lukwago , Simeo Nsubuga eyali omubaka wa palamenti n’abalala. Yabakakasizza nti agenda kutunula mu nsonga zaabwe abawabule.
Abatuuze baabadde bamusabe waakiri atuukeko ku ttaka alabe bye bamutegeeza nga bwe biyimiridde. Kyokka nga November 23 omwaka guno, yawandiikidde Loodi mmeeya ebbaluwa ng’amutegeeza nti abatuuze bagende mu kkooti kubanga ekitongole ky’ebeemulugunyako kyekikwasisa amateeka.
Ku nsonga y’emu, omubaka i Ronald Balimwezo n’abakulembeze abalala baabadde baabadde beekubidde enduulu ewa Minisita ye n’alagira batuule ne akulira poliisi ensonga bazimalirize.
Abatuuze beemulugunya nti poliisi yabasengula ku ttaka ate n’emenya n’okwonoona ebyamaguzi byabwe ng’ekiseera kino bali mu mbeera mbi.
ABABBI ab’ebiso abatambulira mu bibinja nga bwe babba n’okutuusa okubalabe ku abantu batadde ab’e Mulago ku bunkenke Abatuuze bagamba abamenyi b’amateeka bano tebakyaliko kiro oba misana abantu babateega n’emisana ttuku. Abamu kigambibwa baba bambadde mpale za poliisi oba ebikooti by’amagye.
Ssentebe wa Kafeero zooni, Swaib Bogere yagambye nti ababbi bano tebakoma ku kuteega bantu mu makubo wabula basala n’amabaati ku nju ne bagwa munda olwo be basanga mu nju ekiro ne babateekako ebiso ku bulago ne babakanda ssente n’okunyagulula buli kintu.
Jane Nalwanga yagambye nti poliisi y’oku Kapapaali e Mulago bazze bagibulira abakyamu n’ebifo eby’obulabe naye tebafaayo ng’ebikwekweto ebikolebwa bibaako n’ebigendererwa kuba ate abakwatibwa nga bamannyikiddwa nti bakyamu ate bayimbulwa. Yagasseko nti obubbi bw’ebiso tebwali mu Mulago butandiise butandisi ekibatadde ku bunkenke .
OWA MOBILE MONEY BAAMUTEMYE NE BAMUBBAKO BUKADDE
Nashib Kizito 34 alina mobile money mu katale k’e Mulago yategeezezza nti omwezi oguwedde yabadde mu mmotoka yaabwe ekika kya Alex bwe baatuuse ku Nabukenya Road baasanzewo akalipagaano k’ebidduka we yalabidde abasajja 6 nga babuuka ku bodaboda ne batandiika okutema endabirwamu z’emmotaka yaabwe nga bwe babasaba ssente. Yageezezzaako okubagamba nga bwe batalina ssente ne bamutema ekiso ku mutwe ne bamwongera mu maaso nga bwe baamugamba nti omukyala alina ensawo omuli ssente.
Yagasseeko nti omukyala tebaamutemye naye baamusambyesambye n’omuvubuka omulala eyabadde mu mmotoka oluvannyuma ne batwala ssente obukadde 52, amasimu n’ebyuma bye bakozesa. Ekyasinze okumwewunyisa zaabaadde ssaawa emu eyakawungeezi nga yadde baakuba enduulu abantu baatya okugenda okubataasa. Omusango guli poliisi ye Wandegeya ku CRB 935/2023
EBIFO EBYOBULABE
Ow’ebyokwerinda mu muluka gwa Mulago II, Abdul Mugisha yategeezezza nti ebifo ebisinga okuba eby’obulabe kuliko ku Limbo, ku Byangwe, ekkubo erigenda ku ddwaaliro e Mulago, ku nkulungo y’oku biri ku Luzzi, mu Kiwonvu , oluguudo lwa Mawanda n’ebifo ebiziyivu.
Luke Owesigyire omwogezi wa poliisi mu Kampala n’emiriraano yawadde abatuuze amagezi nti singa poliisi y’omu kitundu tebayamba bagende ku y’e Wandegeya abakyamu banoonyezebwa. Yasabye abatuuze okukolagana ne poliisi okugibuulira abakyamu kuba teri ali wagulu w’amateeka .
Ssentebe Boogere obuzibu yabutade ku bazadde nti e basinze okuvaako obuzibu nga tebaagala ku bagambira ku baana .
David Mataama: Abazadde bakoze ky’amaanyi okuwagira abaana baabwe mu bumenyi bw’amateeka nga babagaanira ku ky’okwenyigira mu buzzi bw’emisango ne bateeka empalana ku bakulembeze.
Benna Kobusingye: Ebitongole ebikuuma ddembe birina okukomya okutambulira mu yunifoomu nga bakola ebikwekweto bwe baba bakukwata bamenyi b’amateeka nga abo. Bambaleko leeya.
Robert Kalyango: Obubbi bw’ebiso obuli ku Mulago obuzibu bwonna buvudde ku bunafu bwa LC ne poliisi kuba omubbi ne bwakwatibwa leero, enkya ababeera bweru. Poliisi yeetereze mu nkola. |
Minisita Otafire alagidde ku by’ettaka e Kireka | OLUTALO lw’abatuuze ku ttaka ku ly’enkambi ya poliisi e Kireka n’ebitundu ebyetooloddewo lukyalanda, minisita Kahinda Otafire bwalagidde Ssaabaduumizi wa poliisi, Okoth Ochora akakkanye embeera y’obunkenke eri mu kitundu ekyo.Mu kiseera ky’ekimu akakiiko akakola ku ddembe ly’obuntu kawabudde abatuuze abaakatwalidde ensonga nti bagende mu kkooti baggulewo omusango ku poliisi gye beemulugunyako. Wiiki ewedde , abatuuze beekubidde enduulu ewa Loodi mmeeya Erias Lukwago ne basaba abalwanirire .Yabasitudde n’abatwaala mu kakiiko k’eddembe ly’obuntu ne bamukwaasa lipooti eyabadde erambulula ku ngeri gye bagobeddwa ku ttaka mu bukyamu. Lipooti yaggyeeyo poliisi nti ebatulugunyizza era basaba bayambibwe.Mu lukiiko, akulira akakiiko k’eddembe ly’obuntu Mariam Wangadya eyabadde ne ba kaminsona be bonna okwabadde Shifrah Lukwago , Simeo Nsubuga eyali omubaka wa palamenti n’abalala. Yabakakasizza nti agenda kutunula mu nsonga zaabwe abawabule.Abatuuze baabadde bamusabe waakiri atuukeko ku ttaka alabe bye bamutegeeza nga bwe biyimiridde. Kyokka nga November 23 omwaka guno, yawandiikidde Loodi mmeeya ebbaluwa ng’amutegeeza nti abatuuze bagende mu kkooti kubanga ekitongole ky’ebeemulugunyako kyekikwasisa amateeka.Ku nsonga y’emu, omubaka i Ronald Balimwezo n’abakulembeze abalala baabadde baabadde beekubidde enduulu ewa Minisita ye n’alagira batuule ne akulira poliisi ensonga bazimalirize.Abatuuze beemulugunya nti poliisi yabasengula ku ttaka ate n’emenya n’okwonoona ebyamaguzi byabwe ng’ekiseera kino bali mu mbeera mbi.
OLUTALO lw’abatuuze ku ttaka ku ly’enkambi ya poliisi e Kireka n’ebitundu ebyetooloddewo lukyalanda, minisita Kahinda Otafire bwalagidde Ssaabaduumizi wa poliisi, Okoth Ochora akakkanye embeera y’obunkenke eri mu kitundu ekyo.
Mu kiseera ky’ekimu akakiiko akakola ku ddembe ly’obuntu kawabudde abatuuze abaakatwalidde ensonga nti bagende mu kkooti baggulewo omusango ku poliisi gye beemulugunyako. Wiiki ewedde , abatuuze beekubidde enduulu ewa Loodi mmeeya Erias Lukwago ne basaba abalwanirire .
Yabasitudde n’abatwaala mu kakiiko k’eddembe ly’obuntu ne bamukwaasa lipooti eyabadde erambulula ku ngeri gye bagobeddwa ku ttaka mu bukyamu. Lipooti yaggyeeyo poliisi nti ebatulugunyizza era basaba bayambibwe.
Mu lukiiko, akulira akakiiko k’eddembe ly’obuntu Mariam Wangadya eyabadde ne ba kaminsona be bonna okwabadde Shifrah Lukwago , Simeo Nsubuga eyali omubaka wa palamenti n’abalala. Yabakakasizza nti agenda kutunula mu nsonga zaabwe abawabule.
Abatuuze baabadde bamusabe waakiri atuukeko ku ttaka alabe bye bamutegeeza nga bwe biyimiridde. Kyokka nga November 23 omwaka guno, yawandiikidde Loodi mmeeya ebbaluwa ng’amutegeeza nti abatuuze bagende mu kkooti kubanga ekitongole ky’ebeemulugunyako kyekikwasisa amateeka.
Ku nsonga y’emu, omubaka i Ronald Balimwezo n’abakulembeze abalala baabadde baabadde beekubidde enduulu ewa Minisita ye n’alagira batuule ne akulira poliisi ensonga bazimalirize.
Abatuuze beemulugunya nti poliisi yabasengula ku ttaka ate n’emenya n’okwonoona ebyamaguzi byabwe ng’ekiseera kino bali mu mbeera mbi.
MANEJA wa bbanka ya Diamond Trust Bank (DTB) agambibwa okujingirira omukono gwa kasitoma n’aggyanga sente ku akawunti ye ng’akozesa ceeke ezisoba mu dollar 4,000 byongedde okumukalubirira omulamuzi bw’agaanyi okuddamu okuwulira okusaba kwe okw’okumweyimirira.
Grace Busingye omutuuze w’e Kabowa maneja wa bbanka ya DTB ku ttabi lyo mu Kikuubo ye yakomezeddwaawo mu kkooti ya Buganda Road okuva mu kkomera e Luzira gye yasindikibwa oluvannyuma lw’omulamuzi Ronald Kayizzi okugaana okusaba kwe okw’okumweyimirirwa oluvannyuma lw’abajja okumweyiirira obutabeera na bisaanyizo.
Busingye avunaanibwa emisango 36 egy’okugingirira omukono gwa Kim Hyun Ki, okuwaayo empapula enjingirire, okubba Ceeke n’okubba ssente okuva ku akawunti ya Kim nnamba 0004871002 ng’emisango gino kigambibwa nti yagizza wakati wa nga September 2022 ne Febuary 2023 ku ttabi lya DTB ery’omu Kikuubo ne ku Old Kampala.
Eggulo Busingye yabadde akomezeddwawo mu kkooti okutandika okuwulira obujulizi ku misango egimuvunaanibwa era oludda oluwaabi nga lukumbeddwamu omuwaabi wa gavumenti Ivan Kyazze lwabadde luleese omujulizi waalwo asooka nga y’akulira ebyokwerinda mu bbanka.
Wabula, kkooti teyasobodde kugenda mu maaso na kuwulira musango oluvannyuma lw’oludda oluwaabi okuba nga terunawa puliida wa Busingye obumu ku bujulizi bwe lugenda okwesigamako mu musango.
David Mataama: Abazadde bakoze ky’amaanyi okuwagira abaana baabwe mu bumenyi bw’amateeka nga babagaanira ku ky’okwenyigira mu buzzi bw’emisango ne bateeka empalana ku bakulembeze.
Benna Kobusingye: Ebitongole ebikuuma ddembe birina okukomya okutambulira mu yunifoomu nga bakola ebikwekweto bwe baba bakukwata bamenyi b’amateeka nga abo. Bambaleko leeya.
Robert Kalyango: Obubbi bw’ebiso obuli ku Mulago obuzibu bwonna buvudde ku bunafu bwa LC ne poliisi kuba omubbi ne bwakwatibwa leero, enkya ababeera bweru. Poliisi yeetereze mu nkola. |
Maneja wa bbanka ali ku gwa kubba ssente za kasitoma ku akawunti | MANEJA wa bbanka ya Diamond Trust Bank (DTB) agambibwa okujingirira omukono gwa kasitoma n’aggyanga sente ku akawunti ye ng’akozesa ceeke ezisoba mu dollar 4,000 byongedde okumukalubirira omulamuzi bw’agaanyi okuddamu okuwulira okusaba kwe okw’okumweyimirira.Grace Busingye omutuuze w’e Kabowa maneja wa bbanka ya DTB ku ttabi lyo mu Kikuubo ye yakomezeddwaawo mu kkooti ya Buganda Road okuva mu kkomera e Luzira gye yasindikibwa oluvannyuma lw’omulamuzi Ronald Kayizzi okugaana okusaba kwe okw’okumweyimirirwa oluvannyuma lw’abajja okumweyiirira obutabeera na bisaanyizo.Busingye avunaanibwa emisango 36 egy’okugingirira omukono gwa Kim Hyun Ki, okuwaayo empapula enjingirire, okubba Ceeke n’okubba ssente okuva ku akawunti ya Kim nnamba 0004871002 ng’emisango gino kigambibwa nti yagizza wakati wa nga September 2022 ne Febuary 2023 ku ttabi lya DTB ery’omu Kikuubo ne ku Old Kampala.Eggulo Busingye yabadde akomezeddwawo mu kkooti okutandika okuwulira obujulizi ku misango egimuvunaanibwa era oludda oluwaabi nga lukumbeddwamu omuwaabi wa gavumenti Ivan Kyazze lwabadde luleese omujulizi waalwo asooka nga y’akulira ebyokwerinda mu bbanka.Wabula, kkooti teyasobodde kugenda mu maaso na kuwulira musango oluvannyuma lw’oludda oluwaabi okuba nga terunawa puliida wa Busingye obumu ku bujulizi bwe lugenda okwesigamako mu musango.
OLUTALO lw’abatuuze ku ttaka ku ly’enkambi ya poliisi e Kireka n’ebitundu ebyetooloddewo lukyalanda, minisita Kahinda Otafire bwalagidde Ssaabaduumizi wa poliisi, Okoth Ochora akakkanye embeera y’obunkenke eri mu kitundu ekyo.
Mu kiseera ky’ekimu akakiiko akakola ku ddembe ly’obuntu kawabudde abatuuze abaakatwalidde ensonga nti bagende mu kkooti baggulewo omusango ku poliisi gye beemulugunyako. Wiiki ewedde , abatuuze beekubidde enduulu ewa Loodi mmeeya Erias Lukwago ne basaba abalwanirire .
Yabasitudde n’abatwaala mu kakiiko k’eddembe ly’obuntu ne bamukwaasa lipooti eyabadde erambulula ku ngeri gye bagobeddwa ku ttaka mu bukyamu. Lipooti yaggyeeyo poliisi nti ebatulugunyizza era basaba bayambibwe.
Mu lukiiko, akulira akakiiko k’eddembe ly’obuntu Mariam Wangadya eyabadde ne ba kaminsona be bonna okwabadde Shifrah Lukwago , Simeo Nsubuga eyali omubaka wa palamenti n’abalala. Yabakakasizza nti agenda kutunula mu nsonga zaabwe abawabule.
Abatuuze baabadde bamusabe waakiri atuukeko ku ttaka alabe bye bamutegeeza nga bwe biyimiridde. Kyokka nga November 23 omwaka guno, yawandiikidde Loodi mmeeya ebbaluwa ng’amutegeeza nti abatuuze bagende mu kkooti kubanga ekitongole ky’ebeemulugunyako kyekikwasisa amateeka.
Ku nsonga y’emu, omubaka i Ronald Balimwezo n’abakulembeze abalala baabadde baabadde beekubidde enduulu ewa Minisita ye n’alagira batuule ne akulira poliisi ensonga bazimalirize.
Abatuuze beemulugunya nti poliisi yabasengula ku ttaka ate n’emenya n’okwonoona ebyamaguzi byabwe ng’ekiseera kino bali mu mbeera mbi.
MANEJA wa bbanka ya Diamond Trust Bank (DTB) agambibwa okujingirira omukono gwa kasitoma n’aggyanga sente ku akawunti ye ng’akozesa ceeke ezisoba mu dollar 4,000 byongedde okumukalubirira omulamuzi bw’agaanyi okuddamu okuwulira okusaba kwe okw’okumweyimirira.
Grace Busingye omutuuze w’e Kabowa maneja wa bbanka ya DTB ku ttabi lyo mu Kikuubo ye yakomezeddwaawo mu kkooti ya Buganda Road okuva mu kkomera e Luzira gye yasindikibwa oluvannyuma lw’omulamuzi Ronald Kayizzi okugaana okusaba kwe okw’okumweyimirirwa oluvannyuma lw’abajja okumweyiirira obutabeera na bisaanyizo.
Busingye avunaanibwa emisango 36 egy’okugingirira omukono gwa Kim Hyun Ki, okuwaayo empapula enjingirire, okubba Ceeke n’okubba ssente okuva ku akawunti ya Kim nnamba 0004871002 ng’emisango gino kigambibwa nti yagizza wakati wa nga September 2022 ne Febuary 2023 ku ttabi lya DTB ery’omu Kikuubo ne ku Old Kampala.
Eggulo Busingye yabadde akomezeddwawo mu kkooti okutandika okuwulira obujulizi ku misango egimuvunaanibwa era oludda oluwaabi nga lukumbeddwamu omuwaabi wa gavumenti Ivan Kyazze lwabadde luleese omujulizi waalwo asooka nga y’akulira ebyokwerinda mu bbanka.
Wabula, kkooti teyasobodde kugenda mu maaso na kuwulira musango oluvannyuma lw’oludda oluwaabi okuba nga terunawa puliida wa Busingye obumu ku bujulizi bwe lugenda okwesigamako mu musango.
KING Saha ye ssita akyasigaddewo mu baava mu kibiina kya Leone Island ekya Jose Chameleone. Gwali mwaka 2014, bayimbi banne abaali bakyasembyeyo okuva ewa Chameleone okwali; Guvnor Ace, Video Brown Mujaasi, AK 47 (awummule mirembe) n’eyali maneja wa Chamilli mu kadde ako, Sam Mukasa lwe beegatta ku kibiina kya Team No Sleep ekya Jeff Kiwa.
Kyali kigezo nga bangi balowooza nti bonna bajja kugwa nti baava awanene ne bagenda awatono naye ebintu byatambula bulala.
Video Brown kati ali Bulaaya n’okuwasa yawasa w’ebweru. Guvnor Ace ali London naye yawasizza w’e Bulaaya. Ekibiina kya Goodlyfe ekyalimu Mowzey ne Weasel abaava ewa Chameleone mu 2007 nakyo kyasaanawo olw’okufa kwa Mowzey. Dennis Lama naye ali Bungereza ng’ono ye muyimbi wa Chameleone abadde akyasigadde mu kibiina kyokka COVID-19 olwawedde naye n’ayitamu kati ali ku birala.
Saha ewa Jeff yavaayo n’akola ekikye ekya King’s Empire era Sam Mukasa kati ye maneja we. King Saha yeeyongedde ne ku maanyi okwawukana ku banne bwe baava ewa Chamili olaba yafunye n’obukulembeze kati ye mumyuka wa Pulezidenti wa UMA, ekimu ku bibiina ebifuga abayimbi nga y’amyuka Cindy Ssanyu. Okwo agattako okuba omu ku bayimbi abasinga ennyimba ennyingi ate ennungi n’eddoboozi esseeneekerevu.
Omwaka oguwedde, yakola oluyimba Zakayo naye olwo katono lumunuule essaabiro, Munene Munene - Big Size - Bebe Cool Cool - bba wa Zuena bwe yategeeza nti Saha asusse okumusojja kubanga kyali kirowoozebwa nti oluyimba lwali lulumba ye.
Ekyo kyawaliriza mutabani wa Bebe, Hendrick Ssali okukola oluyimba Matayo ng’addamu Saha eyali alabika ng’alumba kitaawe. Wadde abayimbi bombi baafunamu ng’oggyeeko Bebe eyatuuka edda, Saha yafuniramu ddala engeri gye kiri nti Bebe bw’ayogera ekintu bangi bakibuukira ate engeri gy’ali wa Gavumenti, waliwo abaali baagala okumulabisa kubanga Saha ye weeri e Magere (oba ntegerekese).
Okufaananako Chameleone kennyini bw’azze ayitimuka mu kuyimba, ne ‘mutabani we’ Saha atuuse akadde nga buli ky’akola kimufuukira nga zaabu.
Emikisa gy’amukeera kubanga banne we baalemererwa, ye bwe yali yaakava ewa Chamili mu bbanga ttono we yakubira oluyimba lwa Muliraanwa olwamukasuka mu bwengula gy’ali.
Ate jjukira oluyimba lwa ‘Ebiseera ebyo’ olwavuddemu konsati gye yatuume erinnya eryo. Lukutte nga luyiira mu myezi emitono gye lumaze ate konsati n’ekwatira ddala akati. Eno etegekeddwa pulomoota Yasin K n’ewagirwa kkampuni ya Vision Group etwala ne Bukedde famire. Eri ku hotel Afrikana nga ku Lwokutaano olujja nga 8 December, 2023.
King Saha, 35 ng’amannya amatuufu ye Mansoor Ssemanda, yategeka Kings Love Entertainment kye yakola ng’avudde ewa Chameleone ng’ekyo kiri wansi wa Kings Empire mw’akolera byonna ne bizinensi endala ezitali za kuyimba kubanga mulunzi n’okulima alima.
EBIRALA EBIKWATA KU KING SAHA
Azaalibwa Kyotera - Kirembwe mu Rakai. Yasomera Ntebe ku Good Daddy e Kigungu, St. Agnes, Agali awamu P/S ate siniya yali ku Kajjansi Progressive n’amalira ku Buganda Royal Institute e Mengo ng’akoze essomo ly’ebyobusuubuzi. Mu kwewaana, Saha agamba nti; ebya bizinensi mbitegeera era buli kye nkola mbalirira.’
YATOBA MU MU GHETTO Z’E BWAISE
Okusoma yakumala akuze naye mu buto ffiizi zaabula era agamba nti bwe yava mu ssomero oluvannyuma lwa maama we okulemwa okusasula ensimbi, yava awaka n’atandika okweyiiya. Mu 2002, yalumba Ghetto z’e Bwaise mu Ggombolola y’e Kawempe mu katundu ke bayita mu Kamwanyi okuliraana eggombolola y’e Kawempe era eno omulimu omukulu gwe yasinganga okukola kwali kuyimba mu Kaliyoki mu bbaala nga Eden ne Lion ezaali ez’amaanyi mu Bwaise ebiseera ebyo.
Samuel Kakooza omu ku baakula ne King Saha yategeezezza nti yali mupambanyi ayagala okukola buli mulimu okufuna. Nti kyokka emisana baasinganga kubeera mu kibanda bya beetingi naye ye yafunanga obudde n’adduka ku banne n’agenda okuyiiya ennyimba n’okukola amaloboozi mu njazi za Jjinja Kalooli .
YAYAMBALANGA OMUJOOZI GWA SAHA EYALI OWA MAN Utd N’AFUNAMU ERINNYA
Kakooza ayongerako nti Okumanya Saha yatoba n’obulamu mu Ghetto, baatuuka n’okumugobya omujoozi gw’eyali ssita wa ManU, Omufalansa Louis Saha nga bagamba nti yali ayitirizza okugwambala we waava n’erinnya Saha.
Agamba nti erinnya lino ye ne Mikwano gye okwali Brian Masembe okola ebyemizannyo ku Bukedde Fa Ma, Allan Ssewanyana Kati omubaka wa Makindye West , Omugenzi Master Blaster, Ibra Bukenya n’abalala abaakasibanga naye mu Kamwanyi be balimukazaako. N’ebyokwagalanga eby’okuyimba mwe yasangira Chameleone n’amuyingiza ekibiina kye.
obwamuluma
Omwaka 2022, Saha agamba taligwerabira olw’ebintu ebyefaananyirizaako obutwa ebyamuweebwa era agamba nti na kati tamanyanga lwaki baali baagala kumutta.
Ayongerako nti kizibu okuteebereza awatuufu we yabuliira kuba waayita ennaku bbiri olubuto ne lutandika okumuluma era mikwano gye be baamuyoola ne bamuddusa mu ddwaaliro e Nakasero. Saha agamba nti bwe yatuuka mu ddwaaliro, abasawo baakamutema nti yalimu obutwa mu mubiri era ne bamuwa amagezi okwanguwa babuggyemu kuba ekibumba kye kyali kikutuka nga kiggwaawo.
EMIRIMU EMIRALA SAHA GY’AKOZE
• Yavubako ku mwalo e Kigungu
• Yakolako obwakondakita e Wakaliga - Nateete
• Yakolako mu Kikuubo ng’omusuubuzi wa lejjalejja “Eky’obuvubi, kintu kya musaayi kuba abeewaffe, bangi bavubi,” King Saha bw’agamba. “Nze buli kye nkola mbalirira era abammanyi siri mudibuuzi.” Saha bwe yagambye.
Ayagala eby’okwekulaakulanya alina n’olusuku, alima ebijanjaalo. Alunda embuzi, ente, obumyu n’enkoko ku ttaka lye erya yiika 17 e Nakawuka mu Wakiso. Alina ne yiika z’ettaka 40 e Kirembwe mu disitukiti y’e Kyotera gy’agamba nti eno nayo alimirako n’okulunda, alinako n’amaka.
‘Nja kusiba Bebe Cool lwa kumpaayiriza’
Wadde Saha y’omu ku bayimbi abantu be basinga okusongamu okukozesa ebiragalalagala, bino ye abiwakanya era agamba nti wadde yamyuka amaaso naye oluguudo lw’e Nakawuka lwe lwagamyusa olw’enfuufu erujjuddeko (anti gy’abeera).
Era yeeweredde okukwata kibooko okukuba abakulembeze abatafaayo kutwala buvunaanyiziwa ku nguudo.
Kyokka waliwo n’ebigambibwa nti alima ‘ebikuba’ era alina ennimiro yaabyo naye abyegaanye n’alabula n’okusiba ababimusibako nga Bebe Cool y’ajja okusooka. |
EBISEERA EBYO... | KING Saha ye ssita akyasigaddewo mu baava mu kibiina kya Leone Island ekya Jose Chameleone. Gwali mwaka 2014, bayimbi banne abaali bakyasembyeyo okuva ewa Chameleone okwali; Guvnor Ace, Video Brown Mujaasi, AK 47 (awummule mirembe) n’eyali maneja wa Chamilli mu kadde ako, Sam Mukasa lwe beegatta ku kibiina kya Team No Sleep ekya Jeff Kiwa.Kyali kigezo nga bangi balowooza nti bonna bajja kugwa nti baava awanene ne bagenda awatono naye ebintu byatambula bulala.Video Brown kati ali Bulaaya n’okuwasa yawasa w’ebweru. Guvnor Ace ali London naye yawasizza w’e Bulaaya. Ekibiina kya Goodlyfe ekyalimu Mowzey ne Weasel abaava ewa Chameleone mu 2007 nakyo kyasaanawo olw’okufa kwa Mowzey. Dennis Lama naye ali Bungereza ng’ono ye muyimbi wa Chameleone abadde akyasigadde mu kibiina kyokka COVID-19 olwawedde naye n’ayitamu kati ali ku birala.Saha ewa Jeff yavaayo n’akola ekikye ekya King’s Empire era Sam Mukasa kati ye maneja we. King Saha yeeyongedde ne ku maanyi okwawukana ku banne bwe baava ewa Chamili olaba yafunye n’obukulembeze kati ye mumyuka wa Pulezidenti wa UMA, ekimu ku bibiina ebifuga abayimbi nga y’amyuka Cindy Ssanyu. Okwo agattako okuba omu ku bayimbi abasinga ennyimba ennyingi ate ennungi n’eddoboozi esseeneekerevu.Omwaka oguwedde, yakola oluyimba Zakayo naye olwo katono lumunuule essaabiro, Munene Munene - Big Size - Bebe Cool Cool - bba wa Zuena bwe yategeeza nti Saha asusse okumusojja kubanga kyali kirowoozebwa nti oluyimba lwali lulumba ye.Ekyo kyawaliriza mutabani wa Bebe, Hendrick Ssali okukola oluyimba Matayo ng’addamu Saha eyali alabika ng’alumba kitaawe. Wadde abayimbi bombi baafunamu ng’oggyeeko Bebe eyatuuka edda, Saha yafuniramu ddala engeri gye kiri nti Bebe bw’ayogera ekintu bangi bakibuukira ate engeri gy’ali wa Gavumenti, waliwo abaali baagala okumulabisa kubanga Saha ye weeri e Magere (oba ntegerekese).Okufaananako Chameleone kennyini bw’azze ayitimuka mu kuyimba, ne ‘mutabani we’ Saha atuuse akadde nga buli ky’akola kimufuukira nga zaabu.Emikisa gy’amukeera kubanga banne we baalemererwa, ye bwe yali yaakava ewa Chamili mu bbanga ttono we yakubira oluyimba lwa Muliraanwa olwamukasuka mu bwengula gy’ali.Ate jjukira oluyimba lwa ‘Ebiseera ebyo’ olwavuddemu konsati gye yatuume erinnya eryo. Lukutte nga luyiira mu myezi emitono gye lumaze ate konsati n’ekwatira ddala akati. Eno etegekeddwa pulomoota Yasin K n’ewagirwa kkampuni ya Vision Group etwala ne Bukedde famire. Eri ku hotel Afrikana nga ku Lwokutaano olujja nga 8 December, 2023.King Saha, 35 ng’amannya amatuufu ye Mansoor Ssemanda, yategeka Kings Love Entertainment kye yakola ng’avudde ewa Chameleone ng’ekyo kiri wansi wa Kings Empire mw’akolera byonna ne bizinensi endala ezitali za kuyimba kubanga mulunzi n’okulima alima.EBIRALA EBIKWATA KU KING SAHA Azaalibwa Kyotera - Kirembwe mu Rakai. Yasomera Ntebe ku Good Daddy e Kigungu, St. Agnes, Agali awamu P/S ate siniya yali ku Kajjansi Progressive n’amalira ku Buganda Royal Institute e Mengo ng’akoze essomo ly’ebyobusuubuzi. Mu kwewaana, Saha agamba nti; ebya bizinensi mbitegeera era buli kye nkola mbalirira.’ YATOBA MU MU GHETTO Z’E BWAISE Okusoma yakumala akuze naye mu buto ffiizi zaabula era agamba nti bwe yava mu ssomero oluvannyuma lwa maama we okulemwa okusasula ensimbi, yava awaka n’atandika okweyiiya. Mu 2002, yalumba Ghetto z’e Bwaise mu Ggombolola y’e Kawempe mu katundu ke bayita mu Kamwanyi okuliraana eggombolola y’e Kawempe era eno omulimu omukulu gwe yasinganga okukola kwali kuyimba mu Kaliyoki mu bbaala nga Eden ne Lion ezaali ez’amaanyi mu Bwaise ebiseera ebyo.Samuel Kakooza omu ku baakula ne King Saha yategeezezza nti yali mupambanyi ayagala okukola buli mulimu okufuna. Nti kyokka emisana baasinganga kubeera mu kibanda bya beetingi naye ye yafunanga obudde n’adduka ku banne n’agenda okuyiiya ennyimba n’okukola amaloboozi mu njazi za Jjinja Kalooli .YAYAMBALANGA OMUJOOZI GWA SAHA EYALI OWA MAN Utd N’AFUNAMU ERINNYA Kakooza ayongerako nti Okumanya Saha yatoba n’obulamu mu Ghetto, baatuuka n’okumugobya omujoozi gw’eyali ssita wa ManU, Omufalansa Louis Saha nga bagamba nti yali ayitirizza okugwambala we waava n’erinnya Saha.Agamba nti erinnya lino ye ne Mikwano gye okwali Brian Masembe okola ebyemizannyo ku Bukedde Fa Ma, Allan Ssewanyana Kati omubaka wa Makindye West , Omugenzi Master Blaster, Ibra Bukenya n’abalala abaakasibanga naye mu Kamwanyi be balimukazaako. N’ebyokwagalanga eby’okuyimba mwe yasangira Chameleone n’amuyingiza ekibiina kye.obwamuluma Omwaka 2022, Saha agamba taligwerabira olw’ebintu ebyefaananyirizaako obutwa ebyamuweebwa era agamba nti na kati tamanyanga lwaki baali baagala kumutta.Ayongerako nti kizibu okuteebereza awatuufu we yabuliira kuba waayita ennaku bbiri olubuto ne lutandika okumuluma era mikwano gye be baamuyoola ne bamuddusa mu ddwaaliro e Nakasero. Saha agamba nti bwe yatuuka mu ddwaaliro, abasawo baakamutema nti yalimu obutwa mu mubiri era ne bamuwa amagezi okwanguwa babuggyemu kuba ekibumba kye kyali kikutuka nga kiggwaawo.EMIRIMU EMIRALA SAHA GY’AKOZE • Yavubako ku mwalo e Kigungu • Yakolako obwakondakita e Wakaliga - Nateete • Yakolako mu Kikuubo ng’omusuubuzi wa lejjalejja “Eky’obuvubi, kintu kya musaayi kuba abeewaffe, bangi bavubi,” King Saha bw’agamba. “Nze buli kye nkola mbalirira era abammanyi siri mudibuuzi.” Saha bwe yagambye.Ayagala eby’okwekulaakulanya alina n’olusuku, alima ebijanjaalo. Alunda embuzi, ente, obumyu n’enkoko ku ttaka lye erya yiika 17 e Nakawuka mu Wakiso. Alina ne yiika z’ettaka 40 e Kirembwe mu disitukiti y’e Kyotera gy’agamba nti eno nayo alimirako n’okulunda, alinako n’amaka.‘Nja kusiba Bebe Cool lwa kumpaayiriza’ Wadde Saha y’omu ku bayimbi abantu be basinga okusongamu okukozesa ebiragalalagala, bino ye abiwakanya era agamba nti wadde yamyuka amaaso naye oluguudo lw’e Nakawuka lwe lwagamyusa olw’enfuufu erujjuddeko (anti gy’abeera).Era yeeweredde okukwata kibooko okukuba abakulembeze abatafaayo kutwala buvunaanyiziwa ku nguudo.Kyokka waliwo n’ebigambibwa nti alima ‘ebikuba’ era alina ennimiro yaabyo naye abyegaanye n’alabula n’okusiba ababimusibako nga Bebe Cool y’ajja okusooka.
Oluyimba lwa ‘Muliraanwa’ lwatunda nnyo King Saha era agamba nti wano we yatandikira okukwata ku ssente w’omuziki naye n’agiwulira. Wadde lwali lunyuma naye omuwala eyalulimu ye yasinga okulutunda olw’endabika ye n’enkula ye abantu gye baasinga okusiima.
Saha agamba nti omuwala ono yamuzaalira ebizibu kubanga yawalirizibwa n’okusooka okudduka we yali abeera nga kitaawe amuyigga amunnyonnyole lwaki ayonoonye muwala we ng’amussa mu by’ekiyaaye.
Agamba nti omuwala ono muwala wa munnamagye omunene mu ggwanga era mukwano gwe Frank Mugerwa owa kkampuni ya Jay Live ye mumufunira kyokka teyamanya binaddirira. Nti lumu waliwo omuyimbi mu kibiina kya Eagles Production, munnamagye ono gwe yayitamu n’amukubira essimu ajje ku calendar amuwe omulimu era yatuukawo mangu kyokka ekyamuggya enviiri ku mutwe abasajja be yasanga n’omuyimbi ono baakwata mukwate ppaka wa Munnamagye ono era okuvaayo yasooka kukola ndagaano butaddamu kwesembereza muwala ono.
Saha agamba nti wadde omuwala ono mukwano gwe nnyo nga kati y’omu ku banene mu kitongole ekikessi ekya ISO naye akalagaane kakyaliwo era tasobola kubeera naye mu lukale.
EYALI MU VIDIYO YA GUNDEEZE KATA AMUSSE
Omuwala omulala ye yali mu luyimba lwa Gundeeze. Ono muwala w’omu ku bagagga b’omu kibuga era yali yaakafuna omulimu mu emu ku kkampuni z’amasimu ez’amaanyi mu ggwanga.
Saha agamba nti lumu omuggagga ono yamukubira essimu n’amulabula okumusanga ne muwala we ajja kufiirwa obulamu bwe kuba tayinza kukkiriza muwala we gw’ataddemu ensimbi ennyingi kubeera n’abayaaye okumwonoona. Agamba nti yali ayagala nyo omuwala oyo ng’amuwa ne ku ssente. Saha ayongerako nti lumu bajja balondoola omuwala ono era yali yaakamusisinka mu kafo akamu ne baagala okumukwata era yayita mu ddirisa n’adduka nga kino kyayonoona enkolagana y’omuwala ono ne kitaawe okukakkana ng’asuddewo omulimu n’agenda e Bungereza.
MANEJA wa bbanka ya Diamond Trust Bank (DTB) agambibwa okujingirira omukono gwa kasitoma n’aggyanga sente ku akawunti ye ng’akozesa ceeke ezisoba mu dollar 4,000 byongedde okumukalubirira omulamuzi bw’agaanyi okuddamu okuwulira okusaba kwe okw’okumweyimirira.
Grace Busingye omutuuze w’e Kabowa maneja wa bbanka ya DTB ku ttabi lyo mu Kikuubo ye yakomezeddwaawo mu kkooti ya Buganda Road okuva mu kkomera e Luzira gye yasindikibwa oluvannyuma lw’omulamuzi Ronald Kayizzi okugaana okusaba kwe okw’okumweyimirirwa oluvannyuma lw’abajja okumweyiirira obutabeera na bisaanyizo.
Busingye avunaanibwa emisango 36 egy’okugingirira omukono gwa Kim Hyun Ki, okuwaayo empapula enjingirire, okubba Ceeke n’okubba ssente okuva ku akawunti ya Kim nnamba 0004871002 ng’emisango gino kigambibwa nti yagizza wakati wa nga September 2022 ne Febuary 2023 ku ttabi lya DTB ery’omu Kikuubo ne ku Old Kampala.
Eggulo Busingye yabadde akomezeddwawo mu kkooti okutandika okuwulira obujulizi ku misango egimuvunaanibwa era oludda oluwaabi nga lukumbeddwamu omuwaabi wa gavumenti Ivan Kyazze lwabadde luleese omujulizi waalwo asooka nga y’akulira ebyokwerinda mu bbanka.
Wabula, kkooti teyasobodde kugenda mu maaso na kuwulira musango oluvannyuma lw’oludda oluwaabi okuba nga terunawa puliida wa Busingye obumu ku bujulizi bwe lugenda okwesigamako mu musango.
KING Saha ye ssita akyasigaddewo mu baava mu kibiina kya Leone Island ekya Jose Chameleone. Gwali mwaka 2014, bayimbi banne abaali bakyasembyeyo okuva ewa Chameleone okwali; Guvnor Ace, Video Brown Mujaasi, AK 47 (awummule mirembe) n’eyali maneja wa Chamilli mu kadde ako, Sam Mukasa lwe beegatta ku kibiina kya Team No Sleep ekya Jeff Kiwa.
Kyali kigezo nga bangi balowooza nti bonna bajja kugwa nti baava awanene ne bagenda awatono naye ebintu byatambula bulala.
Video Brown kati ali Bulaaya n’okuwasa yawasa w’ebweru. Guvnor Ace ali London naye yawasizza w’e Bulaaya. Ekibiina kya Goodlyfe ekyalimu Mowzey ne Weasel abaava ewa Chameleone mu 2007 nakyo kyasaanawo olw’okufa kwa Mowzey. Dennis Lama naye ali Bungereza ng’ono ye muyimbi wa Chameleone abadde akyasigadde mu kibiina kyokka COVID-19 olwawedde naye n’ayitamu kati ali ku birala.
Saha ewa Jeff yavaayo n’akola ekikye ekya King’s Empire era Sam Mukasa kati ye maneja we. King Saha yeeyongedde ne ku maanyi okwawukana ku banne bwe baava ewa Chamili olaba yafunye n’obukulembeze kati ye mumyuka wa Pulezidenti wa UMA, ekimu ku bibiina ebifuga abayimbi nga y’amyuka Cindy Ssanyu. Okwo agattako okuba omu ku bayimbi abasinga ennyimba ennyingi ate ennungi n’eddoboozi esseeneekerevu.
Omwaka oguwedde, yakola oluyimba Zakayo naye olwo katono lumunuule essaabiro, Munene Munene - Big Size - Bebe Cool Cool - bba wa Zuena bwe yategeeza nti Saha asusse okumusojja kubanga kyali kirowoozebwa nti oluyimba lwali lulumba ye.
Ekyo kyawaliriza mutabani wa Bebe, Hendrick Ssali okukola oluyimba Matayo ng’addamu Saha eyali alabika ng’alumba kitaawe. Wadde abayimbi bombi baafunamu ng’oggyeeko Bebe eyatuuka edda, Saha yafuniramu ddala engeri gye kiri nti Bebe bw’ayogera ekintu bangi bakibuukira ate engeri gy’ali wa Gavumenti, waliwo abaali baagala okumulabisa kubanga Saha ye weeri e Magere (oba ntegerekese).
Okufaananako Chameleone kennyini bw’azze ayitimuka mu kuyimba, ne ‘mutabani we’ Saha atuuse akadde nga buli ky’akola kimufuukira nga zaabu.
Emikisa gy’amukeera kubanga banne we baalemererwa, ye bwe yali yaakava ewa Chamili mu bbanga ttono we yakubira oluyimba lwa Muliraanwa olwamukasuka mu bwengula gy’ali.
Ate jjukira oluyimba lwa ‘Ebiseera ebyo’ olwavuddemu konsati gye yatuume erinnya eryo. Lukutte nga luyiira mu myezi emitono gye lumaze ate konsati n’ekwatira ddala akati. Eno etegekeddwa pulomoota Yasin K n’ewagirwa kkampuni ya Vision Group etwala ne Bukedde famire. Eri ku hotel Afrikana nga ku Lwokutaano olujja nga 8 December, 2023.
King Saha, 35 ng’amannya amatuufu ye Mansoor Ssemanda, yategeka Kings Love Entertainment kye yakola ng’avudde ewa Chameleone ng’ekyo kiri wansi wa Kings Empire mw’akolera byonna ne bizinensi endala ezitali za kuyimba kubanga mulunzi n’okulima alima.
EBIRALA EBIKWATA KU KING SAHA
Azaalibwa Kyotera - Kirembwe mu Rakai. Yasomera Ntebe ku Good Daddy e Kigungu, St. Agnes, Agali awamu P/S ate siniya yali ku Kajjansi Progressive n’amalira ku Buganda Royal Institute e Mengo ng’akoze essomo ly’ebyobusuubuzi. Mu kwewaana, Saha agamba nti; ebya bizinensi mbitegeera era buli kye nkola mbalirira.’
YATOBA MU MU GHETTO Z’E BWAISE
Okusoma yakumala akuze naye mu buto ffiizi zaabula era agamba nti bwe yava mu ssomero oluvannyuma lwa maama we okulemwa okusasula ensimbi, yava awaka n’atandika okweyiiya. Mu 2002, yalumba Ghetto z’e Bwaise mu Ggombolola y’e Kawempe mu katundu ke bayita mu Kamwanyi okuliraana eggombolola y’e Kawempe era eno omulimu omukulu gwe yasinganga okukola kwali kuyimba mu Kaliyoki mu bbaala nga Eden ne Lion ezaali ez’amaanyi mu Bwaise ebiseera ebyo.
Samuel Kakooza omu ku baakula ne King Saha yategeezezza nti yali mupambanyi ayagala okukola buli mulimu okufuna. Nti kyokka emisana baasinganga kubeera mu kibanda bya beetingi naye ye yafunanga obudde n’adduka ku banne n’agenda okuyiiya ennyimba n’okukola amaloboozi mu njazi za Jjinja Kalooli .
YAYAMBALANGA OMUJOOZI GWA SAHA EYALI OWA MAN Utd N’AFUNAMU ERINNYA
Kakooza ayongerako nti Okumanya Saha yatoba n’obulamu mu Ghetto, baatuuka n’okumugobya omujoozi gw’eyali ssita wa ManU, Omufalansa Louis Saha nga bagamba nti yali ayitirizza okugwambala we waava n’erinnya Saha.
Agamba nti erinnya lino ye ne Mikwano gye okwali Brian Masembe okola ebyemizannyo ku Bukedde Fa Ma, Allan Ssewanyana Kati omubaka wa Makindye West , Omugenzi Master Blaster, Ibra Bukenya n’abalala abaakasibanga naye mu Kamwanyi be balimukazaako. N’ebyokwagalanga eby’okuyimba mwe yasangira Chameleone n’amuyingiza ekibiina kye.
obwamuluma
Omwaka 2022, Saha agamba taligwerabira olw’ebintu ebyefaananyirizaako obutwa ebyamuweebwa era agamba nti na kati tamanyanga lwaki baali baagala kumutta.
Ayongerako nti kizibu okuteebereza awatuufu we yabuliira kuba waayita ennaku bbiri olubuto ne lutandika okumuluma era mikwano gye be baamuyoola ne bamuddusa mu ddwaaliro e Nakasero. Saha agamba nti bwe yatuuka mu ddwaaliro, abasawo baakamutema nti yalimu obutwa mu mubiri era ne bamuwa amagezi okwanguwa babuggyemu kuba ekibumba kye kyali kikutuka nga kiggwaawo.
EMIRIMU EMIRALA SAHA GY’AKOZE
• Yavubako ku mwalo e Kigungu
• Yakolako obwakondakita e Wakaliga - Nateete
• Yakolako mu Kikuubo ng’omusuubuzi wa lejjalejja “Eky’obuvubi, kintu kya musaayi kuba abeewaffe, bangi bavubi,” King Saha bw’agamba. “Nze buli kye nkola mbalirira era abammanyi siri mudibuuzi.” Saha bwe yagambye.
Ayagala eby’okwekulaakulanya alina n’olusuku, alima ebijanjaalo. Alunda embuzi, ente, obumyu n’enkoko ku ttaka lye erya yiika 17 e Nakawuka mu Wakiso. Alina ne yiika z’ettaka 40 e Kirembwe mu disitukiti y’e Kyotera gy’agamba nti eno nayo alimirako n’okulunda, alinako n’amaka.
‘Nja kusiba Bebe Cool lwa kumpaayiriza’
Wadde Saha y’omu ku bayimbi abantu be basinga okusongamu okukozesa ebiragalalagala, bino ye abiwakanya era agamba nti wadde yamyuka amaaso naye oluguudo lw’e Nakawuka lwe lwagamyusa olw’enfuufu erujjuddeko (anti gy’abeera).
Era yeeweredde okukwata kibooko okukuba abakulembeze abatafaayo kutwala buvunaanyiziwa ku nguudo.
Kyokka waliwo n’ebigambibwa nti alima ‘ebikuba’ era alina ennimiro yaabyo naye abyegaanye n’alabula n’okusiba ababimusibako nga Bebe Cool y’ajja okusooka. |
Ebizibu by’afunye n’abaana b’abagagga b’assa mu nnyimba ze | Oluyimba lwa ‘Muliraanwa’ lwatunda nnyo King Saha era agamba nti wano we yatandikira okukwata ku ssente w’omuziki naye n’agiwulira. Wadde lwali lunyuma naye omuwala eyalulimu ye yasinga okulutunda olw’endabika ye n’enkula ye abantu gye baasinga okusiima.Saha agamba nti omuwala ono yamuzaalira ebizibu kubanga yawalirizibwa n’okusooka okudduka we yali abeera nga kitaawe amuyigga amunnyonnyole lwaki ayonoonye muwala we ng’amussa mu by’ekiyaaye.Agamba nti omuwala ono muwala wa munnamagye omunene mu ggwanga era mukwano gwe Frank Mugerwa owa kkampuni ya Jay Live ye mumufunira kyokka teyamanya binaddirira. Nti lumu waliwo omuyimbi mu kibiina kya Eagles Production, munnamagye ono gwe yayitamu n’amukubira essimu ajje ku calendar amuwe omulimu era yatuukawo mangu kyokka ekyamuggya enviiri ku mutwe abasajja be yasanga n’omuyimbi ono baakwata mukwate ppaka wa Munnamagye ono era okuvaayo yasooka kukola ndagaano butaddamu kwesembereza muwala ono.Saha agamba nti wadde omuwala ono mukwano gwe nnyo nga kati y’omu ku banene mu kitongole ekikessi ekya ISO naye akalagaane kakyaliwo era tasobola kubeera naye mu lukale.EYALI MU VIDIYO YA GUNDEEZE KATA AMUSSE Omuwala omulala ye yali mu luyimba lwa Gundeeze. Ono muwala w’omu ku bagagga b’omu kibuga era yali yaakafuna omulimu mu emu ku kkampuni z’amasimu ez’amaanyi mu ggwanga.Saha agamba nti lumu omuggagga ono yamukubira essimu n’amulabula okumusanga ne muwala we ajja kufiirwa obulamu bwe kuba tayinza kukkiriza muwala we gw’ataddemu ensimbi ennyingi kubeera n’abayaaye okumwonoona. Agamba nti yali ayagala nyo omuwala oyo ng’amuwa ne ku ssente. Saha ayongerako nti lumu bajja balondoola omuwala ono era yali yaakamusisinka mu kafo akamu ne baagala okumukwata era yayita mu ddirisa n’adduka nga kino kyayonoona enkolagana y’omuwala ono ne kitaawe okukakkana ng’asuddewo omulimu n’agenda e Bungereza.
Oluyimba lwa ‘Muliraanwa’ lwatunda nnyo King Saha era agamba nti wano we yatandikira okukwata ku ssente w’omuziki naye n’agiwulira. Wadde lwali lunyuma naye omuwala eyalulimu ye yasinga okulutunda olw’endabika ye n’enkula ye abantu gye baasinga okusiima.
Saha agamba nti omuwala ono yamuzaalira ebizibu kubanga yawalirizibwa n’okusooka okudduka we yali abeera nga kitaawe amuyigga amunnyonnyole lwaki ayonoonye muwala we ng’amussa mu by’ekiyaaye.
Agamba nti omuwala ono muwala wa munnamagye omunene mu ggwanga era mukwano gwe Frank Mugerwa owa kkampuni ya Jay Live ye mumufunira kyokka teyamanya binaddirira. Nti lumu waliwo omuyimbi mu kibiina kya Eagles Production, munnamagye ono gwe yayitamu n’amukubira essimu ajje ku calendar amuwe omulimu era yatuukawo mangu kyokka ekyamuggya enviiri ku mutwe abasajja be yasanga n’omuyimbi ono baakwata mukwate ppaka wa Munnamagye ono era okuvaayo yasooka kukola ndagaano butaddamu kwesembereza muwala ono.
Saha agamba nti wadde omuwala ono mukwano gwe nnyo nga kati y’omu ku banene mu kitongole ekikessi ekya ISO naye akalagaane kakyaliwo era tasobola kubeera naye mu lukale.
EYALI MU VIDIYO YA GUNDEEZE KATA AMUSSE
Omuwala omulala ye yali mu luyimba lwa Gundeeze. Ono muwala w’omu ku bagagga b’omu kibuga era yali yaakafuna omulimu mu emu ku kkampuni z’amasimu ez’amaanyi mu ggwanga.
Saha agamba nti lumu omuggagga ono yamukubira essimu n’amulabula okumusanga ne muwala we ajja kufiirwa obulamu bwe kuba tayinza kukkiriza muwala we gw’ataddemu ensimbi ennyingi kubeera n’abayaaye okumwonoona. Agamba nti yali ayagala nyo omuwala oyo ng’amuwa ne ku ssente. Saha ayongerako nti lumu bajja balondoola omuwala ono era yali yaakamusisinka mu kafo akamu ne baagala okumukwata era yayita mu ddirisa n’adduka nga kino kyayonoona enkolagana y’omuwala ono ne kitaawe okukakkana ng’asuddewo omulimu n’agenda e Bungereza.
Charity Kembabazi: Saha y’omu ku bayimbi abasinga ekitone ky’okuyimba mu Uganda. Kizibu nnyo okufulumya oluyimba abantu ne batalwagala.
Achilleo Kivumbi: Ng’oggyeeko okukuba ennyimba ezinyuma, Saha wa njawulo kuba akkiririza mu nkyukakyuka era mwenna mbasaba tugende tumuwagire.
Ronald Kwizera: Nze King Saha annyimbira bulungi ate ebirimu amakulu. Ayimbira buli ba myaka ate nga bibakolera amakulu buli omu mu ngeri zaabwe.
Ismail Saava Kajubi: Mwagalako buteemotyamotya.Bw’omulumba obubi tagaana kukuddiza ku ngeri gy’omulumbyemu. Yekkiririzaamu nnyo.
KING Saha ye ssita akyasigaddewo mu baava mu kibiina kya Leone Island ekya Jose Chameleone. Gwali mwaka 2014, bayimbi banne abaali bakyasembyeyo okuva ewa Chameleone okwali; Guvnor Ace, Video Brown Mujaasi, AK 47 (awummule mirembe) n’eyali maneja wa Chamilli mu kadde ako, Sam Mukasa lwe beegatta ku kibiina kya Team No Sleep ekya Jeff Kiwa.
Kyali kigezo nga bangi balowooza nti bonna bajja kugwa nti baava awanene ne bagenda awatono naye ebintu byatambula bulala.
Video Brown kati ali Bulaaya n’okuwasa yawasa w’ebweru. Guvnor Ace ali London naye yawasizza w’e Bulaaya. Ekibiina kya Goodlyfe ekyalimu Mowzey ne Weasel abaava ewa Chameleone mu 2007 nakyo kyasaanawo olw’okufa kwa Mowzey. Dennis Lama naye ali Bungereza ng’ono ye muyimbi wa Chameleone abadde akyasigadde mu kibiina kyokka COVID-19 olwawedde naye n’ayitamu kati ali ku birala.
Saha ewa Jeff yavaayo n’akola ekikye ekya King’s Empire era Sam Mukasa kati ye maneja we. King Saha yeeyongedde ne ku maanyi okwawukana ku banne bwe baava ewa Chamili olaba yafunye n’obukulembeze kati ye mumyuka wa Pulezidenti wa UMA, ekimu ku bibiina ebifuga abayimbi nga y’amyuka Cindy Ssanyu. Okwo agattako okuba omu ku bayimbi abasinga ennyimba ennyingi ate ennungi n’eddoboozi esseeneekerevu.
Omwaka oguwedde, yakola oluyimba Zakayo naye olwo katono lumunuule essaabiro, Munene Munene - Big Size - Bebe Cool Cool - bba wa Zuena bwe yategeeza nti Saha asusse okumusojja kubanga kyali kirowoozebwa nti oluyimba lwali lulumba ye.
Ekyo kyawaliriza mutabani wa Bebe, Hendrick Ssali okukola oluyimba Matayo ng’addamu Saha eyali alabika ng’alumba kitaawe. Wadde abayimbi bombi baafunamu ng’oggyeeko Bebe eyatuuka edda, Saha yafuniramu ddala engeri gye kiri nti Bebe bw’ayogera ekintu bangi bakibuukira ate engeri gy’ali wa Gavumenti, waliwo abaali baagala okumulabisa kubanga Saha ye weeri e Magere (oba ntegerekese).
Okufaananako Chameleone kennyini bw’azze ayitimuka mu kuyimba, ne ‘mutabani we’ Saha atuuse akadde nga buli ky’akola kimufuukira nga zaabu.
Emikisa gy’amukeera kubanga banne we baalemererwa, ye bwe yali yaakava ewa Chamili mu bbanga ttono we yakubira oluyimba lwa Muliraanwa olwamukasuka mu bwengula gy’ali.
Ate jjukira oluyimba lwa ‘Ebiseera ebyo’ olwavuddemu konsati gye yatuume erinnya eryo. Lukutte nga luyiira mu myezi emitono gye lumaze ate konsati n’ekwatira ddala akati. Eno etegekeddwa pulomoota Yasin K n’ewagirwa kkampuni ya Vision Group etwala ne Bukedde famire. Eri ku hotel Afrikana nga ku Lwokutaano olujja nga 8 December, 2023.
King Saha, 35 ng’amannya amatuufu ye Mansoor Ssemanda, yategeka Kings Love Entertainment kye yakola ng’avudde ewa Chameleone ng’ekyo kiri wansi wa Kings Empire mw’akolera byonna ne bizinensi endala ezitali za kuyimba kubanga mulunzi n’okulima alima.
EBIRALA EBIKWATA KU KING SAHA
Azaalibwa Kyotera - Kirembwe mu Rakai. Yasomera Ntebe ku Good Daddy e Kigungu, St. Agnes, Agali awamu P/S ate siniya yali ku Kajjansi Progressive n’amalira ku Buganda Royal Institute e Mengo ng’akoze essomo ly’ebyobusuubuzi. Mu kwewaana, Saha agamba nti; ebya bizinensi mbitegeera era buli kye nkola mbalirira.’
YATOBA MU MU GHETTO Z’E BWAISE
Okusoma yakumala akuze naye mu buto ffiizi zaabula era agamba nti bwe yava mu ssomero oluvannyuma lwa maama we okulemwa okusasula ensimbi, yava awaka n’atandika okweyiiya. Mu 2002, yalumba Ghetto z’e Bwaise mu Ggombolola y’e Kawempe mu katundu ke bayita mu Kamwanyi okuliraana eggombolola y’e Kawempe era eno omulimu omukulu gwe yasinganga okukola kwali kuyimba mu Kaliyoki mu bbaala nga Eden ne Lion ezaali ez’amaanyi mu Bwaise ebiseera ebyo.
Samuel Kakooza omu ku baakula ne King Saha yategeezezza nti yali mupambanyi ayagala okukola buli mulimu okufuna. Nti kyokka emisana baasinganga kubeera mu kibanda bya beetingi naye ye yafunanga obudde n’adduka ku banne n’agenda okuyiiya ennyimba n’okukola amaloboozi mu njazi za Jjinja Kalooli .
YAYAMBALANGA OMUJOOZI GWA SAHA EYALI OWA MAN Utd N’AFUNAMU ERINNYA
Kakooza ayongerako nti Okumanya Saha yatoba n’obulamu mu Ghetto, baatuuka n’okumugobya omujoozi gw’eyali ssita wa ManU, Omufalansa Louis Saha nga bagamba nti yali ayitirizza okugwambala we waava n’erinnya Saha.
Agamba nti erinnya lino ye ne Mikwano gye okwali Brian Masembe okola ebyemizannyo ku Bukedde Fa Ma, Allan Ssewanyana Kati omubaka wa Makindye West , Omugenzi Master Blaster, Ibra Bukenya n’abalala abaakasibanga naye mu Kamwanyi be balimukazaako. N’ebyokwagalanga eby’okuyimba mwe yasangira Chameleone n’amuyingiza ekibiina kye.
obwamuluma
Omwaka 2022, Saha agamba taligwerabira olw’ebintu ebyefaananyirizaako obutwa ebyamuweebwa era agamba nti na kati tamanyanga lwaki baali baagala kumutta.
Ayongerako nti kizibu okuteebereza awatuufu we yabuliira kuba waayita ennaku bbiri olubuto ne lutandika okumuluma era mikwano gye be baamuyoola ne bamuddusa mu ddwaaliro e Nakasero. Saha agamba nti bwe yatuuka mu ddwaaliro, abasawo baakamutema nti yalimu obutwa mu mubiri era ne bamuwa amagezi okwanguwa babuggyemu kuba ekibumba kye kyali kikutuka nga kiggwaawo.
EMIRIMU EMIRALA SAHA GY’AKOZE
• Yavubako ku mwalo e Kigungu
• Yakolako obwakondakita e Wakaliga - Nateete
• Yakolako mu Kikuubo ng’omusuubuzi wa lejjalejja “Eky’obuvubi, kintu kya musaayi kuba abeewaffe, bangi bavubi,” King Saha bw’agamba. “Nze buli kye nkola mbalirira era abammanyi siri mudibuuzi.” Saha bwe yagambye.
Ayagala eby’okwekulaakulanya alina n’olusuku, alima ebijanjaalo. Alunda embuzi, ente, obumyu n’enkoko ku ttaka lye erya yiika 17 e Nakawuka mu Wakiso. Alina ne yiika z’ettaka 40 e Kirembwe mu disitukiti y’e Kyotera gy’agamba nti eno nayo alimirako n’okulunda, alinako n’amaka.
‘Nja kusiba Bebe Cool lwa kumpaayiriza’
Wadde Saha y’omu ku bayimbi abantu be basinga okusongamu okukozesa ebiragalalagala, bino ye abiwakanya era agamba nti wadde yamyuka amaaso naye oluguudo lw’e Nakawuka lwe lwagamyusa olw’enfuufu erujjuddeko (anti gy’abeera).
Era yeeweredde okukwata kibooko okukuba abakulembeze abatafaayo kutwala buvunaanyiziwa ku nguudo.
Kyokka waliwo n’ebigambibwa nti alima ‘ebikuba’ era alina ennimiro yaabyo naye abyegaanye n’alabula n’okusiba ababimusibako nga Bebe Cool y’ajja okusooka. |
King Saha alina ekitone | Charity Kembabazi: Saha y’omu ku bayimbi abasinga ekitone ky’okuyimba mu Uganda. Kizibu nnyo okufulumya oluyimba abantu ne batalwagala.Achilleo Kivumbi: Ng’oggyeeko okukuba ennyimba ezinyuma, Saha wa njawulo kuba akkiririza mu nkyukakyuka era mwenna mbasaba tugende tumuwagire.Ronald Kwizera: Nze King Saha annyimbira bulungi ate ebirimu amakulu. Ayimbira buli ba myaka ate nga bibakolera amakulu buli omu mu ngeri zaabwe.Ismail Saava Kajubi: Mwagalako buteemotyamotya.Bw’omulumba obubi tagaana kukuddiza ku ngeri gy’omulumbyemu. Yekkiririzaamu nnyo.
Oluyimba lwa ‘Muliraanwa’ lwatunda nnyo King Saha era agamba nti wano we yatandikira okukwata ku ssente w’omuziki naye n’agiwulira. Wadde lwali lunyuma naye omuwala eyalulimu ye yasinga okulutunda olw’endabika ye n’enkula ye abantu gye baasinga okusiima.
Saha agamba nti omuwala ono yamuzaalira ebizibu kubanga yawalirizibwa n’okusooka okudduka we yali abeera nga kitaawe amuyigga amunnyonnyole lwaki ayonoonye muwala we ng’amussa mu by’ekiyaaye.
Agamba nti omuwala ono muwala wa munnamagye omunene mu ggwanga era mukwano gwe Frank Mugerwa owa kkampuni ya Jay Live ye mumufunira kyokka teyamanya binaddirira. Nti lumu waliwo omuyimbi mu kibiina kya Eagles Production, munnamagye ono gwe yayitamu n’amukubira essimu ajje ku calendar amuwe omulimu era yatuukawo mangu kyokka ekyamuggya enviiri ku mutwe abasajja be yasanga n’omuyimbi ono baakwata mukwate ppaka wa Munnamagye ono era okuvaayo yasooka kukola ndagaano butaddamu kwesembereza muwala ono.
Saha agamba nti wadde omuwala ono mukwano gwe nnyo nga kati y’omu ku banene mu kitongole ekikessi ekya ISO naye akalagaane kakyaliwo era tasobola kubeera naye mu lukale.
EYALI MU VIDIYO YA GUNDEEZE KATA AMUSSE
Omuwala omulala ye yali mu luyimba lwa Gundeeze. Ono muwala w’omu ku bagagga b’omu kibuga era yali yaakafuna omulimu mu emu ku kkampuni z’amasimu ez’amaanyi mu ggwanga.
Saha agamba nti lumu omuggagga ono yamukubira essimu n’amulabula okumusanga ne muwala we ajja kufiirwa obulamu bwe kuba tayinza kukkiriza muwala we gw’ataddemu ensimbi ennyingi kubeera n’abayaaye okumwonoona. Agamba nti yali ayagala nyo omuwala oyo ng’amuwa ne ku ssente. Saha ayongerako nti lumu bajja balondoola omuwala ono era yali yaakamusisinka mu kafo akamu ne baagala okumukwata era yayita mu ddirisa n’adduka nga kino kyayonoona enkolagana y’omuwala ono ne kitaawe okukakkana ng’asuddewo omulimu n’agenda e Bungereza.
Charity Kembabazi: Saha y’omu ku bayimbi abasinga ekitone ky’okuyimba mu Uganda. Kizibu nnyo okufulumya oluyimba abantu ne batalwagala.
Achilleo Kivumbi: Ng’oggyeeko okukuba ennyimba ezinyuma, Saha wa njawulo kuba akkiririza mu nkyukakyuka era mwenna mbasaba tugende tumuwagire.
Ronald Kwizera: Nze King Saha annyimbira bulungi ate ebirimu amakulu. Ayimbira buli ba myaka ate nga bibakolera amakulu buli omu mu ngeri zaabwe.
Ismail Saava Kajubi: Mwagalako buteemotyamotya.Bw’omulumba obubi tagaana kukuddiza ku ngeri gy’omulumbyemu. Yekkiririzaamu nnyo.
NGA tukula, twawoomerwanga nnyo ekyokulya kye bayita namungodi (abamu babuyita obudengo). Era leero ka tusome ku ngeri gye bamuteekateekamu awaka ng’omufumba. Yvonne Alitubeera, akunnyonnyola emitendera mw’oyita okumukola;
• Pima gulaamu z’omuceere 500 oba kiyite ekitundu kya kkiro y’omuceere gw’ekika kya ‘super’. Gulonde bulungi guggweemu amayinja. Omuceere ky’ekirungo ekikulu mu kukola namungodi era avaayo nnyo nga bamufumbisizza omuceere gwa ‘super’.
• Pima ebikopo by’amazzi bibiri obigatte mu muceere gw’ogenda okufumba.
• Pima ebijiiko bibiri ebya butto omutonnyezeemu mu muceere gw’ogenda okufumba.
• Teekamu ku munnyo nga mutonotono okusinziira ku bungi bw’ogenda okufumba. Omunnyo guwa ebyokulya empooma kyokka bw’ogusussa by’ofumba bikaawa kuba guba gusala. Teeka esseppiki yo ey’omuceere ku ssigiri gutokote.
• Bw’olaba amazzi gatandise okukendeera, salirasaliramu kaloti. Kaloti ozisalaasala nga era ziyamba okuwa omuceere langi ennungi era esikiriza n’okuwoomesa. Kaloti zirina sukaali owoobutonde awoomesa ebyokulya.
• Teekamu ‘green pepper’, awa omuceere eddekende ery’enjawulo era agulyako aba awoomerwa. Ebimu ku biriisa ebiri mu Green Pepper ye vitamin A ne C.
• Teekamu obutungulu. Buwoomesa ebyokulya ate bubiwa n’akawoowo.
• Tabulatabula mu muceere ebirungo bino bisobole okubuna omuceere gwonna. Bikkako ku muceere gusobole okuggya obulungi.
• Bw’olaba guyidde, guggyeeko oguteeke ebbali guwolemu.
• Tandika okugusuna nga bw’ogunyiga n’engalo zo okugwetoolooza ng’akola obupiira mu muceere. Wano kikuzzaayo ku nsonga lwaki tukozesezza ‘super’ kuba akola ekitole bulungi n’aggyayo ekikula kya namungodi eky’akapiira.
• Tabula ehhano, royco n’omunnyo mu kabakuli kamu oyiwemuko amazzi matono ddala.
• Teeka butto ku ssigiri omulinde acamuke bulungi.
• Tandika okunnyika obupiira bw’okoze mu muceere mu kirungo ky’otabudde eky’ehhano, royco n’omunnyo nga bw’oteeka mu butto bitokote okutuusa bw’olaba nga namungodi wo akaze bulungi olwo n’omuggya mu butto.
Ebyetaagisa
- Omuceere
- Akatungulu
- Green pepper
- Kaloti
- Omunnyo
- Royco
- Ehhano
- Butto |
Namungodi | NGA tukula, twawoomerwanga nnyo ekyokulya kye bayita namungodi (abamu babuyita obudengo). Era leero ka tusome ku ngeri gye bamuteekateekamu awaka ng’omufumba. Yvonne Alitubeera, akunnyonnyola emitendera mw’oyita okumukola; • Pima gulaamu z’omuceere 500 oba kiyite ekitundu kya kkiro y’omuceere gw’ekika kya ‘super’. Gulonde bulungi guggweemu amayinja. Omuceere ky’ekirungo ekikulu mu kukola namungodi era avaayo nnyo nga bamufumbisizza omuceere gwa ‘super’.• Pima ebikopo by’amazzi bibiri obigatte mu muceere gw’ogenda okufumba.• Pima ebijiiko bibiri ebya butto omutonnyezeemu mu muceere gw’ogenda okufumba.• Teekamu ku munnyo nga mutonotono okusinziira ku bungi bw’ogenda okufumba. Omunnyo guwa ebyokulya empooma kyokka bw’ogusussa by’ofumba bikaawa kuba guba gusala. Teeka esseppiki yo ey’omuceere ku ssigiri gutokote.• Bw’olaba amazzi gatandise okukendeera, salirasaliramu kaloti. Kaloti ozisalaasala nga era ziyamba okuwa omuceere langi ennungi era esikiriza n’okuwoomesa. Kaloti zirina sukaali owoobutonde awoomesa ebyokulya.• Teekamu ‘green pepper’, awa omuceere eddekende ery’enjawulo era agulyako aba awoomerwa. Ebimu ku biriisa ebiri mu Green Pepper ye vitamin A ne C.• Teekamu obutungulu. Buwoomesa ebyokulya ate bubiwa n’akawoowo.• Tabulatabula mu muceere ebirungo bino bisobole okubuna omuceere gwonna. Bikkako ku muceere gusobole okuggya obulungi.• Bw’olaba guyidde, guggyeeko oguteeke ebbali guwolemu.• Tandika okugusuna nga bw’ogunyiga n’engalo zo okugwetoolooza ng’akola obupiira mu muceere. Wano kikuzzaayo ku nsonga lwaki tukozesezza ‘super’ kuba akola ekitole bulungi n’aggyayo ekikula kya namungodi eky’akapiira.• Tabula ehhano, royco n’omunnyo mu kabakuli kamu oyiwemuko amazzi matono ddala.• Teeka butto ku ssigiri omulinde acamuke bulungi.• Tandika okunnyika obupiira bw’okoze mu muceere mu kirungo ky’otabudde eky’ehhano, royco n’omunnyo nga bw’oteeka mu butto bitokote okutuusa bw’olaba nga namungodi wo akaze bulungi olwo n’omuggya mu butto.Ebyetaagisa - Omuceere - Akatungulu - Green pepper - Kaloti - Omunnyo - Royco - Ehhano - Butto
Omwaka 2022, Saha agamba taligwerabira olw’ebintu ebyefaananyirizaako obutwa ebyamuweebwa era agamba nti na kati tamanyanga lwaki baali baagala kumutta.
Ayongerako nti kizibu okuteebereza awatuufu we yabuliira kuba waayita ennaku bbiri olubuto ne lutandika okumuluma era mikwano gye be baamuyoola ne bamuddusa mu ddwaaliro e Nakasero. Saha agamba nti bwe yatuuka mu ddwaaliro, abasawo baakamutema nti yalimu obutwa mu mubiri era ne bamuwa amagezi okwanguwa babuggyemu kuba ekibumba kye kyali kikutuka nga kiggwaawo.
Charity Kembabazi: Saha y’omu ku bayimbi abasinga ekitone ky’okuyimba mu Uganda. Kizibu nnyo okufulumya oluyimba abantu ne batalwagala.
Achilleo Kivumbi: Ng’oggyeeko okukuba ennyimba ezinyuma, Saha wa njawulo kuba akkiririza mu nkyukakyuka era mwenna mbasaba tugende tumuwagire.
Ronald Kwizera: Nze King Saha annyimbira bulungi ate ebirimu amakulu. Ayimbira buli ba myaka ate nga bibakolera amakulu buli omu mu ngeri zaabwe.
Ismail Saava Kajubi: Mwagalako buteemotyamotya.Bw’omulumba obubi tagaana kukuddiza ku ngeri gy’omulumbyemu. Yekkiririzaamu nnyo.
NGA tukula, twawoomerwanga nnyo ekyokulya kye bayita namungodi (abamu babuyita obudengo). Era leero ka tusome ku ngeri gye bamuteekateekamu awaka ng’omufumba. Yvonne Alitubeera, akunnyonnyola emitendera mw’oyita okumukola;
• Pima gulaamu z’omuceere 500 oba kiyite ekitundu kya kkiro y’omuceere gw’ekika kya ‘super’. Gulonde bulungi guggweemu amayinja. Omuceere ky’ekirungo ekikulu mu kukola namungodi era avaayo nnyo nga bamufumbisizza omuceere gwa ‘super’.
• Pima ebikopo by’amazzi bibiri obigatte mu muceere gw’ogenda okufumba.
• Pima ebijiiko bibiri ebya butto omutonnyezeemu mu muceere gw’ogenda okufumba.
• Teekamu ku munnyo nga mutonotono okusinziira ku bungi bw’ogenda okufumba. Omunnyo guwa ebyokulya empooma kyokka bw’ogusussa by’ofumba bikaawa kuba guba gusala. Teeka esseppiki yo ey’omuceere ku ssigiri gutokote.
• Bw’olaba amazzi gatandise okukendeera, salirasaliramu kaloti. Kaloti ozisalaasala nga era ziyamba okuwa omuceere langi ennungi era esikiriza n’okuwoomesa. Kaloti zirina sukaali owoobutonde awoomesa ebyokulya.
• Teekamu ‘green pepper’, awa omuceere eddekende ery’enjawulo era agulyako aba awoomerwa. Ebimu ku biriisa ebiri mu Green Pepper ye vitamin A ne C.
• Teekamu obutungulu. Buwoomesa ebyokulya ate bubiwa n’akawoowo.
• Tabulatabula mu muceere ebirungo bino bisobole okubuna omuceere gwonna. Bikkako ku muceere gusobole okuggya obulungi.
• Bw’olaba guyidde, guggyeeko oguteeke ebbali guwolemu.
• Tandika okugusuna nga bw’ogunyiga n’engalo zo okugwetoolooza ng’akola obupiira mu muceere. Wano kikuzzaayo ku nsonga lwaki tukozesezza ‘super’ kuba akola ekitole bulungi n’aggyayo ekikula kya namungodi eky’akapiira.
• Tabula ehhano, royco n’omunnyo mu kabakuli kamu oyiwemuko amazzi matono ddala.
• Teeka butto ku ssigiri omulinde acamuke bulungi.
• Tandika okunnyika obupiira bw’okoze mu muceere mu kirungo ky’otabudde eky’ehhano, royco n’omunnyo nga bw’oteeka mu butto bitokote okutuusa bw’olaba nga namungodi wo akaze bulungi olwo n’omuggya mu butto.
Ebyetaagisa
- Omuceere
- Akatungulu
- Green pepper
- Kaloti
- Omunnyo
- Royco
- Ehhano
- Butto |
Alojja obulwadde obwamuluma | Omwaka 2022, Saha agamba taligwerabira olw’ebintu ebyefaananyirizaako obutwa ebyamuweebwa era agamba nti na kati tamanyanga lwaki baali baagala kumutta.Ayongerako nti kizibu okuteebereza awatuufu we yabuliira kuba waayita ennaku bbiri olubuto ne lutandika okumuluma era mikwano gye be baamuyoola ne bamuddusa mu ddwaaliro e Nakasero. Saha agamba nti bwe yatuuka mu ddwaaliro, abasawo baakamutema nti yalimu obutwa mu mubiri era ne bamuwa amagezi okwanguwa babuggyemu kuba ekibumba kye kyali kikutuka nga kiggwaawo.
Omwaka 2022, Saha agamba taligwerabira olw’ebintu ebyefaananyirizaako obutwa ebyamuweebwa era agamba nti na kati tamanyanga lwaki baali baagala kumutta.
Ayongerako nti kizibu okuteebereza awatuufu we yabuliira kuba waayita ennaku bbiri olubuto ne lutandika okumuluma era mikwano gye be baamuyoola ne bamuddusa mu ddwaaliro e Nakasero. Saha agamba nti bwe yatuuka mu ddwaaliro, abasawo baakamutema nti yalimu obutwa mu mubiri era ne bamuwa amagezi okwanguwa babuggyemu kuba ekibumba kye kyali kikutuka nga kiggwaawo.
Omuwala omulala ye yali mu luyimba lwa Gundeeze. Ono muwala w’omu ku bagagga b’omu kibuga era yali yaakafuna omulimu mu emu ku kkampuni z’amasimu ez’amaanyi mu ggwanga.
Saha agamba nti lumu omuggagga ono yamukubira essimu n’amulabula okumusanga ne muwala we ajja kufiirwa obulamu bwe kuba tayinza kukkiriza muwala we gw’ataddemu ensimbi ennyingi kubeera n’abayaaye okumwonoona. Agamba nti yali ayagala nyo omuwala oyo ng’amuwa ne ku ssente. Saha ayongerako nti lumu bajja balondoola omuwala ono era yali yaakamusisinka mu kafo akamu ne baagala okumukwata era yayita mu ddirisa n’adduka nga kino kyayonoona enkolagana y’omuwala ono ne kitaawe okukakkana ng’asuddewo omulimu n’agenda e Bungereza.
NGA tukula, twawoomerwanga nnyo ekyokulya kye bayita namungodi (abamu babuyita obudengo). Era leero ka tusome ku ngeri gye bamuteekateekamu awaka ng’omufumba. Yvonne Alitubeera, akunnyonnyola emitendera mw’oyita okumukola;
• Pima gulaamu z’omuceere 500 oba kiyite ekitundu kya kkiro y’omuceere gw’ekika kya ‘super’. Gulonde bulungi guggweemu amayinja. Omuceere ky’ekirungo ekikulu mu kukola namungodi era avaayo nnyo nga bamufumbisizza omuceere gwa ‘super’.
• Pima ebikopo by’amazzi bibiri obigatte mu muceere gw’ogenda okufumba.
• Pima ebijiiko bibiri ebya butto omutonnyezeemu mu muceere gw’ogenda okufumba.
• Teekamu ku munnyo nga mutonotono okusinziira ku bungi bw’ogenda okufumba. Omunnyo guwa ebyokulya empooma kyokka bw’ogusussa by’ofumba bikaawa kuba guba gusala. Teeka esseppiki yo ey’omuceere ku ssigiri gutokote.
• Bw’olaba amazzi gatandise okukendeera, salirasaliramu kaloti. Kaloti ozisalaasala nga era ziyamba okuwa omuceere langi ennungi era esikiriza n’okuwoomesa. Kaloti zirina sukaali owoobutonde awoomesa ebyokulya.
• Teekamu ‘green pepper’, awa omuceere eddekende ery’enjawulo era agulyako aba awoomerwa. Ebimu ku biriisa ebiri mu Green Pepper ye vitamin A ne C.
• Teekamu obutungulu. Buwoomesa ebyokulya ate bubiwa n’akawoowo.
• Tabulatabula mu muceere ebirungo bino bisobole okubuna omuceere gwonna. Bikkako ku muceere gusobole okuggya obulungi.
• Bw’olaba guyidde, guggyeeko oguteeke ebbali guwolemu.
• Tandika okugusuna nga bw’ogunyiga n’engalo zo okugwetoolooza ng’akola obupiira mu muceere. Wano kikuzzaayo ku nsonga lwaki tukozesezza ‘super’ kuba akola ekitole bulungi n’aggyayo ekikula kya namungodi eky’akapiira.
• Tabula ehhano, royco n’omunnyo mu kabakuli kamu oyiwemuko amazzi matono ddala.
• Teeka butto ku ssigiri omulinde acamuke bulungi.
• Tandika okunnyika obupiira bw’okoze mu muceere mu kirungo ky’otabudde eky’ehhano, royco n’omunnyo nga bw’oteeka mu butto bitokote okutuusa bw’olaba nga namungodi wo akaze bulungi olwo n’omuggya mu butto.
Ebyetaagisa
- Omuceere
- Akatungulu
- Green pepper
- Kaloti
- Omunnyo
- Royco
- Ehhano
- Butto |
EYALI MU VIDIYO YA GUNDEEZE KATA AMUSSE | Omuwala omulala ye yali mu luyimba lwa Gundeeze. Ono muwala w’omu ku bagagga b’omu kibuga era yali yaakafuna omulimu mu emu ku kkampuni z’amasimu ez’amaanyi mu ggwanga.Saha agamba nti lumu omuggagga ono yamukubira essimu n’amulabula okumusanga ne muwala we ajja kufiirwa obulamu bwe kuba tayinza kukkiriza muwala we gw’ataddemu ensimbi ennyingi kubeera n’abayaaye okumwonoona. Agamba nti yali ayagala nyo omuwala oyo ng’amuwa ne ku ssente. Saha ayongerako nti lumu bajja balondoola omuwala ono era yali yaakamusisinka mu kafo akamu ne baagala okumukwata era yayita mu ddirisa n’adduka nga kino kyayonoona enkolagana y’omuwala ono ne kitaawe okukakkana ng’asuddewo omulimu n’agenda e Bungereza.
Omwaka 2022, Saha agamba taligwerabira olw’ebintu ebyefaananyirizaako obutwa ebyamuweebwa era agamba nti na kati tamanyanga lwaki baali baagala kumutta.
Ayongerako nti kizibu okuteebereza awatuufu we yabuliira kuba waayita ennaku bbiri olubuto ne lutandika okumuluma era mikwano gye be baamuyoola ne bamuddusa mu ddwaaliro e Nakasero. Saha agamba nti bwe yatuuka mu ddwaaliro, abasawo baakamutema nti yalimu obutwa mu mubiri era ne bamuwa amagezi okwanguwa babuggyemu kuba ekibumba kye kyali kikutuka nga kiggwaawo.
Omuwala omulala ye yali mu luyimba lwa Gundeeze. Ono muwala w’omu ku bagagga b’omu kibuga era yali yaakafuna omulimu mu emu ku kkampuni z’amasimu ez’amaanyi mu ggwanga.
Saha agamba nti lumu omuggagga ono yamukubira essimu n’amulabula okumusanga ne muwala we ajja kufiirwa obulamu bwe kuba tayinza kukkiriza muwala we gw’ataddemu ensimbi ennyingi kubeera n’abayaaye okumwonoona. Agamba nti yali ayagala nyo omuwala oyo ng’amuwa ne ku ssente. Saha ayongerako nti lumu bajja balondoola omuwala ono era yali yaakamusisinka mu kafo akamu ne baagala okumukwata era yayita mu ddirisa n’adduka nga kino kyayonoona enkolagana y’omuwala ono ne kitaawe okukakkana ng’asuddewo omulimu n’agenda e Bungereza.
• Yavubako ku mwalo e Kigungu
• Yakolako obwakondakita e Wakaliga - Nateete
• Yakolako mu Kikuubo ng’omusuubuzi wa lejjalejja “Eky’obuvubi, kintu kya musaayi kuba abeewaffe, bangi bavubi,” King Saha bw’agamba. “Nze buli kye nkola mbalirira era abammanyi siri mudibuuzi.” Saha bwe yagambye.
Ayagala eby’okwekulaakulanya alina n’olusuku, alima ebijanjaalo.
Alunda embuzi, ente, obumyu n’enkoko ku ttaka lye erya yiika 17 e Nakawuka mu Wakiso. Alina ne yiika z’ettaka 40 e Kirembwe mu disitukiti y’e Kyotera gy’agamba nti eno nayo alimirako n’okulunda, alinako n’amaka. |
EMIRIMU EMIRALA SAHA GY’AKOZE | • Yavubako ku mwalo e Kigungu • Yakolako obwakondakita e Wakaliga - Nateete • Yakolako mu Kikuubo ng’omusuubuzi wa lejjalejja “Eky’obuvubi, kintu kya musaayi kuba abeewaffe, bangi bavubi,” King Saha bw’agamba. “Nze buli kye nkola mbalirira era abammanyi siri mudibuuzi.” Saha bwe yagambye.Ayagala eby’okwekulaakulanya alina n’olusuku, alima ebijanjaalo.Alunda embuzi, ente, obumyu n’enkoko ku ttaka lye erya yiika 17 e Nakawuka mu Wakiso. Alina ne yiika z’ettaka 40 e Kirembwe mu disitukiti y’e Kyotera gy’agamba nti eno nayo alimirako n’okulunda, alinako n’amaka.
Wadde Saha y’omu ku bayimbi abantu be basinga okusongamu okukozesa ebiragalalagala, bino ye abiwakanya era agamba nti wadde yamyuka amaaso naye oluguudo lw’e Nakawuka lwe lwagamyusa olw’enfuufu erujjuddeko (anti gy’abeera).
Era yeeweredde okukwata kibooko okukuba abakulembeze abatafaayo kutwala buvunaanyiziwa ku nguudo.
Kyokka waliwo n’ebigambibwa nti alima ‘ebikuba’ era alina ennimiro yaabyo naye abyegaanye n’alabula n’okusiba ababimusibako nga Bebe Cool y’ajja okusooka.
Omuwala omulala ye yali mu luyimba lwa Gundeeze. Ono muwala w’omu ku bagagga b’omu kibuga era yali yaakafuna omulimu mu emu ku kkampuni z’amasimu ez’amaanyi mu ggwanga.
Saha agamba nti lumu omuggagga ono yamukubira essimu n’amulabula okumusanga ne muwala we ajja kufiirwa obulamu bwe kuba tayinza kukkiriza muwala we gw’ataddemu ensimbi ennyingi kubeera n’abayaaye okumwonoona. Agamba nti yali ayagala nyo omuwala oyo ng’amuwa ne ku ssente. Saha ayongerako nti lumu bajja balondoola omuwala ono era yali yaakamusisinka mu kafo akamu ne baagala okumukwata era yayita mu ddirisa n’adduka nga kino kyayonoona enkolagana y’omuwala ono ne kitaawe okukakkana ng’asuddewo omulimu n’agenda e Bungereza.
• Yavubako ku mwalo e Kigungu
• Yakolako obwakondakita e Wakaliga - Nateete
• Yakolako mu Kikuubo ng’omusuubuzi wa lejjalejja “Eky’obuvubi, kintu kya musaayi kuba abeewaffe, bangi bavubi,” King Saha bw’agamba. “Nze buli kye nkola mbalirira era abammanyi siri mudibuuzi.” Saha bwe yagambye.
Ayagala eby’okwekulaakulanya alina n’olusuku, alima ebijanjaalo.
Alunda embuzi, ente, obumyu n’enkoko ku ttaka lye erya yiika 17 e Nakawuka mu Wakiso. Alina ne yiika z’ettaka 40 e Kirembwe mu disitukiti y’e Kyotera gy’agamba nti eno nayo alimirako n’okulunda, alinako n’amaka. |
‘Nja kusiba Bebe Cool lwa kumpaayiriza’ | Wadde Saha y’omu ku bayimbi abantu be basinga okusongamu okukozesa ebiragalalagala, bino ye abiwakanya era agamba nti wadde yamyuka amaaso naye oluguudo lw’e Nakawuka lwe lwagamyusa olw’enfuufu erujjuddeko (anti gy’abeera).Era yeeweredde okukwata kibooko okukuba abakulembeze abatafaayo kutwala buvunaanyiziwa ku nguudo.Kyokka waliwo n’ebigambibwa nti alima ‘ebikuba’ era alina ennimiro yaabyo naye abyegaanye n’alabula n’okusiba ababimusibako nga Bebe Cool y’ajja okusooka.
Wadde Saha y’omu ku bayimbi abantu be basinga okusongamu okukozesa ebiragalalagala, bino ye abiwakanya era agamba nti wadde yamyuka amaaso naye oluguudo lw’e Nakawuka lwe lwagamyusa olw’enfuufu erujjuddeko (anti gy’abeera).
Era yeeweredde okukwata kibooko okukuba abakulembeze abatafaayo kutwala buvunaanyiziwa ku nguudo.
Kyokka waliwo n’ebigambibwa nti alima ‘ebikuba’ era alina ennimiro yaabyo naye abyegaanye n’alabula n’okusiba ababimusibako nga Bebe Cool y’ajja okusooka.
‘OKULABIKA obulungi kitandika na kweyagala ggwe kennyini n’omanya ekisanyusa omutima gwo, ekikunyumira oluvannyuma n’okissa mu nkola,” Joan Natukunda 26, ow’e Kasubi nga maneja wa kkampuni ya BClara. H. Property Service bw’agamba.
Joan, y’omu ku bawala abalabika obulungi mu Kampala ate nga bakozi. Yazzeemu bw’ati ebibuuzo ebyamubuuziddwa ku ngeri gye yeenyiriza;
Okikola otya olususu lwo okulabika nga lunyirivu bwe lutyo?
Abawala mbakubiriza okwagala langi y’ensusu zaabwe. Bw’oyagala olususu lwo, olukuuma butiribiri. Waliwo abaagala okugeraageranya ensusu zaabwe ku z’abalala era awo we bakolera ensobi ne bazimmetta ebintu ebitategeerekeka ne zoonooneka kuba buli muntu alina ekika ky’olususu lwa njawulo.
Olwo abaagala okulabika obulungi bakole batya?
Ekisooka, omuntu okweyagala kikulu. Bwe weeyagala, n’akatono k’olina osobola okukafuula akalungi abalabi ne batya naye nga bwe bakubuuza ebbeeyi yaako tebasobola kukkiriza nti k’okozesa. Balabirire bulungi ensusu zaabwe nga tebakoppa balala bye bakozesa. Abawala basaanye bayonje ensusu zaabwe ate bazikuumire ku ‘nnacco’.
Mu bassereebu ba Uganda ani gw’ogamba nti akikubye mu ngeri y’okwefaako?
Sheebah Karungi, andabikira nga yeefaako okutandikira ku nviiri, engoye, engatto, ‘makeup’ n’ebirala by’akozesa.
Ekisenge ky’omuwala atambula n’omulembe kifaanane kitya??
Asseemu ebintu ebigya mu nfuna ye kuba osanga omuwala afunye 100,000/-n’ayagala gyonna agisse mu ngoye, n’atabala kuterekako.
Olwo obagobye ku by’okwenyiriza?
Osobola okwenyiriza n’ekitono ky’olina. Mu kibuga osanga olugoye nga lwa 80,000/- ate n’ogenda mu dduuka eddala nga lwe lumu luli ku 40,000/- naye omuwala ayagala okweraga agenda n’agula olwa 80,000/-.
Biki ebisinga okukutwalira ssente mu by’okwenyiriza?
Engatto, enviiri n’engoye. Nkola mu ofiisi era mba nnina okwambala mu ngeri eweesa ekitiibwa wabula era ngula bya bbeeyi etennyigiriza.
Singa ova awaka, omutima ne gukugamba tonyumye osobola okuddayo n’okyusa?
Sisobola kufuluma nnyumba nga sinnyumye. Nga sinnaba kwambala lugoye nsooka kululowozaako ne nkuba obufaananyi ne hhamba gye ndaga njagala kufaanana ntya olwo ne ndyoka ndulonda.
Biki ebisinga okwonoona okunyuma kw’abantu?
Okukoppereza buli kimu ng’ate buli omu alina enkula ye.
Olina kitone ki?
Nnina ekitone ky’okuzannya emizannyo ne ffirimu era mbyagala nnyo.
• Yavubako ku mwalo e Kigungu
• Yakolako obwakondakita e Wakaliga - Nateete
• Yakolako mu Kikuubo ng’omusuubuzi wa lejjalejja “Eky’obuvubi, kintu kya musaayi kuba abeewaffe, bangi bavubi,” King Saha bw’agamba. “Nze buli kye nkola mbalirira era abammanyi siri mudibuuzi.” Saha bwe yagambye.
Ayagala eby’okwekulaakulanya alina n’olusuku, alima ebijanjaalo.
Alunda embuzi, ente, obumyu n’enkoko ku ttaka lye erya yiika 17 e Nakawuka mu Wakiso. Alina ne yiika z’ettaka 40 e Kirembwe mu disitukiti y’e Kyotera gy’agamba nti eno nayo alimirako n’okulunda, alinako n’amaka. |
Sooka weeyagale olyoke olabikire bulungi abakulaba | ‘OKULABIKA obulungi kitandika na kweyagala ggwe kennyini n’omanya ekisanyusa omutima gwo, ekikunyumira oluvannyuma n’okissa mu nkola,” Joan Natukunda 26, ow’e Kasubi nga maneja wa kkampuni ya BClara. H. Property Service bw’agamba.Joan, y’omu ku bawala abalabika obulungi mu Kampala ate nga bakozi. Yazzeemu bw’ati ebibuuzo ebyamubuuziddwa ku ngeri gye yeenyiriza; Okikola otya olususu lwo okulabika nga lunyirivu bwe lutyo? Abawala mbakubiriza okwagala langi y’ensusu zaabwe. Bw’oyagala olususu lwo, olukuuma butiribiri. Waliwo abaagala okugeraageranya ensusu zaabwe ku z’abalala era awo we bakolera ensobi ne bazimmetta ebintu ebitategeerekeka ne zoonooneka kuba buli muntu alina ekika ky’olususu lwa njawulo.Olwo abaagala okulabika obulungi bakole batya? Ekisooka, omuntu okweyagala kikulu. Bwe weeyagala, n’akatono k’olina osobola okukafuula akalungi abalabi ne batya naye nga bwe bakubuuza ebbeeyi yaako tebasobola kukkiriza nti k’okozesa. Balabirire bulungi ensusu zaabwe nga tebakoppa balala bye bakozesa. Abawala basaanye bayonje ensusu zaabwe ate bazikuumire ku ‘nnacco’.Mu bassereebu ba Uganda ani gw’ogamba nti akikubye mu ngeri y’okwefaako? Sheebah Karungi, andabikira nga yeefaako okutandikira ku nviiri, engoye, engatto, ‘makeup’ n’ebirala by’akozesa.Ekisenge ky’omuwala atambula n’omulembe kifaanane kitya?? Asseemu ebintu ebigya mu nfuna ye kuba osanga omuwala afunye 100,000/-n’ayagala gyonna agisse mu ngoye, n’atabala kuterekako.Olwo obagobye ku by’okwenyiriza? Osobola okwenyiriza n’ekitono ky’olina. Mu kibuga osanga olugoye nga lwa 80,000/- ate n’ogenda mu dduuka eddala nga lwe lumu luli ku 40,000/- naye omuwala ayagala okweraga agenda n’agula olwa 80,000/-.Biki ebisinga okukutwalira ssente mu by’okwenyiriza? Engatto, enviiri n’engoye. Nkola mu ofiisi era mba nnina okwambala mu ngeri eweesa ekitiibwa wabula era ngula bya bbeeyi etennyigiriza.Singa ova awaka, omutima ne gukugamba tonyumye osobola okuddayo n’okyusa? Sisobola kufuluma nnyumba nga sinnyumye. Nga sinnaba kwambala lugoye nsooka kululowozaako ne nkuba obufaananyi ne hhamba gye ndaga njagala kufaanana ntya olwo ne ndyoka ndulonda.Biki ebisinga okwonoona okunyuma kw’abantu? Okukoppereza buli kimu ng’ate buli omu alina enkula ye.Olina kitone ki? Nnina ekitone ky’okuzannya emizannyo ne ffirimu era mbyagala nnyo.
Wadde Saha y’omu ku bayimbi abantu be basinga okusongamu okukozesa ebiragalalagala, bino ye abiwakanya era agamba nti wadde yamyuka amaaso naye oluguudo lw’e Nakawuka lwe lwagamyusa olw’enfuufu erujjuddeko (anti gy’abeera).
Era yeeweredde okukwata kibooko okukuba abakulembeze abatafaayo kutwala buvunaanyiziwa ku nguudo.
Kyokka waliwo n’ebigambibwa nti alima ‘ebikuba’ era alina ennimiro yaabyo naye abyegaanye n’alabula n’okusiba ababimusibako nga Bebe Cool y’ajja okusooka.
‘OKULABIKA obulungi kitandika na kweyagala ggwe kennyini n’omanya ekisanyusa omutima gwo, ekikunyumira oluvannyuma n’okissa mu nkola,” Joan Natukunda 26, ow’e Kasubi nga maneja wa kkampuni ya BClara. H. Property Service bw’agamba.
Joan, y’omu ku bawala abalabika obulungi mu Kampala ate nga bakozi. Yazzeemu bw’ati ebibuuzo ebyamubuuziddwa ku ngeri gye yeenyiriza;
Okikola otya olususu lwo okulabika nga lunyirivu bwe lutyo?
Abawala mbakubiriza okwagala langi y’ensusu zaabwe. Bw’oyagala olususu lwo, olukuuma butiribiri. Waliwo abaagala okugeraageranya ensusu zaabwe ku z’abalala era awo we bakolera ensobi ne bazimmetta ebintu ebitategeerekeka ne zoonooneka kuba buli muntu alina ekika ky’olususu lwa njawulo.
Olwo abaagala okulabika obulungi bakole batya?
Ekisooka, omuntu okweyagala kikulu. Bwe weeyagala, n’akatono k’olina osobola okukafuula akalungi abalabi ne batya naye nga bwe bakubuuza ebbeeyi yaako tebasobola kukkiriza nti k’okozesa. Balabirire bulungi ensusu zaabwe nga tebakoppa balala bye bakozesa. Abawala basaanye bayonje ensusu zaabwe ate bazikuumire ku ‘nnacco’.
Mu bassereebu ba Uganda ani gw’ogamba nti akikubye mu ngeri y’okwefaako?
Sheebah Karungi, andabikira nga yeefaako okutandikira ku nviiri, engoye, engatto, ‘makeup’ n’ebirala by’akozesa.
Ekisenge ky’omuwala atambula n’omulembe kifaanane kitya??
Asseemu ebintu ebigya mu nfuna ye kuba osanga omuwala afunye 100,000/-n’ayagala gyonna agisse mu ngoye, n’atabala kuterekako.
Olwo obagobye ku by’okwenyiriza?
Osobola okwenyiriza n’ekitono ky’olina. Mu kibuga osanga olugoye nga lwa 80,000/- ate n’ogenda mu dduuka eddala nga lwe lumu luli ku 40,000/- naye omuwala ayagala okweraga agenda n’agula olwa 80,000/-.
Biki ebisinga okukutwalira ssente mu by’okwenyiriza?
Engatto, enviiri n’engoye. Nkola mu ofiisi era mba nnina okwambala mu ngeri eweesa ekitiibwa wabula era ngula bya bbeeyi etennyigiriza.
Singa ova awaka, omutima ne gukugamba tonyumye osobola okuddayo n’okyusa?
Sisobola kufuluma nnyumba nga sinnyumye. Nga sinnaba kwambala lugoye nsooka kululowozaako ne nkuba obufaananyi ne hhamba gye ndaga njagala kufaanana ntya olwo ne ndyoka ndulonda.
Biki ebisinga okwonoona okunyuma kw’abantu?
Okukoppereza buli kimu ng’ate buli omu alina enkula ye.
Olina kitone ki?
Nnina ekitone ky’okuzannya emizannyo ne ffirimu era mbyagala nnyo.
JOAN Natukunda, 26, w’e Kasubi, agamba nti langi enzirugavu kw’afiira kuba egendera ku langi y’omubiri gwe ate eraga omuwala owa kiraasi. Yannyonnyodde PATRICK KIBIRANGO engeri gye yeefaako;
ENVIIRI: Okusinga nsiba nnyo ‘braids’ kuba zinguwa mu kuzisiba ate era nnyangu okussaamu sitayiro ze njagala. Zimmalako 80,000/- n’okudda waggulu okusinziira ku buwanvu bw’emiguwa ne sitayiro.
ENGATTO: Njagala nnyo bbuutu ate nga mpanvu za bikondo. Obw’olumu nga ku Ssande, ‘sneakers’ zinkolera. Eza bbuutu ze nnyambala zitandikira ku 120,000/- n’okudda waggulu ate eza wansi ziba ku 70,000/-. Langi enzirugavu njagala nnyo ne bwe mba nkyusizzamu nkozesa ‘coffee brown’.
OLUSUSU: Olususu kye kintu ekirina okukwatibwa ng’ekyatika era tomala galussaako bizigo by’oteegenderezza. Ebizigo by’ennaku zino, batabulamu nnyo ‘chemicals’ ezeerusa ate nga kirungi olususu okulukuumira ku nacco. Buli lunaku nga sinneebaka, nsooka kunaaba feesi ne nsula nga temuli kantu.
FFIGA: Eyo eri nacco naye nfaayo obutalya nnyo mmere ya butto kuba ne bw’obeera mutono, butto alina engeri gy’akukosaamu. N’ekirala, nneewala nnyo okutuula mu kifo ekimu okumala ebbanga eppanvu, waakiri ntambulamu eddakiika omubiri ne guta.
ENJALA: Nzikola lwe kyetaagisa naye nga nsinga kwagala enjala zange eza nacco, nzikuza okutuuka ku buwanvu bwe njagala.
Lwe mba nzikoze zintwalako 60,000/- ebigere n’engalo.
ENGOYE: Mu wooduloopu yange buli kika kya lugoye nkirina era kisinziira ku kifo we ndaga, okulonda lwe hhenda okwambala.
Ku Mmande, ntera nnyo okwambala engoye eza ofiisi n’engatto za kakondo. |
Langi enzirugavu enkuumira ku mutindo | JOAN Natukunda, 26, w’e Kasubi, agamba nti langi enzirugavu kw’afiira kuba egendera ku langi y’omubiri gwe ate eraga omuwala owa kiraasi. Yannyonnyodde PATRICK KIBIRANGO engeri gye yeefaako; ENVIIRI: Okusinga nsiba nnyo ‘braids’ kuba zinguwa mu kuzisiba ate era nnyangu okussaamu sitayiro ze njagala. Zimmalako 80,000/- n’okudda waggulu okusinziira ku buwanvu bw’emiguwa ne sitayiro.ENGATTO: Njagala nnyo bbuutu ate nga mpanvu za bikondo. Obw’olumu nga ku Ssande, ‘sneakers’ zinkolera. Eza bbuutu ze nnyambala zitandikira ku 120,000/- n’okudda waggulu ate eza wansi ziba ku 70,000/-. Langi enzirugavu njagala nnyo ne bwe mba nkyusizzamu nkozesa ‘coffee brown’.OLUSUSU: Olususu kye kintu ekirina okukwatibwa ng’ekyatika era tomala galussaako bizigo by’oteegenderezza. Ebizigo by’ennaku zino, batabulamu nnyo ‘chemicals’ ezeerusa ate nga kirungi olususu okulukuumira ku nacco. Buli lunaku nga sinneebaka, nsooka kunaaba feesi ne nsula nga temuli kantu.FFIGA: Eyo eri nacco naye nfaayo obutalya nnyo mmere ya butto kuba ne bw’obeera mutono, butto alina engeri gy’akukosaamu. N’ekirala, nneewala nnyo okutuula mu kifo ekimu okumala ebbanga eppanvu, waakiri ntambulamu eddakiika omubiri ne guta.ENJALA: Nzikola lwe kyetaagisa naye nga nsinga kwagala enjala zange eza nacco, nzikuza okutuuka ku buwanvu bwe njagala.Lwe mba nzikoze zintwalako 60,000/- ebigere n’engalo.ENGOYE: Mu wooduloopu yange buli kika kya lugoye nkirina era kisinziira ku kifo we ndaga, okulonda lwe hhenda okwambala.Ku Mmande, ntera nnyo okwambala engoye eza ofiisi n’engatto za kakondo.
Mariam Makumbi, omuvuzi w’ennyonyi, yacankalanyizza Mityana, bwe yategese omukolo ogw’amangu ng’ayanjula Fred Ssengendo, makanika w’ennyonyi. Omukolo gwabadde mu maka ga kitaawe, Bisupu Johnson Makumbi, asumba ekkanisa ya Mityana Miracle Centre. Abako baatutte ebintu ebiwerako omwabadde ente, Bayibuli n’ebirabo ebirala era abazadde ne babasabira emikisa.
‘OKULABIKA obulungi kitandika na kweyagala ggwe kennyini n’omanya ekisanyusa omutima gwo, ekikunyumira oluvannyuma n’okissa mu nkola,” Joan Natukunda 26, ow’e Kasubi nga maneja wa kkampuni ya BClara. H. Property Service bw’agamba.
Joan, y’omu ku bawala abalabika obulungi mu Kampala ate nga bakozi. Yazzeemu bw’ati ebibuuzo ebyamubuuziddwa ku ngeri gye yeenyiriza;
Okikola otya olususu lwo okulabika nga lunyirivu bwe lutyo?
Abawala mbakubiriza okwagala langi y’ensusu zaabwe. Bw’oyagala olususu lwo, olukuuma butiribiri. Waliwo abaagala okugeraageranya ensusu zaabwe ku z’abalala era awo we bakolera ensobi ne bazimmetta ebintu ebitategeerekeka ne zoonooneka kuba buli muntu alina ekika ky’olususu lwa njawulo.
Olwo abaagala okulabika obulungi bakole batya?
Ekisooka, omuntu okweyagala kikulu. Bwe weeyagala, n’akatono k’olina osobola okukafuula akalungi abalabi ne batya naye nga bwe bakubuuza ebbeeyi yaako tebasobola kukkiriza nti k’okozesa. Balabirire bulungi ensusu zaabwe nga tebakoppa balala bye bakozesa. Abawala basaanye bayonje ensusu zaabwe ate bazikuumire ku ‘nnacco’.
Mu bassereebu ba Uganda ani gw’ogamba nti akikubye mu ngeri y’okwefaako?
Sheebah Karungi, andabikira nga yeefaako okutandikira ku nviiri, engoye, engatto, ‘makeup’ n’ebirala by’akozesa.
Ekisenge ky’omuwala atambula n’omulembe kifaanane kitya??
Asseemu ebintu ebigya mu nfuna ye kuba osanga omuwala afunye 100,000/-n’ayagala gyonna agisse mu ngoye, n’atabala kuterekako.
Olwo obagobye ku by’okwenyiriza?
Osobola okwenyiriza n’ekitono ky’olina. Mu kibuga osanga olugoye nga lwa 80,000/- ate n’ogenda mu dduuka eddala nga lwe lumu luli ku 40,000/- naye omuwala ayagala okweraga agenda n’agula olwa 80,000/-.
Biki ebisinga okukutwalira ssente mu by’okwenyiriza?
Engatto, enviiri n’engoye. Nkola mu ofiisi era mba nnina okwambala mu ngeri eweesa ekitiibwa wabula era ngula bya bbeeyi etennyigiriza.
Singa ova awaka, omutima ne gukugamba tonyumye osobola okuddayo n’okyusa?
Sisobola kufuluma nnyumba nga sinnyumye. Nga sinnaba kwambala lugoye nsooka kululowozaako ne nkuba obufaananyi ne hhamba gye ndaga njagala kufaanana ntya olwo ne ndyoka ndulonda.
Biki ebisinga okwonoona okunyuma kw’abantu?
Okukoppereza buli kimu ng’ate buli omu alina enkula ye.
Olina kitone ki?
Nnina ekitone ky’okuzannya emizannyo ne ffirimu era mbyagala nnyo.
JOAN Natukunda, 26, w’e Kasubi, agamba nti langi enzirugavu kw’afiira kuba egendera ku langi y’omubiri gwe ate eraga omuwala owa kiraasi. Yannyonnyodde PATRICK KIBIRANGO engeri gye yeefaako;
ENVIIRI: Okusinga nsiba nnyo ‘braids’ kuba zinguwa mu kuzisiba ate era nnyangu okussaamu sitayiro ze njagala. Zimmalako 80,000/- n’okudda waggulu okusinziira ku buwanvu bw’emiguwa ne sitayiro.
ENGATTO: Njagala nnyo bbuutu ate nga mpanvu za bikondo. Obw’olumu nga ku Ssande, ‘sneakers’ zinkolera. Eza bbuutu ze nnyambala zitandikira ku 120,000/- n’okudda waggulu ate eza wansi ziba ku 70,000/-. Langi enzirugavu njagala nnyo ne bwe mba nkyusizzamu nkozesa ‘coffee brown’.
OLUSUSU: Olususu kye kintu ekirina okukwatibwa ng’ekyatika era tomala galussaako bizigo by’oteegenderezza. Ebizigo by’ennaku zino, batabulamu nnyo ‘chemicals’ ezeerusa ate nga kirungi olususu okulukuumira ku nacco. Buli lunaku nga sinneebaka, nsooka kunaaba feesi ne nsula nga temuli kantu.
FFIGA: Eyo eri nacco naye nfaayo obutalya nnyo mmere ya butto kuba ne bw’obeera mutono, butto alina engeri gy’akukosaamu. N’ekirala, nneewala nnyo okutuula mu kifo ekimu okumala ebbanga eppanvu, waakiri ntambulamu eddakiika omubiri ne guta.
ENJALA: Nzikola lwe kyetaagisa naye nga nsinga kwagala enjala zange eza nacco, nzikuza okutuuka ku buwanvu bwe njagala.
Lwe mba nzikoze zintwalako 60,000/- ebigere n’engalo.
ENGOYE: Mu wooduloopu yange buli kika kya lugoye nkirina era kisinziira ku kifo we ndaga, okulonda lwe hhenda okwambala.
Ku Mmande, ntera nnyo okwambala engoye eza ofiisi n’engatto za kakondo. |
Payirooti ayanjudde olulenzi lwe | Mariam Makumbi, omuvuzi w’ennyonyi, yacankalanyizza Mityana, bwe yategese omukolo ogw’amangu ng’ayanjula Fred Ssengendo, makanika w’ennyonyi. Omukolo gwabadde mu maka ga kitaawe, Bisupu Johnson Makumbi, asumba ekkanisa ya Mityana Miracle Centre. Abako baatutte ebintu ebiwerako omwabadde ente, Bayibuli n’ebirabo ebirala era abazadde ne babasabira emikisa.
SSAABASUMBA w’essaza ekkulu erya Kampala, Paul Ssemogerere asabye abantu okukola embaga nga tebannakaddiwa. Bino yabyogeredde mu Mmisa nga Ssaabavubuka w’ekisomesa ky’e Kazo, Deogratious Mutumba Ssejjengo agattibwa ne Bibiana Okoth ku Klezia ya St. Kizito e Bwaise.
JOAN Natukunda, 26, w’e Kasubi, agamba nti langi enzirugavu kw’afiira kuba egendera ku langi y’omubiri gwe ate eraga omuwala owa kiraasi. Yannyonnyodde PATRICK KIBIRANGO engeri gye yeefaako;
ENVIIRI: Okusinga nsiba nnyo ‘braids’ kuba zinguwa mu kuzisiba ate era nnyangu okussaamu sitayiro ze njagala. Zimmalako 80,000/- n’okudda waggulu okusinziira ku buwanvu bw’emiguwa ne sitayiro.
ENGATTO: Njagala nnyo bbuutu ate nga mpanvu za bikondo. Obw’olumu nga ku Ssande, ‘sneakers’ zinkolera. Eza bbuutu ze nnyambala zitandikira ku 120,000/- n’okudda waggulu ate eza wansi ziba ku 70,000/-. Langi enzirugavu njagala nnyo ne bwe mba nkyusizzamu nkozesa ‘coffee brown’.
OLUSUSU: Olususu kye kintu ekirina okukwatibwa ng’ekyatika era tomala galussaako bizigo by’oteegenderezza. Ebizigo by’ennaku zino, batabulamu nnyo ‘chemicals’ ezeerusa ate nga kirungi olususu okulukuumira ku nacco. Buli lunaku nga sinneebaka, nsooka kunaaba feesi ne nsula nga temuli kantu.
FFIGA: Eyo eri nacco naye nfaayo obutalya nnyo mmere ya butto kuba ne bw’obeera mutono, butto alina engeri gy’akukosaamu. N’ekirala, nneewala nnyo okutuula mu kifo ekimu okumala ebbanga eppanvu, waakiri ntambulamu eddakiika omubiri ne guta.
ENJALA: Nzikola lwe kyetaagisa naye nga nsinga kwagala enjala zange eza nacco, nzikuza okutuuka ku buwanvu bwe njagala.
Lwe mba nzikoze zintwalako 60,000/- ebigere n’engalo.
ENGOYE: Mu wooduloopu yange buli kika kya lugoye nkirina era kisinziira ku kifo we ndaga, okulonda lwe hhenda okwambala.
Ku Mmande, ntera nnyo okwambala engoye eza ofiisi n’engatto za kakondo. |
Ssaabavubuka w’e Kazo afunye obufumbo obutukuvu | SSAABASUMBA w’essaza ekkulu erya Kampala, Paul Ssemogerere asabye abantu okukola embaga nga tebannakaddiwa. Bino yabyogeredde mu Mmisa nga Ssaabavubuka w’ekisomesa ky’e Kazo, Deogratious Mutumba Ssejjengo agattibwa ne Bibiana Okoth ku Klezia ya St. Kizito e Bwaise.
Mariam Makumbi, omuvuzi w’ennyonyi, yacankalanyizza Mityana, bwe yategese omukolo ogw’amangu ng’ayanjula Fred Ssengendo, makanika w’ennyonyi. Omukolo gwabadde mu maka ga kitaawe, Bisupu Johnson Makumbi, asumba ekkanisa ya Mityana Miracle Centre. Abako baatutte ebintu ebiwerako omwabadde ente, Bayibuli n’ebirabo ebirala era abazadde ne babasabira emikisa.
OMUSAMA okuva e London mu Bungereza, Deo Ssebaggala yayanjuddwa mwanamuwala Sylvia Nassaazi mu maka ga bakadde be ku bizinga e Bussi - Mabamba gye buvuddeko. |
Avudde Bungereza okujja okwanjulwa | OMUSAMA okuva e London mu Bungereza, Deo Ssebaggala yayanjuddwa mwanamuwala Sylvia Nassaazi mu maka ga bakadde be ku bizinga e Bussi - Mabamba gye buvuddeko.
REV. Fr. John Sserwadda okuva mu kigo ky’e Namagunga mu Mukono, asabye abafumbo okwesigahhana n’okukuuma ebirayiro bye bakuba okusitula ekitiibwa ky’obufumbo. Bino yabyogedde agatta John Francis Ssekibuule ne Jane Francis Ssekibuule mu Klezia ya St. Peter Claver e Namagunga.
SSAABASUMBA w’essaza ekkulu erya Kampala, Paul Ssemogerere asabye abantu okukola embaga nga tebannakaddiwa. Bino yabyogeredde mu Mmisa nga Ssaabavubuka w’ekisomesa ky’e Kazo, Deogratious Mutumba Ssejjengo agattibwa ne Bibiana Okoth ku Klezia ya St. Kizito e Bwaise. |
John ne Jane basiimaganye | REV. Fr. John Sserwadda okuva mu kigo ky’e Namagunga mu Mukono, asabye abafumbo okwesigahhana n’okukuuma ebirayiro bye bakuba okusitula ekitiibwa ky’obufumbo. Bino yabyogedde agatta John Francis Ssekibuule ne Jane Francis Ssekibuule mu Klezia ya St. Peter Claver e Namagunga.
“HOO... Nze bino mbadde sibimanyi naye kati n’eno vidiyo ewedde ate ngisuubira okunyumira abawagizi bange..” Omuyimbi Edirisa Lumansi bwe yassizza ekikkowe ng’amalirizza okukwata vidiyo y’oluyimba lwe olupya lw’atuumye ‘Ntoli zo’.
Nga tannasimbula kugenda ku bizinga by’e Ssese gye yagikwatidde aba Omar Concept abaagimukwatidde, baasoose kumuwa lukalala lw’ebintu bye yeetaaga okwabadde n’okufuna omuwala omubalagavu gw’alina okuzannyisa mu vidiyo.
Ng’oggyeeko obunkenke bwe yabaddeko ng’asunsula abawala obwedda be bamuleetera, obunkenke obulala yabusanze mu kwemwola na muwala okuggyayo amakulu g’oluyimba lw’omukwano.
Yannyumizza embeera gye yayiseemu ne by’asuubira mu luyimba luno bw’ati? Omuwala eyakutadde ku bunkenke y’ani Ye Fatuma, musuubuzi w’e Nateete ate asoma.
Omuyita otya? Sirina bwe mmuyita. Mukwano gwange nga waaluganda lwe ye yamunfunidde.
Wamusasudde mekka? Namuwadde emitwalo 50.
Lwaki wasazeewo vidiyo okugikwatira e Ssese? Twalowoozezza ku kifo ekitali kya bulijjo ate nga kisobola okuggyayo amakulu g’oluyimba, nga Ssese y’akola.
Makulu ki agali mu luyimba luno? Lwa mukwano naye lulimu obubaka obuzzaamu essuubi eri abo abamenyese emitima nti ne bwe baba bakuyisizza bubi n’otuuka ne ku mbeera erowooza nti buli musajja oba omukazi mubi, lumu olifuna omutuufu ng’akwagala.
Vidiyo yakumazeeko ssente mmeka? Obukadde obusoba mu 6.
Eno ye vidiyo esoose? Nninayo endala bbiri okuli; Allah Kuuma Maama, hhenda Naawe wabula nninayo ennyimba endala nnyingi ze sikoleranga vidiyo.
Kusoomoozebwa ki kw’osanze mu kuyimba? Okuyimba kwangu eri omuntu alina ekitone kye era n’okuwandiika oluusi kwanguwa naye okutumbula oluyimba lumanyike mu bantu kye kisinga obuzibu.
OMUSAMA okuva e London mu Bungereza, Deo Ssebaggala yayanjuddwa mwanamuwala Sylvia Nassaazi mu maka ga bakadde be ku bizinga e Bussi - Mabamba gye buvuddeko. |
Omuwala atadde Lumansi ku bunkenke ng’akwata vidiyo y’oluyimba lwe | “HOO... Nze bino mbadde sibimanyi naye kati n’eno vidiyo ewedde ate ngisuubira okunyumira abawagizi bange..” Omuyimbi Edirisa Lumansi bwe yassizza ekikkowe ng’amalirizza okukwata vidiyo y’oluyimba lwe olupya lw’atuumye ‘Ntoli zo’.Nga tannasimbula kugenda ku bizinga by’e Ssese gye yagikwatidde aba Omar Concept abaagimukwatidde, baasoose kumuwa lukalala lw’ebintu bye yeetaaga okwabadde n’okufuna omuwala omubalagavu gw’alina okuzannyisa mu vidiyo.Ng’oggyeeko obunkenke bwe yabaddeko ng’asunsula abawala obwedda be bamuleetera, obunkenke obulala yabusanze mu kwemwola na muwala okuggyayo amakulu g’oluyimba lw’omukwano.Yannyumizza embeera gye yayiseemu ne by’asuubira mu luyimba luno bw’ati? Omuwala eyakutadde ku bunkenke y’ani Ye Fatuma, musuubuzi w’e Nateete ate asoma.Omuyita otya? Sirina bwe mmuyita. Mukwano gwange nga waaluganda lwe ye yamunfunidde.Wamusasudde mekka? Namuwadde emitwalo 50.Lwaki wasazeewo vidiyo okugikwatira e Ssese? Twalowoozezza ku kifo ekitali kya bulijjo ate nga kisobola okuggyayo amakulu g’oluyimba, nga Ssese y’akola.Makulu ki agali mu luyimba luno? Lwa mukwano naye lulimu obubaka obuzzaamu essuubi eri abo abamenyese emitima nti ne bwe baba bakuyisizza bubi n’otuuka ne ku mbeera erowooza nti buli musajja oba omukazi mubi, lumu olifuna omutuufu ng’akwagala.Vidiyo yakumazeeko ssente mmeka? Obukadde obusoba mu 6.Eno ye vidiyo esoose? Nninayo endala bbiri okuli; Allah Kuuma Maama, hhenda Naawe wabula nninayo ennyimba endala nnyingi ze sikoleranga vidiyo.Kusoomoozebwa ki kw’osanze mu kuyimba? Okuyimba kwangu eri omuntu alina ekitone kye era n’okuwandiika oluusi kwanguwa naye okutumbula oluyimba lumanyike mu bantu kye kisinga obuzibu.
REV. Fr. John Sserwadda okuva mu kigo ky’e Namagunga mu Mukono, asabye abafumbo okwesigahhana n’okukuuma ebirayiro bye bakuba okusitula ekitiibwa ky’obufumbo. Bino yabyogedde agatta John Francis Ssekibuule ne Jane Francis Ssekibuule mu Klezia ya St. Peter Claver e Namagunga.
“HOO... Nze bino mbadde sibimanyi naye kati n’eno vidiyo ewedde ate ngisuubira okunyumira abawagizi bange..” Omuyimbi Edirisa Lumansi bwe yassizza ekikkowe ng’amalirizza okukwata vidiyo y’oluyimba lwe olupya lw’atuumye ‘Ntoli zo’.
Nga tannasimbula kugenda ku bizinga by’e Ssese gye yagikwatidde aba Omar Concept abaagimukwatidde, baasoose kumuwa lukalala lw’ebintu bye yeetaaga okwabadde n’okufuna omuwala omubalagavu gw’alina okuzannyisa mu vidiyo.
Ng’oggyeeko obunkenke bwe yabaddeko ng’asunsula abawala obwedda be bamuleetera, obunkenke obulala yabusanze mu kwemwola na muwala okuggyayo amakulu g’oluyimba lw’omukwano.
Yannyumizza embeera gye yayiseemu ne by’asuubira mu luyimba luno bw’ati? Omuwala eyakutadde ku bunkenke y’ani Ye Fatuma, musuubuzi w’e Nateete ate asoma.
Omuyita otya? Sirina bwe mmuyita. Mukwano gwange nga waaluganda lwe ye yamunfunidde.
Wamusasudde mekka? Namuwadde emitwalo 50.
Lwaki wasazeewo vidiyo okugikwatira e Ssese? Twalowoozezza ku kifo ekitali kya bulijjo ate nga kisobola okuggyayo amakulu g’oluyimba, nga Ssese y’akola.
Makulu ki agali mu luyimba luno? Lwa mukwano naye lulimu obubaka obuzzaamu essuubi eri abo abamenyese emitima nti ne bwe baba bakuyisizza bubi n’otuuka ne ku mbeera erowooza nti buli musajja oba omukazi mubi, lumu olifuna omutuufu ng’akwagala.
Vidiyo yakumazeeko ssente mmeka? Obukadde obusoba mu 6.
Eno ye vidiyo esoose? Nninayo endala bbiri okuli; Allah Kuuma Maama, hhenda Naawe wabula nninayo ennyimba endala nnyingi ze sikoleranga vidiyo.
Kusoomoozebwa ki kw’osanze mu kuyimba? Okuyimba kwangu eri omuntu alina ekitone kye era n’okuwandiika oluusi kwanguwa naye okutumbula oluyimba lumanyike mu bantu kye kisinga obuzibu.
FRANK Katabarwa ow’e Buwaate mu munisipaali y’e Kira, aleese akayimba akakubiriza abantu okwagala n’okukulaakulanya ebitundu gye bava.
Akayimba yakatuumye ‘Ndi Mwana wakuno’ era ayagala abakawuliriza bongere okubeera ba mwoyo gwa ggwanga abakola nga bakulaakulanya Uganda.
Mu luyimba, agamba nti ye mwana waakuno nga buli ky’akola akikolera kuno era mwetegefu okufaafaagana n’oyo amuzoleya okufeebya ekitundu kyabwe.
Wano w’asabira n’abagenda ebweru, okukissa mu nkola nti ze bakola, zirina kudda mu Africa gye basibuka.
Oluyimba lulaga ensibuko y’omuntu n’okulwanyisa obusosoze era agamba nti buli kirungo ekinnyonnyola omuntu okwagala ensi ye, yakitadde mu luyimba luno lwe yafulumizza.
Katabarwa alina ennyimba endala okuli; Real Bad Man, Warrior, Poverty, One Love, No Evil, She is a Blessing, Essimu, n’endala.
Mu kalulu k’obwammemba bwa palamenti akawedde, Katabarwa yavuganyaako ku kifo ky’omubaka wa palamenti wa munisipaali y’e Kira wabula ne bimukuba kwe kusalawo okukulaakulanya ekitone kye eky’okuyimba. |
Katayira | FRANK Katabarwa ow’e Buwaate mu munisipaali y’e Kira, aleese akayimba akakubiriza abantu okwagala n’okukulaakulanya ebitundu gye bava.Akayimba yakatuumye ‘Ndi Mwana wakuno’ era ayagala abakawuliriza bongere okubeera ba mwoyo gwa ggwanga abakola nga bakulaakulanya Uganda.Mu luyimba, agamba nti ye mwana waakuno nga buli ky’akola akikolera kuno era mwetegefu okufaafaagana n’oyo amuzoleya okufeebya ekitundu kyabwe.Wano w’asabira n’abagenda ebweru, okukissa mu nkola nti ze bakola, zirina kudda mu Africa gye basibuka.Oluyimba lulaga ensibuko y’omuntu n’okulwanyisa obusosoze era agamba nti buli kirungo ekinnyonnyola omuntu okwagala ensi ye, yakitadde mu luyimba luno lwe yafulumizza.Katabarwa alina ennyimba endala okuli; Real Bad Man, Warrior, Poverty, One Love, No Evil, She is a Blessing, Essimu, n’endala.Mu kalulu k’obwammemba bwa palamenti akawedde, Katabarwa yavuganyaako ku kifo ky’omubaka wa palamenti wa munisipaali y’e Kira wabula ne bimukuba kwe kusalawo okukulaakulanya ekitone kye eky’okuyimba.
NAJIB Musenja amanyiddwa nga Rasta Fik, afulumizza oluyimba lwa ‘Kabaka wa Ragga’ nga luli mu Lusoga ng’akuutira abantu okukola ennyo.
Mu luyimba luno, asiigira omuntu ekifaananyi ku ngeri ye gy’akazanamu ng’anoonya ensimbi okuyita mu kukuba emiziki nga taweera wadde ng’asanga okusoomoozebwa kungi. Era, asomesa abantu okukola ennyo n’abaana abakyasoma obutabuzaabuzibwa na bintu bya nsi kubanga ebirungi biri mu maaso nga bamalirizza emisomo gyabwe. Musenja agamba nti ekyamuwaliriza okukuba akayimba kano, kwe kulaba nga wakyaliyo abantu abatakyafaayo kukola ekibakubye obwavu.
Ayongerako nti singa abantu bonna tebeeganya kukola ate nga n’abazadde abalina abaana bafaayo okubaweerera, kijja kusitula omutindo gw’eggwanga lyonna mu nkulaakulana lituuke ku ssa eryegombesa okubaamu buli omu.
“HOO... Nze bino mbadde sibimanyi naye kati n’eno vidiyo ewedde ate ngisuubira okunyumira abawagizi bange..” Omuyimbi Edirisa Lumansi bwe yassizza ekikkowe ng’amalirizza okukwata vidiyo y’oluyimba lwe olupya lw’atuumye ‘Ntoli zo’.
Nga tannasimbula kugenda ku bizinga by’e Ssese gye yagikwatidde aba Omar Concept abaagimukwatidde, baasoose kumuwa lukalala lw’ebintu bye yeetaaga okwabadde n’okufuna omuwala omubalagavu gw’alina okuzannyisa mu vidiyo.
Ng’oggyeeko obunkenke bwe yabaddeko ng’asunsula abawala obwedda be bamuleetera, obunkenke obulala yabusanze mu kwemwola na muwala okuggyayo amakulu g’oluyimba lw’omukwano.
Yannyumizza embeera gye yayiseemu ne by’asuubira mu luyimba luno bw’ati? Omuwala eyakutadde ku bunkenke y’ani Ye Fatuma, musuubuzi w’e Nateete ate asoma.
Omuyita otya? Sirina bwe mmuyita. Mukwano gwange nga waaluganda lwe ye yamunfunidde.
Wamusasudde mekka? Namuwadde emitwalo 50.
Lwaki wasazeewo vidiyo okugikwatira e Ssese? Twalowoozezza ku kifo ekitali kya bulijjo ate nga kisobola okuggyayo amakulu g’oluyimba, nga Ssese y’akola.
Makulu ki agali mu luyimba luno? Lwa mukwano naye lulimu obubaka obuzzaamu essuubi eri abo abamenyese emitima nti ne bwe baba bakuyisizza bubi n’otuuka ne ku mbeera erowooza nti buli musajja oba omukazi mubi, lumu olifuna omutuufu ng’akwagala.
Vidiyo yakumazeeko ssente mmeka? Obukadde obusoba mu 6.
Eno ye vidiyo esoose? Nninayo endala bbiri okuli; Allah Kuuma Maama, hhenda Naawe wabula nninayo ennyimba endala nnyingi ze sikoleranga vidiyo.
Kusoomoozebwa ki kw’osanze mu kuyimba? Okuyimba kwangu eri omuntu alina ekitone kye era n’okuwandiika oluusi kwanguwa naye okutumbula oluyimba lumanyike mu bantu kye kisinga obuzibu.
FRANK Katabarwa ow’e Buwaate mu munisipaali y’e Kira, aleese akayimba akakubiriza abantu okwagala n’okukulaakulanya ebitundu gye bava.
Akayimba yakatuumye ‘Ndi Mwana wakuno’ era ayagala abakawuliriza bongere okubeera ba mwoyo gwa ggwanga abakola nga bakulaakulanya Uganda.
Mu luyimba, agamba nti ye mwana waakuno nga buli ky’akola akikolera kuno era mwetegefu okufaafaagana n’oyo amuzoleya okufeebya ekitundu kyabwe.
Wano w’asabira n’abagenda ebweru, okukissa mu nkola nti ze bakola, zirina kudda mu Africa gye basibuka.
Oluyimba lulaga ensibuko y’omuntu n’okulwanyisa obusosoze era agamba nti buli kirungo ekinnyonnyola omuntu okwagala ensi ye, yakitadde mu luyimba luno lwe yafulumizza.
Katabarwa alina ennyimba endala okuli; Real Bad Man, Warrior, Poverty, One Love, No Evil, She is a Blessing, Essimu, n’endala.
Mu kalulu k’obwammemba bwa palamenti akawedde, Katabarwa yavuganyaako ku kifo ky’omubaka wa palamenti wa munisipaali y’e Kira wabula ne bimukuba kwe kusalawo okukulaakulanya ekitone kye eky’okuyimba. |
Rasta Fik afulumizza akalala | NAJIB Musenja amanyiddwa nga Rasta Fik, afulumizza oluyimba lwa ‘Kabaka wa Ragga’ nga luli mu Lusoga ng’akuutira abantu okukola ennyo.Mu luyimba luno, asiigira omuntu ekifaananyi ku ngeri ye gy’akazanamu ng’anoonya ensimbi okuyita mu kukuba emiziki nga taweera wadde ng’asanga okusoomoozebwa kungi. Era, asomesa abantu okukola ennyo n’abaana abakyasoma obutabuzaabuzibwa na bintu bya nsi kubanga ebirungi biri mu maaso nga bamalirizza emisomo gyabwe. Musenja agamba nti ekyamuwaliriza okukuba akayimba kano, kwe kulaba nga wakyaliyo abantu abatakyafaayo kukola ekibakubye obwavu.Ayongerako nti singa abantu bonna tebeeganya kukola ate nga n’abazadde abalina abaana bafaayo okubaweerera, kijja kusitula omutindo gw’eggwanga lyonna mu nkulaakulana lituuke ku ssa eryegombesa okubaamu buli omu.
NAJIB Musenja amanyiddwa nga Rasta Fik, afulumizza oluyimba lwa ‘Kabaka wa Ragga’ nga luli mu Lusoga ng’akuutira abantu okukola ennyo.
Mu luyimba luno, asiigira omuntu ekifaananyi ku ngeri ye gy’akazanamu ng’anoonya ensimbi okuyita mu kukuba emiziki nga taweera wadde ng’asanga okusoomoozebwa kungi. Era, asomesa abantu okukola ennyo n’abaana abakyasoma obutabuzaabuzibwa na bintu bya nsi kubanga ebirungi biri mu maaso nga bamalirizza emisomo gyabwe. Musenja agamba nti ekyamuwaliriza okukuba akayimba kano, kwe kulaba nga wakyaliyo abantu abatakyafaayo kukola ekibakubye obwavu.
Ayongerako nti singa abantu bonna tebeeganya kukola ate nga n’abazadde abalina abaana bafaayo okubaweerera, kijja kusitula omutindo gw’eggwanga lyonna mu nkulaakulana lituuke ku ssa eryegombesa okubaamu buli omu.
OMUYIMBI Lovin Star ng’amannya ge amatuufu ye Jovan Ssebuliba, aleese akayimba akasuuta omutonzi ku by’amukoledde ne by’amusobozesezza okusimattuka nga kano akatuumye ‘Weebalege’.
Mu luyimba luno, Ssebuliba atenda ekisa kya Katonda ky’azze amulaga mu bintu ebitali bimu nga n’ekisingira ddala obukulu kwe kumuwa ekirabo ky’obulamu.
Agamba nti abantu bangi Katonda b’akutteko n’abavvuunusa okusoomoozebwa kyokka bwe bamala okusomoka nga Mukama bamwerabira. Ekitundu ku luyimba luno kigamba nti; Weebalege taata, weebalege ggwe abukeesezza weebalege, nsiimye nsiimye weebalege nze ani gw’okuzizza ne ku mitego gy’abalabe gy’ombuusizza...
Ssebuliba agamba nti yayiiya oluyimba luno n’ekigendererwa ky’okuzza abantu eri Katonda nga basiima buli ky’abakolera.
FRANK Katabarwa ow’e Buwaate mu munisipaali y’e Kira, aleese akayimba akakubiriza abantu okwagala n’okukulaakulanya ebitundu gye bava.
Akayimba yakatuumye ‘Ndi Mwana wakuno’ era ayagala abakawuliriza bongere okubeera ba mwoyo gwa ggwanga abakola nga bakulaakulanya Uganda.
Mu luyimba, agamba nti ye mwana waakuno nga buli ky’akola akikolera kuno era mwetegefu okufaafaagana n’oyo amuzoleya okufeebya ekitundu kyabwe.
Wano w’asabira n’abagenda ebweru, okukissa mu nkola nti ze bakola, zirina kudda mu Africa gye basibuka.
Oluyimba lulaga ensibuko y’omuntu n’okulwanyisa obusosoze era agamba nti buli kirungo ekinnyonnyola omuntu okwagala ensi ye, yakitadde mu luyimba luno lwe yafulumizza.
Katabarwa alina ennyimba endala okuli; Real Bad Man, Warrior, Poverty, One Love, No Evil, She is a Blessing, Essimu, n’endala.
Mu kalulu k’obwammemba bwa palamenti akawedde, Katabarwa yavuganyaako ku kifo ky’omubaka wa palamenti wa munisipaali y’e Kira wabula ne bimukuba kwe kusalawo okukulaakulanya ekitone kye eky’okuyimba. |
Lovin Star ayimbye asuuta Mutonzi | OMUYIMBI Lovin Star ng’amannya ge amatuufu ye Jovan Ssebuliba, aleese akayimba akasuuta omutonzi ku by’amukoledde ne by’amusobozesezza okusimattuka nga kano akatuumye ‘Weebalege’.Mu luyimba luno, Ssebuliba atenda ekisa kya Katonda ky’azze amulaga mu bintu ebitali bimu nga n’ekisingira ddala obukulu kwe kumuwa ekirabo ky’obulamu.Agamba nti abantu bangi Katonda b’akutteko n’abavvuunusa okusoomoozebwa kyokka bwe bamala okusomoka nga Mukama bamwerabira. Ekitundu ku luyimba luno kigamba nti; Weebalege taata, weebalege ggwe abukeesezza weebalege, nsiimye nsiimye weebalege nze ani gw’okuzizza ne ku mitego gy’abalabe gy’ombuusizza...Ssebuliba agamba nti yayiiya oluyimba luno n’ekigendererwa ky’okuzza abantu eri Katonda nga basiima buli ky’abakolera.
NAJIB Musenja amanyiddwa nga Rasta Fik, afulumizza oluyimba lwa ‘Kabaka wa Ragga’ nga luli mu Lusoga ng’akuutira abantu okukola ennyo.
Mu luyimba luno, asiigira omuntu ekifaananyi ku ngeri ye gy’akazanamu ng’anoonya ensimbi okuyita mu kukuba emiziki nga taweera wadde ng’asanga okusoomoozebwa kungi. Era, asomesa abantu okukola ennyo n’abaana abakyasoma obutabuzaabuzibwa na bintu bya nsi kubanga ebirungi biri mu maaso nga bamalirizza emisomo gyabwe. Musenja agamba nti ekyamuwaliriza okukuba akayimba kano, kwe kulaba nga wakyaliyo abantu abatakyafaayo kukola ekibakubye obwavu.
Ayongerako nti singa abantu bonna tebeeganya kukola ate nga n’abazadde abalina abaana bafaayo okubaweerera, kijja kusitula omutindo gw’eggwanga lyonna mu nkulaakulana lituuke ku ssa eryegombesa okubaamu buli omu.
OMUYIMBI Lovin Star ng’amannya ge amatuufu ye Jovan Ssebuliba, aleese akayimba akasuuta omutonzi ku by’amukoledde ne by’amusobozesezza okusimattuka nga kano akatuumye ‘Weebalege’.
Mu luyimba luno, Ssebuliba atenda ekisa kya Katonda ky’azze amulaga mu bintu ebitali bimu nga n’ekisingira ddala obukulu kwe kumuwa ekirabo ky’obulamu.
Agamba nti abantu bangi Katonda b’akutteko n’abavvuunusa okusoomoozebwa kyokka bwe bamala okusomoka nga Mukama bamwerabira. Ekitundu ku luyimba luno kigamba nti; Weebalege taata, weebalege ggwe abukeesezza weebalege, nsiimye nsiimye weebalege nze ani gw’okuzizza ne ku mitego gy’abalabe gy’ombuusizza...
Ssebuliba agamba nti yayiiya oluyimba luno n’ekigendererwa ky’okuzza abantu eri Katonda nga basiima buli ky’abakolera.
ABAANA bawummudde ku masomero era kati basiiba waka baligitira ku ttivvi, leediyo, sswiiki, ffiriigi n’ebintu by’amasannyalaze ebirala. Naye okimanyi nti byandivaamu obuzibu? Bw’oyingira mu nnyumba ezimu, olengera waya nga ziyita ku ngulu ate endala zaasibisibwa biveera nga baziyunga.
Kuno bw’ogattako abayunga amasannyalaze obutereevu nga bakozesa obuwaya ne gujabagira.
Ab’e Kasenge mu Kyengera Town Council, na kati bakyajjukira ekikangabwa kye baafuna nga January 20, 2022 amasannyalaze bwe gatta abooluganda Phionah Babirye 22, muto we Annet Nakaggwa 20, ne mutabani wa Babirye Jerimia Ssekasi 3.
Obuzibu bwava ku muliraanwa eyali abbirira amasannyalaze n’agakoonesa ku waya kwe baanika engoye. Mutabani wa Nakaggwa ow’omwaka ogumu eyali yeebase yekka ye yawona.
Amasannyalaze gasobola okukutuusaako obulemu obw’olubeerera nga enkovu oba obulemu obulala. Kyokka era goonoona n’ebintu awaka bwe gaba nga tegakwatiddwa bulungi buli kaseera n’obeera mu kugula ebirala.
Eno y’ensonga lwaki olina okufuna omukugu buli luvannyuma lw’ekiseera ne yeekenneenya entambuza y’amasannyalaze mu nnyumba n’embeera y’ebintu byonna bye mukozesa nga ppaasi, ffiriigi n’ebirala.
OMUKUGU AWABUDDE KU NKOZESA Y’AMASANNYALAZE ENTUUFU
Yinginiya w’amasannyalaze, Fred Nkayivu yagambye nti obulabe bw’amasannyalaze businziira ku bungi bwago, obulamu bw’omuntu, engeri gy’ajjanjabiddwa n’engeri gye gamuyiseemu mu mubiri.
Abantu abasinga abakubwa amasannyalaze awaka, kiva ku bulagajjavu era kisobola bulungi okwewalika singa baba bafuddeyo.
1. Emu ku nkola ennyangu kwe kweyambisa ‘main switch’ eyeggyako yokka nga wabaddewo obuzibu ku masannyalaze. Enkola enkadde ey’okugiggyako eyinza obutayamba nga tewali budde.
2. Ebintu okuli; emmese n’ebiyenje bisobola okuluma waya ne zijjako obutuli era singa okwatawo amasannyalaze gakukuba.
3. Ebintu by’amasannyalaze nga ppaasi n’ebbinika tebirina kukuumibwa kumpi n’abaana. Buli lwe babituukako amangu basobola okwemakula ne babiteeka mu soketi ne bafuna obuzibu.
4. Bulijjo okugema kusinga okuwonya era bw’obeera tokozesa bintu bya masannyalaze tosaana kukuumira pulaaga mu soketi ne bw’oba wagiggyeeko.
5. Buli lw’oba osdaabiriza amasannyalaze weewale okufuna omuntu atalina bumanyirivu mu kyakola. Abamu bamanyi okuleka waya nga ziri wabweru zaasamye.
6. Waliwo bu gaadi obutundibwa obusobola okussibwa okumpi ne sswiiki, abaana ne babeera nga tebazituukako butereevu.
7. Kirungi okuyigiriza aba ffamire ebikwata ku masannyalaze n’obulabe obulimu. Kibayamba nti bwe waba waguddewo obuzibu bamanya aw’okutandikira okusinga okugenda okwesiga bonna ne bafundikira nga bakoseddwa.
8. Sswiiki eziggyako amasannyalaze bwe ziba nga zikuli wala ate ng’olaba omuntu akyalemedde ku masannyalaze, olina okufuna ekintu ekitayitamu mangu masannyalaze ng’ekiti oba ekya pulasitiika ky’oba okozesa okumuggyako.
9. Singa olaba ng’aliko ebiwundu, yiwawo amazzi agannyogoga mu bwangu era oyite abantu abali okumpi bakuyambe.
ENGERI Y’OKWEWALAMU ENSOBI N’OBUBENJE
Yinginiya Muhammad Nsereko owa 3M Design and Construction Company yagambye nti abamu bakola ensobi ne bateeka ebintu ku nnyumba ebisobola okuba ebyobulabe.
• Okugeza abamu bassa soketi ku sheedi wabweru ne beerabira nti ababbi basobola okubyeyambisa okussaamu masiini ezisala enzigi.
• Abamu bagattika amasannyalaze g’enjuba n’aga bulijjo, kyokka ne beerabira okukola earthing y’amasannyalaze g’enjuba. Bwe kitakolebwa kyangu amasannyalaze okucankalana ne gookya ebintu.
• Earthing bwe’ba teyakolebwa bulungi, kireetera amasannyalaze okuvaako amangu. Okwewala abaana obutakosebwa nga bakutte ku sswiiki, kirungi okugula eziriko obubikka.
• Ebimu ku bintu by’olina okulowoozaako mu mayumba ag’omulembe, ebintu nga kamera byafuuka byetaago bikulu olw’omulimu gwe zikola ogw’okubawa obukuumi ku babbi n’abantu abayinza okujja awaka nga temutegedde.
• Olina okubalirira n’olekawo emiwaatwa omuyita waya naddala mu bifo ng’eddiiro, mu lukuubo, mu maaso g’ennyumba ne mu maaso ga geeti y’ennyumba.
• Olw’okuba ng’ennaku zino ennyumba baziteekamu ebintu bingi ebiremesa amaloboozi okutambula amangu, kirungi okulowooza ne ku ntambuzla y’essimu ezikubwa okuva mu kisenge ekimu okugenda mu kirala. |
Amasannyalaze lwe gafuuka ag’obulabe awaka | ABAANA bawummudde ku masomero era kati basiiba waka baligitira ku ttivvi, leediyo, sswiiki, ffiriigi n’ebintu by’amasannyalaze ebirala. Naye okimanyi nti byandivaamu obuzibu? Bw’oyingira mu nnyumba ezimu, olengera waya nga ziyita ku ngulu ate endala zaasibisibwa biveera nga baziyunga.Kuno bw’ogattako abayunga amasannyalaze obutereevu nga bakozesa obuwaya ne gujabagira.Ab’e Kasenge mu Kyengera Town Council, na kati bakyajjukira ekikangabwa kye baafuna nga January 20, 2022 amasannyalaze bwe gatta abooluganda Phionah Babirye 22, muto we Annet Nakaggwa 20, ne mutabani wa Babirye Jerimia Ssekasi 3.Obuzibu bwava ku muliraanwa eyali abbirira amasannyalaze n’agakoonesa ku waya kwe baanika engoye. Mutabani wa Nakaggwa ow’omwaka ogumu eyali yeebase yekka ye yawona.Amasannyalaze gasobola okukutuusaako obulemu obw’olubeerera nga enkovu oba obulemu obulala. Kyokka era goonoona n’ebintu awaka bwe gaba nga tegakwatiddwa bulungi buli kaseera n’obeera mu kugula ebirala.Eno y’ensonga lwaki olina okufuna omukugu buli luvannyuma lw’ekiseera ne yeekenneenya entambuza y’amasannyalaze mu nnyumba n’embeera y’ebintu byonna bye mukozesa nga ppaasi, ffiriigi n’ebirala.OMUKUGU AWABUDDE KU NKOZESA Y’AMASANNYALAZE ENTUUFU Yinginiya w’amasannyalaze, Fred Nkayivu yagambye nti obulabe bw’amasannyalaze businziira ku bungi bwago, obulamu bw’omuntu, engeri gy’ajjanjabiddwa n’engeri gye gamuyiseemu mu mubiri.Abantu abasinga abakubwa amasannyalaze awaka, kiva ku bulagajjavu era kisobola bulungi okwewalika singa baba bafuddeyo.1. Emu ku nkola ennyangu kwe kweyambisa ‘main switch’ eyeggyako yokka nga wabaddewo obuzibu ku masannyalaze. Enkola enkadde ey’okugiggyako eyinza obutayamba nga tewali budde.2. Ebintu okuli; emmese n’ebiyenje bisobola okuluma waya ne zijjako obutuli era singa okwatawo amasannyalaze gakukuba.3. Ebintu by’amasannyalaze nga ppaasi n’ebbinika tebirina kukuumibwa kumpi n’abaana. Buli lwe babituukako amangu basobola okwemakula ne babiteeka mu soketi ne bafuna obuzibu.4. Bulijjo okugema kusinga okuwonya era bw’obeera tokozesa bintu bya masannyalaze tosaana kukuumira pulaaga mu soketi ne bw’oba wagiggyeeko.5. Buli lw’oba osdaabiriza amasannyalaze weewale okufuna omuntu atalina bumanyirivu mu kyakola. Abamu bamanyi okuleka waya nga ziri wabweru zaasamye.6. Waliwo bu gaadi obutundibwa obusobola okussibwa okumpi ne sswiiki, abaana ne babeera nga tebazituukako butereevu.7. Kirungi okuyigiriza aba ffamire ebikwata ku masannyalaze n’obulabe obulimu. Kibayamba nti bwe waba waguddewo obuzibu bamanya aw’okutandikira okusinga okugenda okwesiga bonna ne bafundikira nga bakoseddwa.8. Sswiiki eziggyako amasannyalaze bwe ziba nga zikuli wala ate ng’olaba omuntu akyalemedde ku masannyalaze, olina okufuna ekintu ekitayitamu mangu masannyalaze ng’ekiti oba ekya pulasitiika ky’oba okozesa okumuggyako.9. Singa olaba ng’aliko ebiwundu, yiwawo amazzi agannyogoga mu bwangu era oyite abantu abali okumpi bakuyambe.ENGERI Y’OKWEWALAMU ENSOBI N’OBUBENJE Yinginiya Muhammad Nsereko owa 3M Design and Construction Company yagambye nti abamu bakola ensobi ne bateeka ebintu ku nnyumba ebisobola okuba ebyobulabe.• Okugeza abamu bassa soketi ku sheedi wabweru ne beerabira nti ababbi basobola okubyeyambisa okussaamu masiini ezisala enzigi.• Abamu bagattika amasannyalaze g’enjuba n’aga bulijjo, kyokka ne beerabira okukola earthing y’amasannyalaze g’enjuba. Bwe kitakolebwa kyangu amasannyalaze okucankalana ne gookya ebintu.• Earthing bwe’ba teyakolebwa bulungi, kireetera amasannyalaze okuvaako amangu. Okwewala abaana obutakosebwa nga bakutte ku sswiiki, kirungi okugula eziriko obubikka.• Ebimu ku bintu by’olina okulowoozaako mu mayumba ag’omulembe, ebintu nga kamera byafuuka byetaago bikulu olw’omulimu gwe zikola ogw’okubawa obukuumi ku babbi n’abantu abayinza okujja awaka nga temutegedde.• Olina okubalirira n’olekawo emiwaatwa omuyita waya naddala mu bifo ng’eddiiro, mu lukuubo, mu maaso g’ennyumba ne mu maaso ga geeti y’ennyumba.• Olw’okuba ng’ennaku zino ennyumba baziteekamu ebintu bingi ebiremesa amaloboozi okutambula amangu, kirungi okulowooza ne ku ntambuzla y’essimu ezikubwa okuva mu kisenge ekimu okugenda mu kirala.
Sooka okakase oba ng’empewo etambula bulungi mu nnyindo ne mu kamwa. Kakasa nti assa bulungi. Weetegereze ekifuba olabe engeri gy’assaamu era bw’aba omwana, osobola okuteeka ennyindo ye oba akamwa ku ttama lyo n’owuliriza bw’assa.
Omwana omulamu obulungi ow’omwaka ogumu okutuuka ku 8 assa emirundi egiri wakati wa 15 ne 30 buli ddakiika.
Weetegereze nnyo entambula y’omusaayi.
Singa olaba olususu nga lupeeruuse n’okutuuyana nga n’emimwa gikyuse langi, ng’asesema oba nga takyategeera bulungi, kibeera kitegeeza nti omusaayi tegukyatambula bulungi.
Singa omala okukakasa nti omwana assa bulungi n’omusaayi nga gutambula mu mubiri, olina okumwebasa ng’omutwe guli wansiko ku bigere.
Genda mu maaso n’okulabirira omwana era osobola okumuwa ku mata. Omwana tateekeddwa kumira malusu era okakase nga takala nnyo mimwa.
Kyabulabe nnyo okukwata ku kintu ky’amasannyalaze ng’olina amazzi mu ngalo. Bw’okikola obeera weetadde mu buzibu.
Bino byonna kirungi okubikola nga bwe weetegeka okutwala omulwadde mu ddwaaliro.
OMUYIMBI Lovin Star ng’amannya ge amatuufu ye Jovan Ssebuliba, aleese akayimba akasuuta omutonzi ku by’amukoledde ne by’amusobozesezza okusimattuka nga kano akatuumye ‘Weebalege’.
Mu luyimba luno, Ssebuliba atenda ekisa kya Katonda ky’azze amulaga mu bintu ebitali bimu nga n’ekisingira ddala obukulu kwe kumuwa ekirabo ky’obulamu.
Agamba nti abantu bangi Katonda b’akutteko n’abavvuunusa okusoomoozebwa kyokka bwe bamala okusomoka nga Mukama bamwerabira. Ekitundu ku luyimba luno kigamba nti; Weebalege taata, weebalege ggwe abukeesezza weebalege, nsiimye nsiimye weebalege nze ani gw’okuzizza ne ku mitego gy’abalabe gy’ombuusizza...
Ssebuliba agamba nti yayiiya oluyimba luno n’ekigendererwa ky’okuzza abantu eri Katonda nga basiima buli ky’abakolera.
ABAANA bawummudde ku masomero era kati basiiba waka baligitira ku ttivvi, leediyo, sswiiki, ffiriigi n’ebintu by’amasannyalaze ebirala. Naye okimanyi nti byandivaamu obuzibu? Bw’oyingira mu nnyumba ezimu, olengera waya nga ziyita ku ngulu ate endala zaasibisibwa biveera nga baziyunga.
Kuno bw’ogattako abayunga amasannyalaze obutereevu nga bakozesa obuwaya ne gujabagira.
Ab’e Kasenge mu Kyengera Town Council, na kati bakyajjukira ekikangabwa kye baafuna nga January 20, 2022 amasannyalaze bwe gatta abooluganda Phionah Babirye 22, muto we Annet Nakaggwa 20, ne mutabani wa Babirye Jerimia Ssekasi 3.
Obuzibu bwava ku muliraanwa eyali abbirira amasannyalaze n’agakoonesa ku waya kwe baanika engoye. Mutabani wa Nakaggwa ow’omwaka ogumu eyali yeebase yekka ye yawona.
Amasannyalaze gasobola okukutuusaako obulemu obw’olubeerera nga enkovu oba obulemu obulala. Kyokka era goonoona n’ebintu awaka bwe gaba nga tegakwatiddwa bulungi buli kaseera n’obeera mu kugula ebirala.
Eno y’ensonga lwaki olina okufuna omukugu buli luvannyuma lw’ekiseera ne yeekenneenya entambuza y’amasannyalaze mu nnyumba n’embeera y’ebintu byonna bye mukozesa nga ppaasi, ffiriigi n’ebirala.
OMUKUGU AWABUDDE KU NKOZESA Y’AMASANNYALAZE ENTUUFU
Yinginiya w’amasannyalaze, Fred Nkayivu yagambye nti obulabe bw’amasannyalaze businziira ku bungi bwago, obulamu bw’omuntu, engeri gy’ajjanjabiddwa n’engeri gye gamuyiseemu mu mubiri.
Abantu abasinga abakubwa amasannyalaze awaka, kiva ku bulagajjavu era kisobola bulungi okwewalika singa baba bafuddeyo.
1. Emu ku nkola ennyangu kwe kweyambisa ‘main switch’ eyeggyako yokka nga wabaddewo obuzibu ku masannyalaze. Enkola enkadde ey’okugiggyako eyinza obutayamba nga tewali budde.
2. Ebintu okuli; emmese n’ebiyenje bisobola okuluma waya ne zijjako obutuli era singa okwatawo amasannyalaze gakukuba.
3. Ebintu by’amasannyalaze nga ppaasi n’ebbinika tebirina kukuumibwa kumpi n’abaana. Buli lwe babituukako amangu basobola okwemakula ne babiteeka mu soketi ne bafuna obuzibu.
4. Bulijjo okugema kusinga okuwonya era bw’obeera tokozesa bintu bya masannyalaze tosaana kukuumira pulaaga mu soketi ne bw’oba wagiggyeeko.
5. Buli lw’oba osdaabiriza amasannyalaze weewale okufuna omuntu atalina bumanyirivu mu kyakola. Abamu bamanyi okuleka waya nga ziri wabweru zaasamye.
6. Waliwo bu gaadi obutundibwa obusobola okussibwa okumpi ne sswiiki, abaana ne babeera nga tebazituukako butereevu.
7. Kirungi okuyigiriza aba ffamire ebikwata ku masannyalaze n’obulabe obulimu. Kibayamba nti bwe waba waguddewo obuzibu bamanya aw’okutandikira okusinga okugenda okwesiga bonna ne bafundikira nga bakoseddwa.
8. Sswiiki eziggyako amasannyalaze bwe ziba nga zikuli wala ate ng’olaba omuntu akyalemedde ku masannyalaze, olina okufuna ekintu ekitayitamu mangu masannyalaze ng’ekiti oba ekya pulasitiika ky’oba okozesa okumuggyako.
9. Singa olaba ng’aliko ebiwundu, yiwawo amazzi agannyogoga mu bwangu era oyite abantu abali okumpi bakuyambe.
ENGERI Y’OKWEWALAMU ENSOBI N’OBUBENJE
Yinginiya Muhammad Nsereko owa 3M Design and Construction Company yagambye nti abamu bakola ensobi ne bateeka ebintu ku nnyumba ebisobola okuba ebyobulabe.
• Okugeza abamu bassa soketi ku sheedi wabweru ne beerabira nti ababbi basobola okubyeyambisa okussaamu masiini ezisala enzigi.
• Abamu bagattika amasannyalaze g’enjuba n’aga bulijjo, kyokka ne beerabira okukola earthing y’amasannyalaze g’enjuba. Bwe kitakolebwa kyangu amasannyalaze okucankalana ne gookya ebintu.
• Earthing bwe’ba teyakolebwa bulungi, kireetera amasannyalaze okuvaako amangu. Okwewala abaana obutakosebwa nga bakutte ku sswiiki, kirungi okugula eziriko obubikka.
• Ebimu ku bintu by’olina okulowoozaako mu mayumba ag’omulembe, ebintu nga kamera byafuuka byetaago bikulu olw’omulimu gwe zikola ogw’okubawa obukuumi ku babbi n’abantu abayinza okujja awaka nga temutegedde.
• Olina okubalirira n’olekawo emiwaatwa omuyita waya naddala mu bifo ng’eddiiro, mu lukuubo, mu maaso g’ennyumba ne mu maaso ga geeti y’ennyumba.
• Olw’okuba ng’ennaku zino ennyumba baziteekamu ebintu bingi ebiremesa amaloboozi okutambula amangu, kirungi okulowooza ne ku ntambuzla y’essimu ezikubwa okuva mu kisenge ekimu okugenda mu kirala. |
ENGERI Y’OKUYAMBA AKU- BIDDWA AMASANNYALAZE | Sooka okakase oba ng’empewo etambula bulungi mu nnyindo ne mu kamwa. Kakasa nti assa bulungi. Weetegereze ekifuba olabe engeri gy’assaamu era bw’aba omwana, osobola okuteeka ennyindo ye oba akamwa ku ttama lyo n’owuliriza bw’assa.Omwana omulamu obulungi ow’omwaka ogumu okutuuka ku 8 assa emirundi egiri wakati wa 15 ne 30 buli ddakiika.Weetegereze nnyo entambula y’omusaayi.Singa olaba olususu nga lupeeruuse n’okutuuyana nga n’emimwa gikyuse langi, ng’asesema oba nga takyategeera bulungi, kibeera kitegeeza nti omusaayi tegukyatambula bulungi.Singa omala okukakasa nti omwana assa bulungi n’omusaayi nga gutambula mu mubiri, olina okumwebasa ng’omutwe guli wansiko ku bigere.Genda mu maaso n’okulabirira omwana era osobola okumuwa ku mata. Omwana tateekeddwa kumira malusu era okakase nga takala nnyo mimwa.Kyabulabe nnyo okukwata ku kintu ky’amasannyalaze ng’olina amazzi mu ngalo. Bw’okikola obeera weetadde mu buzibu.Bino byonna kirungi okubikola nga bwe weetegeka okutwala omulwadde mu ddwaaliro.
Sooka okakase oba ng’empewo etambula bulungi mu nnyindo ne mu kamwa. Kakasa nti assa bulungi. Weetegereze ekifuba olabe engeri gy’assaamu era bw’aba omwana, osobola okuteeka ennyindo ye oba akamwa ku ttama lyo n’owuliriza bw’assa.
Omwana omulamu obulungi ow’omwaka ogumu okutuuka ku 8 assa emirundi egiri wakati wa 15 ne 30 buli ddakiika.
Weetegereze nnyo entambula y’omusaayi.
Singa olaba olususu nga lupeeruuse n’okutuuyana nga n’emimwa gikyuse langi, ng’asesema oba nga takyategeera bulungi, kibeera kitegeeza nti omusaayi tegukyatambula bulungi.
Singa omala okukakasa nti omwana assa bulungi n’omusaayi nga gutambula mu mubiri, olina okumwebasa ng’omutwe guli wansiko ku bigere.
Genda mu maaso n’okulabirira omwana era osobola okumuwa ku mata. Omwana tateekeddwa kumira malusu era okakase nga takala nnyo mimwa.
Kyabulabe nnyo okukwata ku kintu ky’amasannyalaze ng’olina amazzi mu ngalo. Bw’okikola obeera weetadde mu buzibu.
Bino byonna kirungi okubikola nga bwe weetegeka okutwala omulwadde mu ddwaaliro.
ABAANA ba muganda wange bambuzizzaako emirembe olw’ekibanja taata omuto kye yampa ng’abantu bonna bakimanyi kyampeebwa naye essaawa zino baagala kukingobamu nga buli kimu ekyange kwekiri. Yusufu Bazannye attottola ogubadde: Ekibanja kino kisangibwa Namakonkome Cell ku lusozi mu Muluka gw’e Busukuma- Nansana Town Council mu disitulikiti ya Wakiso. Kyampeebwa kitange omuto, omugenzi Erinest Ssempebwa eyali azaalibwa ne kitange Yusuf Mugalula era nga yalimpa mu mwaka gwa 2015.
Abaana abo, mukulu wange omugenzi Charles Ssempebwa y’abazaala.
Taata Erinest Ssempebwa Ssebalijja ye yali nnannyini ttaka lino lyonna nga yalinako ‘Square mayiro bbiri’ kwe yajja agabira abantu ab’enjawulo be yasiimanga ab’ebweru ne munda nga nange mw’ontwalidde.
Yampa yiika bbiri ne nsooka ne ntundako ne nsigazaawo yiika emu ne desimolo 60, naye abaana ba mukulu wange okuli; Tito Ssekatawa, George Ssekirabi ne Ronald Lutu bwe baatandika okunsumbuwa ku ttaka lyange eryampeebwa ne nnyongera ne ntundako ne ngula awalala kati we nnimira nga kati nasigazaawo desimolo 37 okuli n’amaka gange.
ENGERI GYE BYAJJA
Mu kusooka taata Ssempebwa ekibanja kino yali yakiwa mukulu wange Charles Ssempebwa, taata w’abaana abantawaanya era nga mukyala we kati nnamwandu y’alimirayo era ensonga zino azimanyi bulungi.
Naye oluvannyuma nga bakyalimirayo, taata Erinest Ssempebwa yafuna abamutawaanya okuliraana ekibanja kino era n’amusaba asooke amuddizeewo basooke bamalirize ensonga kuba zaatuuka ne mu kkooti, wabula n’amusuubiza okumuwaamu awantu awalala mukulu wange n’akkiriza n’avaawo mu mirembe.
Ensonga ezaali mu kkooti bwe zaggwa taata n’akwata ekibanja n’akimpa era ye yanjiirawo n’omusenyu gwe natandikirako okuzimba.
Kyokka taata Ssempebwa yagenda okufa nga mukulu wange tamuwadde we yali yamusuubiza kumuwa kubanga ekirwadde kyamugwiira mu bwangu mu kabanga katono n’afa, wabula wadde gwali bwegutyo mukulu wange teyanninaako buzibu nga taata afudde tamuwadde walala.
Era n’abaddukanya ebintu by’omugenzi abakulirwa Edward Ssempebwa bakimanyi bulungi nti, ekibanja kye ndiko kyampeebwa taata waabwe mu bulamu. Baatuuza n’olukiiko ne bateesa okupunta ettaka lyaffe batuwe ebyapa byaffe ne tukola endagaano era n’omupunta n’alipima nga kati tulindiridde byapa byaffe kufuluma.
Mukulu wange oyo Charles Ssempebwa taata w’abaana abo abakaayana yagenda okufa yandeka ndi mu kibanja kyange nga mmazeemu emyaka ena era teyanninaako buzibu bwonna ng’ankyalira n’ampa ne ku magezi ku bye yaleka nkolerawo.
Ne mukyala we, Namwandu yali yamugamba nti, ekibanja yakiddiza taata we n’akigabirawo Yusufu Bazannye.
Baliraanwa n’aba ffamire bonna nga ne Ssentebe w’ekyalo mw’omutwalidde bakimanyi bulungi nti, bampaawo era wange.
Wabula mu kwabya olumbe lwa mukulu wange oyo Charles Ssempebwa, omusajja gwe yabuuliranga ebyama bye yagamba nti, yamugamba ab’e Katadde basigale e Katadde ku kibanja kyabwe n’ab’e Buwambo basigale e Buwambo ku kibanja kyabwe.
Eyali nnannyini ttaka lino lyonna taata Ssempebwa yalina obuyinza obugaba n’obukuggyako era nange ye yampa nga abalala bwe yabawa. Kyokka buli gwe yawa teyamuwandiikiranga, era bangi bagenze bafuna ebyapa nga bayita mu bakuza.
Kyewuunyisa abazzukulu be okuvaayo ku ssaawa enonga balikaayanira era bansaba ekiwandiiko kye yampandiikira ng’alimpa.
ABAANA BANNUMBA
Abaana okunnumba baasooka kujja nga ennaku z’omwezi 12 omwezi gwa November ne bantiisatiisa nga bwe bajja okunzigyawo ku mpaka singa sibawa ttaka lyange kwendi.
Abalala abajja baηηamba balina bye banoonyereza ne bambuuza nti, wano nafunawo ntya era ne mbannyonnyola.
Bwe baava ewange ne bagenda n’ewa nnamwandu (maama w’abaana abo eyasigalawo) era naye ne bamubuuza by’amanyi ku ttaka lye ndiko naye n’abannyonnyola.
Abaana abo be bamu ne maama kati nnamwandu Joyce Ssekirabi bwe baasala olukujjukujju ne bamuggyako ekibanja kye taata Ssempebwa kye yali yawa mwannyina George William Ssekirabi ekisangibwa Sasaasa- Buwambo nga mw’alimira ne basaawa emmere ye ne bamala ne bakitunda.
ABAANA bawummudde ku masomero era kati basiiba waka baligitira ku ttivvi, leediyo, sswiiki, ffiriigi n’ebintu by’amasannyalaze ebirala. Naye okimanyi nti byandivaamu obuzibu? Bw’oyingira mu nnyumba ezimu, olengera waya nga ziyita ku ngulu ate endala zaasibisibwa biveera nga baziyunga.
Kuno bw’ogattako abayunga amasannyalaze obutereevu nga bakozesa obuwaya ne gujabagira.
Ab’e Kasenge mu Kyengera Town Council, na kati bakyajjukira ekikangabwa kye baafuna nga January 20, 2022 amasannyalaze bwe gatta abooluganda Phionah Babirye 22, muto we Annet Nakaggwa 20, ne mutabani wa Babirye Jerimia Ssekasi 3.
Obuzibu bwava ku muliraanwa eyali abbirira amasannyalaze n’agakoonesa ku waya kwe baanika engoye. Mutabani wa Nakaggwa ow’omwaka ogumu eyali yeebase yekka ye yawona.
Amasannyalaze gasobola okukutuusaako obulemu obw’olubeerera nga enkovu oba obulemu obulala. Kyokka era goonoona n’ebintu awaka bwe gaba nga tegakwatiddwa bulungi buli kaseera n’obeera mu kugula ebirala.
Eno y’ensonga lwaki olina okufuna omukugu buli luvannyuma lw’ekiseera ne yeekenneenya entambuza y’amasannyalaze mu nnyumba n’embeera y’ebintu byonna bye mukozesa nga ppaasi, ffiriigi n’ebirala.
OMUKUGU AWABUDDE KU NKOZESA Y’AMASANNYALAZE ENTUUFU
Yinginiya w’amasannyalaze, Fred Nkayivu yagambye nti obulabe bw’amasannyalaze businziira ku bungi bwago, obulamu bw’omuntu, engeri gy’ajjanjabiddwa n’engeri gye gamuyiseemu mu mubiri.
Abantu abasinga abakubwa amasannyalaze awaka, kiva ku bulagajjavu era kisobola bulungi okwewalika singa baba bafuddeyo.
1. Emu ku nkola ennyangu kwe kweyambisa ‘main switch’ eyeggyako yokka nga wabaddewo obuzibu ku masannyalaze. Enkola enkadde ey’okugiggyako eyinza obutayamba nga tewali budde.
2. Ebintu okuli; emmese n’ebiyenje bisobola okuluma waya ne zijjako obutuli era singa okwatawo amasannyalaze gakukuba.
3. Ebintu by’amasannyalaze nga ppaasi n’ebbinika tebirina kukuumibwa kumpi n’abaana. Buli lwe babituukako amangu basobola okwemakula ne babiteeka mu soketi ne bafuna obuzibu.
4. Bulijjo okugema kusinga okuwonya era bw’obeera tokozesa bintu bya masannyalaze tosaana kukuumira pulaaga mu soketi ne bw’oba wagiggyeeko.
5. Buli lw’oba osdaabiriza amasannyalaze weewale okufuna omuntu atalina bumanyirivu mu kyakola. Abamu bamanyi okuleka waya nga ziri wabweru zaasamye.
6. Waliwo bu gaadi obutundibwa obusobola okussibwa okumpi ne sswiiki, abaana ne babeera nga tebazituukako butereevu.
7. Kirungi okuyigiriza aba ffamire ebikwata ku masannyalaze n’obulabe obulimu. Kibayamba nti bwe waba waguddewo obuzibu bamanya aw’okutandikira okusinga okugenda okwesiga bonna ne bafundikira nga bakoseddwa.
8. Sswiiki eziggyako amasannyalaze bwe ziba nga zikuli wala ate ng’olaba omuntu akyalemedde ku masannyalaze, olina okufuna ekintu ekitayitamu mangu masannyalaze ng’ekiti oba ekya pulasitiika ky’oba okozesa okumuggyako.
9. Singa olaba ng’aliko ebiwundu, yiwawo amazzi agannyogoga mu bwangu era oyite abantu abali okumpi bakuyambe.
ENGERI Y’OKWEWALAMU ENSOBI N’OBUBENJE
Yinginiya Muhammad Nsereko owa 3M Design and Construction Company yagambye nti abamu bakola ensobi ne bateeka ebintu ku nnyumba ebisobola okuba ebyobulabe.
• Okugeza abamu bassa soketi ku sheedi wabweru ne beerabira nti ababbi basobola okubyeyambisa okussaamu masiini ezisala enzigi.
• Abamu bagattika amasannyalaze g’enjuba n’aga bulijjo, kyokka ne beerabira okukola earthing y’amasannyalaze g’enjuba. Bwe kitakolebwa kyangu amasannyalaze okucankalana ne gookya ebintu.
• Earthing bwe’ba teyakolebwa bulungi, kireetera amasannyalaze okuvaako amangu. Okwewala abaana obutakosebwa nga bakutte ku sswiiki, kirungi okugula eziriko obubikka.
• Ebimu ku bintu by’olina okulowoozaako mu mayumba ag’omulembe, ebintu nga kamera byafuuka byetaago bikulu olw’omulimu gwe zikola ogw’okubawa obukuumi ku babbi n’abantu abayinza okujja awaka nga temutegedde.
• Olina okubalirira n’olekawo emiwaatwa omuyita waya naddala mu bifo ng’eddiiro, mu lukuubo, mu maaso g’ennyumba ne mu maaso ga geeti y’ennyumba.
• Olw’okuba ng’ennaku zino ennyumba baziteekamu ebintu bingi ebiremesa amaloboozi okutambula amangu, kirungi okulowooza ne ku ntambuzla y’essimu ezikubwa okuva mu kisenge ekimu okugenda mu kirala. |
Abaana bangoba ku kibanja kitange kye yampa | ABAANA ba muganda wange bambuzizzaako emirembe olw’ekibanja taata omuto kye yampa ng’abantu bonna bakimanyi kyampeebwa naye essaawa zino baagala kukingobamu nga buli kimu ekyange kwekiri. Yusufu Bazannye attottola ogubadde: Ekibanja kino kisangibwa Namakonkome Cell ku lusozi mu Muluka gw’e Busukuma- Nansana Town Council mu disitulikiti ya Wakiso. Kyampeebwa kitange omuto, omugenzi Erinest Ssempebwa eyali azaalibwa ne kitange Yusuf Mugalula era nga yalimpa mu mwaka gwa 2015.Abaana abo, mukulu wange omugenzi Charles Ssempebwa y’abazaala.Taata Erinest Ssempebwa Ssebalijja ye yali nnannyini ttaka lino lyonna nga yalinako ‘Square mayiro bbiri’ kwe yajja agabira abantu ab’enjawulo be yasiimanga ab’ebweru ne munda nga nange mw’ontwalidde.Yampa yiika bbiri ne nsooka ne ntundako ne nsigazaawo yiika emu ne desimolo 60, naye abaana ba mukulu wange okuli; Tito Ssekatawa, George Ssekirabi ne Ronald Lutu bwe baatandika okunsumbuwa ku ttaka lyange eryampeebwa ne nnyongera ne ntundako ne ngula awalala kati we nnimira nga kati nasigazaawo desimolo 37 okuli n’amaka gange.ENGERI GYE BYAJJA Mu kusooka taata Ssempebwa ekibanja kino yali yakiwa mukulu wange Charles Ssempebwa, taata w’abaana abantawaanya era nga mukyala we kati nnamwandu y’alimirayo era ensonga zino azimanyi bulungi.Naye oluvannyuma nga bakyalimirayo, taata Erinest Ssempebwa yafuna abamutawaanya okuliraana ekibanja kino era n’amusaba asooke amuddizeewo basooke bamalirize ensonga kuba zaatuuka ne mu kkooti, wabula n’amusuubiza okumuwaamu awantu awalala mukulu wange n’akkiriza n’avaawo mu mirembe.Ensonga ezaali mu kkooti bwe zaggwa taata n’akwata ekibanja n’akimpa era ye yanjiirawo n’omusenyu gwe natandikirako okuzimba.Kyokka taata Ssempebwa yagenda okufa nga mukulu wange tamuwadde we yali yamusuubiza kumuwa kubanga ekirwadde kyamugwiira mu bwangu mu kabanga katono n’afa, wabula wadde gwali bwegutyo mukulu wange teyanninaako buzibu nga taata afudde tamuwadde walala.Era n’abaddukanya ebintu by’omugenzi abakulirwa Edward Ssempebwa bakimanyi bulungi nti, ekibanja kye ndiko kyampeebwa taata waabwe mu bulamu. Baatuuza n’olukiiko ne bateesa okupunta ettaka lyaffe batuwe ebyapa byaffe ne tukola endagaano era n’omupunta n’alipima nga kati tulindiridde byapa byaffe kufuluma.Mukulu wange oyo Charles Ssempebwa taata w’abaana abo abakaayana yagenda okufa yandeka ndi mu kibanja kyange nga mmazeemu emyaka ena era teyanninaako buzibu bwonna ng’ankyalira n’ampa ne ku magezi ku bye yaleka nkolerawo.Ne mukyala we, Namwandu yali yamugamba nti, ekibanja yakiddiza taata we n’akigabirawo Yusufu Bazannye.Baliraanwa n’aba ffamire bonna nga ne Ssentebe w’ekyalo mw’omutwalidde bakimanyi bulungi nti, bampaawo era wange.Wabula mu kwabya olumbe lwa mukulu wange oyo Charles Ssempebwa, omusajja gwe yabuuliranga ebyama bye yagamba nti, yamugamba ab’e Katadde basigale e Katadde ku kibanja kyabwe n’ab’e Buwambo basigale e Buwambo ku kibanja kyabwe.Eyali nnannyini ttaka lino lyonna taata Ssempebwa yalina obuyinza obugaba n’obukuggyako era nange ye yampa nga abalala bwe yabawa. Kyokka buli gwe yawa teyamuwandiikiranga, era bangi bagenze bafuna ebyapa nga bayita mu bakuza.Kyewuunyisa abazzukulu be okuvaayo ku ssaawa enonga balikaayanira era bansaba ekiwandiiko kye yampandiikira ng’alimpa.ABAANA BANNUMBA Abaana okunnumba baasooka kujja nga ennaku z’omwezi 12 omwezi gwa November ne bantiisatiisa nga bwe bajja okunzigyawo ku mpaka singa sibawa ttaka lyange kwendi.Abalala abajja baηηamba balina bye banoonyereza ne bambuuza nti, wano nafunawo ntya era ne mbannyonnyola.Bwe baava ewange ne bagenda n’ewa nnamwandu (maama w’abaana abo eyasigalawo) era naye ne bamubuuza by’amanyi ku ttaka lye ndiko naye n’abannyonnyola.Abaana abo be bamu ne maama kati nnamwandu Joyce Ssekirabi bwe baasala olukujjukujju ne bamuggyako ekibanja kye taata Ssempebwa kye yali yawa mwannyina George William Ssekirabi ekisangibwa Sasaasa- Buwambo nga mw’alimira ne basaawa emmere ye ne bamala ne bakitunda.
Sooka okakase oba ng’empewo etambula bulungi mu nnyindo ne mu kamwa. Kakasa nti assa bulungi. Weetegereze ekifuba olabe engeri gy’assaamu era bw’aba omwana, osobola okuteeka ennyindo ye oba akamwa ku ttama lyo n’owuliriza bw’assa.
Omwana omulamu obulungi ow’omwaka ogumu okutuuka ku 8 assa emirundi egiri wakati wa 15 ne 30 buli ddakiika.
Weetegereze nnyo entambula y’omusaayi.
Singa olaba olususu nga lupeeruuse n’okutuuyana nga n’emimwa gikyuse langi, ng’asesema oba nga takyategeera bulungi, kibeera kitegeeza nti omusaayi tegukyatambula bulungi.
Singa omala okukakasa nti omwana assa bulungi n’omusaayi nga gutambula mu mubiri, olina okumwebasa ng’omutwe guli wansiko ku bigere.
Genda mu maaso n’okulabirira omwana era osobola okumuwa ku mata. Omwana tateekeddwa kumira malusu era okakase nga takala nnyo mimwa.
Kyabulabe nnyo okukwata ku kintu ky’amasannyalaze ng’olina amazzi mu ngalo. Bw’okikola obeera weetadde mu buzibu.
Bino byonna kirungi okubikola nga bwe weetegeka okutwala omulwadde mu ddwaaliro.
ABAANA ba muganda wange bambuzizzaako emirembe olw’ekibanja taata omuto kye yampa ng’abantu bonna bakimanyi kyampeebwa naye essaawa zino baagala kukingobamu nga buli kimu ekyange kwekiri. Yusufu Bazannye attottola ogubadde: Ekibanja kino kisangibwa Namakonkome Cell ku lusozi mu Muluka gw’e Busukuma- Nansana Town Council mu disitulikiti ya Wakiso. Kyampeebwa kitange omuto, omugenzi Erinest Ssempebwa eyali azaalibwa ne kitange Yusuf Mugalula era nga yalimpa mu mwaka gwa 2015.
Abaana abo, mukulu wange omugenzi Charles Ssempebwa y’abazaala.
Taata Erinest Ssempebwa Ssebalijja ye yali nnannyini ttaka lino lyonna nga yalinako ‘Square mayiro bbiri’ kwe yajja agabira abantu ab’enjawulo be yasiimanga ab’ebweru ne munda nga nange mw’ontwalidde.
Yampa yiika bbiri ne nsooka ne ntundako ne nsigazaawo yiika emu ne desimolo 60, naye abaana ba mukulu wange okuli; Tito Ssekatawa, George Ssekirabi ne Ronald Lutu bwe baatandika okunsumbuwa ku ttaka lyange eryampeebwa ne nnyongera ne ntundako ne ngula awalala kati we nnimira nga kati nasigazaawo desimolo 37 okuli n’amaka gange.
ENGERI GYE BYAJJA
Mu kusooka taata Ssempebwa ekibanja kino yali yakiwa mukulu wange Charles Ssempebwa, taata w’abaana abantawaanya era nga mukyala we kati nnamwandu y’alimirayo era ensonga zino azimanyi bulungi.
Naye oluvannyuma nga bakyalimirayo, taata Erinest Ssempebwa yafuna abamutawaanya okuliraana ekibanja kino era n’amusaba asooke amuddizeewo basooke bamalirize ensonga kuba zaatuuka ne mu kkooti, wabula n’amusuubiza okumuwaamu awantu awalala mukulu wange n’akkiriza n’avaawo mu mirembe.
Ensonga ezaali mu kkooti bwe zaggwa taata n’akwata ekibanja n’akimpa era ye yanjiirawo n’omusenyu gwe natandikirako okuzimba.
Kyokka taata Ssempebwa yagenda okufa nga mukulu wange tamuwadde we yali yamusuubiza kumuwa kubanga ekirwadde kyamugwiira mu bwangu mu kabanga katono n’afa, wabula wadde gwali bwegutyo mukulu wange teyanninaako buzibu nga taata afudde tamuwadde walala.
Era n’abaddukanya ebintu by’omugenzi abakulirwa Edward Ssempebwa bakimanyi bulungi nti, ekibanja kye ndiko kyampeebwa taata waabwe mu bulamu. Baatuuza n’olukiiko ne bateesa okupunta ettaka lyaffe batuwe ebyapa byaffe ne tukola endagaano era n’omupunta n’alipima nga kati tulindiridde byapa byaffe kufuluma.
Mukulu wange oyo Charles Ssempebwa taata w’abaana abo abakaayana yagenda okufa yandeka ndi mu kibanja kyange nga mmazeemu emyaka ena era teyanninaako buzibu bwonna ng’ankyalira n’ampa ne ku magezi ku bye yaleka nkolerawo.
Ne mukyala we, Namwandu yali yamugamba nti, ekibanja yakiddiza taata we n’akigabirawo Yusufu Bazannye.
Baliraanwa n’aba ffamire bonna nga ne Ssentebe w’ekyalo mw’omutwalidde bakimanyi bulungi nti, bampaawo era wange.
Wabula mu kwabya olumbe lwa mukulu wange oyo Charles Ssempebwa, omusajja gwe yabuuliranga ebyama bye yagamba nti, yamugamba ab’e Katadde basigale e Katadde ku kibanja kyabwe n’ab’e Buwambo basigale e Buwambo ku kibanja kyabwe.
Eyali nnannyini ttaka lino lyonna taata Ssempebwa yalina obuyinza obugaba n’obukuggyako era nange ye yampa nga abalala bwe yabawa. Kyokka buli gwe yawa teyamuwandiikiranga, era bangi bagenze bafuna ebyapa nga bayita mu bakuza.
Kyewuunyisa abazzukulu be okuvaayo ku ssaawa enonga balikaayanira era bansaba ekiwandiiko kye yampandiikira ng’alimpa.
ABAANA BANNUMBA
Abaana okunnumba baasooka kujja nga ennaku z’omwezi 12 omwezi gwa November ne bantiisatiisa nga bwe bajja okunzigyawo ku mpaka singa sibawa ttaka lyange kwendi.
Abalala abajja baηηamba balina bye banoonyereza ne bambuuza nti, wano nafunawo ntya era ne mbannyonnyola.
Bwe baava ewange ne bagenda n’ewa nnamwandu (maama w’abaana abo eyasigalawo) era naye ne bamubuuza by’amanyi ku ttaka lye ndiko naye n’abannyonnyola.
Abaana abo be bamu ne maama kati nnamwandu Joyce Ssekirabi bwe baasala olukujjukujju ne bamuggyako ekibanja kye taata Ssempebwa kye yali yawa mwannyina George William Ssekirabi ekisangibwa Sasaasa- Buwambo nga mw’alimira ne basaawa emmere ye ne bamala ne bakitunda.
Nze Joyce Ssekirabi era baze ye mugenzi George William Ssekirabi yali muganda wa mulamu wange kati omugenzi Erinest Ssempebwa. Baze ye yali azaala Charles Ssempebwa taata w’abazzukulu abafuuse ensonga.
Baze mu bulamu yampa ekibanja kyange e Sasaasa- Buwambo nga gye nnimira era ne bwe yafa ne nsigalayo. Wabula ebbanga nga lyetoolodde, mbeera ndi wano ng’amawulire gantuukako nti, emmere mu kibanja kyange esaayiddwa abazzukulu ne binsobera. We baasaawa waayitawo ebbanga ttono ne batundawo.
Naye kati ensonga eri mu ddiiro awantu we bakaayanira ekibanja kyaweebwa Yusufu Bazannye. Bwe baatandika okumutawaanya, yajja n’ambuuliramu nti, bazzukulu bo kati ate baagala wange, naye kye baagala kyatulema okumanya. |
Nnamwandu Ssekirabi gwe baasaayira emmere | Nze Joyce Ssekirabi era baze ye mugenzi George William Ssekirabi yali muganda wa mulamu wange kati omugenzi Erinest Ssempebwa. Baze ye yali azaala Charles Ssempebwa taata w’abazzukulu abafuuse ensonga.Baze mu bulamu yampa ekibanja kyange e Sasaasa- Buwambo nga gye nnimira era ne bwe yafa ne nsigalayo. Wabula ebbanga nga lyetoolodde, mbeera ndi wano ng’amawulire gantuukako nti, emmere mu kibanja kyange esaayiddwa abazzukulu ne binsobera. We baasaawa waayitawo ebbanga ttono ne batundawo.Naye kati ensonga eri mu ddiiro awantu we bakaayanira ekibanja kyaweebwa Yusufu Bazannye. Bwe baatandika okumutawaanya, yajja n’ambuuliramu nti, bazzukulu bo kati ate baagala wange, naye kye baagala kyatulema okumanya.
Nze Ruth Namuyiga Ssempebwa ng’abalenzi abakaayanira ekibanja baana ba baze kati omugenzi Charles Ssempebwa nga ne nnyaabwe mugenzi.
Kye mmanyi ekibanja ekyo Ssezaala wange omuto Erinest Ssempebwa Ssebalijja yasooka kukiwa baze era ne mbeera nga nnimirayo emmere.
Wabula Ssezaala bwe yafuna abaali bamusumbuwa waggulu eyo nga n’ensonga bazitutte mu kkooti, y’ajja n’asaba baze ettaka alimuddize asooke amalirize ensonga ze baali bagugulana nazo ng’amusuubizza okumufunira awantu awalala amuweewo era nze ne ndekeraawo okulimirayo.
Eby’embi eyalina okumuwa waayita akabanga katono nga tannamuwa n’afa, naye we yafiira ng’awaddewo mulamu wange Yusufu Bazannye nga Ssezaala amuyiiriddewo n’omusenyu kw’aba atandikira okuzimba.
Era yatandika okubeerayo n’okukolerayo nga baze akyali mulamu nga tamulinaako buzibu era yatuuka kufa ng’akimanyi tewakyali wuwe.
N’abaana bange, wadde muggya wange eyali abazaala yafa nabo ekituufu bakimanyi nti, kitaabwe ettaka baali baalimuggyako ne baliwa mulamu Yusufu Bazannye.
ABAANA ba muganda wange bambuzizzaako emirembe olw’ekibanja taata omuto kye yampa ng’abantu bonna bakimanyi kyampeebwa naye essaawa zino baagala kukingobamu nga buli kimu ekyange kwekiri. Yusufu Bazannye attottola ogubadde: Ekibanja kino kisangibwa Namakonkome Cell ku lusozi mu Muluka gw’e Busukuma- Nansana Town Council mu disitulikiti ya Wakiso. Kyampeebwa kitange omuto, omugenzi Erinest Ssempebwa eyali azaalibwa ne kitange Yusuf Mugalula era nga yalimpa mu mwaka gwa 2015.
Abaana abo, mukulu wange omugenzi Charles Ssempebwa y’abazaala.
Taata Erinest Ssempebwa Ssebalijja ye yali nnannyini ttaka lino lyonna nga yalinako ‘Square mayiro bbiri’ kwe yajja agabira abantu ab’enjawulo be yasiimanga ab’ebweru ne munda nga nange mw’ontwalidde.
Yampa yiika bbiri ne nsooka ne ntundako ne nsigazaawo yiika emu ne desimolo 60, naye abaana ba mukulu wange okuli; Tito Ssekatawa, George Ssekirabi ne Ronald Lutu bwe baatandika okunsumbuwa ku ttaka lyange eryampeebwa ne nnyongera ne ntundako ne ngula awalala kati we nnimira nga kati nasigazaawo desimolo 37 okuli n’amaka gange.
ENGERI GYE BYAJJA
Mu kusooka taata Ssempebwa ekibanja kino yali yakiwa mukulu wange Charles Ssempebwa, taata w’abaana abantawaanya era nga mukyala we kati nnamwandu y’alimirayo era ensonga zino azimanyi bulungi.
Naye oluvannyuma nga bakyalimirayo, taata Erinest Ssempebwa yafuna abamutawaanya okuliraana ekibanja kino era n’amusaba asooke amuddizeewo basooke bamalirize ensonga kuba zaatuuka ne mu kkooti, wabula n’amusuubiza okumuwaamu awantu awalala mukulu wange n’akkiriza n’avaawo mu mirembe.
Ensonga ezaali mu kkooti bwe zaggwa taata n’akwata ekibanja n’akimpa era ye yanjiirawo n’omusenyu gwe natandikirako okuzimba.
Kyokka taata Ssempebwa yagenda okufa nga mukulu wange tamuwadde we yali yamusuubiza kumuwa kubanga ekirwadde kyamugwiira mu bwangu mu kabanga katono n’afa, wabula wadde gwali bwegutyo mukulu wange teyanninaako buzibu nga taata afudde tamuwadde walala.
Era n’abaddukanya ebintu by’omugenzi abakulirwa Edward Ssempebwa bakimanyi bulungi nti, ekibanja kye ndiko kyampeebwa taata waabwe mu bulamu. Baatuuza n’olukiiko ne bateesa okupunta ettaka lyaffe batuwe ebyapa byaffe ne tukola endagaano era n’omupunta n’alipima nga kati tulindiridde byapa byaffe kufuluma.
Mukulu wange oyo Charles Ssempebwa taata w’abaana abo abakaayana yagenda okufa yandeka ndi mu kibanja kyange nga mmazeemu emyaka ena era teyanninaako buzibu bwonna ng’ankyalira n’ampa ne ku magezi ku bye yaleka nkolerawo.
Ne mukyala we, Namwandu yali yamugamba nti, ekibanja yakiddiza taata we n’akigabirawo Yusufu Bazannye.
Baliraanwa n’aba ffamire bonna nga ne Ssentebe w’ekyalo mw’omutwalidde bakimanyi bulungi nti, bampaawo era wange.
Wabula mu kwabya olumbe lwa mukulu wange oyo Charles Ssempebwa, omusajja gwe yabuuliranga ebyama bye yagamba nti, yamugamba ab’e Katadde basigale e Katadde ku kibanja kyabwe n’ab’e Buwambo basigale e Buwambo ku kibanja kyabwe.
Eyali nnannyini ttaka lino lyonna taata Ssempebwa yalina obuyinza obugaba n’obukuggyako era nange ye yampa nga abalala bwe yabawa. Kyokka buli gwe yawa teyamuwandiikiranga, era bangi bagenze bafuna ebyapa nga bayita mu bakuza.
Kyewuunyisa abazzukulu be okuvaayo ku ssaawa enonga balikaayanira era bansaba ekiwandiiko kye yampandiikira ng’alimpa.
ABAANA BANNUMBA
Abaana okunnumba baasooka kujja nga ennaku z’omwezi 12 omwezi gwa November ne bantiisatiisa nga bwe bajja okunzigyawo ku mpaka singa sibawa ttaka lyange kwendi.
Abalala abajja baηηamba balina bye banoonyereza ne bambuuza nti, wano nafunawo ntya era ne mbannyonnyola.
Bwe baava ewange ne bagenda n’ewa nnamwandu (maama w’abaana abo eyasigalawo) era naye ne bamubuuza by’amanyi ku ttaka lye ndiko naye n’abannyonnyola.
Abaana abo be bamu ne maama kati nnamwandu Joyce Ssekirabi bwe baasala olukujjukujju ne bamuggyako ekibanja kye taata Ssempebwa kye yali yawa mwannyina George William Ssekirabi ekisangibwa Sasaasa- Buwambo nga mw’alimira ne basaawa emmere ye ne bamala ne bakitunda.
Nze Joyce Ssekirabi era baze ye mugenzi George William Ssekirabi yali muganda wa mulamu wange kati omugenzi Erinest Ssempebwa. Baze ye yali azaala Charles Ssempebwa taata w’abazzukulu abafuuse ensonga.
Baze mu bulamu yampa ekibanja kyange e Sasaasa- Buwambo nga gye nnimira era ne bwe yafa ne nsigalayo. Wabula ebbanga nga lyetoolodde, mbeera ndi wano ng’amawulire gantuukako nti, emmere mu kibanja kyange esaayiddwa abazzukulu ne binsobera. We baasaawa waayitawo ebbanga ttono ne batundawo.
Naye kati ensonga eri mu ddiiro awantu we bakaayanira ekibanja kyaweebwa Yusufu Bazannye. Bwe baatandika okumutawaanya, yajja n’ambuuliramu nti, bazzukulu bo kati ate baagala wange, naye kye baagala kyatulema okumanya. |
Nnamwandu wa Charles Ssempebwa | Nze Ruth Namuyiga Ssempebwa ng’abalenzi abakaayanira ekibanja baana ba baze kati omugenzi Charles Ssempebwa nga ne nnyaabwe mugenzi.Kye mmanyi ekibanja ekyo Ssezaala wange omuto Erinest Ssempebwa Ssebalijja yasooka kukiwa baze era ne mbeera nga nnimirayo emmere.Wabula Ssezaala bwe yafuna abaali bamusumbuwa waggulu eyo nga n’ensonga bazitutte mu kkooti, y’ajja n’asaba baze ettaka alimuddize asooke amalirize ensonga ze baali bagugulana nazo ng’amusuubizza okumufunira awantu awalala amuweewo era nze ne ndekeraawo okulimirayo.Eby’embi eyalina okumuwa waayita akabanga katono nga tannamuwa n’afa, naye we yafiira ng’awaddewo mulamu wange Yusufu Bazannye nga Ssezaala amuyiiriddewo n’omusenyu kw’aba atandikira okuzimba.Era yatandika okubeerayo n’okukolerayo nga baze akyali mulamu nga tamulinaako buzibu era yatuuka kufa ng’akimanyi tewakyali wuwe.N’abaana bange, wadde muggya wange eyali abazaala yafa nabo ekituufu bakimanyi nti, kitaabwe ettaka baali baalimuggyako ne baliwa mulamu Yusufu Bazannye.
Nze Ruth Namuyiga Ssempebwa ng’abalenzi abakaayanira ekibanja baana ba baze kati omugenzi Charles Ssempebwa nga ne nnyaabwe mugenzi.
Kye mmanyi ekibanja ekyo Ssezaala wange omuto Erinest Ssempebwa Ssebalijja yasooka kukiwa baze era ne mbeera nga nnimirayo emmere.
Wabula Ssezaala bwe yafuna abaali bamusumbuwa waggulu eyo nga n’ensonga bazitutte mu kkooti, y’ajja n’asaba baze ettaka alimuddize asooke amalirize ensonga ze baali bagugulana nazo ng’amusuubizza okumufunira awantu awalala amuweewo era nze ne ndekeraawo okulimirayo.
Eby’embi eyalina okumuwa waayita akabanga katono nga tannamuwa n’afa, naye we yafiira ng’awaddewo mulamu wange Yusufu Bazannye nga Ssezaala amuyiiriddewo n’omusenyu kw’aba atandikira okuzimba.
Era yatandika okubeerayo n’okukolerayo nga baze akyali mulamu nga tamulinaako buzibu era yatuuka kufa ng’akimanyi tewakyali wuwe.
N’abaana bange, wadde muggya wange eyali abazaala yafa nabo ekituufu bakimanyi nti, kitaabwe ettaka baali baalimuggyako ne baliwa mulamu Yusufu Bazannye.
Nze David Mutebi, Ssentebe wa Namakonkome Cell: Kye mmanyi ku nsonga ezo kiri nti, Bazannye naye mutabani wa bannannyini ttaka ku kitundu kino. Era kitaawe omuto Ssebalijja Ssempebwa ye yali nnannyini ttaka lino lyonna naffe kwetuli n’afa, naye yaleka Bazannye amuwadde ekibanja ekyo.
Yagabanga bugabi era n’ono ye yamuwa, ekirungi nze nvunaanyizibwa ku by’ettaka mu kitundu kino nga n’obusuulu abantu babusasula wano, era ekibanja Bazannye kw’ali lirye. Tulina ekizibu kya babbulooka era kye mmanyi be bali mu kuwabya abaana abo okukaayanira ebitali byabwe.
Nnasazeewo οkufuna olunaku mpite enjuyi zombi ensonga tuzigonjoole ziggwe.
Nze Joyce Ssekirabi era baze ye mugenzi George William Ssekirabi yali muganda wa mulamu wange kati omugenzi Erinest Ssempebwa. Baze ye yali azaala Charles Ssempebwa taata w’abazzukulu abafuuse ensonga.
Baze mu bulamu yampa ekibanja kyange e Sasaasa- Buwambo nga gye nnimira era ne bwe yafa ne nsigalayo. Wabula ebbanga nga lyetoolodde, mbeera ndi wano ng’amawulire gantuukako nti, emmere mu kibanja kyange esaayiddwa abazzukulu ne binsobera. We baasaawa waayitawo ebbanga ttono ne batundawo.
Naye kati ensonga eri mu ddiiro awantu we bakaayanira ekibanja kyaweebwa Yusufu Bazannye. Bwe baatandika okumutawaanya, yajja n’ambuuliramu nti, bazzukulu bo kati ate baagala wange, naye kye baagala kyatulema okumanya. |
Ensonga tugenda kutuula tuzigonjoole - Ssentebe Mutebi | Nze David Mutebi, Ssentebe wa Namakonkome Cell: Kye mmanyi ku nsonga ezo kiri nti, Bazannye naye mutabani wa bannannyini ttaka ku kitundu kino. Era kitaawe omuto Ssebalijja Ssempebwa ye yali nnannyini ttaka lino lyonna naffe kwetuli n’afa, naye yaleka Bazannye amuwadde ekibanja ekyo.Yagabanga bugabi era n’ono ye yamuwa, ekirungi nze nvunaanyizibwa ku by’ettaka mu kitundu kino nga n’obusuulu abantu babusasula wano, era ekibanja Bazannye kw’ali lirye. Tulina ekizibu kya babbulooka era kye mmanyi be bali mu kuwabya abaana abo okukaayanira ebitali byabwe.Nnasazeewo οkufuna olunaku mpite enjuyi zombi ensonga tuzigonjoole ziggwe.
Nze Ruth Namuyiga Ssempebwa ng’abalenzi abakaayanira ekibanja baana ba baze kati omugenzi Charles Ssempebwa nga ne nnyaabwe mugenzi.
Kye mmanyi ekibanja ekyo Ssezaala wange omuto Erinest Ssempebwa Ssebalijja yasooka kukiwa baze era ne mbeera nga nnimirayo emmere.
Wabula Ssezaala bwe yafuna abaali bamusumbuwa waggulu eyo nga n’ensonga bazitutte mu kkooti, y’ajja n’asaba baze ettaka alimuddize asooke amalirize ensonga ze baali bagugulana nazo ng’amusuubizza okumufunira awantu awalala amuweewo era nze ne ndekeraawo okulimirayo.
Eby’embi eyalina okumuwa waayita akabanga katono nga tannamuwa n’afa, naye we yafiira ng’awaddewo mulamu wange Yusufu Bazannye nga Ssezaala amuyiiriddewo n’omusenyu kw’aba atandikira okuzimba.
Era yatandika okubeerayo n’okukolerayo nga baze akyali mulamu nga tamulinaako buzibu era yatuuka kufa ng’akimanyi tewakyali wuwe.
N’abaana bange, wadde muggya wange eyali abazaala yafa nabo ekituufu bakimanyi nti, kitaabwe ettaka baali baalimuggyako ne baliwa mulamu Yusufu Bazannye.
Nze David Mutebi, Ssentebe wa Namakonkome Cell: Kye mmanyi ku nsonga ezo kiri nti, Bazannye naye mutabani wa bannannyini ttaka ku kitundu kino. Era kitaawe omuto Ssebalijja Ssempebwa ye yali nnannyini ttaka lino lyonna naffe kwetuli n’afa, naye yaleka Bazannye amuwadde ekibanja ekyo.
Yagabanga bugabi era n’ono ye yamuwa, ekirungi nze nvunaanyizibwa ku by’ettaka mu kitundu kino nga n’obusuulu abantu babusasula wano, era ekibanja Bazannye kw’ali lirye. Tulina ekizibu kya babbulooka era kye mmanyi be bali mu kuwabya abaana abo okukaayanira ebitali byabwe.
Nnasazeewo οkufuna olunaku mpite enjuyi zombi ensonga tuzigonjoole ziggwe.
Omu baana abaagala Ookutwala ettaka lya kitaabwe, George Ssekirabi, ku ssimu yagambye nti, “Oyo taata Yusufu Bazannye by’aliko asaaga ne bw’anaagenda wa ffe kye tuliko tukimanyi.
Nze mu buto, ku ttaka eryo kwe nnalimiranga kati jjajja n’agamba muzeeyi waffe nti, agenda kumuwa ekitundu ekirala mu Buwambo amuzimbiremu ennyumba, naye yali tannakikola n’alwala ne bamutwala ku ‘oxygen’ n’afa, nga kati ne kitange mugenzi. Ekitegeezza ekibanja kyasigala kyaffe wadde jjajja yali yakimuggyako.
Ffe kye twagala taata Bazannye ky’aba akola, akwate ekitundu ekimu ku kibanja ky’alina akituwe awo tumuveeko era ensonga ziri mu State House zitunulwamu.” |
Omu ku baana abaagala ettaka ayogedde | Omu baana abaagala Ookutwala ettaka lya kitaabwe, George Ssekirabi, ku ssimu yagambye nti, “Oyo taata Yusufu Bazannye by’aliko asaaga ne bw’anaagenda wa ffe kye tuliko tukimanyi.Nze mu buto, ku ttaka eryo kwe nnalimiranga kati jjajja n’agamba muzeeyi waffe nti, agenda kumuwa ekitundu ekirala mu Buwambo amuzimbiremu ennyumba, naye yali tannakikola n’alwala ne bamutwala ku ‘oxygen’ n’afa, nga kati ne kitange mugenzi. Ekitegeezza ekibanja kyasigala kyaffe wadde jjajja yali yakimuggyako.Ffe kye twagala taata Bazannye ky’aba akola, akwate ekitundu ekimu ku kibanja ky’alina akituwe awo tumuveeko era ensonga ziri mu State House zitunulwamu.”
EKISAAWE ky’essomero lya Old Kampala kisuubirwa okubooga abawagizi b’omupiira nga beerabira ku baaliko emmunyeenye mu kucanga akapiira mu gye 70, 80 ne 90.
Abaaguzannyako bano abeegattira mu kibiina kyabwe ekya Former Footballers Initiative (FFI) bategese entujjo leero (Lwamukaaga) mwe bagenda okuggulirawo ekibiina ky’obwegassi n’okusomesa abazannyi abaliwo kati engeri gye bayinza okwetegekeramu ebiseera by’omu maaso baleme kubonaabona.
Oluvannyuma ttiimu ez’enjawulo era mu myaka gino baakuzannya omupiira okusanyusa abawagizi n’okubalaga nti bakyasobola.
Ezimu ku ttiimu ezigenda okuzannya kuliko; Express, Nytil, Coffee, Bel, Nsambya, Uganda Airlines, Nile Breweries, State House, Spear Motors, Lint Marketing Board, Bank of Uganda n’endala nnyingi.
Ssentebe w’ekibiina kino, paasita Paul Musisi yagambye nti enteekateeka zonna ziri bulungi era emiryango giggulwawo ssaawa 2:00 ez’oku makya ng’okuyingira kwa bwereere.
Yannyonnyodde nti waliyo n’abayimbi abagenda okusanyusa abantu nga Ziza Bafana y’omu ku bagenda okubeera ku siteegi.
“Tusuubira abantu bangi kuba kibadde tekibangawo abaaguzannyako okukung’aana olunaku lulamba. Tutegese ekintu kino nga buli muntu agenda kuvaawo ng’afunyeemu kuba tuli kyakulabirako eri eggwanga”, Musisi bwe yategeezezza Yasuubiza nti ebyokwerinda biri gguluggulu kuba baakwataganye n’ebitongole by’ebyokwerinda ebimala.
Yagasseeko nti wagenda kubaawo ebyokulya n’okunywa eri buli muntu kuba bakitegekedde ebbanga ddene.
Ow’ebyamawulire mu kibiina kino, Saul Kizito agamba nti abantu bangi baagala nnyo omupiira gwa Uganda kuba gunyuma kyokka baali baagwetamwa olw’embeera y’abaaguzannyako eteeyagaza.
“Tugenda kulwana okulaba ng’abantu baddamu okwagala omupiira nga bwe gwali mu biseera byaffe n’abaguzannya bagweyagaliremu kuba gwafuuka mulimu omuntu mw’asobola okuggya obugagga”, Saul bwe yategeezezza.
Abaaguzannyako bano bamaze ekiseera nga batendekebwa mu bisaawe ebyenjawulo kyokka abamu babadde ku MUBS e Nakawa.
Abamu ku bali mu ttiimu ezenjawulo kuliko; John Ntensibe, Vincent Ssemanobe, Godfrey Nyola, Isaac ‘Iron Man’ Nkaada, Issa Sekatawa, Kennedy Lubogo ba Express ate Polly Ouma (Simba), Saul Kizito (Nile Breweries), Edward Nsubuga (Diary ne Nsambya), Obua Ssenyondo, Obadia Semakula (Coffee), Jimmy Ssekandi (City Cubs, Coffee, Nile, UCB, Nsambya ne Express, Michael Kiwanuka Nsejjere (Express, Nsambya ne Coffee), Muhammad Matovu (Coffee, Villa, Bank of Uganda ne Spears).
Abalala ye; Paul Ssali (Simba ne KCC), Robert Mawejje (Nsambya), Davis Kamoga, Abbey Nasur (Prisons), David Mugerwa (UCB, Maroons ne Tobacco). James Omba ne Simon Omba, Jamir Kasirye, Bright Dhaira, Isaac Ngobya n’abalala bangi.
Ouma yagambye nti bannamupiira tebasaanidde kubula ku mukolo guno kuba bagenda kugufunamu nnyo.
“Buli kimu nakikola mu mupiira era sirina kye simanyi, bwe njogera ekintu mbeerako n’obukakafu era njagala abazannyi baffe bafune omukisa guno okutegeera engeri gye balina okweggya mu buli kizibu n’okufuna mu bitone byabwe,” Ouma bwe yategeezezza.
Sekatawa eyakazibwako erya ‘Gloden Boy’ agamba nti yeesunze okuddamu okulaba ku bazannyi banne baludde okulaba kuba bingi bye balina okwejjukanya oluvannyuma lw’emyaka emingi nga tebalabagana.
“Omukolo guno gugenda kutuyamba nnyo okuwejjukanya naye n’abazannyi abaliwo kati basaanidde okubeerawo kuba bingi bye tuyiseemu ebitali birungi bibatuukeko nga tebabimanyi.
Tusobola okubabuulirira ne babyewala kuba kati omupiira gwa njawulo nnyo ku biseera byaffe”, Sekatawa bw’agamba. Ebikujjuko bino biwagiddwa kkampuni ya Vision Group efulumya ne Bukedde.
Nze David Mutebi, Ssentebe wa Namakonkome Cell: Kye mmanyi ku nsonga ezo kiri nti, Bazannye naye mutabani wa bannannyini ttaka ku kitundu kino. Era kitaawe omuto Ssebalijja Ssempebwa ye yali nnannyini ttaka lino lyonna naffe kwetuli n’afa, naye yaleka Bazannye amuwadde ekibanja ekyo.
Yagabanga bugabi era n’ono ye yamuwa, ekirungi nze nvunaanyizibwa ku by’ettaka mu kitundu kino nga n’obusuulu abantu babusasula wano, era ekibanja Bazannye kw’ali lirye. Tulina ekizibu kya babbulooka era kye mmanyi be bali mu kuwabya abaana abo okukaayanira ebitali byabwe.
Nnasazeewo οkufuna olunaku mpite enjuyi zombi ensonga tuzigonjoole ziggwe.
Omu baana abaagala Ookutwala ettaka lya kitaabwe, George Ssekirabi, ku ssimu yagambye nti, “Oyo taata Yusufu Bazannye by’aliko asaaga ne bw’anaagenda wa ffe kye tuliko tukimanyi.
Nze mu buto, ku ttaka eryo kwe nnalimiranga kati jjajja n’agamba muzeeyi waffe nti, agenda kumuwa ekitundu ekirala mu Buwambo amuzimbiremu ennyumba, naye yali tannakikola n’alwala ne bamutwala ku ‘oxygen’ n’afa, nga kati ne kitange mugenzi. Ekitegeezza ekibanja kyasigala kyaffe wadde jjajja yali yakimuggyako.
Ffe kye twagala taata Bazannye ky’aba akola, akwate ekitundu ekimu ku kibanja ky’alina akituwe awo tumuveeko era ensonga ziri mu State House zitunulwamu.” |
Abaaguzannyako basisinkanye | EKISAAWE ky’essomero lya Old Kampala kisuubirwa okubooga abawagizi b’omupiira nga beerabira ku baaliko emmunyeenye mu kucanga akapiira mu gye 70, 80 ne 90.Abaaguzannyako bano abeegattira mu kibiina kyabwe ekya Former Footballers Initiative (FFI) bategese entujjo leero (Lwamukaaga) mwe bagenda okuggulirawo ekibiina ky’obwegassi n’okusomesa abazannyi abaliwo kati engeri gye bayinza okwetegekeramu ebiseera by’omu maaso baleme kubonaabona.Oluvannyuma ttiimu ez’enjawulo era mu myaka gino baakuzannya omupiira okusanyusa abawagizi n’okubalaga nti bakyasobola.Ezimu ku ttiimu ezigenda okuzannya kuliko; Express, Nytil, Coffee, Bel, Nsambya, Uganda Airlines, Nile Breweries, State House, Spear Motors, Lint Marketing Board, Bank of Uganda n’endala nnyingi.Ssentebe w’ekibiina kino, paasita Paul Musisi yagambye nti enteekateeka zonna ziri bulungi era emiryango giggulwawo ssaawa 2:00 ez’oku makya ng’okuyingira kwa bwereere.Yannyonnyodde nti waliyo n’abayimbi abagenda okusanyusa abantu nga Ziza Bafana y’omu ku bagenda okubeera ku siteegi.“Tusuubira abantu bangi kuba kibadde tekibangawo abaaguzannyako okukung’aana olunaku lulamba. Tutegese ekintu kino nga buli muntu agenda kuvaawo ng’afunyeemu kuba tuli kyakulabirako eri eggwanga”, Musisi bwe yategeezezza Yasuubiza nti ebyokwerinda biri gguluggulu kuba baakwataganye n’ebitongole by’ebyokwerinda ebimala.Yagasseeko nti wagenda kubaawo ebyokulya n’okunywa eri buli muntu kuba bakitegekedde ebbanga ddene.Ow’ebyamawulire mu kibiina kino, Saul Kizito agamba nti abantu bangi baagala nnyo omupiira gwa Uganda kuba gunyuma kyokka baali baagwetamwa olw’embeera y’abaaguzannyako eteeyagaza.“Tugenda kulwana okulaba ng’abantu baddamu okwagala omupiira nga bwe gwali mu biseera byaffe n’abaguzannya bagweyagaliremu kuba gwafuuka mulimu omuntu mw’asobola okuggya obugagga”, Saul bwe yategeezezza.Abaaguzannyako bano bamaze ekiseera nga batendekebwa mu bisaawe ebyenjawulo kyokka abamu babadde ku MUBS e Nakawa.Abamu ku bali mu ttiimu ezenjawulo kuliko; John Ntensibe, Vincent Ssemanobe, Godfrey Nyola, Isaac ‘Iron Man’ Nkaada, Issa Sekatawa, Kennedy Lubogo ba Express ate Polly Ouma (Simba), Saul Kizito (Nile Breweries), Edward Nsubuga (Diary ne Nsambya), Obua Ssenyondo, Obadia Semakula (Coffee), Jimmy Ssekandi (City Cubs, Coffee, Nile, UCB, Nsambya ne Express, Michael Kiwanuka Nsejjere (Express, Nsambya ne Coffee), Muhammad Matovu (Coffee, Villa, Bank of Uganda ne Spears).Abalala ye; Paul Ssali (Simba ne KCC), Robert Mawejje (Nsambya), Davis Kamoga, Abbey Nasur (Prisons), David Mugerwa (UCB, Maroons ne Tobacco). James Omba ne Simon Omba, Jamir Kasirye, Bright Dhaira, Isaac Ngobya n’abalala bangi.Ouma yagambye nti bannamupiira tebasaanidde kubula ku mukolo guno kuba bagenda kugufunamu nnyo.“Buli kimu nakikola mu mupiira era sirina kye simanyi, bwe njogera ekintu mbeerako n’obukakafu era njagala abazannyi baffe bafune omukisa guno okutegeera engeri gye balina okweggya mu buli kizibu n’okufuna mu bitone byabwe,” Ouma bwe yategeezezza.Sekatawa eyakazibwako erya ‘Gloden Boy’ agamba nti yeesunze okuddamu okulaba ku bazannyi banne baludde okulaba kuba bingi bye balina okwejjukanya oluvannyuma lw’emyaka emingi nga tebalabagana.“Omukolo guno gugenda kutuyamba nnyo okuwejjukanya naye n’abazannyi abaliwo kati basaanidde okubeerawo kuba bingi bye tuyiseemu ebitali birungi bibatuukeko nga tebabimanyi.Tusobola okubabuulirira ne babyewala kuba kati omupiira gwa njawulo nnyo ku biseera byaffe”, Sekatawa bw’agamba. Ebikujjuko bino biwagiddwa kkampuni ya Vision Group efulumya ne Bukedde.
EKISAAWE ky’essomero lya Old Kampala kisuubirwa okubooga abawagizi b’omupiira nga beerabira ku baaliko emmunyeenye mu kucanga akapiira mu gye 70, 80 ne 90.
Abaaguzannyako bano abeegattira mu kibiina kyabwe ekya Former Footballers Initiative (FFI) bategese entujjo leero (Lwamukaaga) mwe bagenda okuggulirawo ekibiina ky’obwegassi n’okusomesa abazannyi abaliwo kati engeri gye bayinza okwetegekeramu ebiseera by’omu maaso baleme kubonaabona.
Oluvannyuma ttiimu ez’enjawulo era mu myaka gino baakuzannya omupiira okusanyusa abawagizi n’okubalaga nti bakyasobola.
Ezimu ku ttiimu ezigenda okuzannya kuliko; Express, Nytil, Coffee, Bel, Nsambya, Uganda Airlines, Nile Breweries, State House, Spear Motors, Lint Marketing Board, Bank of Uganda n’endala nnyingi.
Ssentebe w’ekibiina kino, paasita Paul Musisi yagambye nti enteekateeka zonna ziri bulungi era emiryango giggulwawo ssaawa 2:00 ez’oku makya ng’okuyingira kwa bwereere.
Yannyonnyodde nti waliyo n’abayimbi abagenda okusanyusa abantu nga Ziza Bafana y’omu ku bagenda okubeera ku siteegi.
“Tusuubira abantu bangi kuba kibadde tekibangawo abaaguzannyako okukung’aana olunaku lulamba. Tutegese ekintu kino nga buli muntu agenda kuvaawo ng’afunyeemu kuba tuli kyakulabirako eri eggwanga”, Musisi bwe yategeezezza Yasuubiza nti ebyokwerinda biri gguluggulu kuba baakwataganye n’ebitongole by’ebyokwerinda ebimala.
Yagasseeko nti wagenda kubaawo ebyokulya n’okunywa eri buli muntu kuba bakitegekedde ebbanga ddene.
Ow’ebyamawulire mu kibiina kino, Saul Kizito agamba nti abantu bangi baagala nnyo omupiira gwa Uganda kuba gunyuma kyokka baali baagwetamwa olw’embeera y’abaaguzannyako eteeyagaza.
“Tugenda kulwana okulaba ng’abantu baddamu okwagala omupiira nga bwe gwali mu biseera byaffe n’abaguzannya bagweyagaliremu kuba gwafuuka mulimu omuntu mw’asobola okuggya obugagga”, Saul bwe yategeezezza.
Abaaguzannyako bano bamaze ekiseera nga batendekebwa mu bisaawe ebyenjawulo kyokka abamu babadde ku MUBS e Nakawa.
Abamu ku bali mu ttiimu ezenjawulo kuliko; John Ntensibe, Vincent Ssemanobe, Godfrey Nyola, Isaac ‘Iron Man’ Nkaada, Issa Sekatawa, Kennedy Lubogo ba Express ate Polly Ouma (Simba), Saul Kizito (Nile Breweries), Edward Nsubuga (Diary ne Nsambya), Obua Ssenyondo, Obadia Semakula (Coffee), Jimmy Ssekandi (City Cubs, Coffee, Nile, UCB, Nsambya ne Express, Michael Kiwanuka Nsejjere (Express, Nsambya ne Coffee), Muhammad Matovu (Coffee, Villa, Bank of Uganda ne Spears).
Abalala ye; Paul Ssali (Simba ne KCC), Robert Mawejje (Nsambya), Davis Kamoga, Abbey Nasur (Prisons), David Mugerwa (UCB, Maroons ne Tobacco). James Omba ne Simon Omba, Jamir Kasirye, Bright Dhaira, Isaac Ngobya n’abalala bangi.
Ouma yagambye nti bannamupiira tebasaanidde kubula ku mukolo guno kuba bagenda kugufunamu nnyo.
“Buli kimu nakikola mu mupiira era sirina kye simanyi, bwe njogera ekintu mbeerako n’obukakafu era njagala abazannyi baffe bafune omukisa guno okutegeera engeri gye balina okweggya mu buli kizibu n’okufuna mu bitone byabwe,” Ouma bwe yategeezezza.
Sekatawa eyakazibwako erya ‘Gloden Boy’ agamba nti yeesunze okuddamu okulaba ku bazannyi banne baludde okulaba kuba bingi bye balina okwejjukanya oluvannyuma lw’emyaka emingi nga tebalabagana.
“Omukolo guno gugenda kutuyamba nnyo okuwejjukanya naye n’abazannyi abaliwo kati basaanidde okubeerawo kuba bingi bye tuyiseemu ebitali birungi bibatuukeko nga tebabimanyi.
Tusobola okubabuulirira ne babyewala kuba kati omupiira gwa njawulo nnyo ku biseera byaffe”, Sekatawa bw’agamba. Ebikujjuko bino biwagiddwa kkampuni ya Vision Group efulumya ne Bukedde.
Ronnie Ssembatya Bukerere: Uganda yeetaaga ekoleyo ekijjukizo ky’abaaguzannyako bano kuba baagitunda mu mawanga amalala.
Elizabeth Asiimwe, Makindye: Bannayuganda beeyiwe ku Old Kampala kuba y’engeri egenda okulaga abaaguzannyako nti baamugaso eri eggwanga.
Isaac Kaweesi ow’e Nsambya: Abazannyi abo abasinga ssaabalabako kyokka buli gwe nsomako nneetaaga okumulabako era kye kintwala ku Old Kampala.
Lawrence Ssekyanzi: Gavumenti ekwatireko abaagusambako kuba tebakyasobola kwekolerera. Si buli muntu akoze nti bamukwatirako kyokka bano ba njawulo.
Omu baana abaagala Ookutwala ettaka lya kitaabwe, George Ssekirabi, ku ssimu yagambye nti, “Oyo taata Yusufu Bazannye by’aliko asaaga ne bw’anaagenda wa ffe kye tuliko tukimanyi.
Nze mu buto, ku ttaka eryo kwe nnalimiranga kati jjajja n’agamba muzeeyi waffe nti, agenda kumuwa ekitundu ekirala mu Buwambo amuzimbiremu ennyumba, naye yali tannakikola n’alwala ne bamutwala ku ‘oxygen’ n’afa, nga kati ne kitange mugenzi. Ekitegeezza ekibanja kyasigala kyaffe wadde jjajja yali yakimuggyako.
Ffe kye twagala taata Bazannye ky’aba akola, akwate ekitundu ekimu ku kibanja ky’alina akituwe awo tumuveeko era ensonga ziri mu State House zitunulwamu.” |
Abantu kye bagamba | Ronnie Ssembatya Bukerere: Uganda yeetaaga ekoleyo ekijjukizo ky’abaaguzannyako bano kuba baagitunda mu mawanga amalala.Elizabeth Asiimwe, Makindye: Bannayuganda beeyiwe ku Old Kampala kuba y’engeri egenda okulaga abaaguzannyako nti baamugaso eri eggwanga.Isaac Kaweesi ow’e Nsambya: Abazannyi abo abasinga ssaabalabako kyokka buli gwe nsomako nneetaaga okumulabako era kye kintwala ku Old Kampala.Lawrence Ssekyanzi: Gavumenti ekwatireko abaagusambako kuba tebakyasobola kwekolerera. Si buli muntu akoze nti bamukwatirako kyokka bano ba njawulo.
EKISAAWE ky’essomero lya Old Kampala kisuubirwa okubooga abawagizi b’omupiira nga beerabira ku baaliko emmunyeenye mu kucanga akapiira mu gye 70, 80 ne 90.
Abaaguzannyako bano abeegattira mu kibiina kyabwe ekya Former Footballers Initiative (FFI) bategese entujjo leero (Lwamukaaga) mwe bagenda okuggulirawo ekibiina ky’obwegassi n’okusomesa abazannyi abaliwo kati engeri gye bayinza okwetegekeramu ebiseera by’omu maaso baleme kubonaabona.
Oluvannyuma ttiimu ez’enjawulo era mu myaka gino baakuzannya omupiira okusanyusa abawagizi n’okubalaga nti bakyasobola.
Ezimu ku ttiimu ezigenda okuzannya kuliko; Express, Nytil, Coffee, Bel, Nsambya, Uganda Airlines, Nile Breweries, State House, Spear Motors, Lint Marketing Board, Bank of Uganda n’endala nnyingi.
Ssentebe w’ekibiina kino, paasita Paul Musisi yagambye nti enteekateeka zonna ziri bulungi era emiryango giggulwawo ssaawa 2:00 ez’oku makya ng’okuyingira kwa bwereere.
Yannyonnyodde nti waliyo n’abayimbi abagenda okusanyusa abantu nga Ziza Bafana y’omu ku bagenda okubeera ku siteegi.
“Tusuubira abantu bangi kuba kibadde tekibangawo abaaguzannyako okukung’aana olunaku lulamba. Tutegese ekintu kino nga buli muntu agenda kuvaawo ng’afunyeemu kuba tuli kyakulabirako eri eggwanga”, Musisi bwe yategeezezza Yasuubiza nti ebyokwerinda biri gguluggulu kuba baakwataganye n’ebitongole by’ebyokwerinda ebimala.
Yagasseeko nti wagenda kubaawo ebyokulya n’okunywa eri buli muntu kuba bakitegekedde ebbanga ddene.
Ow’ebyamawulire mu kibiina kino, Saul Kizito agamba nti abantu bangi baagala nnyo omupiira gwa Uganda kuba gunyuma kyokka baali baagwetamwa olw’embeera y’abaaguzannyako eteeyagaza.
“Tugenda kulwana okulaba ng’abantu baddamu okwagala omupiira nga bwe gwali mu biseera byaffe n’abaguzannya bagweyagaliremu kuba gwafuuka mulimu omuntu mw’asobola okuggya obugagga”, Saul bwe yategeezezza.
Abaaguzannyako bano bamaze ekiseera nga batendekebwa mu bisaawe ebyenjawulo kyokka abamu babadde ku MUBS e Nakawa.
Abamu ku bali mu ttiimu ezenjawulo kuliko; John Ntensibe, Vincent Ssemanobe, Godfrey Nyola, Isaac ‘Iron Man’ Nkaada, Issa Sekatawa, Kennedy Lubogo ba Express ate Polly Ouma (Simba), Saul Kizito (Nile Breweries), Edward Nsubuga (Diary ne Nsambya), Obua Ssenyondo, Obadia Semakula (Coffee), Jimmy Ssekandi (City Cubs, Coffee, Nile, UCB, Nsambya ne Express, Michael Kiwanuka Nsejjere (Express, Nsambya ne Coffee), Muhammad Matovu (Coffee, Villa, Bank of Uganda ne Spears).
Abalala ye; Paul Ssali (Simba ne KCC), Robert Mawejje (Nsambya), Davis Kamoga, Abbey Nasur (Prisons), David Mugerwa (UCB, Maroons ne Tobacco). James Omba ne Simon Omba, Jamir Kasirye, Bright Dhaira, Isaac Ngobya n’abalala bangi.
Ouma yagambye nti bannamupiira tebasaanidde kubula ku mukolo guno kuba bagenda kugufunamu nnyo.
“Buli kimu nakikola mu mupiira era sirina kye simanyi, bwe njogera ekintu mbeerako n’obukakafu era njagala abazannyi baffe bafune omukisa guno okutegeera engeri gye balina okweggya mu buli kizibu n’okufuna mu bitone byabwe,” Ouma bwe yategeezezza.
Sekatawa eyakazibwako erya ‘Gloden Boy’ agamba nti yeesunze okuddamu okulaba ku bazannyi banne baludde okulaba kuba bingi bye balina okwejjukanya oluvannyuma lw’emyaka emingi nga tebalabagana.
“Omukolo guno gugenda kutuyamba nnyo okuwejjukanya naye n’abazannyi abaliwo kati basaanidde okubeerawo kuba bingi bye tuyiseemu ebitali birungi bibatuukeko nga tebabimanyi.
Tusobola okubabuulirira ne babyewala kuba kati omupiira gwa njawulo nnyo ku biseera byaffe”, Sekatawa bw’agamba. Ebikujjuko bino biwagiddwa kkampuni ya Vision Group efulumya ne Bukedde.
Ronnie Ssembatya Bukerere: Uganda yeetaaga ekoleyo ekijjukizo ky’abaaguzannyako bano kuba baagitunda mu mawanga amalala.
Elizabeth Asiimwe, Makindye: Bannayuganda beeyiwe ku Old Kampala kuba y’engeri egenda okulaga abaaguzannyako nti baamugaso eri eggwanga.
Isaac Kaweesi ow’e Nsambya: Abazannyi abo abasinga ssaabalabako kyokka buli gwe nsomako nneetaaga okumulabako era kye kintwala ku Old Kampala.
Lawrence Ssekyanzi: Gavumenti ekwatireko abaagusambako kuba tebakyasobola kwekolerera. Si buli muntu akoze nti bamukwatirako kyokka bano ba njawulo.
EXPRESS FC egudde mu ssente oluvannyuma lw’ekibiina ekitwala omupiira mu nsi yonna ekya FIFA okulagira El-Merreikh ey’e Sudan okugiwa doola 25,000 eza Uganda obukadde 95.
Kiddiridde El- Merreikh okugaana okusasula Express ng’eguze Eric Kambale ate n’emusalako.
Kambale kati ali mu Vipers, yagulwa El- Merreikh ku ntandikwa ya sizoni ewedde ng’ava mu Express ku ssente ezigambibwa okuba doola 45000 eza Uganda obukadde 166 n’esasulako doola 20,000/- eza Uganda obukadde 74. Waasigalayo doola 20,000 kyokka FIFA yabongeddeko okubasasuza doola 5,000 ez’omusango. |
Express egudde mu ssente | EXPRESS FC egudde mu ssente oluvannyuma lw’ekibiina ekitwala omupiira mu nsi yonna ekya FIFA okulagira El-Merreikh ey’e Sudan okugiwa doola 25,000 eza Uganda obukadde 95.Kiddiridde El- Merreikh okugaana okusasula Express ng’eguze Eric Kambale ate n’emusalako.Kambale kati ali mu Vipers, yagulwa El- Merreikh ku ntandikwa ya sizoni ewedde ng’ava mu Express ku ssente ezigambibwa okuba doola 45000 eza Uganda obukadde 166 n’esasulako doola 20,000/- eza Uganda obukadde 74. Waasigalayo doola 20,000 kyokka FIFA yabongeddeko okubasasuza doola 5,000 ez’omusango.
SC Villa 2-0 Busoga
Bright Stars 3-1 Arua Hill
Lwakubiri, December 5;
Bright Stars - SC Villa
Lwakutaano, December 8;
Express - SC Villa
OBUWANGUZI bwe baafunye ku Busoga United gye baanyize eddakiika zonna 90, bubugumizza abawagizi ba SC Villa ne bawaga nti, Express nayo ejja kulugwamu."
Mu mupiira gwa liigi ogwazannyiddwa e Wankulukuku ku Lwokuna, Villa yakubye Busoga (2-0) n'erinnya ebifo bina okuva mu ky'e 10 n'edda mu kyomukaaga.
Ronald Sekiganda ne Umar Lutalo, eyasoose okulemwa peneti, be baateebye Busoga, eyabadde yeewulira eryanyi olw'okukuba KCCA FC (2-1) mu gwe yabadde esembye okuzannya.
Ekisenge kya Busoga ekyaduumiddwa Isaac Isinde, kyabadde mu kaseera akazibu omupiira gwonna ate ggoolokipa wa Villa, Norman Angufidru n'aba ku kaweweevu nga teyakubiddwaayo nnyanda etiisa.
Villa, etendekebwa Dusan Stojanovic, yeeraze nti ekyabulamu abateebi aboogi ng'emikisa mingi gye yafunye wabula Charles Lwanga 'Neymar' ne Hakim Kiwanuka baagitemeddeko ettaka.
Nga guwedde, eyabadde ku kizindaalo, Sultan Hakim yasomedde abawagizi emipiira egiddako nti, "Tukyalira Soltilo Bright Stars e Kavumba ku Lwokubiri, ku Lwokutaano tuttunke ne baggya baffe aba Express, olwo tukyaze Gadaffi ne KCCA. Temulekerera ttiimu emipiira mikambwe."
Abawagizi kwe kuddamu nti, "Ku mutindo guno, tewali gwe tutya. Eyo Express ekuba baddiifiri ejja kulugwamu."
Ronnie Ssembatya Bukerere: Uganda yeetaaga ekoleyo ekijjukizo ky’abaaguzannyako bano kuba baagitunda mu mawanga amalala.
Elizabeth Asiimwe, Makindye: Bannayuganda beeyiwe ku Old Kampala kuba y’engeri egenda okulaga abaaguzannyako nti baamugaso eri eggwanga.
Isaac Kaweesi ow’e Nsambya: Abazannyi abo abasinga ssaabalabako kyokka buli gwe nsomako nneetaaga okumulabako era kye kintwala ku Old Kampala.
Lawrence Ssekyanzi: Gavumenti ekwatireko abaagusambako kuba tebakyasobola kwekolerera. Si buli muntu akoze nti bamukwatirako kyokka bano ba njawulo.
EXPRESS FC egudde mu ssente oluvannyuma lw’ekibiina ekitwala omupiira mu nsi yonna ekya FIFA okulagira El-Merreikh ey’e Sudan okugiwa doola 25,000 eza Uganda obukadde 95.
Kiddiridde El- Merreikh okugaana okusasula Express ng’eguze Eric Kambale ate n’emusalako.
Kambale kati ali mu Vipers, yagulwa El- Merreikh ku ntandikwa ya sizoni ewedde ng’ava mu Express ku ssente ezigambibwa okuba doola 45000 eza Uganda obukadde 166 n’esasulako doola 20,000/- eza Uganda obukadde 74. Waasigalayo doola 20,000 kyokka FIFA yabongeddeko okubasasuza doola 5,000 ez’omusango. |
Kati Express ejje - Aba Villa | SC Villa 2-0 Busoga Bright Stars 3-1 Arua Hill Lwakubiri, December 5; Bright Stars - SC Villa Lwakutaano, December 8; Express - SC Villa OBUWANGUZI bwe baafunye ku Busoga United gye baanyize eddakiika zonna 90, bubugumizza abawagizi ba SC Villa ne bawaga nti, Express nayo ejja kulugwamu."Mu mupiira gwa liigi ogwazannyiddwa e Wankulukuku ku Lwokuna, Villa yakubye Busoga (2-0) n'erinnya ebifo bina okuva mu ky'e 10 n'edda mu kyomukaaga.Ronald Sekiganda ne Umar Lutalo, eyasoose okulemwa peneti, be baateebye Busoga, eyabadde yeewulira eryanyi olw'okukuba KCCA FC (2-1) mu gwe yabadde esembye okuzannya.Ekisenge kya Busoga ekyaduumiddwa Isaac Isinde, kyabadde mu kaseera akazibu omupiira gwonna ate ggoolokipa wa Villa, Norman Angufidru n'aba ku kaweweevu nga teyakubiddwaayo nnyanda etiisa.Villa, etendekebwa Dusan Stojanovic, yeeraze nti ekyabulamu abateebi aboogi ng'emikisa mingi gye yafunye wabula Charles Lwanga 'Neymar' ne Hakim Kiwanuka baagitemeddeko ettaka.Nga guwedde, eyabadde ku kizindaalo, Sultan Hakim yasomedde abawagizi emipiira egiddako nti, "Tukyalira Soltilo Bright Stars e Kavumba ku Lwokubiri, ku Lwokutaano tuttunke ne baggya baffe aba Express, olwo tukyaze Gadaffi ne KCCA. Temulekerera ttiimu emipiira mikambwe."Abawagizi kwe kuddamu nti, "Ku mutindo guno, tewali gwe tutya. Eyo Express ekuba baddiifiri ejja kulugwamu."
SC Villa 2-0 Busoga
Bright Stars 3-1 Arua Hill
Lwakubiri, December 5;
Bright Stars - SC Villa
Lwakutaano, December 8;
Express - SC Villa
OBUWANGUZI bwe baafunye ku Busoga United gye baanyize eddakiika zonna 90, bubugumizza abawagizi ba SC Villa ne bawaga nti, Express nayo ejja kulugwamu."
Mu mupiira gwa liigi ogwazannyiddwa e Wankulukuku ku Lwokuna, Villa yakubye Busoga (2-0) n'erinnya ebifo bina okuva mu ky'e 10 n'edda mu kyomukaaga.
Ronald Sekiganda ne Umar Lutalo, eyasoose okulemwa peneti, be baateebye Busoga, eyabadde yeewulira eryanyi olw'okukuba KCCA FC (2-1) mu gwe yabadde esembye okuzannya.
Ekisenge kya Busoga ekyaduumiddwa Isaac Isinde, kyabadde mu kaseera akazibu omupiira gwonna ate ggoolokipa wa Villa, Norman Angufidru n'aba ku kaweweevu nga teyakubiddwaayo nnyanda etiisa.
Villa, etendekebwa Dusan Stojanovic, yeeraze nti ekyabulamu abateebi aboogi ng'emikisa mingi gye yafunye wabula Charles Lwanga 'Neymar' ne Hakim Kiwanuka baagitemeddeko ettaka.
Nga guwedde, eyabadde ku kizindaalo, Sultan Hakim yasomedde abawagizi emipiira egiddako nti, "Tukyalira Soltilo Bright Stars e Kavumba ku Lwokubiri, ku Lwokutaano tuttunke ne baggya baffe aba Express, olwo tukyaze Gadaffi ne KCCA. Temulekerera ttiimu emipiira mikambwe."
Abawagizi kwe kuddamu nti, "Ku mutindo guno, tewali gwe tutya. Eyo Express ekuba baddiifiri ejja kulugwamu."
OMUTENDESI Sadiq Ssempiji assuddewo omulimu gwa Jinja North United oluvannyuma lw'abawagizi okumuyeeya nti wa kibogwe.
Ssempiji, eyayingiza Mbarara City FC mu liigi ya babinywera sizoni ewedde, alemeddwa okusitula Jinja North ekivuddeko abawagizi baayo okwekyawa. Wansi we n'omumyuka we, Peter Mugabi, Jinja North ewangudde omupiira gumu gwokka (yakuba Onduparaka 2-0), n'ekola amaliri 5, ne bagikuba 4.
Akulira ebyemirimu mu ttiimu eno (CEO), Joseph Kagaba yakakasizza ekya Ssempiji okubaabulira. "Ssempiji tumusabira birungi byereere nga bwe tunoonya omutendesi anaatuyamba okuva mu bifo ebya wansi", bwe yagambye.
EXPRESS FC egudde mu ssente oluvannyuma lw’ekibiina ekitwala omupiira mu nsi yonna ekya FIFA okulagira El-Merreikh ey’e Sudan okugiwa doola 25,000 eza Uganda obukadde 95.
Kiddiridde El- Merreikh okugaana okusasula Express ng’eguze Eric Kambale ate n’emusalako.
Kambale kati ali mu Vipers, yagulwa El- Merreikh ku ntandikwa ya sizoni ewedde ng’ava mu Express ku ssente ezigambibwa okuba doola 45000 eza Uganda obukadde 166 n’esasulako doola 20,000/- eza Uganda obukadde 74. Waasigalayo doola 20,000 kyokka FIFA yabongeddeko okubasasuza doola 5,000 ez’omusango. |
Asuddewo Jinja North | OMUTENDESI Sadiq Ssempiji assuddewo omulimu gwa Jinja North United oluvannyuma lw'abawagizi okumuyeeya nti wa kibogwe.Ssempiji, eyayingiza Mbarara City FC mu liigi ya babinywera sizoni ewedde, alemeddwa okusitula Jinja North ekivuddeko abawagizi baayo okwekyawa. Wansi we n'omumyuka we, Peter Mugabi, Jinja North ewangudde omupiira gumu gwokka (yakuba Onduparaka 2-0), n'ekola amaliri 5, ne bagikuba 4.Akulira ebyemirimu mu ttiimu eno (CEO), Joseph Kagaba yakakasizza ekya Ssempiji okubaabulira. "Ssempiji tumusabira birungi byereere nga bwe tunoonya omutendesi anaatuyamba okuva mu bifo ebya wansi", bwe yagambye.
SC Villa 2-0 Busoga
Bright Stars 3-1 Arua Hill
Lwakubiri, December 5;
Bright Stars - SC Villa
Lwakutaano, December 8;
Express - SC Villa
OBUWANGUZI bwe baafunye ku Busoga United gye baanyize eddakiika zonna 90, bubugumizza abawagizi ba SC Villa ne bawaga nti, Express nayo ejja kulugwamu."
Mu mupiira gwa liigi ogwazannyiddwa e Wankulukuku ku Lwokuna, Villa yakubye Busoga (2-0) n'erinnya ebifo bina okuva mu ky'e 10 n'edda mu kyomukaaga.
Ronald Sekiganda ne Umar Lutalo, eyasoose okulemwa peneti, be baateebye Busoga, eyabadde yeewulira eryanyi olw'okukuba KCCA FC (2-1) mu gwe yabadde esembye okuzannya.
Ekisenge kya Busoga ekyaduumiddwa Isaac Isinde, kyabadde mu kaseera akazibu omupiira gwonna ate ggoolokipa wa Villa, Norman Angufidru n'aba ku kaweweevu nga teyakubiddwaayo nnyanda etiisa.
Villa, etendekebwa Dusan Stojanovic, yeeraze nti ekyabulamu abateebi aboogi ng'emikisa mingi gye yafunye wabula Charles Lwanga 'Neymar' ne Hakim Kiwanuka baagitemeddeko ettaka.
Nga guwedde, eyabadde ku kizindaalo, Sultan Hakim yasomedde abawagizi emipiira egiddako nti, "Tukyalira Soltilo Bright Stars e Kavumba ku Lwokubiri, ku Lwokutaano tuttunke ne baggya baffe aba Express, olwo tukyaze Gadaffi ne KCCA. Temulekerera ttiimu emipiira mikambwe."
Abawagizi kwe kuddamu nti, "Ku mutindo guno, tewali gwe tutya. Eyo Express ekuba baddiifiri ejja kulugwamu."
OMUTENDESI Sadiq Ssempiji assuddewo omulimu gwa Jinja North United oluvannyuma lw'abawagizi okumuyeeya nti wa kibogwe.
Ssempiji, eyayingiza Mbarara City FC mu liigi ya babinywera sizoni ewedde, alemeddwa okusitula Jinja North ekivuddeko abawagizi baayo okwekyawa. Wansi we n'omumyuka we, Peter Mugabi, Jinja North ewangudde omupiira gumu gwokka (yakuba Onduparaka 2-0), n'ekola amaliri 5, ne bagikuba 4.
Akulira ebyemirimu mu ttiimu eno (CEO), Joseph Kagaba yakakasizza ekya Ssempiji okubaabulira. "Ssempiji tumusabira birungi byereere nga bwe tunoonya omutendesi anaatuyamba okuva mu bifo ebya wansi", bwe yagambye.
MUKYALA wa Pulezidenti era minisita w'Ebyenjigiriza n'Emizannyo, Janet Museveni ayozaayozezza Cricket Cranes (ttiimu y’eggwanga eya cricket) okukola ekyafaayo n'eyitamu okuzannya World Cup.
"Ntwala omukisa guno okuyozaayoza aba cricket mu Uganda okutuuka ku kkula lino. Nneebaza Mukama okubawa ebitone ate ne mubikozesa bulungi okutunda eggwanga lyaffe era nkakasa ebirungi bikyajja," Muky.
Museveni bwe yategeerezza mu bubaka bwe yatadde ku mukutu gwe ogwa X eyali Twitter.
Nga gwe mulundi ogusoose, Uganda yayiseemu okuzannya T20 Cricket World Cup eneebeera mu Amerika ne West Indies omwaka ogujja bwe yakubye Rwanda mu z’okusunsulamu e Namibia. Uganda yavuganyizza n'amawanga 6 okwabadde Namibia, Kenya, Zimbabwe, Rwanda, Tanzania ne Nigeria.
Ku gano, Uganda yawanguddeko amawanga 5 okuli ne Zimbabwe nga yamalidde mu kyakubiri emabega wa Namibia. |
Muky. Museveni akulisizza Cricket Cranes | MUKYALA wa Pulezidenti era minisita w'Ebyenjigiriza n'Emizannyo, Janet Museveni ayozaayozezza Cricket Cranes (ttiimu y’eggwanga eya cricket) okukola ekyafaayo n'eyitamu okuzannya World Cup."Ntwala omukisa guno okuyozaayoza aba cricket mu Uganda okutuuka ku kkula lino. Nneebaza Mukama okubawa ebitone ate ne mubikozesa bulungi okutunda eggwanga lyaffe era nkakasa ebirungi bikyajja," Muky.Museveni bwe yategeerezza mu bubaka bwe yatadde ku mukutu gwe ogwa X eyali Twitter.Nga gwe mulundi ogusoose, Uganda yayiseemu okuzannya T20 Cricket World Cup eneebeera mu Amerika ne West Indies omwaka ogujja bwe yakubye Rwanda mu z’okusunsulamu e Namibia. Uganda yavuganyizza n'amawanga 6 okwabadde Namibia, Kenya, Zimbabwe, Rwanda, Tanzania ne Nigeria.Ku gano, Uganda yawanguddeko amawanga 5 okuli ne Zimbabwe nga yamalidde mu kyakubiri emabega wa Namibia.
Lwamukaaga mu Premier;
Arsenal - Wolves, 12:00
Brentford - Luton, 12:00
Burnley - Sheffield Utd, 12:00
Nottm Forest - Everton, 2:30
Newcastle - ManU, 5:00
Ku Ssande;
Bournemouth - Aston Villa, 11:00
Chelsea - Brighton, 11:00
Liverpool - Fulham, 11:00
West Ham - Crystal Palace, 11:00
Man City - Spurs, 1:30
OMUTENDESI Sadiq Ssempiji assuddewo omulimu gwa Jinja North United oluvannyuma lw'abawagizi okumuyeeya nti wa kibogwe.
Ssempiji, eyayingiza Mbarara City FC mu liigi ya babinywera sizoni ewedde, alemeddwa okusitula Jinja North ekivuddeko abawagizi baayo okwekyawa. Wansi we n'omumyuka we, Peter Mugabi, Jinja North ewangudde omupiira gumu gwokka (yakuba Onduparaka 2-0), n'ekola amaliri 5, ne bagikuba 4.
Akulira ebyemirimu mu ttiimu eno (CEO), Joseph Kagaba yakakasizza ekya Ssempiji okubaabulira. "Ssempiji tumusabira birungi byereere nga bwe tunoonya omutendesi anaatuyamba okuva mu bifo ebya wansi", bwe yagambye.
MUKYALA wa Pulezidenti era minisita w'Ebyenjigiriza n'Emizannyo, Janet Museveni ayozaayozezza Cricket Cranes (ttiimu y’eggwanga eya cricket) okukola ekyafaayo n'eyitamu okuzannya World Cup.
"Ntwala omukisa guno okuyozaayoza aba cricket mu Uganda okutuuka ku kkula lino. Nneebaza Mukama okubawa ebitone ate ne mubikozesa bulungi okutunda eggwanga lyaffe era nkakasa ebirungi bikyajja," Muky.
Museveni bwe yategeerezza mu bubaka bwe yatadde ku mukutu gwe ogwa X eyali Twitter.
Nga gwe mulundi ogusoose, Uganda yayiseemu okuzannya T20 Cricket World Cup eneebeera mu Amerika ne West Indies omwaka ogujja bwe yakubye Rwanda mu z’okusunsulamu e Namibia. Uganda yavuganyizza n'amawanga 6 okwabadde Namibia, Kenya, Zimbabwe, Rwanda, Tanzania ne Nigeria.
Ku gano, Uganda yawanguddeko amawanga 5 okuli ne Zimbabwe nga yamalidde mu kyakubiri emabega wa Namibia. |
Mu Premier | Lwamukaaga mu Premier; Arsenal - Wolves, 12:00 Brentford - Luton, 12:00 Burnley - Sheffield Utd, 12:00 Nottm Forest - Everton, 2:30 Newcastle - ManU, 5:00 Ku Ssande; Bournemouth - Aston Villa, 11:00 Chelsea - Brighton, 11:00 Liverpool - Fulham, 11:00 West Ham - Crystal Palace, 11:00 Man City - Spurs, 1:30
Lwamukaaga mu Premier;
Arsenal - Wolves, 12:00
Brentford - Luton, 12:00
Burnley - Sheffield Utd, 12:00
Nottm Forest - Everton, 2:30
Newcastle - ManU, 5:00
Ku Ssande;
Bournemouth - Aston Villa, 11:00
Chelsea - Brighton, 11:00
Liverpool - Fulham, 11:00
West Ham - Crystal Palace, 11:00
Man City - Spurs, 1:30
Ibrahim Katende, Lukuli; Ttiimu ze twali tumanyi nti za maanyi, abasambi baazo bakoowu. Kino kiwa endala ekyanya okussaawo okuvuganya n'amaanyi.
Zealot Omondi, Luwafu; Buli ttiimu yamanya ekizibu kyayo era n’ekigonjoola. Liverpool yatereeza amakkati, Arsenal n'eyongera ku bazannyi kuba yalina batono n’endala.
Robert Ndibatwale, Kiwaatule; Sisitiimu ezikozesebwa ensangi zino si nnyangu kuba oluusi abazibizi babakubisa mu bifo ebirala ne kibuzaabuza be zivuganya.
Abdul Kaye, Mukono; Abatendesi tewali asukkuluma ku munne bwe kituuka mu bukodyo kuba ne Guardiola eyalinga abakira baamuyiga kye bava bamufufuggaza.
Clarkson Tugume, Kireka; Omupiira e Bungereza gwakula era tewakyali munafu. Buli ttiimu gy'osanga ekufiirako era nga singa osumagira, obubonero bulugenda.
MUKYALA wa Pulezidenti era minisita w'Ebyenjigiriza n'Emizannyo, Janet Museveni ayozaayozezza Cricket Cranes (ttiimu y’eggwanga eya cricket) okukola ekyafaayo n'eyitamu okuzannya World Cup.
"Ntwala omukisa guno okuyozaayoza aba cricket mu Uganda okutuuka ku kkula lino. Nneebaza Mukama okubawa ebitone ate ne mubikozesa bulungi okutunda eggwanga lyaffe era nkakasa ebirungi bikyajja," Muky.
Museveni bwe yategeerezza mu bubaka bwe yatadde ku mukutu gwe ogwa X eyali Twitter.
Nga gwe mulundi ogusoose, Uganda yayiseemu okuzannya T20 Cricket World Cup eneebeera mu Amerika ne West Indies omwaka ogujja bwe yakubye Rwanda mu z’okusunsulamu e Namibia. Uganda yavuganyizza n'amawanga 6 okwabadde Namibia, Kenya, Zimbabwe, Rwanda, Tanzania ne Nigeria.
Ku gano, Uganda yawanguddeko amawanga 5 okuli ne Zimbabwe nga yamalidde mu kyakubiri emabega wa Namibia. |
Kye bagamba | Ibrahim Katende, Lukuli; Ttiimu ze twali tumanyi nti za maanyi, abasambi baazo bakoowu. Kino kiwa endala ekyanya okussaawo okuvuganya n'amaanyi.Zealot Omondi, Luwafu; Buli ttiimu yamanya ekizibu kyayo era n’ekigonjoola. Liverpool yatereeza amakkati, Arsenal n'eyongera ku bazannyi kuba yalina batono n’endala.Robert Ndibatwale, Kiwaatule; Sisitiimu ezikozesebwa ensangi zino si nnyangu kuba oluusi abazibizi babakubisa mu bifo ebirala ne kibuzaabuza be zivuganya.Abdul Kaye, Mukono; Abatendesi tewali asukkuluma ku munne bwe kituuka mu bukodyo kuba ne Guardiola eyalinga abakira baamuyiga kye bava bamufufuggaza.Clarkson Tugume, Kireka; Omupiira e Bungereza gwakula era tewakyali munafu. Buli ttiimu gy'osanga ekufiirako era nga singa osumagira, obubonero bulugenda.
Lwamukaaga mu Premier;
Arsenal - Wolves, 12:00
Brentford - Luton, 12:00
Burnley - Sheffield Utd, 12:00
Nottm Forest - Everton, 2:30
Newcastle - ManU, 5:00
Ku Ssande;
Bournemouth - Aston Villa, 11:00
Chelsea - Brighton, 11:00
Liverpool - Fulham, 11:00
West Ham - Crystal Palace, 11:00
Man City - Spurs, 1:30
Ibrahim Katende, Lukuli; Ttiimu ze twali tumanyi nti za maanyi, abasambi baazo bakoowu. Kino kiwa endala ekyanya okussaawo okuvuganya n'amaanyi.
Zealot Omondi, Luwafu; Buli ttiimu yamanya ekizibu kyayo era n’ekigonjoola. Liverpool yatereeza amakkati, Arsenal n'eyongera ku bazannyi kuba yalina batono n’endala.
Robert Ndibatwale, Kiwaatule; Sisitiimu ezikozesebwa ensangi zino si nnyangu kuba oluusi abazibizi babakubisa mu bifo ebirala ne kibuzaabuza be zivuganya.
Abdul Kaye, Mukono; Abatendesi tewali asukkuluma ku munne bwe kituuka mu bukodyo kuba ne Guardiola eyalinga abakira baamuyiga kye bava bamufufuggaza.
Clarkson Tugume, Kireka; Omupiira e Bungereza gwakula era tewakyali munafu. Buli ttiimu gy'osanga ekufiirako era nga singa osumagira, obubonero bulugenda.
Leero (Lwamukaaga)
Arsenal – Wolves, 12:00
EKIRUUBIRIRWA kya Arsenal ekikulu wiikendi eno kya kulaba nga basigala ku ntikko ya Premier. Kino okukikola, balina kuwangula Wolves. Arsenal nkambwe nnyo kati.
Engeri gye yakubyemu Lens yabadde ng'esindika obubaka eri bonna abaagala okugivuganya nti kati ‘esimbudde’.
Oluvannyuma lw’okukuba Brentford wiikendi ewedde, bazzizzaako Lens eya Bufalansa mu Champions ne bagitimpula ggoolo 6-0 ne beesogga oluzannya oluddako nga bakulembedde ekibinja B.
Ekimu ku bintu ebibobbya Mikel Arteta omutwe kya kuba nti abateebi be bonna tebannawanga ggiya ntuufu. Arteta asuubira nti engeri bonna gye baasumulukuse mu Champions League ku Lens, bagenda kusumulukuka ne mu Premier.
Gabriel Jesus, Saka, Martinelli, Odegaard bonna baateebye era ssinga baddamu okweyagalira ku kisaawe nga bwe kyali sizoni ewedde, ebintu biba bigenda kwanguyira nnyo Arteta.
Wolves yakubiddwa Fulham mu Premier ku Mmande kyokka baalumbye ddiifiri nti yababbye.
Omutindo gwabwe gwaka bwe guzikira; balina wiini 2 mu 5 egisembyeyo ne babakubamu 2. Wolves balina okulwana ennyo okulaba nga tebabateebamu kuba Arsenal etera okubasumbuwa.
Ebakubye ggoolo 31 mu mipiira 31 egy’omuddiring'anwa era ssinga babateeba wiikendi eno, Arsenal yaakussaawo likodi efuuke ttiimu Arsenal gy'ekyasinze okuteebamu mu mipiira egy’omuddiring'anwa.
EKISENGE KYA ARSENAL KINYWEVU
Arsenal kati ye ttiimu eteebeddwa ggoolo entono mu Premier. Babakubyemu 10 zokka. Okuva Newcastle bwe yagikuba, bagiteebye mu mupiira 1 gwokka ku 4 gy’ezzizzaako mu mpaka zonna. Kino kikulaga obugumu bw’ekisenge kyayo.
William Saliba, Gabriel Magalhaes ne Zinchenko be basinga okubeera mu kisenge kino. Ennaku zino, Tomiyasu atadde ekifuba ku Arteta ng'ayagala nnamba etandika. Mu mipiira 2 egisembyeyo, atandikidde mu nnamba 2 olwo Ben White n’atuula.
White abadde yaakava ku buvune kyokka bw’olaba omutindo gwa Tomiyasu, omuwagizi wa White otyamu nti ennamba erugenda. Wadde nga bazannya bulungi, balina okwegendereza Wolves. Ttiimu ya Gary O'Neil eno waakiri ebateebamu.
Arsenal eyigga wiini 3 za muddiring'anwa mu Premier. Yakuba Burnley n'ezzaako Brentford, eneekuba Wolves? Sizoni eno tennawangula ku 3 giddiring'ana. |
Arsenal erina k'egoba | Leero (Lwamukaaga) Arsenal – Wolves, 12:00 EKIRUUBIRIRWA kya Arsenal ekikulu wiikendi eno kya kulaba nga basigala ku ntikko ya Premier. Kino okukikola, balina kuwangula Wolves. Arsenal nkambwe nnyo kati.Engeri gye yakubyemu Lens yabadde ng'esindika obubaka eri bonna abaagala okugivuganya nti kati ‘esimbudde’.Oluvannyuma lw’okukuba Brentford wiikendi ewedde, bazzizzaako Lens eya Bufalansa mu Champions ne bagitimpula ggoolo 6-0 ne beesogga oluzannya oluddako nga bakulembedde ekibinja B.Ekimu ku bintu ebibobbya Mikel Arteta omutwe kya kuba nti abateebi be bonna tebannawanga ggiya ntuufu. Arteta asuubira nti engeri bonna gye baasumulukuse mu Champions League ku Lens, bagenda kusumulukuka ne mu Premier.Gabriel Jesus, Saka, Martinelli, Odegaard bonna baateebye era ssinga baddamu okweyagalira ku kisaawe nga bwe kyali sizoni ewedde, ebintu biba bigenda kwanguyira nnyo Arteta.Wolves yakubiddwa Fulham mu Premier ku Mmande kyokka baalumbye ddiifiri nti yababbye.Omutindo gwabwe gwaka bwe guzikira; balina wiini 2 mu 5 egisembyeyo ne babakubamu 2. Wolves balina okulwana ennyo okulaba nga tebabateebamu kuba Arsenal etera okubasumbuwa.Ebakubye ggoolo 31 mu mipiira 31 egy’omuddiring'anwa era ssinga babateeba wiikendi eno, Arsenal yaakussaawo likodi efuuke ttiimu Arsenal gy'ekyasinze okuteebamu mu mipiira egy’omuddiring'anwa.EKISENGE KYA ARSENAL KINYWEVU Arsenal kati ye ttiimu eteebeddwa ggoolo entono mu Premier. Babakubyemu 10 zokka. Okuva Newcastle bwe yagikuba, bagiteebye mu mupiira 1 gwokka ku 4 gy’ezzizzaako mu mpaka zonna. Kino kikulaga obugumu bw’ekisenge kyayo.William Saliba, Gabriel Magalhaes ne Zinchenko be basinga okubeera mu kisenge kino. Ennaku zino, Tomiyasu atadde ekifuba ku Arteta ng'ayagala nnamba etandika. Mu mipiira 2 egisembyeyo, atandikidde mu nnamba 2 olwo Ben White n’atuula.White abadde yaakava ku buvune kyokka bw’olaba omutindo gwa Tomiyasu, omuwagizi wa White otyamu nti ennamba erugenda. Wadde nga bazannya bulungi, balina okwegendereza Wolves. Ttiimu ya Gary O'Neil eno waakiri ebateebamu.Arsenal eyigga wiini 3 za muddiring'anwa mu Premier. Yakuba Burnley n'ezzaako Brentford, eneekuba Wolves? Sizoni eno tennawangula ku 3 giddiring'ana.
Lwamukaaga mu La Liga;
Girona - Valencia, 10:00
Bilbao - Vallecano, 12:15
Real Madrid - Granada, 2:30
Osasuna - Real Sociedad, 5:00
Ku Ssande;
Mallorca - Alaves, 10:00
Almeria - Betis, 12:15
Sevilla - Villarreal, 2:30
Barcelona - Atl. Madrid, 5:00
Ku Mmande;
Celta Vigo - Cadiz, 5:00
Ibrahim Katende, Lukuli; Ttiimu ze twali tumanyi nti za maanyi, abasambi baazo bakoowu. Kino kiwa endala ekyanya okussaawo okuvuganya n'amaanyi.
Zealot Omondi, Luwafu; Buli ttiimu yamanya ekizibu kyayo era n’ekigonjoola. Liverpool yatereeza amakkati, Arsenal n'eyongera ku bazannyi kuba yalina batono n’endala.
Robert Ndibatwale, Kiwaatule; Sisitiimu ezikozesebwa ensangi zino si nnyangu kuba oluusi abazibizi babakubisa mu bifo ebirala ne kibuzaabuza be zivuganya.
Abdul Kaye, Mukono; Abatendesi tewali asukkuluma ku munne bwe kituuka mu bukodyo kuba ne Guardiola eyalinga abakira baamuyiga kye bava bamufufuggaza.
Clarkson Tugume, Kireka; Omupiira e Bungereza gwakula era tewakyali munafu. Buli ttiimu gy'osanga ekufiirako era nga singa osumagira, obubonero bulugenda.
Leero (Lwamukaaga)
Arsenal – Wolves, 12:00
EKIRUUBIRIRWA kya Arsenal ekikulu wiikendi eno kya kulaba nga basigala ku ntikko ya Premier. Kino okukikola, balina kuwangula Wolves. Arsenal nkambwe nnyo kati.
Engeri gye yakubyemu Lens yabadde ng'esindika obubaka eri bonna abaagala okugivuganya nti kati ‘esimbudde’.
Oluvannyuma lw’okukuba Brentford wiikendi ewedde, bazzizzaako Lens eya Bufalansa mu Champions ne bagitimpula ggoolo 6-0 ne beesogga oluzannya oluddako nga bakulembedde ekibinja B.
Ekimu ku bintu ebibobbya Mikel Arteta omutwe kya kuba nti abateebi be bonna tebannawanga ggiya ntuufu. Arteta asuubira nti engeri bonna gye baasumulukuse mu Champions League ku Lens, bagenda kusumulukuka ne mu Premier.
Gabriel Jesus, Saka, Martinelli, Odegaard bonna baateebye era ssinga baddamu okweyagalira ku kisaawe nga bwe kyali sizoni ewedde, ebintu biba bigenda kwanguyira nnyo Arteta.
Wolves yakubiddwa Fulham mu Premier ku Mmande kyokka baalumbye ddiifiri nti yababbye.
Omutindo gwabwe gwaka bwe guzikira; balina wiini 2 mu 5 egisembyeyo ne babakubamu 2. Wolves balina okulwana ennyo okulaba nga tebabateebamu kuba Arsenal etera okubasumbuwa.
Ebakubye ggoolo 31 mu mipiira 31 egy’omuddiring'anwa era ssinga babateeba wiikendi eno, Arsenal yaakussaawo likodi efuuke ttiimu Arsenal gy'ekyasinze okuteebamu mu mipiira egy’omuddiring'anwa.
EKISENGE KYA ARSENAL KINYWEVU
Arsenal kati ye ttiimu eteebeddwa ggoolo entono mu Premier. Babakubyemu 10 zokka. Okuva Newcastle bwe yagikuba, bagiteebye mu mupiira 1 gwokka ku 4 gy’ezzizzaako mu mpaka zonna. Kino kikulaga obugumu bw’ekisenge kyayo.
William Saliba, Gabriel Magalhaes ne Zinchenko be basinga okubeera mu kisenge kino. Ennaku zino, Tomiyasu atadde ekifuba ku Arteta ng'ayagala nnamba etandika. Mu mipiira 2 egisembyeyo, atandikidde mu nnamba 2 olwo Ben White n’atuula.
White abadde yaakava ku buvune kyokka bw’olaba omutindo gwa Tomiyasu, omuwagizi wa White otyamu nti ennamba erugenda. Wadde nga bazannya bulungi, balina okwegendereza Wolves. Ttiimu ya Gary O'Neil eno waakiri ebateebamu.
Arsenal eyigga wiini 3 za muddiring'anwa mu Premier. Yakuba Burnley n'ezzaako Brentford, eneekuba Wolves? Sizoni eno tennawangula ku 3 giddiring'ana. |
Mu La Liga (Spain) | Lwamukaaga mu La Liga; Girona - Valencia, 10:00 Bilbao - Vallecano, 12:15 Real Madrid - Granada, 2:30 Osasuna - Real Sociedad, 5:00 Ku Ssande; Mallorca - Alaves, 10:00 Almeria - Betis, 12:15 Sevilla - Villarreal, 2:30 Barcelona - Atl. Madrid, 5:00 Ku Mmande; Celta Vigo - Cadiz, 5:00
Lwamukaaga mu La Liga;
Girona - Valencia, 10:00
Bilbao - Vallecano, 12:15
Real Madrid - Granada, 2:30
Osasuna - Real Sociedad, 5:00
Ku Ssande;
Mallorca - Alaves, 10:00
Almeria - Betis, 12:15
Sevilla - Villarreal, 2:30
Barcelona - Atl. Madrid, 5:00
Ku Mmande;
Celta Vigo - Cadiz, 5:00
Lwamukaaga mu Serie A
Genoa - Empoli, 11:00
Lazio - Cagliari, 2:00
AC Milan - Frosinone, 4:45
Ku Ssande;
Lecce - Bologna, 8:30
Fiorentina - Salernitana, 11:00
Udinese - Verona, 11:00
Sassuolo - Roma, 2:00
Napoli - Inter Milan, 4:45
Ku Mmande;
Torino - Atalanta, 4:45
Leero (Lwamukaaga)
Arsenal – Wolves, 12:00
EKIRUUBIRIRWA kya Arsenal ekikulu wiikendi eno kya kulaba nga basigala ku ntikko ya Premier. Kino okukikola, balina kuwangula Wolves. Arsenal nkambwe nnyo kati.
Engeri gye yakubyemu Lens yabadde ng'esindika obubaka eri bonna abaagala okugivuganya nti kati ‘esimbudde’.
Oluvannyuma lw’okukuba Brentford wiikendi ewedde, bazzizzaako Lens eya Bufalansa mu Champions ne bagitimpula ggoolo 6-0 ne beesogga oluzannya oluddako nga bakulembedde ekibinja B.
Ekimu ku bintu ebibobbya Mikel Arteta omutwe kya kuba nti abateebi be bonna tebannawanga ggiya ntuufu. Arteta asuubira nti engeri bonna gye baasumulukuse mu Champions League ku Lens, bagenda kusumulukuka ne mu Premier.
Gabriel Jesus, Saka, Martinelli, Odegaard bonna baateebye era ssinga baddamu okweyagalira ku kisaawe nga bwe kyali sizoni ewedde, ebintu biba bigenda kwanguyira nnyo Arteta.
Wolves yakubiddwa Fulham mu Premier ku Mmande kyokka baalumbye ddiifiri nti yababbye.
Omutindo gwabwe gwaka bwe guzikira; balina wiini 2 mu 5 egisembyeyo ne babakubamu 2. Wolves balina okulwana ennyo okulaba nga tebabateebamu kuba Arsenal etera okubasumbuwa.
Ebakubye ggoolo 31 mu mipiira 31 egy’omuddiring'anwa era ssinga babateeba wiikendi eno, Arsenal yaakussaawo likodi efuuke ttiimu Arsenal gy'ekyasinze okuteebamu mu mipiira egy’omuddiring'anwa.
EKISENGE KYA ARSENAL KINYWEVU
Arsenal kati ye ttiimu eteebeddwa ggoolo entono mu Premier. Babakubyemu 10 zokka. Okuva Newcastle bwe yagikuba, bagiteebye mu mupiira 1 gwokka ku 4 gy’ezzizzaako mu mpaka zonna. Kino kikulaga obugumu bw’ekisenge kyayo.
William Saliba, Gabriel Magalhaes ne Zinchenko be basinga okubeera mu kisenge kino. Ennaku zino, Tomiyasu atadde ekifuba ku Arteta ng'ayagala nnamba etandika. Mu mipiira 2 egisembyeyo, atandikidde mu nnamba 2 olwo Ben White n’atuula.
White abadde yaakava ku buvune kyokka bw’olaba omutindo gwa Tomiyasu, omuwagizi wa White otyamu nti ennamba erugenda. Wadde nga bazannya bulungi, balina okwegendereza Wolves. Ttiimu ya Gary O'Neil eno waakiri ebateebamu.
Arsenal eyigga wiini 3 za muddiring'anwa mu Premier. Yakuba Burnley n'ezzaako Brentford, eneekuba Wolves? Sizoni eno tennawangula ku 3 giddiring'ana. |
Mu Yitale | Lwamukaaga mu Serie A Genoa - Empoli, 11:00 Lazio - Cagliari, 2:00 AC Milan - Frosinone, 4:45 Ku Ssande; Lecce - Bologna, 8:30 Fiorentina - Salernitana, 11:00 Udinese - Verona, 11:00 Sassuolo - Roma, 2:00 Napoli - Inter Milan, 4:45 Ku Mmande; Torino - Atalanta, 4:45
Lwamukaaga mu La Liga;
Girona - Valencia, 10:00
Bilbao - Vallecano, 12:15
Real Madrid - Granada, 2:30
Osasuna - Real Sociedad, 5:00
Ku Ssande;
Mallorca - Alaves, 10:00
Almeria - Betis, 12:15
Sevilla - Villarreal, 2:30
Barcelona - Atl. Madrid, 5:00
Ku Mmande;
Celta Vigo - Cadiz, 5:00
Lwamukaaga mu Serie A
Genoa - Empoli, 11:00
Lazio - Cagliari, 2:00
AC Milan - Frosinone, 4:45
Ku Ssande;
Lecce - Bologna, 8:30
Fiorentina - Salernitana, 11:00
Udinese - Verona, 11:00
Sassuolo - Roma, 2:00
Napoli - Inter Milan, 4:45
Ku Mmande;
Torino - Atalanta, 4:45
Lwamukaaga mu Girimaani;
Bayern - Union Berlin, 11:30
Leipzig - Heidenheim, 11:30
M'gladbach - Hoffenheim, 11:30
Bochum - Wolfsburg, 11:30
Stuttgart - Bremen, 2:30
Ku Ssande;
Mainz - Freiburg, 11:30
Leverkusen - Dortmund, 1:30
Augsburg - Frankfurt, 3:30 |
Mu Girimaani | Lwamukaaga mu Girimaani;Bayern - Union Berlin, 11:30 Leipzig - Heidenheim, 11:30 M'gladbach - Hoffenheim, 11:30 Bochum - Wolfsburg, 11:30 Stuttgart - Bremen, 2:30 Ku Ssande; Mainz - Freiburg, 11:30 Leverkusen - Dortmund, 1:30 Augsburg - Frankfurt, 3:30
Lwamukaaga mu Ligue 1
Lens - Lyon, 1:00
Nantes - Nice, 5:00
Ku Ssande;
Le Havre - PSG, 9:00
Toulouse - Lorient, 11:00
Monaco - Montpellier, 11:00
Brest - Clermont, 11:00
Lille - Metz, 1:05
Marseille - Rennes, 4:45
Lwamukaaga mu Serie A
Genoa - Empoli, 11:00
Lazio - Cagliari, 2:00
AC Milan - Frosinone, 4:45
Ku Ssande;
Lecce - Bologna, 8:30
Fiorentina - Salernitana, 11:00
Udinese - Verona, 11:00
Sassuolo - Roma, 2:00
Napoli - Inter Milan, 4:45
Ku Mmande;
Torino - Atalanta, 4:45
Lwamukaaga mu Girimaani;
Bayern - Union Berlin, 11:30
Leipzig - Heidenheim, 11:30
M'gladbach - Hoffenheim, 11:30
Bochum - Wolfsburg, 11:30
Stuttgart - Bremen, 2:30
Ku Ssande;
Mainz - Freiburg, 11:30
Leverkusen - Dortmund, 1:30
Augsburg - Frankfurt, 3:30 |
Mu Bufalansa | Lwamukaaga mu Ligue 1 Lens - Lyon, 1:00 Nantes - Nice, 5:00 Ku Ssande; Le Havre - PSG, 9:00 Toulouse - Lorient, 11:00 Monaco - Montpellier, 11:00 Brest - Clermont, 11:00 Lille - Metz, 1:05 Marseille - Rennes, 4:45
Lwamukaaga mu Ligue 1
Lens - Lyon, 1:00
Nantes - Nice, 5:00
Ku Ssande;
Le Havre - PSG, 9:00
Toulouse - Lorient, 11:00
Monaco - Montpellier, 11:00
Brest - Clermont, 11:00
Lille - Metz, 1:05
Marseille - Rennes, 4:45
Lwamukaaga mu Budaaki;
Volendam - Zwolle, 2:45
Fortuna - Vitesse, 4:00
Waalwijk - Excelsior, 4:00
Heracles - Sparta, 5:00
Lwamukaaga mu Girimaani;
Bayern - Union Berlin, 11:30
Leipzig - Heidenheim, 11:30
M'gladbach - Hoffenheim, 11:30
Bochum - Wolfsburg, 11:30
Stuttgart - Bremen, 2:30
Ku Ssande;
Mainz - Freiburg, 11:30
Leverkusen - Dortmund, 1:30
Augsburg - Frankfurt, 3:30 |
Mu Budaaki | Lwamukaaga mu Budaaki; Volendam - Zwolle, 2:45 Fortuna - Vitesse, 4:00 Waalwijk - Excelsior, 4:00 Heracles - Sparta, 5:00
Lwamukaaga mu Ligue 1
Lens - Lyon, 1:00
Nantes - Nice, 5:00
Ku Ssande;
Le Havre - PSG, 9:00
Toulouse - Lorient, 11:00
Monaco - Montpellier, 11:00
Brest - Clermont, 11:00
Lille - Metz, 1:05
Marseille - Rennes, 4:45
Lwamukaaga mu Budaaki;
Volendam - Zwolle, 2:45
Fortuna - Vitesse, 4:00
Waalwijk - Excelsior, 4:00
Heracles - Sparta, 5:00
Newcastle – ManU, 5:00
MANCHESTER UNITED ya Ten Hag erabika erina ttiimu bbiri. Waliwo ezannya mu Champions League n’eya Premier. Waliwo Andre Onana wa Champions League, n’owa Premier.
Waliwo Rasmus Hojlund wa Champions League n’owa Premier kw'ossa n’ekisenge kya Champions League, n’ekya Premier. Weewuunye lwaki Onana akyakola ensobi mpitirivu mu Champions League, ate nga mu Premier yatereera? Kijja kitya nti Hojlund y’asinga ggoolo mu Champions League (alina 5), ate nga mu Premier talinaayo ggoolo yonna?
ManU lwaki bagikubye ggoolo 14 mu mipiira gya Champions League 5 ate nga mu Premier tebabateebyemu mu mipiira 3 egisembye? Ebintu bino bye bireetera abawagizi okutandika okulowooza nti ManU ya Champions League ya njawulo ku ya Premier wadde ng'ezimu ku ttiimu ze bazannya mu Bulaaya nnafu okusinga ku za Premier.
Ten Hag alina okukola ttiimu emu. Abawagizi tebalina kweraliikirira nti kati ke tugenze mu Champions League, tugenda kuvuya. Waliwo n’okutya nti kaffoomu kano ke bafunye mu mipiira 3 egisembyeyo kayinza okufa ettogge ssinga ttiimu teddamu kwetereeza mangu.
Newcastle nayo ezannya bubi mu Champions League naye batono abagisuubira okukolerayo ebyewuunyo. Engeri ttiimu zonna gye ziri mu Bulaaya, osuubira obukoowu okubeera mu bazannyi baazo. Eky'enjawulo ekiriwo kye ky'okuba nti Newcastle yazannye ku Lwakubiri ate ManU Lwakusatu.
Naye ekyekwaso kino abategesi ba Premier baagezezzaako okukinogera eddagala. Omupiira guno gwe gwalina okuzannyibwa ku ssaawa 9:30 ez'akawungeezi naye olw’okuba nti ttiimu zaabadde mu Champions League, kwe kusalawo okuguzza ku 5:00 ez’ekiro bombi basobole okuwummulamu ekimala.
AZANNYISE MAKKATI KI?
Ku Everton, Ten Hag yaleeta Mainoo mu makkati n’atuuza Amrabat. Bwe yatuuse mu Champions League, n’akomyawo Amrabat, Mainoo n’addayo ku katebe.
Mainoo yakuba bulungi nnyo ku Everton era yatuuka okuvaamu ng'abawagizi bamativu ne kye balabye. Amrabat mupya mu Premier. Yafubutuka mu liigi ya Yitale okugyegattako era mu ManU aliyo ku bbanja. Ekintu kya Amrabat kikyagaanyi era tatandise mipiira 3 egy’omuddiring'ana ManU gy’ewangudde (Fulham, Luton ne Everton).
Yasemba kutandika gwa Man City era ne babakuba. Mu Champions League, yatandise era zaagenze okuwera eddakiika 58 nga Ten Hag akizudde nti kimuzitoyeeko n’amuggyamu. Naye Mainoo mwana muto, alina emyaka 18 ng'okumuwa emipiira eminene nga guno kiyinza okuttattana ekitone ssinga Katonda amuvaamu n’atayaka.
Ekirungi ky’alina tatya.
Ku Everton yalabwako ng’alwanira omupiira ng’oyinza okulowooza nti abadde mu Premier okumala emyaka 5. Abazannyi nga bano ManU be yabanga nabo. Ttiimu eyo teyagalira ddala batiitiizi.
Newcastle erina amakkati amakambwe ennyo. Guimaraes bw’aba ku kisaawe abeera nga nsolo. Yakuba Jorginho olukokola nga n’omupiira guvuddewo kyokka ddiifiri n’atamulaba n’awonera awo kaadi emmyuufu. Munne, Joelinton naye azannya bye bimu.
McTominay asobola okutoba ne Joelinton Guimaraes naye Mainoo amalako nabo oba baleete Amrabat?
GARNACHO AWAMBYE ENNAMBA?
Antony yali takwatibwako. Okumala akaseera, abadde yeekakasa ennamba etandika. Ennaku zino ebintu bikyuseemu. Garnacho amuyisizzaako eggaali.
Garnacho atandise emipiira 4 egy’omuddiringana nga esatu ku gino gya Premier, gumu gwa Champions League. Ateebeddemu ne ggoolo mu mipiira 2 egy’omuddiring'anwa.
ManU yeetaaga omuzannyi ku wingi asobola okudduka n’omupiira nga bw'atuuka mu bookisi, akuba ennyanda ku ggoolo.
Kino Garnacho akikola oba lwakuba abaddeko mu akademi ya ManU n’afuna ennono ya ttiimu eno.
Ffoomu ennungi ye yaleetedde ne Ten Hag okujja Marcus Rashford ku wingi ya kkono n’amuzza ku ddyo ng’ayagala Garnacho abeere ku ya kkono. Ssinga akola ebimu ku by'azze akola, ekintu kiyinza okumwanguyira n’ayamba ManU.
BAANI ABALWADDE?
Harvey Barnes, omuzibizi Sven Botman, Elliot Anderson, Jacob Murphy, Dan Burn ne Callum Wilson bonna tebagenda kugubeeramu olw’obuvune.
Sean Longstaff tazannye mu mipiira 2 egisembyeyo lwa buvune kyokka asuubirwa okukomawo wiikendi eno. Joe Willock naye abuusibwabuusibwa. Ku bano ogattako Sandro Tonalli eyakaligibwa.
Mason Mount, Casemiro, Lisandro Martinez ne Eriksen nabo tebaliiwo wiikendi eno. Hojlund yakomyewo era yalabiseeko mu Champions League. Jonny Evans ne Tyrel Malacia nabo babuusibwabuusibwa olw’obuvune.
ManU YEEKENGERE KI KU NEWCASTLE?
Nga Newcastle ettunka ne Arsenal, ekyasinga okulabikira mu mupiira ogwo y’engeri abazannyi baayo (Newcastle) gye baali bazannyamu. Baali bakozesa amaanyi mangi ng’omupiira gwa mbirigo.
ManU erina okwerinda ebintu nga bino naddala mu makkati.
Ekirala, bwe bayingira bookisi, babeeramu bangi era ssinga tobeera mugumu, bayinza okukubuzaako obwekyusizo. Kino kiri kiti kuba buli lwe basanga ttiimu ennene, basinga kukozesa kakodyo ka kuzinduukiriza.
Eddie Howe atya ttiimu ennene era takkiriza kuzannya mupiira gwa bulijjo. Bw’aba takukuba ndobo, akuddusa buddusa. Ssinga ManU agitwala nga ttiimu ennene, ayinza okugizinduukiriza wabula ssinga agitwala nti yaggwaamu, basobola okwerumbira ddala nga bwe baakoze Chelsea.
ManU, bw’esanga ttiimu emanyi okulumba etagala. Amakkati si maggumivu ate ne Luke Shaw yaakadda.
Harry Maguire yatereera naye wa bunkenke. Onana naye yazzeemu okubuguutana mu Champions League. Balina n’okwekengera Anthony Gordon ku wingi ya kkono.
DDIIFIRI KI AGENDA OKUGULAMULA?
Robert Jones y'aguli mu mitambo. Yaakalamula emipiira 2 sizoni eno nga girimu Newcastle.
Ekyewuunyisa emipiira gyombi gibaddemu ttiimu z'e Manchester. Yalamula Man City ng'ekuba Newcastle mu Premier n’ogwa ManU nga Newcastle ebawandula mu Carabao Cup. |
Kati tuluma | Newcastle – ManU, 5:00 MANCHESTER UNITED ya Ten Hag erabika erina ttiimu bbiri. Waliwo ezannya mu Champions League n’eya Premier. Waliwo Andre Onana wa Champions League, n’owa Premier.Waliwo Rasmus Hojlund wa Champions League n’owa Premier kw'ossa n’ekisenge kya Champions League, n’ekya Premier. Weewuunye lwaki Onana akyakola ensobi mpitirivu mu Champions League, ate nga mu Premier yatereera? Kijja kitya nti Hojlund y’asinga ggoolo mu Champions League (alina 5), ate nga mu Premier talinaayo ggoolo yonna? ManU lwaki bagikubye ggoolo 14 mu mipiira gya Champions League 5 ate nga mu Premier tebabateebyemu mu mipiira 3 egisembye? Ebintu bino bye bireetera abawagizi okutandika okulowooza nti ManU ya Champions League ya njawulo ku ya Premier wadde ng'ezimu ku ttiimu ze bazannya mu Bulaaya nnafu okusinga ku za Premier.Ten Hag alina okukola ttiimu emu. Abawagizi tebalina kweraliikirira nti kati ke tugenze mu Champions League, tugenda kuvuya. Waliwo n’okutya nti kaffoomu kano ke bafunye mu mipiira 3 egisembyeyo kayinza okufa ettogge ssinga ttiimu teddamu kwetereeza mangu.Newcastle nayo ezannya bubi mu Champions League naye batono abagisuubira okukolerayo ebyewuunyo. Engeri ttiimu zonna gye ziri mu Bulaaya, osuubira obukoowu okubeera mu bazannyi baazo. Eky'enjawulo ekiriwo kye ky'okuba nti Newcastle yazannye ku Lwakubiri ate ManU Lwakusatu.Naye ekyekwaso kino abategesi ba Premier baagezezzaako okukinogera eddagala. Omupiira guno gwe gwalina okuzannyibwa ku ssaawa 9:30 ez'akawungeezi naye olw’okuba nti ttiimu zaabadde mu Champions League, kwe kusalawo okuguzza ku 5:00 ez’ekiro bombi basobole okuwummulamu ekimala.AZANNYISE MAKKATI KI? Ku Everton, Ten Hag yaleeta Mainoo mu makkati n’atuuza Amrabat. Bwe yatuuse mu Champions League, n’akomyawo Amrabat, Mainoo n’addayo ku katebe.Mainoo yakuba bulungi nnyo ku Everton era yatuuka okuvaamu ng'abawagizi bamativu ne kye balabye. Amrabat mupya mu Premier. Yafubutuka mu liigi ya Yitale okugyegattako era mu ManU aliyo ku bbanja. Ekintu kya Amrabat kikyagaanyi era tatandise mipiira 3 egy’omuddiring'ana ManU gy’ewangudde (Fulham, Luton ne Everton).Yasemba kutandika gwa Man City era ne babakuba. Mu Champions League, yatandise era zaagenze okuwera eddakiika 58 nga Ten Hag akizudde nti kimuzitoyeeko n’amuggyamu. Naye Mainoo mwana muto, alina emyaka 18 ng'okumuwa emipiira eminene nga guno kiyinza okuttattana ekitone ssinga Katonda amuvaamu n’atayaka.Ekirungi ky’alina tatya.Ku Everton yalabwako ng’alwanira omupiira ng’oyinza okulowooza nti abadde mu Premier okumala emyaka 5. Abazannyi nga bano ManU be yabanga nabo. Ttiimu eyo teyagalira ddala batiitiizi.Newcastle erina amakkati amakambwe ennyo. Guimaraes bw’aba ku kisaawe abeera nga nsolo. Yakuba Jorginho olukokola nga n’omupiira guvuddewo kyokka ddiifiri n’atamulaba n’awonera awo kaadi emmyuufu. Munne, Joelinton naye azannya bye bimu.McTominay asobola okutoba ne Joelinton Guimaraes naye Mainoo amalako nabo oba baleete Amrabat? GARNACHO AWAMBYE ENNAMBA? Antony yali takwatibwako. Okumala akaseera, abadde yeekakasa ennamba etandika. Ennaku zino ebintu bikyuseemu. Garnacho amuyisizzaako eggaali.Garnacho atandise emipiira 4 egy’omuddiringana nga esatu ku gino gya Premier, gumu gwa Champions League. Ateebeddemu ne ggoolo mu mipiira 2 egy’omuddiring'anwa.ManU yeetaaga omuzannyi ku wingi asobola okudduka n’omupiira nga bw'atuuka mu bookisi, akuba ennyanda ku ggoolo.Kino Garnacho akikola oba lwakuba abaddeko mu akademi ya ManU n’afuna ennono ya ttiimu eno.Ffoomu ennungi ye yaleetedde ne Ten Hag okujja Marcus Rashford ku wingi ya kkono n’amuzza ku ddyo ng’ayagala Garnacho abeere ku ya kkono. Ssinga akola ebimu ku by'azze akola, ekintu kiyinza okumwanguyira n’ayamba ManU.BAANI ABALWADDE? Harvey Barnes, omuzibizi Sven Botman, Elliot Anderson, Jacob Murphy, Dan Burn ne Callum Wilson bonna tebagenda kugubeeramu olw’obuvune.Sean Longstaff tazannye mu mipiira 2 egisembyeyo lwa buvune kyokka asuubirwa okukomawo wiikendi eno. Joe Willock naye abuusibwabuusibwa. Ku bano ogattako Sandro Tonalli eyakaligibwa.Mason Mount, Casemiro, Lisandro Martinez ne Eriksen nabo tebaliiwo wiikendi eno. Hojlund yakomyewo era yalabiseeko mu Champions League. Jonny Evans ne Tyrel Malacia nabo babuusibwabuusibwa olw’obuvune.ManU YEEKENGERE KI KU NEWCASTLE? Nga Newcastle ettunka ne Arsenal, ekyasinga okulabikira mu mupiira ogwo y’engeri abazannyi baayo (Newcastle) gye baali bazannyamu. Baali bakozesa amaanyi mangi ng’omupiira gwa mbirigo.ManU erina okwerinda ebintu nga bino naddala mu makkati.Ekirala, bwe bayingira bookisi, babeeramu bangi era ssinga tobeera mugumu, bayinza okukubuzaako obwekyusizo. Kino kiri kiti kuba buli lwe basanga ttiimu ennene, basinga kukozesa kakodyo ka kuzinduukiriza.Eddie Howe atya ttiimu ennene era takkiriza kuzannya mupiira gwa bulijjo. Bw’aba takukuba ndobo, akuddusa buddusa. Ssinga ManU agitwala nga ttiimu ennene, ayinza okugizinduukiriza wabula ssinga agitwala nti yaggwaamu, basobola okwerumbira ddala nga bwe baakoze Chelsea.ManU, bw’esanga ttiimu emanyi okulumba etagala. Amakkati si maggumivu ate ne Luke Shaw yaakadda.Harry Maguire yatereera naye wa bunkenke. Onana naye yazzeemu okubuguutana mu Champions League. Balina n’okwekengera Anthony Gordon ku wingi ya kkono.DDIIFIRI KI AGENDA OKUGULAMULA? Robert Jones y'aguli mu mitambo. Yaakalamula emipiira 2 sizoni eno nga girimu Newcastle.Ekyewuunyisa emipiira gyombi gibaddemu ttiimu z'e Manchester. Yalamula Man City ng'ekuba Newcastle mu Premier n’ogwa ManU nga Newcastle ebawandula mu Carabao Cup.
Lwamukaaga mu Budaaki;
Volendam - Zwolle, 2:45
Fortuna - Vitesse, 4:00
Waalwijk - Excelsior, 4:00
Heracles - Sparta, 5:00
Newcastle – ManU, 5:00
MANCHESTER UNITED ya Ten Hag erabika erina ttiimu bbiri. Waliwo ezannya mu Champions League n’eya Premier. Waliwo Andre Onana wa Champions League, n’owa Premier.
Waliwo Rasmus Hojlund wa Champions League n’owa Premier kw'ossa n’ekisenge kya Champions League, n’ekya Premier. Weewuunye lwaki Onana akyakola ensobi mpitirivu mu Champions League, ate nga mu Premier yatereera? Kijja kitya nti Hojlund y’asinga ggoolo mu Champions League (alina 5), ate nga mu Premier talinaayo ggoolo yonna?
ManU lwaki bagikubye ggoolo 14 mu mipiira gya Champions League 5 ate nga mu Premier tebabateebyemu mu mipiira 3 egisembye? Ebintu bino bye bireetera abawagizi okutandika okulowooza nti ManU ya Champions League ya njawulo ku ya Premier wadde ng'ezimu ku ttiimu ze bazannya mu Bulaaya nnafu okusinga ku za Premier.
Ten Hag alina okukola ttiimu emu. Abawagizi tebalina kweraliikirira nti kati ke tugenze mu Champions League, tugenda kuvuya. Waliwo n’okutya nti kaffoomu kano ke bafunye mu mipiira 3 egisembyeyo kayinza okufa ettogge ssinga ttiimu teddamu kwetereeza mangu.
Newcastle nayo ezannya bubi mu Champions League naye batono abagisuubira okukolerayo ebyewuunyo. Engeri ttiimu zonna gye ziri mu Bulaaya, osuubira obukoowu okubeera mu bazannyi baazo. Eky'enjawulo ekiriwo kye ky'okuba nti Newcastle yazannye ku Lwakubiri ate ManU Lwakusatu.
Naye ekyekwaso kino abategesi ba Premier baagezezzaako okukinogera eddagala. Omupiira guno gwe gwalina okuzannyibwa ku ssaawa 9:30 ez'akawungeezi naye olw’okuba nti ttiimu zaabadde mu Champions League, kwe kusalawo okuguzza ku 5:00 ez’ekiro bombi basobole okuwummulamu ekimala.
AZANNYISE MAKKATI KI?
Ku Everton, Ten Hag yaleeta Mainoo mu makkati n’atuuza Amrabat. Bwe yatuuse mu Champions League, n’akomyawo Amrabat, Mainoo n’addayo ku katebe.
Mainoo yakuba bulungi nnyo ku Everton era yatuuka okuvaamu ng'abawagizi bamativu ne kye balabye. Amrabat mupya mu Premier. Yafubutuka mu liigi ya Yitale okugyegattako era mu ManU aliyo ku bbanja. Ekintu kya Amrabat kikyagaanyi era tatandise mipiira 3 egy’omuddiring'ana ManU gy’ewangudde (Fulham, Luton ne Everton).
Yasemba kutandika gwa Man City era ne babakuba. Mu Champions League, yatandise era zaagenze okuwera eddakiika 58 nga Ten Hag akizudde nti kimuzitoyeeko n’amuggyamu. Naye Mainoo mwana muto, alina emyaka 18 ng'okumuwa emipiira eminene nga guno kiyinza okuttattana ekitone ssinga Katonda amuvaamu n’atayaka.
Ekirungi ky’alina tatya.
Ku Everton yalabwako ng’alwanira omupiira ng’oyinza okulowooza nti abadde mu Premier okumala emyaka 5. Abazannyi nga bano ManU be yabanga nabo. Ttiimu eyo teyagalira ddala batiitiizi.
Newcastle erina amakkati amakambwe ennyo. Guimaraes bw’aba ku kisaawe abeera nga nsolo. Yakuba Jorginho olukokola nga n’omupiira guvuddewo kyokka ddiifiri n’atamulaba n’awonera awo kaadi emmyuufu. Munne, Joelinton naye azannya bye bimu.
McTominay asobola okutoba ne Joelinton Guimaraes naye Mainoo amalako nabo oba baleete Amrabat?
GARNACHO AWAMBYE ENNAMBA?
Antony yali takwatibwako. Okumala akaseera, abadde yeekakasa ennamba etandika. Ennaku zino ebintu bikyuseemu. Garnacho amuyisizzaako eggaali.
Garnacho atandise emipiira 4 egy’omuddiringana nga esatu ku gino gya Premier, gumu gwa Champions League. Ateebeddemu ne ggoolo mu mipiira 2 egy’omuddiring'anwa.
ManU yeetaaga omuzannyi ku wingi asobola okudduka n’omupiira nga bw'atuuka mu bookisi, akuba ennyanda ku ggoolo.
Kino Garnacho akikola oba lwakuba abaddeko mu akademi ya ManU n’afuna ennono ya ttiimu eno.
Ffoomu ennungi ye yaleetedde ne Ten Hag okujja Marcus Rashford ku wingi ya kkono n’amuzza ku ddyo ng’ayagala Garnacho abeere ku ya kkono. Ssinga akola ebimu ku by'azze akola, ekintu kiyinza okumwanguyira n’ayamba ManU.
BAANI ABALWADDE?
Harvey Barnes, omuzibizi Sven Botman, Elliot Anderson, Jacob Murphy, Dan Burn ne Callum Wilson bonna tebagenda kugubeeramu olw’obuvune.
Sean Longstaff tazannye mu mipiira 2 egisembyeyo lwa buvune kyokka asuubirwa okukomawo wiikendi eno. Joe Willock naye abuusibwabuusibwa. Ku bano ogattako Sandro Tonalli eyakaligibwa.
Mason Mount, Casemiro, Lisandro Martinez ne Eriksen nabo tebaliiwo wiikendi eno. Hojlund yakomyewo era yalabiseeko mu Champions League. Jonny Evans ne Tyrel Malacia nabo babuusibwabuusibwa olw’obuvune.
ManU YEEKENGERE KI KU NEWCASTLE?
Nga Newcastle ettunka ne Arsenal, ekyasinga okulabikira mu mupiira ogwo y’engeri abazannyi baayo (Newcastle) gye baali bazannyamu. Baali bakozesa amaanyi mangi ng’omupiira gwa mbirigo.
ManU erina okwerinda ebintu nga bino naddala mu makkati.
Ekirala, bwe bayingira bookisi, babeeramu bangi era ssinga tobeera mugumu, bayinza okukubuzaako obwekyusizo. Kino kiri kiti kuba buli lwe basanga ttiimu ennene, basinga kukozesa kakodyo ka kuzinduukiriza.
Eddie Howe atya ttiimu ennene era takkiriza kuzannya mupiira gwa bulijjo. Bw’aba takukuba ndobo, akuddusa buddusa. Ssinga ManU agitwala nga ttiimu ennene, ayinza okugizinduukiriza wabula ssinga agitwala nti yaggwaamu, basobola okwerumbira ddala nga bwe baakoze Chelsea.
ManU, bw’esanga ttiimu emanyi okulumba etagala. Amakkati si maggumivu ate ne Luke Shaw yaakadda.
Harry Maguire yatereera naye wa bunkenke. Onana naye yazzeemu okubuguutana mu Champions League. Balina n’okwekengera Anthony Gordon ku wingi ya kkono.
DDIIFIRI KI AGENDA OKUGULAMULA?
Robert Jones y'aguli mu mitambo. Yaakalamula emipiira 2 sizoni eno nga girimu Newcastle.
Ekyewuunyisa emipiira gyombi gibaddemu ttiimu z'e Manchester. Yalamula Man City ng'ekuba Newcastle mu Premier n’ogwa ManU nga Newcastle ebawandula mu Carabao Cup. |
ManU | Lwamukaaga mu Budaaki;
Volendam - Zwolle, 2:45
Fortuna - Vitesse, 4:00
Waalwijk - Excelsior, 4:00
Heracles - Sparta, 5:00
Newcastle – ManU, 5:00
MANCHESTER UNITED ya Ten Hag erabika erina ttiimu bbiri. Waliwo ezannya mu Champions League n’eya Premier. Waliwo Andre Onana wa Champions League, n’owa Premier.
Waliwo Rasmus Hojlund wa Champions League n’owa Premier kw'ossa n’ekisenge kya Champions League, n’ekya Premier. Weewuunye lwaki Onana akyakola ensobi mpitirivu mu Champions League, ate nga mu Premier yatereera? Kijja kitya nti Hojlund y’asinga ggoolo mu Champions League (alina 5), ate nga mu Premier talinaayo ggoolo yonna?
ManU lwaki bagikubye ggoolo 14 mu mipiira gya Champions League 5 ate nga mu Premier tebabateebyemu mu mipiira 3 egisembye? Ebintu bino bye bireetera abawagizi okutandika okulowooza nti ManU ya Champions League ya njawulo ku ya Premier wadde ng'ezimu ku ttiimu ze bazannya mu Bulaaya nnafu okusinga ku za Premier.
Ten Hag alina okukola ttiimu emu. Abawagizi tebalina kweraliikirira nti kati ke tugenze mu Champions League, tugenda kuvuya. Waliwo n’okutya nti kaffoomu kano ke bafunye mu mipiira 3 egisembyeyo kayinza okufa ettogge ssinga ttiimu teddamu kwetereeza mangu.
Newcastle nayo ezannya bubi mu Champions League naye batono abagisuubira okukolerayo ebyewuunyo. Engeri ttiimu zonna gye ziri mu Bulaaya, osuubira obukoowu okubeera mu bazannyi baazo. Eky'enjawulo ekiriwo kye ky'okuba nti Newcastle yazannye ku Lwakubiri ate ManU Lwakusatu.
Naye ekyekwaso kino abategesi ba Premier baagezezzaako okukinogera eddagala. Omupiira guno gwe gwalina okuzannyibwa ku ssaawa 9:30 ez'akawungeezi naye olw’okuba nti ttiimu zaabadde mu Champions League, kwe kusalawo okuguzza ku 5:00 ez’ekiro bombi basobole okuwummulamu ekimala.
AZANNYISE MAKKATI KI?
Ku Everton, Ten Hag yaleeta Mainoo mu makkati n’atuuza Amrabat. Bwe yatuuse mu Champions League, n’akomyawo Amrabat, Mainoo n’addayo ku katebe.
Mainoo yakuba bulungi nnyo ku Everton era yatuuka okuvaamu ng'abawagizi bamativu ne kye balabye. Amrabat mupya mu Premier. Yafubutuka mu liigi ya Yitale okugyegattako era mu ManU aliyo ku bbanja. Ekintu kya Amrabat kikyagaanyi era tatandise mipiira 3 egy’omuddiring'ana ManU gy’ewangudde (Fulham, Luton ne Everton).
Yasemba kutandika gwa Man City era ne babakuba. Mu Champions League, yatandise era zaagenze okuwera eddakiika 58 nga Ten Hag akizudde nti kimuzitoyeeko n’amuggyamu. Naye Mainoo mwana muto, alina emyaka 18 ng'okumuwa emipiira eminene nga guno kiyinza okuttattana ekitone ssinga Katonda amuvaamu n’atayaka.
Ekirungi ky’alina tatya.
Ku Everton yalabwako ng’alwanira omupiira ng’oyinza okulowooza nti abadde mu Premier okumala emyaka 5. Abazannyi nga bano ManU be yabanga nabo. Ttiimu eyo teyagalira ddala batiitiizi.
Newcastle erina amakkati amakambwe ennyo. Guimaraes bw’aba ku kisaawe abeera nga nsolo. Yakuba Jorginho olukokola nga n’omupiira guvuddewo kyokka ddiifiri n’atamulaba n’awonera awo kaadi emmyuufu. Munne, Joelinton naye azannya bye bimu.
McTominay asobola okutoba ne Joelinton Guimaraes naye Mainoo amalako nabo oba baleete Amrabat?
GARNACHO AWAMBYE ENNAMBA?
Antony yali takwatibwako. Okumala akaseera, abadde yeekakasa ennamba etandika. Ennaku zino ebintu bikyuseemu. Garnacho amuyisizzaako eggaali.
Garnacho atandise emipiira 4 egy’omuddiringana nga esatu ku gino gya Premier, gumu gwa Champions League. Ateebeddemu ne ggoolo mu mipiira 2 egy’omuddiring'anwa.
ManU yeetaaga omuzannyi ku wingi asobola okudduka n’omupiira nga bw'atuuka mu bookisi, akuba ennyanda ku ggoolo.
Kino Garnacho akikola oba lwakuba abaddeko mu akademi ya ManU n’afuna ennono ya ttiimu eno.
Ffoomu ennungi ye yaleetedde ne Ten Hag okujja Marcus Rashford ku wingi ya kkono n’amuzza ku ddyo ng’ayagala Garnacho abeere ku ya kkono. Ssinga akola ebimu ku by'azze akola, ekintu kiyinza okumwanguyira n’ayamba ManU.
BAANI ABALWADDE?
Harvey Barnes, omuzibizi Sven Botman, Elliot Anderson, Jacob Murphy, Dan Burn ne Callum Wilson bonna tebagenda kugubeeramu olw’obuvune.
Sean Longstaff tazannye mu mipiira 2 egisembyeyo lwa buvune kyokka asuubirwa okukomawo wiikendi eno. Joe Willock naye abuusibwabuusibwa. Ku bano ogattako Sandro Tonalli eyakaligibwa.
Mason Mount, Casemiro, Lisandro Martinez ne Eriksen nabo tebaliiwo wiikendi eno. Hojlund yakomyewo era yalabiseeko mu Champions League. Jonny Evans ne Tyrel Malacia nabo babuusibwabuusibwa olw’obuvune.
ManU YEEKENGERE KI KU NEWCASTLE?
Nga Newcastle ettunka ne Arsenal, ekyasinga okulabikira mu mupiira ogwo y’engeri abazannyi baayo (Newcastle) gye baali bazannyamu. Baali bakozesa amaanyi mangi ng’omupiira gwa mbirigo.
ManU erina okwerinda ebintu nga bino naddala mu makkati.
Ekirala, bwe bayingira bookisi, babeeramu bangi era ssinga tobeera mugumu, bayinza okukubuzaako obwekyusizo. Kino kiri kiti kuba buli lwe basanga ttiimu ennene, basinga kukozesa kakodyo ka kuzinduukiriza.
Eddie Howe atya ttiimu ennene era takkiriza kuzannya mupiira gwa bulijjo. Bw’aba takukuba ndobo, akuddusa buddusa. Ssinga ManU agitwala nga ttiimu ennene, ayinza okugizinduukiriza wabula ssinga agitwala nti yaggwaamu, basobola okwerumbira ddala nga bwe baakoze Chelsea.
ManU, bw’esanga ttiimu emanyi okulumba etagala. Amakkati si maggumivu ate ne Luke Shaw yaakadda.
Harry Maguire yatereera naye wa bunkenke. Onana naye yazzeemu okubuguutana mu Champions League. Balina n’okwekengera Anthony Gordon ku wingi ya kkono.
DDIIFIRI KI AGENDA OKUGULAMULA?
Robert Jones y'aguli mu mitambo. Yaakalamula emipiira 2 sizoni eno nga girimu Newcastle.
Ekyewuunyisa emipiira gyombi gibaddemu ttiimu z'e Manchester. Yalamula Man City ng'ekuba Newcastle mu Premier n’ogwa ManU nga Newcastle ebawandula mu Carabao Cup. |
Abazimbi 3 basse mu kinnya omu kw’omu nga bwe bafa | ABAZIMBI basatu e Komamboga mu munisipaali y’e Kawempe bafudde mu ngeri ey’ebyewuunyo, bwe basse mu kinnya ekya ‘Septic Tank’ (ekya kazambi) mu maka aga kalina ne bafa omu kw’omu.Ekinnya kibadde kyamalirizibwa okusimwa omugagga James Saka Senoni nnannyini kizimbe n’afuna abayunga payipu nga bano be baafudde okwabadde ne yinginiya eyategeerekeseeko erya Ssemakula. Bino byabadde ku kyalo Komamboga Central e Kawempe.Poliisi ye Kawempe ng’ekulembeddwa Robert Kuzaara yagenze okutuuka okubasikayo nga bonna basatu bafudde.Kigambibwa Fred Olwinyi ye yasoose okukka mu kinnya.Banne baagenze okulaba nga tavaayo ne bamuyita nga tabaanukula.Owookubiri eyategeerekeseeko erya Bosco naye yasseeyo okulaba ogubadde. Yinginiya eyategeerekeseeko erya Ssemakula olwalabye basajja be bombi nga tebakomawo, naye n’akkayo okulaba ekibatuuseeko okukkakkana bonna abasatu, okusinziira ku poliisi ne bafiirayo ekiziyiro.Robert Kuzaara, DPC wa Kawempe yategeezezza nga poliisi bw’eyimirizza omulimu gw’okuzimba ekizimbe kino ng’okunoonyereza bwe kugenda mu maaso. Bagguddewo fayiro ku CRB 55/2023.Noah Mukasa ssentebe wa Komamboga Central omwagudde entiisa, yategeezezza nti abaafudde bonna tekuliiko wa mu kitundu wabula omugagga abadde yaakabafuna okuggyako yinginiiya ye abadde aluddewo.Micheal Buyondo, ssentebe wa Kanyanya - Komamboga ne Michael Mukooza, kkansala w’omuluka gw’e Komamboga baategeezezza nti ku luno poliisi yakozesezza obwangu naye ebyembi yagenze okutuuka nga bonna baafudde dda. Emirambo gyatwaliddwa mu ggwanika e Mulago.
WAMMA weebale kwambala n’onyuma Weebale kusiima.
Kati wasazeewo kutambula wekka munno n’omuleka awaka ng’akuuma nju? Omukulu naye yagenze kukola.
Yiii... kati oba ekyo ekibuuzo mbuuzizza kyaki? Mbadde hhenda kwewa obuyinza bw’okutereka omutima gwo Baakusookayo dda. Naye nninayo bato bange bw’oba osiimye okufuuka omwana mu nju gye nsibuka.
Omutima gubadde gusiimye ggwe naye era ka nkusabe ofuuke mukwano gwange.
Emikwano ngyetaaga nnyo kasita tommaleeko mirembe kunyiiza muntu wange.
Mpa ku mannya go ne gy’obeera Nze Joureen E. Nakayiza, mbeera Nansana.
Ennukuta eya ‘E’ eggwaayo etya? Eyo yange ka ngyesigalize.
Okola mulimu ki ogwo ogukuwa emirembe n’ofuna ne ku kabiri mu mbeera eno nga liita y’amafuta ga peetulooli eri ku siringi 5,4oo/- Nze nasoma bya nviiri na kuyooyoota nsusu z’abakyala.
Natandikawo saaluuni yange era nneekozesa.
Wamma ke kanyiriro. Kati bawala banno batera kukola nsobi ki nga bagudde mu mukwano ze balina okukendeeza? Abawala abamu balina omuze gw’okubuulira abaagalwa baabwe buli ekibakwatako. Kino kikyamu kuba omuntu ayinza okwesigama ku kasonga akatono k’omugambye n’akukyawa.
Kiki ekikunyiiza ng’omutu akikukoze? Okumpaayiriza kimpisa bubi.
Omalako otya obudde bwo ebw’eddembe?.
Ntambulako ne mikwano gyange ne tusaasaanya ku ssente ze twekolera.
Bwe mba waakuyitako Nansana, naakwetikkirayo kyakulya ki? Enkoko y’eba esooka mu nsawo.
Singa bakuwa omukisa okukulira ekifo awatuukira abantu abatukuvu mu Ggulu, mwonoonyi ki gw’otoyinza kukkiriza kusemberera mulyango gwa Ggulu? Abasajja abayisa obubi abakazi oba baba babaza ka ki baddiya? Nze ke balimpa omukisa okulonda abagenda mu Ggulu, siribakkiriza kweyisa kumpi na mulyango gwalyo.
Matayo Byayesu: Emirimu gino mizibu naye entuuko yaabwe ebadde etuuse kubanga abasinga ku bakozi bano tebafa ku kyabulamu wabula bafa ku kya ssente.
Kitalo nnyo eri abooluganda lwabwe era kikangabwa kinene.
Royce Kantolana: Abafudde mikwano gyange era babadde bampagira nnyo nga bangulako ebyokulya. Kinkubye wala nsaba Katonda abalamuze kisa. Naye n’abagagga basaanye okulowooza ku bulamu bw’abakozi.
Tracy Nayiga: Abantu bano bandibadde bawona naye nze ndaba nga poliisi y’abazinyamwoto eruddewo nnyo. Eky’ennaku nti abantu bano babadde bapya nga tetubamanyi bulungi. Kale osaasira abehhanda zaabwe. Kitalo nnyo!
ABAZIMBI basatu e Komamboga mu munisipaali y’e Kawempe bafudde mu ngeri ey’ebyewuunyo, bwe basse mu kinnya ekya ‘Septic Tank’ (ekya kazambi) mu maka aga kalina ne bafa omu kw’omu.
Ekinnya kibadde kyamalirizibwa okusimwa omugagga James Saka Senoni nnannyini kizimbe n’afuna abayunga payipu nga bano be baafudde okwabadde ne yinginiya eyategeerekeseeko erya Ssemakula. Bino byabadde ku kyalo Komamboga Central e Kawempe.
Poliisi ye Kawempe ng’ekulembeddwa Robert Kuzaara yagenze okutuuka okubasikayo nga bonna basatu bafudde.
Kigambibwa Fred Olwinyi ye yasoose okukka mu kinnya.
Banne baagenze okulaba nga tavaayo ne bamuyita nga tabaanukula.
Owookubiri eyategeerekeseeko erya Bosco naye yasseeyo okulaba ogubadde. Yinginiya eyategeerekeseeko erya Ssemakula olwalabye basajja be bombi nga tebakomawo, naye n’akkayo okulaba ekibatuuseeko okukkakkana bonna abasatu, okusinziira ku poliisi ne bafiirayo ekiziyiro.
Robert Kuzaara, DPC wa Kawempe yategeezezza nga poliisi bw’eyimirizza omulimu gw’okuzimba ekizimbe kino ng’okunoonyereza bwe kugenda mu maaso. Bagguddewo fayiro ku CRB 55/2023.
Noah Mukasa ssentebe wa Komamboga Central omwagudde entiisa, yategeezezza nti abaafudde bonna tekuliiko wa mu kitundu wabula omugagga abadde yaakabafuna okuggyako yinginiiya ye abadde aluddewo.
Micheal Buyondo, ssentebe wa Kanyanya - Komamboga ne Michael Mukooza, kkansala w’omuluka gw’e Komamboga baategeezezza nti ku luno poliisi yakozesezza obwangu naye ebyembi yagenze okutuuka nga bonna baafudde dda. Emirambo gyatwaliddwa mu ggwanika e Mulago. |
Abasajja abayisa obubi abakazi muba mubaza ka ki baddiya? | WAMMA weebale kwambala n’onyuma Weebale kusiima.Kati wasazeewo kutambula wekka munno n’omuleka awaka ng’akuuma nju? Omukulu naye yagenze kukola.Yiii... kati oba ekyo ekibuuzo mbuuzizza kyaki? Mbadde hhenda kwewa obuyinza bw’okutereka omutima gwo Baakusookayo dda. Naye nninayo bato bange bw’oba osiimye okufuuka omwana mu nju gye nsibuka.Omutima gubadde gusiimye ggwe naye era ka nkusabe ofuuke mukwano gwange.Emikwano ngyetaaga nnyo kasita tommaleeko mirembe kunyiiza muntu wange.Mpa ku mannya go ne gy’obeera Nze Joureen E. Nakayiza, mbeera Nansana.Ennukuta eya ‘E’ eggwaayo etya? Eyo yange ka ngyesigalize.Okola mulimu ki ogwo ogukuwa emirembe n’ofuna ne ku kabiri mu mbeera eno nga liita y’amafuta ga peetulooli eri ku siringi 5,4oo/- Nze nasoma bya nviiri na kuyooyoota nsusu z’abakyala.Natandikawo saaluuni yange era nneekozesa.Wamma ke kanyiriro. Kati bawala banno batera kukola nsobi ki nga bagudde mu mukwano ze balina okukendeeza? Abawala abamu balina omuze gw’okubuulira abaagalwa baabwe buli ekibakwatako. Kino kikyamu kuba omuntu ayinza okwesigama ku kasonga akatono k’omugambye n’akukyawa.Kiki ekikunyiiza ng’omutu akikukoze? Okumpaayiriza kimpisa bubi.Omalako otya obudde bwo ebw’eddembe?.Ntambulako ne mikwano gyange ne tusaasaanya ku ssente ze twekolera.Bwe mba waakuyitako Nansana, naakwetikkirayo kyakulya ki? Enkoko y’eba esooka mu nsawo.Singa bakuwa omukisa okukulira ekifo awatuukira abantu abatukuvu mu Ggulu, mwonoonyi ki gw’otoyinza kukkiriza kusemberera mulyango gwa Ggulu? Abasajja abayisa obubi abakazi oba baba babaza ka ki baddiya? Nze ke balimpa omukisa okulonda abagenda mu Ggulu, siribakkiriza kweyisa kumpi na mulyango gwalyo.
WAMMA weebale kwambala n’onyuma Weebale kusiima.
Kati wasazeewo kutambula wekka munno n’omuleka awaka ng’akuuma nju? Omukulu naye yagenze kukola.
Yiii... kati oba ekyo ekibuuzo mbuuzizza kyaki? Mbadde hhenda kwewa obuyinza bw’okutereka omutima gwo Baakusookayo dda. Naye nninayo bato bange bw’oba osiimye okufuuka omwana mu nju gye nsibuka.
Omutima gubadde gusiimye ggwe naye era ka nkusabe ofuuke mukwano gwange.
Emikwano ngyetaaga nnyo kasita tommaleeko mirembe kunyiiza muntu wange.
Mpa ku mannya go ne gy’obeera Nze Joureen E. Nakayiza, mbeera Nansana.
Ennukuta eya ‘E’ eggwaayo etya? Eyo yange ka ngyesigalize.
Okola mulimu ki ogwo ogukuwa emirembe n’ofuna ne ku kabiri mu mbeera eno nga liita y’amafuta ga peetulooli eri ku siringi 5,4oo/- Nze nasoma bya nviiri na kuyooyoota nsusu z’abakyala.
Natandikawo saaluuni yange era nneekozesa.
Wamma ke kanyiriro. Kati bawala banno batera kukola nsobi ki nga bagudde mu mukwano ze balina okukendeeza? Abawala abamu balina omuze gw’okubuulira abaagalwa baabwe buli ekibakwatako. Kino kikyamu kuba omuntu ayinza okwesigama ku kasonga akatono k’omugambye n’akukyawa.
Kiki ekikunyiiza ng’omutu akikukoze? Okumpaayiriza kimpisa bubi.
Omalako otya obudde bwo ebw’eddembe?.
Ntambulako ne mikwano gyange ne tusaasaanya ku ssente ze twekolera.
Bwe mba waakuyitako Nansana, naakwetikkirayo kyakulya ki? Enkoko y’eba esooka mu nsawo.
Singa bakuwa omukisa okukulira ekifo awatuukira abantu abatukuvu mu Ggulu, mwonoonyi ki gw’otoyinza kukkiriza kusemberera mulyango gwa Ggulu? Abasajja abayisa obubi abakazi oba baba babaza ka ki baddiya? Nze ke balimpa omukisa okulonda abagenda mu Ggulu, siribakkiriza kweyisa kumpi na mulyango gwalyo.
BULI muntu asobola okufuna obuzibu bw’omugongo okwekaaka ng’obuzibu buno businga kulabikira mu bantu bakuze mu myaka. Susan C. Akori omusawo omukugu mu kujjanjaba abantu abalina obulumi, ebinywa n’ennyingo (physio-therapists) okuva mu ddwaaliro ly’abakyala erya Mulago Specialised Women and Neonatal Hospital agamba nti ebimu ku bivaako omugongo okwekaaka mulimu: •Okusitula ebintu ebizitowa.
•Okukutama ennyo naddala ng’oyoza, okufumba oba okulima.
Oluusi oyinza okuba ng’oliko ebintu by’okunuukiriza waggulu ennyo, omugongo ne gwekaaka.
• Situleesi eyitiridde nayo eyinza okukosa omugongo ne gwekaaka oba obuvune obutali bumu ku migongo ekireetera ebinywa ebiwanirira omugongo okukosebwa.
Omugongo bwe guba gwekaase, oyinza okufuna obulumi obw’amaanyi mbagirawo nga tosobola kukutaamulukuka, okukutama oba okuyimirira mu budde obwo olw’obulumi.
OBUJJANJABI OBUSOOKERWAKO NG’OMUGONGO GWEKAASE
Taasa obulamu Sooka oteeke omulwadde mu kifo ekimuwa emirembe, oyinza okumutuuza oba okumugalamiza wansi nga yeevuunise.
• Muvumbevumbe omugongo n’ekiwero ekirimu amazzi agabuguma okumala eddakiika 15 ku 20. • Oba, oyinza okumuteekako bbalaafu ku mugongo awali obuvune okumala eddakiika emu ate n’oyisaawo eddakiika ttaano okizzeeko.
Kino kidding’ane okutuusa bw’afuna obuweerero, kuba kiyambako okukendeeza obulumi.
Byonna bwe birema, muwe ku ‘Panadol’ okukkakkanya obulumi n’oluvannyuma omutwale mu ddwaaliro afune okwekebejjebwa okusingawo.
ABAZIMBI basatu e Komamboga mu munisipaali y’e Kawempe bafudde mu ngeri ey’ebyewuunyo, bwe basse mu kinnya ekya ‘Septic Tank’ (ekya kazambi) mu maka aga kalina ne bafa omu kw’omu.
Ekinnya kibadde kyamalirizibwa okusimwa omugagga James Saka Senoni nnannyini kizimbe n’afuna abayunga payipu nga bano be baafudde okwabadde ne yinginiya eyategeerekeseeko erya Ssemakula. Bino byabadde ku kyalo Komamboga Central e Kawempe.
Poliisi ye Kawempe ng’ekulembeddwa Robert Kuzaara yagenze okutuuka okubasikayo nga bonna basatu bafudde.
Kigambibwa Fred Olwinyi ye yasoose okukka mu kinnya.
Banne baagenze okulaba nga tavaayo ne bamuyita nga tabaanukula.
Owookubiri eyategeerekeseeko erya Bosco naye yasseeyo okulaba ogubadde. Yinginiya eyategeerekeseeko erya Ssemakula olwalabye basajja be bombi nga tebakomawo, naye n’akkayo okulaba ekibatuuseeko okukkakkana bonna abasatu, okusinziira ku poliisi ne bafiirayo ekiziyiro.
Robert Kuzaara, DPC wa Kawempe yategeezezza nga poliisi bw’eyimirizza omulimu gw’okuzimba ekizimbe kino ng’okunoonyereza bwe kugenda mu maaso. Bagguddewo fayiro ku CRB 55/2023.
Noah Mukasa ssentebe wa Komamboga Central omwagudde entiisa, yategeezezza nti abaafudde bonna tekuliiko wa mu kitundu wabula omugagga abadde yaakabafuna okuggyako yinginiiya ye abadde aluddewo.
Micheal Buyondo, ssentebe wa Kanyanya - Komamboga ne Michael Mukooza, kkansala w’omuluka gw’e Komamboga baategeezezza nti ku luno poliisi yakozesezza obwangu naye ebyembi yagenze okutuuka nga bonna baafudde dda. Emirambo gyatwaliddwa mu ggwanika e Mulago. |
Obujjanjabi obusooka obw’amangu bw’osobola okwetuusaako ng’omugongo gukwekaase | BULI muntu asobola okufuna obuzibu bw’omugongo okwekaaka ng’obuzibu buno businga kulabikira mu bantu bakuze mu myaka. Susan C. Akori omusawo omukugu mu kujjanjaba abantu abalina obulumi, ebinywa n’ennyingo (physio-therapists) okuva mu ddwaaliro ly’abakyala erya Mulago Specialised Women and Neonatal Hospital agamba nti ebimu ku bivaako omugongo okwekaaka mulimu: •Okusitula ebintu ebizitowa.•Okukutama ennyo naddala ng’oyoza, okufumba oba okulima.Oluusi oyinza okuba ng’oliko ebintu by’okunuukiriza waggulu ennyo, omugongo ne gwekaaka.• Situleesi eyitiridde nayo eyinza okukosa omugongo ne gwekaaka oba obuvune obutali bumu ku migongo ekireetera ebinywa ebiwanirira omugongo okukosebwa.Omugongo bwe guba gwekaase, oyinza okufuna obulumi obw’amaanyi mbagirawo nga tosobola kukutaamulukuka, okukutama oba okuyimirira mu budde obwo olw’obulumi.OBUJJANJABI OBUSOOKERWAKO NG’OMUGONGO GWEKAASE Taasa obulamu Sooka oteeke omulwadde mu kifo ekimuwa emirembe, oyinza okumutuuza oba okumugalamiza wansi nga yeevuunise.• Muvumbevumbe omugongo n’ekiwero ekirimu amazzi agabuguma okumala eddakiika 15 ku 20. • Oba, oyinza okumuteekako bbalaafu ku mugongo awali obuvune okumala eddakiika emu ate n’oyisaawo eddakiika ttaano okizzeeko.Kino kidding’ane okutuusa bw’afuna obuweerero, kuba kiyambako okukendeeza obulumi.Byonna bwe birema, muwe ku ‘Panadol’ okukkakkanya obulumi n’oluvannyuma omutwale mu ddwaaliro afune okwekebejjebwa okusingawo.
WAMMA weebale kwambala n’onyuma Weebale kusiima.
Kati wasazeewo kutambula wekka munno n’omuleka awaka ng’akuuma nju? Omukulu naye yagenze kukola.
Yiii... kati oba ekyo ekibuuzo mbuuzizza kyaki? Mbadde hhenda kwewa obuyinza bw’okutereka omutima gwo Baakusookayo dda. Naye nninayo bato bange bw’oba osiimye okufuuka omwana mu nju gye nsibuka.
Omutima gubadde gusiimye ggwe naye era ka nkusabe ofuuke mukwano gwange.
Emikwano ngyetaaga nnyo kasita tommaleeko mirembe kunyiiza muntu wange.
Mpa ku mannya go ne gy’obeera Nze Joureen E. Nakayiza, mbeera Nansana.
Ennukuta eya ‘E’ eggwaayo etya? Eyo yange ka ngyesigalize.
Okola mulimu ki ogwo ogukuwa emirembe n’ofuna ne ku kabiri mu mbeera eno nga liita y’amafuta ga peetulooli eri ku siringi 5,4oo/- Nze nasoma bya nviiri na kuyooyoota nsusu z’abakyala.
Natandikawo saaluuni yange era nneekozesa.
Wamma ke kanyiriro. Kati bawala banno batera kukola nsobi ki nga bagudde mu mukwano ze balina okukendeeza? Abawala abamu balina omuze gw’okubuulira abaagalwa baabwe buli ekibakwatako. Kino kikyamu kuba omuntu ayinza okwesigama ku kasonga akatono k’omugambye n’akukyawa.
Kiki ekikunyiiza ng’omutu akikukoze? Okumpaayiriza kimpisa bubi.
Omalako otya obudde bwo ebw’eddembe?.
Ntambulako ne mikwano gyange ne tusaasaanya ku ssente ze twekolera.
Bwe mba waakuyitako Nansana, naakwetikkirayo kyakulya ki? Enkoko y’eba esooka mu nsawo.
Singa bakuwa omukisa okukulira ekifo awatuukira abantu abatukuvu mu Ggulu, mwonoonyi ki gw’otoyinza kukkiriza kusemberera mulyango gwa Ggulu? Abasajja abayisa obubi abakazi oba baba babaza ka ki baddiya? Nze ke balimpa omukisa okulonda abagenda mu Ggulu, siribakkiriza kweyisa kumpi na mulyango gwalyo.
BULI muntu asobola okufuna obuzibu bw’omugongo okwekaaka ng’obuzibu buno businga kulabikira mu bantu bakuze mu myaka. Susan C. Akori omusawo omukugu mu kujjanjaba abantu abalina obulumi, ebinywa n’ennyingo (physio-therapists) okuva mu ddwaaliro ly’abakyala erya Mulago Specialised Women and Neonatal Hospital agamba nti ebimu ku bivaako omugongo okwekaaka mulimu: •Okusitula ebintu ebizitowa.
•Okukutama ennyo naddala ng’oyoza, okufumba oba okulima.
Oluusi oyinza okuba ng’oliko ebintu by’okunuukiriza waggulu ennyo, omugongo ne gwekaaka.
• Situleesi eyitiridde nayo eyinza okukosa omugongo ne gwekaaka oba obuvune obutali bumu ku migongo ekireetera ebinywa ebiwanirira omugongo okukosebwa.
Omugongo bwe guba gwekaase, oyinza okufuna obulumi obw’amaanyi mbagirawo nga tosobola kukutaamulukuka, okukutama oba okuyimirira mu budde obwo olw’obulumi.
OBUJJANJABI OBUSOOKERWAKO NG’OMUGONGO GWEKAASE
Taasa obulamu Sooka oteeke omulwadde mu kifo ekimuwa emirembe, oyinza okumutuuza oba okumugalamiza wansi nga yeevuunise.
• Muvumbevumbe omugongo n’ekiwero ekirimu amazzi agabuguma okumala eddakiika 15 ku 20. • Oba, oyinza okumuteekako bbalaafu ku mugongo awali obuvune okumala eddakiika emu ate n’oyisaawo eddakiika ttaano okizzeeko.
Kino kidding’ane okutuusa bw’afuna obuweerero, kuba kiyambako okukendeeza obulumi.
Byonna bwe birema, muwe ku ‘Panadol’ okukkakkanya obulumi n’oluvannyuma omutwale mu ddwaaliro afune okwekebejjebwa okusingawo.
KKOOTI ejulirwamu ekubye Mufti Mubajje ekkonde bw’esazeewo ekitebe ky’Obusiraamu kisasule ssente z’omugagga Justus Kyabahwa obuwumbi 19 oba si ekyo emmaali y’Obusiraamu okuli n’omuzikiti omukulu ogw’eggwanga bitundibwe.
Omulamuzi wa kkooti ejulirwamu, Christopher Gashirabake mu nsala ye gye yawadde eggulo ku Lwokusatu yagambye nti obujulizi bw’alina bulaga nti Justus Kyabahwa yasasula aba UMSC ssente ze obuwumbi busatu n’obukadde 500 noolwekyo tekiba kya bwenkanya okuyimiriza okutunda ebintu mw’asobola okununula ssente ze.
Kiddiridde UMSC okujulira ku nsala ya kkooti enkulu eyasooka ng’eragira ebyobugagga Kyabahwa atunde okuli; Plot 30 ku William Street mu Kampala, plot 23-25 ku Old Kampala (okuli ekitebe kya UMSC), Kyadondo Block 195 plot 5463, ettaka ly’e Kyanja (kuliko apartments), mailo y’ettaka esangibwa e Bukwe mu disitulikiti y’e Hoima ne yiika emu eri e Lumbas mu disitulikiti y’e Jinja.
Poloti esangibwa mu City y’e Mbale, emigabo mu Uganda Ranchers Limited ne Commercial Holdings Limited abalina mailo z’ettaka ebbiri ezisangibwa e Migyera - Bululi ne poloti eri e Ntebe okuliraana Victoria Mall.
Oluvannyuma lw’okuguza Kyabahwa ettaka kyazuulwa nga Albert Muganga yali yalifunako liizi eyali tennaba kuggwaako. Bwatyo Kyabahwa kwe kusaba bamuddize ssente ze omuli n’amagoba.
Eky’okutunda ebyobugagga bye baawa Kyabahwa, kkooti yalaze tekimenya mateeka. Yagambye nti n’okujulira kwennyini okwa UMSC kwateekebwayo nga buyise.
Aba UMSC nga bayita mu bannamateeka baabwe aba Moses Kabega ne Abbas Bukenya baabadde basabye kkooti eyise ekiragiro ekiyimiriza okubowa ebyobugagga byabwe nga kkooti enkulu bwe yalagira.
Ensonga ze baawa mwalimu okubeera nti baali baajulira ku musango guno ate nga n’ebyobugagga bye baagala okutunda bye biyimirizzaawo emirimu gyabwe ate nga n’endagaano ezeesigamwako kkooti tezaaliko sitampu.
Wabula Kyabahwa ng’ayita mu munnamateeka we, Ahmed Kalule Mukasa yawakanya okusaba kwa UMSC ng’amba nti baalemwa okuleeta ensonga eziraga engeri gye bajja okuwangula okujulira kwe baateekayo ate nga n’ensonga ze boogerako kkooti yali yazisalawo dda.
Kalule yategeezezza oluvannyuma lw’okuwa ensala, Kyabahwa yeetaaga ssente ze era singa ennaku ziggwaako ezisigaddeyo obutasukka December 24, 2023 bagenda kuba basigazza Mubajje ekyokukola kimu kutunda byabugagga beesasule obuwumbi 19.
ABASIRAAMU BANYIIVU Sheikh Siraje Mudde, akulira akakiiko akassibwawo okununula ettaka ly’e Sembabule yagambye nti kati beetaaga ekintu kimu, Mubajje adde ebbali olwo Abasiraamu beekolemu omulimu gw’okunoonya ssente basasule Kyabahwa.
“Tetuyinza kusonda ssente nga Mubajje akyali mu Ofiisi kuba Pulezidenti yasasulako ssente ezaanunula omuzikiti gwa William kyokka era Mufti n’addamu n’agutunda. Atuyambe alangirire nti alekulidde leero mu General Assembly tulabe engeri y’okutaasa ebyobugagga ebikyasigalidde,”
Mudde bwe yagambye.
Haji Abdul Kiyimba, omukiise wa General Assembly akiikirira Wakiso yagambye nti tebagenda kukkiriza mmaali ya Busiraamu kutwaliba muntu yenna olw’ebikolwa bya Mufti Mubajje ng’omuntu.
“Kye njagala Mufti Mubajje alekulire era ebyobugagga bye bitundibwe ng’omuntu olwo ezinaaba zisigaddeyo tulabe engeri gye tuzisasula.
Ttabamiruka wa leero yagambye nti amusuubira okutwala ensonga eno ng’enkulu,” Kiyimba bwe yagambye.
Bino we bijjidde nga General Assembly atuula leero (Lwakuna) era ng’ensonga z’omugagga Kyabahwa okwagala okutunda emmaali y’Obusiraamu y’eri ku mwanjo ku bigenda okuteesebwako.
Akakiiko ka bannamateeka Abasiraamu ak’abantu abataano akassibwawo okwetegereza ddiiru y’okutunda emmaali y’Obusiraamu nabo leero lwe basuubirwa okwanja lipooti yaabwe eraga engeri ddiiru gye yakutulwamu ey’okutunda ettaka ly’e Sembabule.
Sheikh Rajab Twesige akulira ettwale ly’e Ntebe awali poloti eriraanye Victoria Mall emu ku by’obugagga ebiri mu lusuubo yategeezezza nti ku byonna ebizze bibaawo awamu n’ebiriwo tebibakwatako.
Yagambye nti emmaali eri mu Uganda Muslim Supreme Council naye kuliko akawaayiro aka ‘Entebbe Branch’ era eby’obugagga by’Abasiraamu mu Ntebe bya Entebbe Branch. Kino kitegeeza nti singa Abasiraamu ab’e Ntebe be baasalawo ku ndagaano zonna ezaakolebwa kyandibadde kitegeerekeka naye endagaano ezaakolebwa UMSC tebazimanyiiko era tebibakwatako ku byasalibwawo.
Sheikh Yakoub Muwonge avunaanyizibwa ku by’obugagga by’Obusiraamu mu Entebbe Muslim District ku lwa UMSC bwe yatuukiriddwa yategeezezza nti tebakkaanya na kutunda bintu byabwe era abaakola okutunda eby’e Sembabule baakikola mu bukyamu nga tebasoose kwebuuza ku Basiraamu baayo.
Yayongeddeko nti aba UMSC baakola endagaano ekontana ne Ssemateeka owa UMSC alimu okuziyiza okuyingira mu ndagaano erimu ‘ribba’ oba amagoba ekiraga nti endagaano gye baakola nfu.
Endagaano bagiyingiramu nga bali bweru wa Ssemateeka owa UMSC kubanga eby’obugagga by’Abasiraamu si bya bantu sekinnoomu wabula by’Abasiraamu bonna.
Omwogezi wa UMSC, Ashiraf Zziwa Muvawala bwe yabuuziddwa kye bazzaako yagambye nti olukiiko olufuzi lwabadde lugenda kutuula mu bwangu balabe kye bazzaako. |
‘Etundibwe’ | KKOOTI ejulirwamu ekubye Mufti Mubajje ekkonde bw’esazeewo ekitebe ky’Obusiraamu kisasule ssente z’omugagga Justus Kyabahwa obuwumbi 19 oba si ekyo emmaali y’Obusiraamu okuli n’omuzikiti omukulu ogw’eggwanga bitundibwe.Omulamuzi wa kkooti ejulirwamu, Christopher Gashirabake mu nsala ye gye yawadde eggulo ku Lwokusatu yagambye nti obujulizi bw’alina bulaga nti Justus Kyabahwa yasasula aba UMSC ssente ze obuwumbi busatu n’obukadde 500 noolwekyo tekiba kya bwenkanya okuyimiriza okutunda ebintu mw’asobola okununula ssente ze.Kiddiridde UMSC okujulira ku nsala ya kkooti enkulu eyasooka ng’eragira ebyobugagga Kyabahwa atunde okuli; Plot 30 ku William Street mu Kampala, plot 23-25 ku Old Kampala (okuli ekitebe kya UMSC), Kyadondo Block 195 plot 5463, ettaka ly’e Kyanja (kuliko apartments), mailo y’ettaka esangibwa e Bukwe mu disitulikiti y’e Hoima ne yiika emu eri e Lumbas mu disitulikiti y’e Jinja.Poloti esangibwa mu City y’e Mbale, emigabo mu Uganda Ranchers Limited ne Commercial Holdings Limited abalina mailo z’ettaka ebbiri ezisangibwa e Migyera - Bululi ne poloti eri e Ntebe okuliraana Victoria Mall.Oluvannyuma lw’okuguza Kyabahwa ettaka kyazuulwa nga Albert Muganga yali yalifunako liizi eyali tennaba kuggwaako. Bwatyo Kyabahwa kwe kusaba bamuddize ssente ze omuli n’amagoba.Eky’okutunda ebyobugagga bye baawa Kyabahwa, kkooti yalaze tekimenya mateeka. Yagambye nti n’okujulira kwennyini okwa UMSC kwateekebwayo nga buyise.Aba UMSC nga bayita mu bannamateeka baabwe aba Moses Kabega ne Abbas Bukenya baabadde basabye kkooti eyise ekiragiro ekiyimiriza okubowa ebyobugagga byabwe nga kkooti enkulu bwe yalagira.Ensonga ze baawa mwalimu okubeera nti baali baajulira ku musango guno ate nga n’ebyobugagga bye baagala okutunda bye biyimirizzaawo emirimu gyabwe ate nga n’endagaano ezeesigamwako kkooti tezaaliko sitampu.Wabula Kyabahwa ng’ayita mu munnamateeka we, Ahmed Kalule Mukasa yawakanya okusaba kwa UMSC ng’amba nti baalemwa okuleeta ensonga eziraga engeri gye bajja okuwangula okujulira kwe baateekayo ate nga n’ensonga ze boogerako kkooti yali yazisalawo dda.Kalule yategeezezza oluvannyuma lw’okuwa ensala, Kyabahwa yeetaaga ssente ze era singa ennaku ziggwaako ezisigaddeyo obutasukka December 24, 2023 bagenda kuba basigazza Mubajje ekyokukola kimu kutunda byabugagga beesasule obuwumbi 19.ABASIRAAMU BANYIIVU Sheikh Siraje Mudde, akulira akakiiko akassibwawo okununula ettaka ly’e Sembabule yagambye nti kati beetaaga ekintu kimu, Mubajje adde ebbali olwo Abasiraamu beekolemu omulimu gw’okunoonya ssente basasule Kyabahwa.“Tetuyinza kusonda ssente nga Mubajje akyali mu Ofiisi kuba Pulezidenti yasasulako ssente ezaanunula omuzikiti gwa William kyokka era Mufti n’addamu n’agutunda. Atuyambe alangirire nti alekulidde leero mu General Assembly tulabe engeri y’okutaasa ebyobugagga ebikyasigalidde,”Mudde bwe yagambye.Haji Abdul Kiyimba, omukiise wa General Assembly akiikirira Wakiso yagambye nti tebagenda kukkiriza mmaali ya Busiraamu kutwaliba muntu yenna olw’ebikolwa bya Mufti Mubajje ng’omuntu.“Kye njagala Mufti Mubajje alekulire era ebyobugagga bye bitundibwe ng’omuntu olwo ezinaaba zisigaddeyo tulabe engeri gye tuzisasula.Ttabamiruka wa leero yagambye nti amusuubira okutwala ensonga eno ng’enkulu,” Kiyimba bwe yagambye.Bino we bijjidde nga General Assembly atuula leero (Lwakuna) era ng’ensonga z’omugagga Kyabahwa okwagala okutunda emmaali y’Obusiraamu y’eri ku mwanjo ku bigenda okuteesebwako.Akakiiko ka bannamateeka Abasiraamu ak’abantu abataano akassibwawo okwetegereza ddiiru y’okutunda emmaali y’Obusiraamu nabo leero lwe basuubirwa okwanja lipooti yaabwe eraga engeri ddiiru gye yakutulwamu ey’okutunda ettaka ly’e Sembabule.Sheikh Rajab Twesige akulira ettwale ly’e Ntebe awali poloti eriraanye Victoria Mall emu ku by’obugagga ebiri mu lusuubo yategeezezza nti ku byonna ebizze bibaawo awamu n’ebiriwo tebibakwatako.Yagambye nti emmaali eri mu Uganda Muslim Supreme Council naye kuliko akawaayiro aka ‘Entebbe Branch’ era eby’obugagga by’Abasiraamu mu Ntebe bya Entebbe Branch. Kino kitegeeza nti singa Abasiraamu ab’e Ntebe be baasalawo ku ndagaano zonna ezaakolebwa kyandibadde kitegeerekeka naye endagaano ezaakolebwa UMSC tebazimanyiiko era tebibakwatako ku byasalibwawo.Sheikh Yakoub Muwonge avunaanyizibwa ku by’obugagga by’Obusiraamu mu Entebbe Muslim District ku lwa UMSC bwe yatuukiriddwa yategeezezza nti tebakkaanya na kutunda bintu byabwe era abaakola okutunda eby’e Sembabule baakikola mu bukyamu nga tebasoose kwebuuza ku Basiraamu baayo.Yayongeddeko nti aba UMSC baakola endagaano ekontana ne Ssemateeka owa UMSC alimu okuziyiza okuyingira mu ndagaano erimu ‘ribba’ oba amagoba ekiraga nti endagaano gye baakola nfu.Endagaano bagiyingiramu nga bali bweru wa Ssemateeka owa UMSC kubanga eby’obugagga by’Abasiraamu si bya bantu sekinnoomu wabula by’Abasiraamu bonna.Omwogezi wa UMSC, Ashiraf Zziwa Muvawala bwe yabuuziddwa kye bazzaako yagambye nti olukiiko olufuzi lwabadde lugenda kutuula mu bwangu balabe kye bazzaako.
OKUNOONYEREZA ku nfa ya mukamwana w’omuggagga Muzzanganda kweyongeddemu ebbugumu oluvannyuma lw’akulira okunoonyereza ku buzzi bw’emisango mu Poliisi, Tom Magambo okulagira omulambo gw’omugenzi gwongere okwekebejjebwa.
Kyaddiridde abeekebejja omulambo guno mu kusooka okukizuula nti ku mutwe gwe okumpi n’akawompo, waali wabootaboota ne kireetawo endowooza nti omugenzi yandiba nga yakubwa bukubwa, kyokka nga mu lipoota eyabadde ekoleddwa, ensonga eno yabadde ebuusiddwa amaaso, tebagitademu.
Waabaddewo n’okuteebereza nti omugenzi alabika yafudde kiziyiro kyokka kino bambega ba Poliisi baawuliddwa nga baakisambajja kubanga mu nju omwasangiddwa omulambo, temwabadde ssigiri eyinza kukakasa kino.
Abalala beesigamye ku mwana w’omugenzi ow’emyaka ebiri n’ekitundu eyasangiddwa mu nnyumba y’emu omwabadde omulambo gwa nnyina kyokka ye taliiko kamogo konna.
Wabula ensonda mu Poliisi zaategeezezza Bukedde, nti ekiragiro
ky’okuddamu okwekebejja ebyavudde mu kunoonyereza kyaweereddwa.
Kigambibwa nti eno y’emu ku nsonga eyawalirizza Poliisi okuddayo mu maka ga mutabani wa Muzzanganda, Paul Musisi, 29, agasangibwa ku kyalo Namubiru, mu ggombolola y’e Nama mu disitulikiti y’e Mukono, okwongera okukung’aanya obujulizi ku ttemu eryakolebwa ku Shadia Nangobi, ku Mmande ya wiiki eno.
Abamu ku banneeyiba baategeezezza Poliisi nti ebyaliwo wakati wa Nangobi ne Musisi, kyali kizibu okubiwulira kubanga byaliwo kiro wakati ng’ekuba efudemba.
Poliisi era yeesigamye ku bujulizi bw’omusawo omu, agambibwa okuba nga yali apangisiddwa mutabani wa Muzzanganda, amuyambeko mu kasirise okutwala omulambo mu ddwaaliro lye kirowoozese abantu nti gye yafiiridde nga mulwadde.
Omusawo ayogerwako (amannya gasirikiddwa) bwe yabadde mu maka ga Musisi, yategeeza Poliisi nti yali ayitiddwa okulaba engeri gy’ayinza okuyambamu Nangobi, asobole okutwalibwa mu ddwaaliro kyokka n’akizuula nti yali amaze okufa bw’atyo n’awa Musisi, amagezi ensonga agitegeeze ku b’akakiiko ne Poliisi kubanga omuntu yabadde mufu wajjo.
POLIISI EYISE FFAMIRE Y’OMUGENZI Ensonda mu Poliisi zategeezezza Bukedde, nti ku Lwokusatu, baayise aba ffamire y’omugenzi babeeko bye babannyonnyola.
Kyaddiridde okufuna oluvuuvuumo nti omugenzi ne bba babadde batera okugugulana naye ng’ensonga kwe kiva temanyiddwa.
Abamu baakitadde ku butakkaanya Musisi bwe babadde nabwo ng’omusajja yeesuuliddeyo ogwannaggamba ku nsonga y’okukuba omugenzi empeta.
Wadde ng’omugenzi abadde yayanjula mutabani wa Muzzanganda, mu bakadde be, babadde tebannaba kugattibwa mbaga, ensonga ng’eva ku ddiini. (Nangobi, abadde Musiraamu, ate nga bba Mukristaayo).
Wabula abamu ku bamanyi ffamire eno, baawuliddwa nga bagamba nti ensonga eyaviiriddeko abaagalana bano okutuuka okulwanagana omu n’atta munne, esukka kye bamanyi.
Ng’oggyeeko okuba nti ffamire y’omugenzi yalemesezza Muzzanganda, okuziika mukamwana we e Nakifuma, ku Lwokubiri, Poliisi yayise ffamire y’omugenzi ebeeko by’ebabuuza kibayambe mu kunoonyereza kwabwe. Bo aba ffamire y’omulenzi bagamba nti baakiikidde bakulu bannaabwe ensingo olw’engeri gye baabayisizzaamu nga babaggyako omulambo wakati mu bukambwe obutagambika, oluvannyuma ne baguttikka ku loole eyagututte e Busoga. Eno y’emu ku nsonga aba ffamire ya Muzzanganda gye baawadde eyabalemesezza okugenda okuziika.
BULI muntu asobola okufuna obuzibu bw’omugongo okwekaaka ng’obuzibu buno businga kulabikira mu bantu bakuze mu myaka. Susan C. Akori omusawo omukugu mu kujjanjaba abantu abalina obulumi, ebinywa n’ennyingo (physio-therapists) okuva mu ddwaaliro ly’abakyala erya Mulago Specialised Women and Neonatal Hospital agamba nti ebimu ku bivaako omugongo okwekaaka mulimu: •Okusitula ebintu ebizitowa.
•Okukutama ennyo naddala ng’oyoza, okufumba oba okulima.
Oluusi oyinza okuba ng’oliko ebintu by’okunuukiriza waggulu ennyo, omugongo ne gwekaaka.
• Situleesi eyitiridde nayo eyinza okukosa omugongo ne gwekaaka oba obuvune obutali bumu ku migongo ekireetera ebinywa ebiwanirira omugongo okukosebwa.
Omugongo bwe guba gwekaase, oyinza okufuna obulumi obw’amaanyi mbagirawo nga tosobola kukutaamulukuka, okukutama oba okuyimirira mu budde obwo olw’obulumi.
OBUJJANJABI OBUSOOKERWAKO NG’OMUGONGO GWEKAASE
Taasa obulamu Sooka oteeke omulwadde mu kifo ekimuwa emirembe, oyinza okumutuuza oba okumugalamiza wansi nga yeevuunise.
• Muvumbevumbe omugongo n’ekiwero ekirimu amazzi agabuguma okumala eddakiika 15 ku 20. • Oba, oyinza okumuteekako bbalaafu ku mugongo awali obuvune okumala eddakiika emu ate n’oyisaawo eddakiika ttaano okizzeeko.
Kino kidding’ane okutuusa bw’afuna obuweerero, kuba kiyambako okukendeeza obulumi.
Byonna bwe birema, muwe ku ‘Panadol’ okukkakkanya obulumi n’oluvannyuma omutwale mu ddwaaliro afune okwekebejjebwa okusingawo.
KKOOTI ejulirwamu ekubye Mufti Mubajje ekkonde bw’esazeewo ekitebe ky’Obusiraamu kisasule ssente z’omugagga Justus Kyabahwa obuwumbi 19 oba si ekyo emmaali y’Obusiraamu okuli n’omuzikiti omukulu ogw’eggwanga bitundibwe.
Omulamuzi wa kkooti ejulirwamu, Christopher Gashirabake mu nsala ye gye yawadde eggulo ku Lwokusatu yagambye nti obujulizi bw’alina bulaga nti Justus Kyabahwa yasasula aba UMSC ssente ze obuwumbi busatu n’obukadde 500 noolwekyo tekiba kya bwenkanya okuyimiriza okutunda ebintu mw’asobola okununula ssente ze.
Kiddiridde UMSC okujulira ku nsala ya kkooti enkulu eyasooka ng’eragira ebyobugagga Kyabahwa atunde okuli; Plot 30 ku William Street mu Kampala, plot 23-25 ku Old Kampala (okuli ekitebe kya UMSC), Kyadondo Block 195 plot 5463, ettaka ly’e Kyanja (kuliko apartments), mailo y’ettaka esangibwa e Bukwe mu disitulikiti y’e Hoima ne yiika emu eri e Lumbas mu disitulikiti y’e Jinja.
Poloti esangibwa mu City y’e Mbale, emigabo mu Uganda Ranchers Limited ne Commercial Holdings Limited abalina mailo z’ettaka ebbiri ezisangibwa e Migyera - Bululi ne poloti eri e Ntebe okuliraana Victoria Mall.
Oluvannyuma lw’okuguza Kyabahwa ettaka kyazuulwa nga Albert Muganga yali yalifunako liizi eyali tennaba kuggwaako. Bwatyo Kyabahwa kwe kusaba bamuddize ssente ze omuli n’amagoba.
Eky’okutunda ebyobugagga bye baawa Kyabahwa, kkooti yalaze tekimenya mateeka. Yagambye nti n’okujulira kwennyini okwa UMSC kwateekebwayo nga buyise.
Aba UMSC nga bayita mu bannamateeka baabwe aba Moses Kabega ne Abbas Bukenya baabadde basabye kkooti eyise ekiragiro ekiyimiriza okubowa ebyobugagga byabwe nga kkooti enkulu bwe yalagira.
Ensonga ze baawa mwalimu okubeera nti baali baajulira ku musango guno ate nga n’ebyobugagga bye baagala okutunda bye biyimirizzaawo emirimu gyabwe ate nga n’endagaano ezeesigamwako kkooti tezaaliko sitampu.
Wabula Kyabahwa ng’ayita mu munnamateeka we, Ahmed Kalule Mukasa yawakanya okusaba kwa UMSC ng’amba nti baalemwa okuleeta ensonga eziraga engeri gye bajja okuwangula okujulira kwe baateekayo ate nga n’ensonga ze boogerako kkooti yali yazisalawo dda.
Kalule yategeezezza oluvannyuma lw’okuwa ensala, Kyabahwa yeetaaga ssente ze era singa ennaku ziggwaako ezisigaddeyo obutasukka December 24, 2023 bagenda kuba basigazza Mubajje ekyokukola kimu kutunda byabugagga beesasule obuwumbi 19.
ABASIRAAMU BANYIIVU Sheikh Siraje Mudde, akulira akakiiko akassibwawo okununula ettaka ly’e Sembabule yagambye nti kati beetaaga ekintu kimu, Mubajje adde ebbali olwo Abasiraamu beekolemu omulimu gw’okunoonya ssente basasule Kyabahwa.
“Tetuyinza kusonda ssente nga Mubajje akyali mu Ofiisi kuba Pulezidenti yasasulako ssente ezaanunula omuzikiti gwa William kyokka era Mufti n’addamu n’agutunda. Atuyambe alangirire nti alekulidde leero mu General Assembly tulabe engeri y’okutaasa ebyobugagga ebikyasigalidde,”
Mudde bwe yagambye.
Haji Abdul Kiyimba, omukiise wa General Assembly akiikirira Wakiso yagambye nti tebagenda kukkiriza mmaali ya Busiraamu kutwaliba muntu yenna olw’ebikolwa bya Mufti Mubajje ng’omuntu.
“Kye njagala Mufti Mubajje alekulire era ebyobugagga bye bitundibwe ng’omuntu olwo ezinaaba zisigaddeyo tulabe engeri gye tuzisasula.
Ttabamiruka wa leero yagambye nti amusuubira okutwala ensonga eno ng’enkulu,” Kiyimba bwe yagambye.
Bino we bijjidde nga General Assembly atuula leero (Lwakuna) era ng’ensonga z’omugagga Kyabahwa okwagala okutunda emmaali y’Obusiraamu y’eri ku mwanjo ku bigenda okuteesebwako.
Akakiiko ka bannamateeka Abasiraamu ak’abantu abataano akassibwawo okwetegereza ddiiru y’okutunda emmaali y’Obusiraamu nabo leero lwe basuubirwa okwanja lipooti yaabwe eraga engeri ddiiru gye yakutulwamu ey’okutunda ettaka ly’e Sembabule.
Sheikh Rajab Twesige akulira ettwale ly’e Ntebe awali poloti eriraanye Victoria Mall emu ku by’obugagga ebiri mu lusuubo yategeezezza nti ku byonna ebizze bibaawo awamu n’ebiriwo tebibakwatako.
Yagambye nti emmaali eri mu Uganda Muslim Supreme Council naye kuliko akawaayiro aka ‘Entebbe Branch’ era eby’obugagga by’Abasiraamu mu Ntebe bya Entebbe Branch. Kino kitegeeza nti singa Abasiraamu ab’e Ntebe be baasalawo ku ndagaano zonna ezaakolebwa kyandibadde kitegeerekeka naye endagaano ezaakolebwa UMSC tebazimanyiiko era tebibakwatako ku byasalibwawo.
Sheikh Yakoub Muwonge avunaanyizibwa ku by’obugagga by’Obusiraamu mu Entebbe Muslim District ku lwa UMSC bwe yatuukiriddwa yategeezezza nti tebakkaanya na kutunda bintu byabwe era abaakola okutunda eby’e Sembabule baakikola mu bukyamu nga tebasoose kwebuuza ku Basiraamu baayo.
Yayongeddeko nti aba UMSC baakola endagaano ekontana ne Ssemateeka owa UMSC alimu okuziyiza okuyingira mu ndagaano erimu ‘ribba’ oba amagoba ekiraga nti endagaano gye baakola nfu.
Endagaano bagiyingiramu nga bali bweru wa Ssemateeka owa UMSC kubanga eby’obugagga by’Abasiraamu si bya bantu sekinnoomu wabula by’Abasiraamu bonna.
Omwogezi wa UMSC, Ashiraf Zziwa Muvawala bwe yabuuziddwa kye bazzaako yagambye nti olukiiko olufuzi lwabadde lugenda kutuula mu bwangu balabe kye bazzaako. |
Ebya mutabani wa Muzzanganda biranze | OKUNOONYEREZA ku nfa ya mukamwana w’omuggagga Muzzanganda kweyongeddemu ebbugumu oluvannyuma lw’akulira okunoonyereza ku buzzi bw’emisango mu Poliisi, Tom Magambo okulagira omulambo gw’omugenzi gwongere okwekebejjebwa.Kyaddiridde abeekebejja omulambo guno mu kusooka okukizuula nti ku mutwe gwe okumpi n’akawompo, waali wabootaboota ne kireetawo endowooza nti omugenzi yandiba nga yakubwa bukubwa, kyokka nga mu lipoota eyabadde ekoleddwa, ensonga eno yabadde ebuusiddwa amaaso, tebagitademu.Waabaddewo n’okuteebereza nti omugenzi alabika yafudde kiziyiro kyokka kino bambega ba Poliisi baawuliddwa nga baakisambajja kubanga mu nju omwasangiddwa omulambo, temwabadde ssigiri eyinza kukakasa kino.Abalala beesigamye ku mwana w’omugenzi ow’emyaka ebiri n’ekitundu eyasangiddwa mu nnyumba y’emu omwabadde omulambo gwa nnyina kyokka ye taliiko kamogo konna.Wabula ensonda mu Poliisi zaategeezezza Bukedde, nti ekiragiroky’okuddamu okwekebejja ebyavudde mu kunoonyereza kyaweereddwa.Kigambibwa nti eno y’emu ku nsonga eyawalirizza Poliisi okuddayo mu maka ga mutabani wa Muzzanganda, Paul Musisi, 29, agasangibwa ku kyalo Namubiru, mu ggombolola y’e Nama mu disitulikiti y’e Mukono, okwongera okukung’aanya obujulizi ku ttemu eryakolebwa ku Shadia Nangobi, ku Mmande ya wiiki eno.Abamu ku banneeyiba baategeezezza Poliisi nti ebyaliwo wakati wa Nangobi ne Musisi, kyali kizibu okubiwulira kubanga byaliwo kiro wakati ng’ekuba efudemba.Poliisi era yeesigamye ku bujulizi bw’omusawo omu, agambibwa okuba nga yali apangisiddwa mutabani wa Muzzanganda, amuyambeko mu kasirise okutwala omulambo mu ddwaaliro lye kirowoozese abantu nti gye yafiiridde nga mulwadde.Omusawo ayogerwako (amannya gasirikiddwa) bwe yabadde mu maka ga Musisi, yategeeza Poliisi nti yali ayitiddwa okulaba engeri gy’ayinza okuyambamu Nangobi, asobole okutwalibwa mu ddwaaliro kyokka n’akizuula nti yali amaze okufa bw’atyo n’awa Musisi, amagezi ensonga agitegeeze ku b’akakiiko ne Poliisi kubanga omuntu yabadde mufu wajjo.POLIISI EYISE FFAMIRE Y’OMUGENZI Ensonda mu Poliisi zategeezezza Bukedde, nti ku Lwokusatu, baayise aba ffamire y’omugenzi babeeko bye babannyonnyola.Kyaddiridde okufuna oluvuuvuumo nti omugenzi ne bba babadde batera okugugulana naye ng’ensonga kwe kiva temanyiddwa.Abamu baakitadde ku butakkaanya Musisi bwe babadde nabwo ng’omusajja yeesuuliddeyo ogwannaggamba ku nsonga y’okukuba omugenzi empeta.Wadde ng’omugenzi abadde yayanjula mutabani wa Muzzanganda, mu bakadde be, babadde tebannaba kugattibwa mbaga, ensonga ng’eva ku ddiini. (Nangobi, abadde Musiraamu, ate nga bba Mukristaayo).Wabula abamu ku bamanyi ffamire eno, baawuliddwa nga bagamba nti ensonga eyaviiriddeko abaagalana bano okutuuka okulwanagana omu n’atta munne, esukka kye bamanyi.Ng’oggyeeko okuba nti ffamire y’omugenzi yalemesezza Muzzanganda, okuziika mukamwana we e Nakifuma, ku Lwokubiri, Poliisi yayise ffamire y’omugenzi ebeeko by’ebabuuza kibayambe mu kunoonyereza kwabwe. Bo aba ffamire y’omulenzi bagamba nti baakiikidde bakulu bannaabwe ensingo olw’engeri gye baabayisizzaamu nga babaggyako omulambo wakati mu bukambwe obutagambika, oluvannyuma ne baguttikka ku loole eyagututte e Busoga. Eno y’emu ku nsonga aba ffamire ya Muzzanganda gye baawadde eyabalemesezza okugenda okuziika.
OKUNOONYEREZA ku nfa ya mukamwana w’omuggagga Muzzanganda kweyongeddemu ebbugumu oluvannyuma lw’akulira okunoonyereza ku buzzi bw’emisango mu Poliisi, Tom Magambo okulagira omulambo gw’omugenzi gwongere okwekebejjebwa.
Kyaddiridde abeekebejja omulambo guno mu kusooka okukizuula nti ku mutwe gwe okumpi n’akawompo, waali wabootaboota ne kireetawo endowooza nti omugenzi yandiba nga yakubwa bukubwa, kyokka nga mu lipoota eyabadde ekoleddwa, ensonga eno yabadde ebuusiddwa amaaso, tebagitademu.
Waabaddewo n’okuteebereza nti omugenzi alabika yafudde kiziyiro kyokka kino bambega ba Poliisi baawuliddwa nga baakisambajja kubanga mu nju omwasangiddwa omulambo, temwabadde ssigiri eyinza kukakasa kino.
Abalala beesigamye ku mwana w’omugenzi ow’emyaka ebiri n’ekitundu eyasangiddwa mu nnyumba y’emu omwabadde omulambo gwa nnyina kyokka ye taliiko kamogo konna.
Wabula ensonda mu Poliisi zaategeezezza Bukedde, nti ekiragiro
ky’okuddamu okwekebejja ebyavudde mu kunoonyereza kyaweereddwa.
Kigambibwa nti eno y’emu ku nsonga eyawalirizza Poliisi okuddayo mu maka ga mutabani wa Muzzanganda, Paul Musisi, 29, agasangibwa ku kyalo Namubiru, mu ggombolola y’e Nama mu disitulikiti y’e Mukono, okwongera okukung’aanya obujulizi ku ttemu eryakolebwa ku Shadia Nangobi, ku Mmande ya wiiki eno.
Abamu ku banneeyiba baategeezezza Poliisi nti ebyaliwo wakati wa Nangobi ne Musisi, kyali kizibu okubiwulira kubanga byaliwo kiro wakati ng’ekuba efudemba.
Poliisi era yeesigamye ku bujulizi bw’omusawo omu, agambibwa okuba nga yali apangisiddwa mutabani wa Muzzanganda, amuyambeko mu kasirise okutwala omulambo mu ddwaaliro lye kirowoozese abantu nti gye yafiiridde nga mulwadde.
Omusawo ayogerwako (amannya gasirikiddwa) bwe yabadde mu maka ga Musisi, yategeeza Poliisi nti yali ayitiddwa okulaba engeri gy’ayinza okuyambamu Nangobi, asobole okutwalibwa mu ddwaaliro kyokka n’akizuula nti yali amaze okufa bw’atyo n’awa Musisi, amagezi ensonga agitegeeze ku b’akakiiko ne Poliisi kubanga omuntu yabadde mufu wajjo.
POLIISI EYISE FFAMIRE Y’OMUGENZI Ensonda mu Poliisi zategeezezza Bukedde, nti ku Lwokusatu, baayise aba ffamire y’omugenzi babeeko bye babannyonnyola.
Kyaddiridde okufuna oluvuuvuumo nti omugenzi ne bba babadde batera okugugulana naye ng’ensonga kwe kiva temanyiddwa.
Abamu baakitadde ku butakkaanya Musisi bwe babadde nabwo ng’omusajja yeesuuliddeyo ogwannaggamba ku nsonga y’okukuba omugenzi empeta.
Wadde ng’omugenzi abadde yayanjula mutabani wa Muzzanganda, mu bakadde be, babadde tebannaba kugattibwa mbaga, ensonga ng’eva ku ddiini. (Nangobi, abadde Musiraamu, ate nga bba Mukristaayo).
Wabula abamu ku bamanyi ffamire eno, baawuliddwa nga bagamba nti ensonga eyaviiriddeko abaagalana bano okutuuka okulwanagana omu n’atta munne, esukka kye bamanyi.
Ng’oggyeeko okuba nti ffamire y’omugenzi yalemesezza Muzzanganda, okuziika mukamwana we e Nakifuma, ku Lwokubiri, Poliisi yayise ffamire y’omugenzi ebeeko by’ebabuuza kibayambe mu kunoonyereza kwabwe. Bo aba ffamire y’omulenzi bagamba nti baakiikidde bakulu bannaabwe ensingo olw’engeri gye baabayisizzaamu nga babaggyako omulambo wakati mu bukambwe obutagambika, oluvannyuma ne baguttikka ku loole eyagututte e Busoga. Eno y’emu ku nsonga aba ffamire ya Muzzanganda gye baawadde eyabalemesezza okugenda okuziika.
PALAMENTI etandise okwekeneenya etteeka ekkakali ku banywa, abatunda n’abakola omwenge okusobola okubamalawo, n’okukendeeza ku bizibu ebiva ku ttamiiro.
Ebbago ly’etteeka erya Alcoholic Drinks Control Bill, 2023 likugira omuntu yenna okutunda omwenge nga tezinawera ssaawa 11:00 ez’akawungeezi era singa gukusinga osibwa emyaka 10.
Buli ali mu bizinensi y’okutunda omwenge, ateekeddwa okuba ne layisinsi okuva mu kitongole ekivunaanyizibwa ku by’eddagala mu ggwanga ekya National Drug Authority, kubanga bazudde nti ate mu mwenge batabikamu ebiragalalagala ebirala, ebiviiriddeko abantu okutabuka emitwe, okulwala kkookolo, ssukaali, ekibumba, akafuba n’omutima.
Anaasangibwa ng’atunda omwenge nga talina layisinsi, ebbago ligamba nti ajja kusasulanga engasi ya bukadde 20 oba okusibwa emyaka 10, oba byombi.
Omuntu asangibwa ng’atunda omwenge eri atanaweza myaka 18, atanzibwe obukadde 40, oba okusibwa emyaka esatu oba byombi.
Bwe yabadde alabiseeko mu kakiiko, Omubaka Sarah Opendi eyawomye omutwe mu tteeka lino yagambye nti ligendereddwaamu okukuuma abavubuka nga balamu bulungi ate nga baamugaso eri eggwanga, basobole okuggumiza eggwanga mu maaso.
Yayongeddeko nti omwenge kintu kizibu nnyo, ekivuddeko endwadde eziyita mu bikolwa by’okwegatta mu nsonga z’omukwano okweyongera, kubanga omuntu bwagangayira yeegatta na buli gw’asanze awatali kwekuuma.
Era omwenge guleetera abagunywa okutandika okukozesa ebitamiiza ebirala eby’obulabe eri obulamu bwabwe.
EBIBONEREZO EBIRALA
Omuntu ateekawo ekkolero ly’omwenge, oba okugusuubula ebweru w’eggwanga nga talina layisinsi, baagala asibwe emyaka 10 oba okusasula obukadde 20.
Tokkirizibwa kutunda mwenge oba okugunywa ng’oli mu takisi, oba emotoka yonna ey’olukale. Akwatibwa baagala osibwe emyezi mukaaga oba okusasula obukadde buna, oba byombi.
Tokkirizibwa kutunda mwenge gutamaze kukakasibwa bakugu. Bwe gukusinga baagala osibwe emyaka etaano oba okusasula obukadde buna.
Omwana atanaweza myaka 18 tokkirizibwa kumukozesa mu ttundiro lya mwenge, gye bagukolera, oba gye bagutereka. Anajeemera akawaayiro kano baagala asibwe emyaka ebiri oba okusasula engassi ya bukadde 20.
KKOOTI ejulirwamu ekubye Mufti Mubajje ekkonde bw’esazeewo ekitebe ky’Obusiraamu kisasule ssente z’omugagga Justus Kyabahwa obuwumbi 19 oba si ekyo emmaali y’Obusiraamu okuli n’omuzikiti omukulu ogw’eggwanga bitundibwe.
Omulamuzi wa kkooti ejulirwamu, Christopher Gashirabake mu nsala ye gye yawadde eggulo ku Lwokusatu yagambye nti obujulizi bw’alina bulaga nti Justus Kyabahwa yasasula aba UMSC ssente ze obuwumbi busatu n’obukadde 500 noolwekyo tekiba kya bwenkanya okuyimiriza okutunda ebintu mw’asobola okununula ssente ze.
Kiddiridde UMSC okujulira ku nsala ya kkooti enkulu eyasooka ng’eragira ebyobugagga Kyabahwa atunde okuli; Plot 30 ku William Street mu Kampala, plot 23-25 ku Old Kampala (okuli ekitebe kya UMSC), Kyadondo Block 195 plot 5463, ettaka ly’e Kyanja (kuliko apartments), mailo y’ettaka esangibwa e Bukwe mu disitulikiti y’e Hoima ne yiika emu eri e Lumbas mu disitulikiti y’e Jinja.
Poloti esangibwa mu City y’e Mbale, emigabo mu Uganda Ranchers Limited ne Commercial Holdings Limited abalina mailo z’ettaka ebbiri ezisangibwa e Migyera - Bululi ne poloti eri e Ntebe okuliraana Victoria Mall.
Oluvannyuma lw’okuguza Kyabahwa ettaka kyazuulwa nga Albert Muganga yali yalifunako liizi eyali tennaba kuggwaako. Bwatyo Kyabahwa kwe kusaba bamuddize ssente ze omuli n’amagoba.
Eky’okutunda ebyobugagga bye baawa Kyabahwa, kkooti yalaze tekimenya mateeka. Yagambye nti n’okujulira kwennyini okwa UMSC kwateekebwayo nga buyise.
Aba UMSC nga bayita mu bannamateeka baabwe aba Moses Kabega ne Abbas Bukenya baabadde basabye kkooti eyise ekiragiro ekiyimiriza okubowa ebyobugagga byabwe nga kkooti enkulu bwe yalagira.
Ensonga ze baawa mwalimu okubeera nti baali baajulira ku musango guno ate nga n’ebyobugagga bye baagala okutunda bye biyimirizzaawo emirimu gyabwe ate nga n’endagaano ezeesigamwako kkooti tezaaliko sitampu.
Wabula Kyabahwa ng’ayita mu munnamateeka we, Ahmed Kalule Mukasa yawakanya okusaba kwa UMSC ng’amba nti baalemwa okuleeta ensonga eziraga engeri gye bajja okuwangula okujulira kwe baateekayo ate nga n’ensonga ze boogerako kkooti yali yazisalawo dda.
Kalule yategeezezza oluvannyuma lw’okuwa ensala, Kyabahwa yeetaaga ssente ze era singa ennaku ziggwaako ezisigaddeyo obutasukka December 24, 2023 bagenda kuba basigazza Mubajje ekyokukola kimu kutunda byabugagga beesasule obuwumbi 19.
ABASIRAAMU BANYIIVU Sheikh Siraje Mudde, akulira akakiiko akassibwawo okununula ettaka ly’e Sembabule yagambye nti kati beetaaga ekintu kimu, Mubajje adde ebbali olwo Abasiraamu beekolemu omulimu gw’okunoonya ssente basasule Kyabahwa.
“Tetuyinza kusonda ssente nga Mubajje akyali mu Ofiisi kuba Pulezidenti yasasulako ssente ezaanunula omuzikiti gwa William kyokka era Mufti n’addamu n’agutunda. Atuyambe alangirire nti alekulidde leero mu General Assembly tulabe engeri y’okutaasa ebyobugagga ebikyasigalidde,”
Mudde bwe yagambye.
Haji Abdul Kiyimba, omukiise wa General Assembly akiikirira Wakiso yagambye nti tebagenda kukkiriza mmaali ya Busiraamu kutwaliba muntu yenna olw’ebikolwa bya Mufti Mubajje ng’omuntu.
“Kye njagala Mufti Mubajje alekulire era ebyobugagga bye bitundibwe ng’omuntu olwo ezinaaba zisigaddeyo tulabe engeri gye tuzisasula.
Ttabamiruka wa leero yagambye nti amusuubira okutwala ensonga eno ng’enkulu,” Kiyimba bwe yagambye.
Bino we bijjidde nga General Assembly atuula leero (Lwakuna) era ng’ensonga z’omugagga Kyabahwa okwagala okutunda emmaali y’Obusiraamu y’eri ku mwanjo ku bigenda okuteesebwako.
Akakiiko ka bannamateeka Abasiraamu ak’abantu abataano akassibwawo okwetegereza ddiiru y’okutunda emmaali y’Obusiraamu nabo leero lwe basuubirwa okwanja lipooti yaabwe eraga engeri ddiiru gye yakutulwamu ey’okutunda ettaka ly’e Sembabule.
Sheikh Rajab Twesige akulira ettwale ly’e Ntebe awali poloti eriraanye Victoria Mall emu ku by’obugagga ebiri mu lusuubo yategeezezza nti ku byonna ebizze bibaawo awamu n’ebiriwo tebibakwatako.
Yagambye nti emmaali eri mu Uganda Muslim Supreme Council naye kuliko akawaayiro aka ‘Entebbe Branch’ era eby’obugagga by’Abasiraamu mu Ntebe bya Entebbe Branch. Kino kitegeeza nti singa Abasiraamu ab’e Ntebe be baasalawo ku ndagaano zonna ezaakolebwa kyandibadde kitegeerekeka naye endagaano ezaakolebwa UMSC tebazimanyiiko era tebibakwatako ku byasalibwawo.
Sheikh Yakoub Muwonge avunaanyizibwa ku by’obugagga by’Obusiraamu mu Entebbe Muslim District ku lwa UMSC bwe yatuukiriddwa yategeezezza nti tebakkaanya na kutunda bintu byabwe era abaakola okutunda eby’e Sembabule baakikola mu bukyamu nga tebasoose kwebuuza ku Basiraamu baayo.
Yayongeddeko nti aba UMSC baakola endagaano ekontana ne Ssemateeka owa UMSC alimu okuziyiza okuyingira mu ndagaano erimu ‘ribba’ oba amagoba ekiraga nti endagaano gye baakola nfu.
Endagaano bagiyingiramu nga bali bweru wa Ssemateeka owa UMSC kubanga eby’obugagga by’Abasiraamu si bya bantu sekinnoomu wabula by’Abasiraamu bonna.
Omwogezi wa UMSC, Ashiraf Zziwa Muvawala bwe yabuuziddwa kye bazzaako yagambye nti olukiiko olufuzi lwabadde lugenda kutuula mu bwangu balabe kye bazzaako. |
Ebibonerezo ebikakali birinze abakeera omwenge | PALAMENTI etandise okwekeneenya etteeka ekkakali ku banywa, abatunda n’abakola omwenge okusobola okubamalawo, n’okukendeeza ku bizibu ebiva ku ttamiiro.Ebbago ly’etteeka erya Alcoholic Drinks Control Bill, 2023 likugira omuntu yenna okutunda omwenge nga tezinawera ssaawa 11:00 ez’akawungeezi era singa gukusinga osibwa emyaka 10.Buli ali mu bizinensi y’okutunda omwenge, ateekeddwa okuba ne layisinsi okuva mu kitongole ekivunaanyizibwa ku by’eddagala mu ggwanga ekya National Drug Authority, kubanga bazudde nti ate mu mwenge batabikamu ebiragalalagala ebirala, ebiviiriddeko abantu okutabuka emitwe, okulwala kkookolo, ssukaali, ekibumba, akafuba n’omutima.Anaasangibwa ng’atunda omwenge nga talina layisinsi, ebbago ligamba nti ajja kusasulanga engasi ya bukadde 20 oba okusibwa emyaka 10, oba byombi.Omuntu asangibwa ng’atunda omwenge eri atanaweza myaka 18, atanzibwe obukadde 40, oba okusibwa emyaka esatu oba byombi.Bwe yabadde alabiseeko mu kakiiko, Omubaka Sarah Opendi eyawomye omutwe mu tteeka lino yagambye nti ligendereddwaamu okukuuma abavubuka nga balamu bulungi ate nga baamugaso eri eggwanga, basobole okuggumiza eggwanga mu maaso.Yayongeddeko nti omwenge kintu kizibu nnyo, ekivuddeko endwadde eziyita mu bikolwa by’okwegatta mu nsonga z’omukwano okweyongera, kubanga omuntu bwagangayira yeegatta na buli gw’asanze awatali kwekuuma.Era omwenge guleetera abagunywa okutandika okukozesa ebitamiiza ebirala eby’obulabe eri obulamu bwabwe.EBIBONEREZO EBIRALA Omuntu ateekawo ekkolero ly’omwenge, oba okugusuubula ebweru w’eggwanga nga talina layisinsi, baagala asibwe emyaka 10 oba okusasula obukadde 20.Tokkirizibwa kutunda mwenge oba okugunywa ng’oli mu takisi, oba emotoka yonna ey’olukale. Akwatibwa baagala osibwe emyezi mukaaga oba okusasula obukadde buna, oba byombi.Tokkirizibwa kutunda mwenge gutamaze kukakasibwa bakugu. Bwe gukusinga baagala osibwe emyaka etaano oba okusasula obukadde buna.Omwana atanaweza myaka 18 tokkirizibwa kumukozesa mu ttundiro lya mwenge, gye bagukolera, oba gye bagutereka. Anajeemera akawaayiro kano baagala asibwe emyaka ebiri oba okusasula engassi ya bukadde 20.
OKUNOONYEREZA ku nfa ya mukamwana w’omuggagga Muzzanganda kweyongeddemu ebbugumu oluvannyuma lw’akulira okunoonyereza ku buzzi bw’emisango mu Poliisi, Tom Magambo okulagira omulambo gw’omugenzi gwongere okwekebejjebwa.
Kyaddiridde abeekebejja omulambo guno mu kusooka okukizuula nti ku mutwe gwe okumpi n’akawompo, waali wabootaboota ne kireetawo endowooza nti omugenzi yandiba nga yakubwa bukubwa, kyokka nga mu lipoota eyabadde ekoleddwa, ensonga eno yabadde ebuusiddwa amaaso, tebagitademu.
Waabaddewo n’okuteebereza nti omugenzi alabika yafudde kiziyiro kyokka kino bambega ba Poliisi baawuliddwa nga baakisambajja kubanga mu nju omwasangiddwa omulambo, temwabadde ssigiri eyinza kukakasa kino.
Abalala beesigamye ku mwana w’omugenzi ow’emyaka ebiri n’ekitundu eyasangiddwa mu nnyumba y’emu omwabadde omulambo gwa nnyina kyokka ye taliiko kamogo konna.
Wabula ensonda mu Poliisi zaategeezezza Bukedde, nti ekiragiro
ky’okuddamu okwekebejja ebyavudde mu kunoonyereza kyaweereddwa.
Kigambibwa nti eno y’emu ku nsonga eyawalirizza Poliisi okuddayo mu maka ga mutabani wa Muzzanganda, Paul Musisi, 29, agasangibwa ku kyalo Namubiru, mu ggombolola y’e Nama mu disitulikiti y’e Mukono, okwongera okukung’aanya obujulizi ku ttemu eryakolebwa ku Shadia Nangobi, ku Mmande ya wiiki eno.
Abamu ku banneeyiba baategeezezza Poliisi nti ebyaliwo wakati wa Nangobi ne Musisi, kyali kizibu okubiwulira kubanga byaliwo kiro wakati ng’ekuba efudemba.
Poliisi era yeesigamye ku bujulizi bw’omusawo omu, agambibwa okuba nga yali apangisiddwa mutabani wa Muzzanganda, amuyambeko mu kasirise okutwala omulambo mu ddwaaliro lye kirowoozese abantu nti gye yafiiridde nga mulwadde.
Omusawo ayogerwako (amannya gasirikiddwa) bwe yabadde mu maka ga Musisi, yategeeza Poliisi nti yali ayitiddwa okulaba engeri gy’ayinza okuyambamu Nangobi, asobole okutwalibwa mu ddwaaliro kyokka n’akizuula nti yali amaze okufa bw’atyo n’awa Musisi, amagezi ensonga agitegeeze ku b’akakiiko ne Poliisi kubanga omuntu yabadde mufu wajjo.
POLIISI EYISE FFAMIRE Y’OMUGENZI Ensonda mu Poliisi zategeezezza Bukedde, nti ku Lwokusatu, baayise aba ffamire y’omugenzi babeeko bye babannyonnyola.
Kyaddiridde okufuna oluvuuvuumo nti omugenzi ne bba babadde batera okugugulana naye ng’ensonga kwe kiva temanyiddwa.
Abamu baakitadde ku butakkaanya Musisi bwe babadde nabwo ng’omusajja yeesuuliddeyo ogwannaggamba ku nsonga y’okukuba omugenzi empeta.
Wadde ng’omugenzi abadde yayanjula mutabani wa Muzzanganda, mu bakadde be, babadde tebannaba kugattibwa mbaga, ensonga ng’eva ku ddiini. (Nangobi, abadde Musiraamu, ate nga bba Mukristaayo).
Wabula abamu ku bamanyi ffamire eno, baawuliddwa nga bagamba nti ensonga eyaviiriddeko abaagalana bano okutuuka okulwanagana omu n’atta munne, esukka kye bamanyi.
Ng’oggyeeko okuba nti ffamire y’omugenzi yalemesezza Muzzanganda, okuziika mukamwana we e Nakifuma, ku Lwokubiri, Poliisi yayise ffamire y’omugenzi ebeeko by’ebabuuza kibayambe mu kunoonyereza kwabwe. Bo aba ffamire y’omulenzi bagamba nti baakiikidde bakulu bannaabwe ensingo olw’engeri gye baabayisizzaamu nga babaggyako omulambo wakati mu bukambwe obutagambika, oluvannyuma ne baguttikka ku loole eyagututte e Busoga. Eno y’emu ku nsonga aba ffamire ya Muzzanganda gye baawadde eyabalemesezza okugenda okuziika.
PALAMENTI etandise okwekeneenya etteeka ekkakali ku banywa, abatunda n’abakola omwenge okusobola okubamalawo, n’okukendeeza ku bizibu ebiva ku ttamiiro.
Ebbago ly’etteeka erya Alcoholic Drinks Control Bill, 2023 likugira omuntu yenna okutunda omwenge nga tezinawera ssaawa 11:00 ez’akawungeezi era singa gukusinga osibwa emyaka 10.
Buli ali mu bizinensi y’okutunda omwenge, ateekeddwa okuba ne layisinsi okuva mu kitongole ekivunaanyizibwa ku by’eddagala mu ggwanga ekya National Drug Authority, kubanga bazudde nti ate mu mwenge batabikamu ebiragalalagala ebirala, ebiviiriddeko abantu okutabuka emitwe, okulwala kkookolo, ssukaali, ekibumba, akafuba n’omutima.
Anaasangibwa ng’atunda omwenge nga talina layisinsi, ebbago ligamba nti ajja kusasulanga engasi ya bukadde 20 oba okusibwa emyaka 10, oba byombi.
Omuntu asangibwa ng’atunda omwenge eri atanaweza myaka 18, atanzibwe obukadde 40, oba okusibwa emyaka esatu oba byombi.
Bwe yabadde alabiseeko mu kakiiko, Omubaka Sarah Opendi eyawomye omutwe mu tteeka lino yagambye nti ligendereddwaamu okukuuma abavubuka nga balamu bulungi ate nga baamugaso eri eggwanga, basobole okuggumiza eggwanga mu maaso.
Yayongeddeko nti omwenge kintu kizibu nnyo, ekivuddeko endwadde eziyita mu bikolwa by’okwegatta mu nsonga z’omukwano okweyongera, kubanga omuntu bwagangayira yeegatta na buli gw’asanze awatali kwekuuma.
Era omwenge guleetera abagunywa okutandika okukozesa ebitamiiza ebirala eby’obulabe eri obulamu bwabwe.
EBIBONEREZO EBIRALA
Omuntu ateekawo ekkolero ly’omwenge, oba okugusuubula ebweru w’eggwanga nga talina layisinsi, baagala asibwe emyaka 10 oba okusasula obukadde 20.
Tokkirizibwa kutunda mwenge oba okugunywa ng’oli mu takisi, oba emotoka yonna ey’olukale. Akwatibwa baagala osibwe emyezi mukaaga oba okusasula obukadde buna, oba byombi.
Tokkirizibwa kutunda mwenge gutamaze kukakasibwa bakugu. Bwe gukusinga baagala osibwe emyaka etaano oba okusasula obukadde buna.
Omwana atanaweza myaka 18 tokkirizibwa kumukozesa mu ttundiro lya mwenge, gye bagukolera, oba gye bagutereka. Anajeemera akawaayiro kano baagala asibwe emyaka ebiri oba okusasula engassi ya bukadde 20.
ADUUMIRA poliisi y’amagye mu ggwanga, Brig. Gen. William Bainomugisha alabudde baddereeva ne bakondakita ba ttakisi mu ppaaka y’e Bwaise okukomya okufuula ppaaka eddwaaniro.
Bino Brig. Bainomugisha yabyogeredde mu ppaaka y’e Bwaise ku Lwokubiri mu lukuhhaana abakulira ebyokwerinda okuva mu magye, poliisi, ISO, CMI, UTOF, KCCA, baddereeva ne bakondakita mwe baasisinkanidde okulaba bwe balina okumalawo obutakkaanya obuli wakati wa baddereeva ab’ebiwayi ebibiri okuli abakolera mu ppaaka ya Bwaise Terminal n’abo abakolera ku ppaaka y’oku Kaleerwe.
Obutakkaanya bwa baddereeva buno si bwe bwokka wabula waliwo n’obutakkaanya wakati wa nnannyini ppaaka eno, Col.
Fred Bogere n’akulira baddereeva mu ppaaka eno eya Bwaise Terminal, Ssemakadde Nsobya ku bintu eby’enjawulo.
Brig. Bainomugisha yagambye nti baddereeva balina okukimanya nti enkulaakulana mu kitundu kintu kikulu nnyo n’agamba nti omuntu bw’abateerawo ppaaka ennene bw’eti tasaana kulwanyisibwa, wabula batuule naye bwe wabaawo ebitatambula bulungi.
Ye aduumira poliisi mu Kampala n’emiriraano SCP/ Steven Tanui yasabye abattakisi ye Bwaise okusiima Col. Bogere olw’omulimu omunene gwe yakola mu kitundu kino.
Ate Ssemakadde Nsobya akulira ppaaka eno yasabye omugagga okubakendeereza ku ssente 5,000/- z’abasasuza ku buli ttakisi okudda ku 3,500/-.
Yasabye n’okubakubira koolaasi mu ppaaka n’okussaamu am-
ataala basobole okukola ekiro.
Col. Bogere yagambye nti atadde ssente nnyingi mu ppaaka eno wabula waliwo abamutiisatiisa.
Amyuka akulira UTOF, Musitafah Mayambala yagambye nti okumalawo endooliito, abakulira ppaaka balina okutuula ne baddereeva ne bakkaanya ku nsonga ezibatawaanya ne zigonjoolwa. |
‘Ppaaka temugifuula ddwaaniro’ | ADUUMIRA poliisi y’amagye mu ggwanga, Brig. Gen. William Bainomugisha alabudde baddereeva ne bakondakita ba ttakisi mu ppaaka y’e Bwaise okukomya okufuula ppaaka eddwaaniro.Bino Brig. Bainomugisha yabyogeredde mu ppaaka y’e Bwaise ku Lwokubiri mu lukuhhaana abakulira ebyokwerinda okuva mu magye, poliisi, ISO, CMI, UTOF, KCCA, baddereeva ne bakondakita mwe baasisinkanidde okulaba bwe balina okumalawo obutakkaanya obuli wakati wa baddereeva ab’ebiwayi ebibiri okuli abakolera mu ppaaka ya Bwaise Terminal n’abo abakolera ku ppaaka y’oku Kaleerwe.Obutakkaanya bwa baddereeva buno si bwe bwokka wabula waliwo n’obutakkaanya wakati wa nnannyini ppaaka eno, Col.Fred Bogere n’akulira baddereeva mu ppaaka eno eya Bwaise Terminal, Ssemakadde Nsobya ku bintu eby’enjawulo.Brig. Bainomugisha yagambye nti baddereeva balina okukimanya nti enkulaakulana mu kitundu kintu kikulu nnyo n’agamba nti omuntu bw’abateerawo ppaaka ennene bw’eti tasaana kulwanyisibwa, wabula batuule naye bwe wabaawo ebitatambula bulungi.Ye aduumira poliisi mu Kampala n’emiriraano SCP/ Steven Tanui yasabye abattakisi ye Bwaise okusiima Col. Bogere olw’omulimu omunene gwe yakola mu kitundu kino.Ate Ssemakadde Nsobya akulira ppaaka eno yasabye omugagga okubakendeereza ku ssente 5,000/- z’abasasuza ku buli ttakisi okudda ku 3,500/-.Yasabye n’okubakubira koolaasi mu ppaaka n’okussaamu am-ataala basobole okukola ekiro.Col. Bogere yagambye nti atadde ssente nnyingi mu ppaaka eno wabula waliwo abamutiisatiisa.Amyuka akulira UTOF, Musitafah Mayambala yagambye nti okumalawo endooliito, abakulira ppaaka balina okutuula ne baddereeva ne bakkaanya ku nsonga ezibatawaanya ne zigonjoolwa.
POLIISI y’e Lwengo ekutte abantu basatu ku by’omuyizi eyafiiridde mu kisulo ku ssomero lya Coroh Children’s Foundation P/S erisangibwa mu Town Council y’e Kyazanga mu disitulikiti y’e Lwengo.
Omwana ono Joel Ojuma ow’emyaka 9 ng’abadde agenda mu P4, abadde azaalibwa mu disitulikiti ye Arua.
Abaakwatiddwa kuliko Chris Matovu 38, nga ye nnannyini ssomero lino, Julius Ssekatawa ne Muzafaru Kagenda nga bano be bagambibwa okulemera omuyizi ono n’asangibwa ng’afiiridde mu kisulo.
Kigambibwa nti essomero lino lyawummuzza abayizi nga November 24, 2023 wabula Ojuma n’abayizi abalala basatu ne libalemera lwa butamalaayo bisale bya ssomero.
Omwogezi wa poliisi mu Masaka, ASP Wandera Jamadah yakakasizza okukwatibwa kw’abasatu bano n’agamba nti batandise okunoonyereza wabula n’asaba bannannyini masomero okugoberera ebiragiro ebyabaweebwa minisitule y’ebyenjigiriza.
PALAMENTI etandise okwekeneenya etteeka ekkakali ku banywa, abatunda n’abakola omwenge okusobola okubamalawo, n’okukendeeza ku bizibu ebiva ku ttamiiro.
Ebbago ly’etteeka erya Alcoholic Drinks Control Bill, 2023 likugira omuntu yenna okutunda omwenge nga tezinawera ssaawa 11:00 ez’akawungeezi era singa gukusinga osibwa emyaka 10.
Buli ali mu bizinensi y’okutunda omwenge, ateekeddwa okuba ne layisinsi okuva mu kitongole ekivunaanyizibwa ku by’eddagala mu ggwanga ekya National Drug Authority, kubanga bazudde nti ate mu mwenge batabikamu ebiragalalagala ebirala, ebiviiriddeko abantu okutabuka emitwe, okulwala kkookolo, ssukaali, ekibumba, akafuba n’omutima.
Anaasangibwa ng’atunda omwenge nga talina layisinsi, ebbago ligamba nti ajja kusasulanga engasi ya bukadde 20 oba okusibwa emyaka 10, oba byombi.
Omuntu asangibwa ng’atunda omwenge eri atanaweza myaka 18, atanzibwe obukadde 40, oba okusibwa emyaka esatu oba byombi.
Bwe yabadde alabiseeko mu kakiiko, Omubaka Sarah Opendi eyawomye omutwe mu tteeka lino yagambye nti ligendereddwaamu okukuuma abavubuka nga balamu bulungi ate nga baamugaso eri eggwanga, basobole okuggumiza eggwanga mu maaso.
Yayongeddeko nti omwenge kintu kizibu nnyo, ekivuddeko endwadde eziyita mu bikolwa by’okwegatta mu nsonga z’omukwano okweyongera, kubanga omuntu bwagangayira yeegatta na buli gw’asanze awatali kwekuuma.
Era omwenge guleetera abagunywa okutandika okukozesa ebitamiiza ebirala eby’obulabe eri obulamu bwabwe.
EBIBONEREZO EBIRALA
Omuntu ateekawo ekkolero ly’omwenge, oba okugusuubula ebweru w’eggwanga nga talina layisinsi, baagala asibwe emyaka 10 oba okusasula obukadde 20.
Tokkirizibwa kutunda mwenge oba okugunywa ng’oli mu takisi, oba emotoka yonna ey’olukale. Akwatibwa baagala osibwe emyezi mukaaga oba okusasula obukadde buna, oba byombi.
Tokkirizibwa kutunda mwenge gutamaze kukakasibwa bakugu. Bwe gukusinga baagala osibwe emyaka etaano oba okusasula obukadde buna.
Omwana atanaweza myaka 18 tokkirizibwa kumukozesa mu ttundiro lya mwenge, gye bagukolera, oba gye bagutereka. Anajeemera akawaayiro kano baagala asibwe emyaka ebiri oba okusasula engassi ya bukadde 20.
ADUUMIRA poliisi y’amagye mu ggwanga, Brig. Gen. William Bainomugisha alabudde baddereeva ne bakondakita ba ttakisi mu ppaaka y’e Bwaise okukomya okufuula ppaaka eddwaaniro.
Bino Brig. Bainomugisha yabyogeredde mu ppaaka y’e Bwaise ku Lwokubiri mu lukuhhaana abakulira ebyokwerinda okuva mu magye, poliisi, ISO, CMI, UTOF, KCCA, baddereeva ne bakondakita mwe baasisinkanidde okulaba bwe balina okumalawo obutakkaanya obuli wakati wa baddereeva ab’ebiwayi ebibiri okuli abakolera mu ppaaka ya Bwaise Terminal n’abo abakolera ku ppaaka y’oku Kaleerwe.
Obutakkaanya bwa baddereeva buno si bwe bwokka wabula waliwo n’obutakkaanya wakati wa nnannyini ppaaka eno, Col.
Fred Bogere n’akulira baddereeva mu ppaaka eno eya Bwaise Terminal, Ssemakadde Nsobya ku bintu eby’enjawulo.
Brig. Bainomugisha yagambye nti baddereeva balina okukimanya nti enkulaakulana mu kitundu kintu kikulu nnyo n’agamba nti omuntu bw’abateerawo ppaaka ennene bw’eti tasaana kulwanyisibwa, wabula batuule naye bwe wabaawo ebitatambula bulungi.
Ye aduumira poliisi mu Kampala n’emiriraano SCP/ Steven Tanui yasabye abattakisi ye Bwaise okusiima Col. Bogere olw’omulimu omunene gwe yakola mu kitundu kino.
Ate Ssemakadde Nsobya akulira ppaaka eno yasabye omugagga okubakendeereza ku ssente 5,000/- z’abasasuza ku buli ttakisi okudda ku 3,500/-.
Yasabye n’okubakubira koolaasi mu ppaaka n’okussaamu am-
ataala basobole okukola ekiro.
Col. Bogere yagambye nti atadde ssente nnyingi mu ppaaka eno wabula waliwo abamutiisatiisa.
Amyuka akulira UTOF, Musitafah Mayambala yagambye nti okumalawo endooliito, abakulira ppaaka balina okutuula ne baddereeva ne bakkaanya ku nsonga ezibatawaanya ne zigonjoolwa. |
Owa P4 eyafudde akwasizza dayirekita ne heedimasita | POLIISI y’e Lwengo ekutte abantu basatu ku by’omuyizi eyafiiridde mu kisulo ku ssomero lya Coroh Children’s Foundation P/S erisangibwa mu Town Council y’e Kyazanga mu disitulikiti y’e Lwengo.Omwana ono Joel Ojuma ow’emyaka 9 ng’abadde agenda mu P4, abadde azaalibwa mu disitulikiti ye Arua.Abaakwatiddwa kuliko Chris Matovu 38, nga ye nnannyini ssomero lino, Julius Ssekatawa ne Muzafaru Kagenda nga bano be bagambibwa okulemera omuyizi ono n’asangibwa ng’afiiridde mu kisulo.Kigambibwa nti essomero lino lyawummuzza abayizi nga November 24, 2023 wabula Ojuma n’abayizi abalala basatu ne libalemera lwa butamalaayo bisale bya ssomero.Omwogezi wa poliisi mu Masaka, ASP Wandera Jamadah yakakasizza okukwatibwa kw’abasatu bano n’agamba nti batandise okunoonyereza wabula n’asaba bannannyini masomero okugoberera ebiragiro ebyabaweebwa minisitule y’ebyenjigiriza.
POLIISI y’e Lwengo ekutte abantu basatu ku by’omuyizi eyafiiridde mu kisulo ku ssomero lya Coroh Children’s Foundation P/S erisangibwa mu Town Council y’e Kyazanga mu disitulikiti y’e Lwengo.
Omwana ono Joel Ojuma ow’emyaka 9 ng’abadde agenda mu P4, abadde azaalibwa mu disitulikiti ye Arua.
Abaakwatiddwa kuliko Chris Matovu 38, nga ye nnannyini ssomero lino, Julius Ssekatawa ne Muzafaru Kagenda nga bano be bagambibwa okulemera omuyizi ono n’asangibwa ng’afiiridde mu kisulo.
Kigambibwa nti essomero lino lyawummuzza abayizi nga November 24, 2023 wabula Ojuma n’abayizi abalala basatu ne libalemera lwa butamalaayo bisale bya ssomero.
Omwogezi wa poliisi mu Masaka, ASP Wandera Jamadah yakakasizza okukwatibwa kw’abasatu bano n’agamba nti batandise okunoonyereza wabula n’asaba bannannyini masomero okugoberera ebiragiro ebyabaweebwa minisitule y’ebyenjigiriza.
ABOOLUDDA oluvuganya gavumenti eggulo bazzeeyo mu Palamenti oluvannyuma lw’ennaku 40 nga beediimye. Kyokka baavuddeyo bayongobedde olw’ebyabadde mu lipooti ya gavumenti okuba nga by’ebyo bulijjo by’ezze ennyonnyola.
Ababaka bano abamu baavuddeyo beevuma ekyabazzizzaayo mu Palamenti, wadde nga tewali kikyuse nnyo ku kunnyonnyola kwa gavumenti kwe yakoze ku nsonga omusanvu ze baali beemulugunyaako.
Abakulira mu Palamenti, Mathias Mpuuga mu bigambo by’azze ayogera yawera nti okudda mu Palamenti gavumenti erina kumala kuleeta kiwandiiko ekinnyonnyola mu bujjuvu ensonga ze beemulugunyaako.
Wabula ababaka beewuunyizza nnyo engeri ate ebintu gye byakyuse, ne bawalirizibwa okudda mu Palamenti nga tebamaze kwekenneenya kiwandiiko gavumenti kye yabadde egenda okusoma.
Ababaka abali ku lusegere lwa Mpuuga, abataayagadde kwatuukirizibwa mannya, bagamba nti wabaddewo enkiiko ez’enjawulo ezizze zituula ku nsonga eno era ne bakkirizisa abakulu ku ludda oluvuganya badde mu Palamenti.
Eggulo ababaka bano baasoose mu kafubo, kyokka tebaaweereddwa kiwandiiko kino kukyetegereza nga enzikiriziganya bwe yali.
Nti ekiwandiiko kino kyatuuse ku ssaawa 5:00 ez’oku makya, ne batafuna budde bukiyitamu.
OKUSIKA OMUGUWA OKWABADDEWO
Ensonda zaategeezezza nti waabaddewo okusika omuguwa nga ababaka abamu bagamba nti bongezeeyo okudda mu Palamenti okutuusa nga beetegerezza ekiwandiiko kino, kyokka abalala naddala abali ku lusegere lwa Mpuuga, kigambibwa nti baakalambidde nga bagamba nti Minisita David Muhoozi agenda kuleeta lipooti eno agisome, ababaka ba NRM bagiyise egende ku likodi nga tewakanyiziddwa, ekintu eky’obulabe ennyo.
MPUUGA AYANUKULA WIIKI EJJA
Mpuuga yasabye sipiika okutuusa Olwokubiri lwa wiiki ejja baanukule ku kiwandiiko kya minisita.
Mu kunnyonnyola, minisita omubeezi ow’ensonga ez’omunda mu ggwanga, David Muhoozi yalaze nti abantu abagambibwa okubuzibwawo, baalemwa okumanya ebibakwatako, olw’abantu baabwe okugaana okuwa Poliisi ebibakwatako.
ADUUMIRA poliisi y’amagye mu ggwanga, Brig. Gen. William Bainomugisha alabudde baddereeva ne bakondakita ba ttakisi mu ppaaka y’e Bwaise okukomya okufuula ppaaka eddwaaniro.
Bino Brig. Bainomugisha yabyogeredde mu ppaaka y’e Bwaise ku Lwokubiri mu lukuhhaana abakulira ebyokwerinda okuva mu magye, poliisi, ISO, CMI, UTOF, KCCA, baddereeva ne bakondakita mwe baasisinkanidde okulaba bwe balina okumalawo obutakkaanya obuli wakati wa baddereeva ab’ebiwayi ebibiri okuli abakolera mu ppaaka ya Bwaise Terminal n’abo abakolera ku ppaaka y’oku Kaleerwe.
Obutakkaanya bwa baddereeva buno si bwe bwokka wabula waliwo n’obutakkaanya wakati wa nnannyini ppaaka eno, Col.
Fred Bogere n’akulira baddereeva mu ppaaka eno eya Bwaise Terminal, Ssemakadde Nsobya ku bintu eby’enjawulo.
Brig. Bainomugisha yagambye nti baddereeva balina okukimanya nti enkulaakulana mu kitundu kintu kikulu nnyo n’agamba nti omuntu bw’abateerawo ppaaka ennene bw’eti tasaana kulwanyisibwa, wabula batuule naye bwe wabaawo ebitatambula bulungi.
Ye aduumira poliisi mu Kampala n’emiriraano SCP/ Steven Tanui yasabye abattakisi ye Bwaise okusiima Col. Bogere olw’omulimu omunene gwe yakola mu kitundu kino.
Ate Ssemakadde Nsobya akulira ppaaka eno yasabye omugagga okubakendeereza ku ssente 5,000/- z’abasasuza ku buli ttakisi okudda ku 3,500/-.
Yasabye n’okubakubira koolaasi mu ppaaka n’okussaamu am-
ataala basobole okukola ekiro.
Col. Bogere yagambye nti atadde ssente nnyingi mu ppaaka eno wabula waliwo abamutiisatiisa.
Amyuka akulira UTOF, Musitafah Mayambala yagambye nti okumalawo endooliito, abakulira ppaaka balina okutuula ne baddereeva ne bakkaanya ku nsonga ezibatawaanya ne zigonjoolwa. |
Akatego ke baateze Mpuuga ne banne ne badda mu Palamenti | ABOOLUDDA oluvuganya gavumenti eggulo bazzeeyo mu Palamenti oluvannyuma lw’ennaku 40 nga beediimye. Kyokka baavuddeyo bayongobedde olw’ebyabadde mu lipooti ya gavumenti okuba nga by’ebyo bulijjo by’ezze ennyonnyola.Ababaka bano abamu baavuddeyo beevuma ekyabazzizzaayo mu Palamenti, wadde nga tewali kikyuse nnyo ku kunnyonnyola kwa gavumenti kwe yakoze ku nsonga omusanvu ze baali beemulugunyaako.Abakulira mu Palamenti, Mathias Mpuuga mu bigambo by’azze ayogera yawera nti okudda mu Palamenti gavumenti erina kumala kuleeta kiwandiiko ekinnyonnyola mu bujjuvu ensonga ze beemulugunyaako.Wabula ababaka beewuunyizza nnyo engeri ate ebintu gye byakyuse, ne bawalirizibwa okudda mu Palamenti nga tebamaze kwekenneenya kiwandiiko gavumenti kye yabadde egenda okusoma.Ababaka abali ku lusegere lwa Mpuuga, abataayagadde kwatuukirizibwa mannya, bagamba nti wabaddewo enkiiko ez’enjawulo ezizze zituula ku nsonga eno era ne bakkirizisa abakulu ku ludda oluvuganya badde mu Palamenti.Eggulo ababaka bano baasoose mu kafubo, kyokka tebaaweereddwa kiwandiiko kino kukyetegereza nga enzikiriziganya bwe yali.Nti ekiwandiiko kino kyatuuse ku ssaawa 5:00 ez’oku makya, ne batafuna budde bukiyitamu.OKUSIKA OMUGUWA OKWABADDEWO Ensonda zaategeezezza nti waabaddewo okusika omuguwa nga ababaka abamu bagamba nti bongezeeyo okudda mu Palamenti okutuusa nga beetegerezza ekiwandiiko kino, kyokka abalala naddala abali ku lusegere lwa Mpuuga, kigambibwa nti baakalambidde nga bagamba nti Minisita David Muhoozi agenda kuleeta lipooti eno agisome, ababaka ba NRM bagiyise egende ku likodi nga tewakanyiziddwa, ekintu eky’obulabe ennyo.MPUUGA AYANUKULA WIIKI EJJA Mpuuga yasabye sipiika okutuusa Olwokubiri lwa wiiki ejja baanukule ku kiwandiiko kya minisita.Mu kunnyonnyola, minisita omubeezi ow’ensonga ez’omunda mu ggwanga, David Muhoozi yalaze nti abantu abagambibwa okubuzibwawo, baalemwa okumanya ebibakwatako, olw’abantu baabwe okugaana okuwa Poliisi ebibakwatako.
POLIISI y’e Lwengo ekutte abantu basatu ku by’omuyizi eyafiiridde mu kisulo ku ssomero lya Coroh Children’s Foundation P/S erisangibwa mu Town Council y’e Kyazanga mu disitulikiti y’e Lwengo.
Omwana ono Joel Ojuma ow’emyaka 9 ng’abadde agenda mu P4, abadde azaalibwa mu disitulikiti ye Arua.
Abaakwatiddwa kuliko Chris Matovu 38, nga ye nnannyini ssomero lino, Julius Ssekatawa ne Muzafaru Kagenda nga bano be bagambibwa okulemera omuyizi ono n’asangibwa ng’afiiridde mu kisulo.
Kigambibwa nti essomero lino lyawummuzza abayizi nga November 24, 2023 wabula Ojuma n’abayizi abalala basatu ne libalemera lwa butamalaayo bisale bya ssomero.
Omwogezi wa poliisi mu Masaka, ASP Wandera Jamadah yakakasizza okukwatibwa kw’abasatu bano n’agamba nti batandise okunoonyereza wabula n’asaba bannannyini masomero okugoberera ebiragiro ebyabaweebwa minisitule y’ebyenjigiriza.
ABOOLUDDA oluvuganya gavumenti eggulo bazzeeyo mu Palamenti oluvannyuma lw’ennaku 40 nga beediimye. Kyokka baavuddeyo bayongobedde olw’ebyabadde mu lipooti ya gavumenti okuba nga by’ebyo bulijjo by’ezze ennyonnyola.
Ababaka bano abamu baavuddeyo beevuma ekyabazzizzaayo mu Palamenti, wadde nga tewali kikyuse nnyo ku kunnyonnyola kwa gavumenti kwe yakoze ku nsonga omusanvu ze baali beemulugunyaako.
Abakulira mu Palamenti, Mathias Mpuuga mu bigambo by’azze ayogera yawera nti okudda mu Palamenti gavumenti erina kumala kuleeta kiwandiiko ekinnyonnyola mu bujjuvu ensonga ze beemulugunyaako.
Wabula ababaka beewuunyizza nnyo engeri ate ebintu gye byakyuse, ne bawalirizibwa okudda mu Palamenti nga tebamaze kwekenneenya kiwandiiko gavumenti kye yabadde egenda okusoma.
Ababaka abali ku lusegere lwa Mpuuga, abataayagadde kwatuukirizibwa mannya, bagamba nti wabaddewo enkiiko ez’enjawulo ezizze zituula ku nsonga eno era ne bakkirizisa abakulu ku ludda oluvuganya badde mu Palamenti.
Eggulo ababaka bano baasoose mu kafubo, kyokka tebaaweereddwa kiwandiiko kino kukyetegereza nga enzikiriziganya bwe yali.
Nti ekiwandiiko kino kyatuuse ku ssaawa 5:00 ez’oku makya, ne batafuna budde bukiyitamu.
OKUSIKA OMUGUWA OKWABADDEWO
Ensonda zaategeezezza nti waabaddewo okusika omuguwa nga ababaka abamu bagamba nti bongezeeyo okudda mu Palamenti okutuusa nga beetegerezza ekiwandiiko kino, kyokka abalala naddala abali ku lusegere lwa Mpuuga, kigambibwa nti baakalambidde nga bagamba nti Minisita David Muhoozi agenda kuleeta lipooti eno agisome, ababaka ba NRM bagiyise egende ku likodi nga tewakanyiziddwa, ekintu eky’obulabe ennyo.
MPUUGA AYANUKULA WIIKI EJJA
Mpuuga yasabye sipiika okutuusa Olwokubiri lwa wiiki ejja baanukule ku kiwandiiko kya minisita.
Mu kunnyonnyola, minisita omubeezi ow’ensonga ez’omunda mu ggwanga, David Muhoozi yalaze nti abantu abagambibwa okubuzibwawo, baalemwa okumanya ebibakwatako, olw’abantu baabwe okugaana okuwa Poliisi ebibakwatako.
OMUYIZI eyaakamaliriza ebigezo bya PLE, amasannyalaze gamusse bw’abadde azannyisa obuuma ne bukoona ku katimba akaateekebwa ku bbalubu.
Yunus Katumba 14, abadde yaakatuula ebigezo bya P7 ku ssomero lya St. Martine Primary School e Mulago. Ono mutabani wa Justine Namuleme ne Sulaiman Ssebina, wabula ng’abadde abeera ne jjajja we Azida Namuleme mu Good Hope zooni e Makerere Kavule mu munisipaali y’e Kawempe.
Kigambibwa nti amasannyalaze okumukuba abadde alina obuuma bw’azannyisa ng’abupanga, akamu kwe kukoona ku katimba akassibwa ku bbalubu okutangira ababbi okugyasa.
Amasannyalaze bwe gaamukubye, baagezezzaako okumutwala mu ddwaaliro wabula baamutuusizza amaze okufa.
Francis Ojulong Ogwang omukulu w’essomero lya St.
Martine omugenzi gy’abadde asomera yategeezezza nti, Katumba yabeegattako ng’ali mu P7 ng’era y’omu ku bayizi ababadde basuubirwa okukola obulungi ebigezo bya P7. Yasabye abazadde okulaganga abaana ebintu ebiyinza okubaleetera obulabe nga bali awaka. |
Eyaakatuula PLE amasannyalaze gamusse | OMUYIZI eyaakamaliriza ebigezo bya PLE, amasannyalaze gamusse bw’abadde azannyisa obuuma ne bukoona ku katimba akaateekebwa ku bbalubu.Yunus Katumba 14, abadde yaakatuula ebigezo bya P7 ku ssomero lya St. Martine Primary School e Mulago. Ono mutabani wa Justine Namuleme ne Sulaiman Ssebina, wabula ng’abadde abeera ne jjajja we Azida Namuleme mu Good Hope zooni e Makerere Kavule mu munisipaali y’e Kawempe.Kigambibwa nti amasannyalaze okumukuba abadde alina obuuma bw’azannyisa ng’abupanga, akamu kwe kukoona ku katimba akassibwa ku bbalubu okutangira ababbi okugyasa.Amasannyalaze bwe gaamukubye, baagezezzaako okumutwala mu ddwaaliro wabula baamutuusizza amaze okufa.Francis Ojulong Ogwang omukulu w’essomero lya St.Martine omugenzi gy’abadde asomera yategeezezza nti, Katumba yabeegattako ng’ali mu P7 ng’era y’omu ku bayizi ababadde basuubirwa okukola obulungi ebigezo bya P7. Yasabye abazadde okulaganga abaana ebintu ebiyinza okubaleetera obulabe nga bali awaka.
Mu kaweefube wa gavumenti gw’eriko okulaba ng’amasannyalaze gabuna mu batuuze n’okubamala, akakiiko ka palamenti ak’amasannyalaze n’obugagga obw’omu ttaka nga kakulemberwa minisita omubeezi ow’ebyamasannyalaze, Okasayi Opolot balambudde ekkung’aanyizo lyago erisangibwa mu kibangirizi kya bannamakolero ekya Sino Uganda Mbale Industrial Park.
Ssentebe wa Electricity Regulatory Authority (ERA), Ying. Sarah Wasagali Kanaabi agambye nti mu bbanga si ddene okutandika ne February, 2024 amasannyalaze gagenda kuba nga gamala abantu kubanga gavumenti yamaze dda okussaamu ssente obuwumbi 3.2 mu Mbale City ne disitulikiti nga zino zikozeseddwa mu kukyusa ebyuma ebibadde bikaddiye okuli waya, tulansifooma n’ebikondo nga kati ebikondo bigenda kukyusibwa naddala mu bitundu ebirimu amazzi amangi nga bakozesa ebikondo bya seminti.
Kati amasannyalaze gatandise okubaako nga tegavaako nnyo kubanga ebibadde bigatawaanya bigenda binogerwa eddagala.
Ye minisita omubeezi ow’ebyamasannyalaze, Okasayi Opolot agambye nti ekibaleese kwe kulaba nga ssente palamenti ze yayisa ku nsonga y’amasannyalaze mu Mbale n’ebitundu ebyetooloddewo zissiddwa mu nkola olw’okussaawo sub station eno ng’ekigendererwa ekikulu kwe kulaba ng’abantu bafuna amasannyalaze agabamala.
Agamba nti ekirala bagenda kulaba ng’amalwaliro gaweebwa layini zaago okusingira ddala eddwaaliro ekkulu erya Mbale Regional Referral Hospital kubanga kati libadde litawaanyizibwa nnyo amasannyaleaze nga bwe gavaako naddala mu budde bw’ekiro bakozesa ttooci, naye kati ekizibu kino ke kaseera okukirinnya ku nfeete. Agasseeko nti ekyateekesa sub station eno mu kifo kino kwe kulaba ng’amakolero agali mu kifo kino nago gafuna amasannyalaze agagamala.
Akulira emirimu mu nzirukanya ya kkampuni (Operation manager) mu kitongole kino, John Baptist Magulu agambye nti ku sub station eno balinako amasannyalaze ne layini ezigaba amasannyalaze e Kumi, Tororo, Kapchorwa, Sironko n’ebitundu ebirala, era bagenda kussaamu amaanyi okulaba ng’abantu bonna bafuna amasannyalaze.
ABOOLUDDA oluvuganya gavumenti eggulo bazzeeyo mu Palamenti oluvannyuma lw’ennaku 40 nga beediimye. Kyokka baavuddeyo bayongobedde olw’ebyabadde mu lipooti ya gavumenti okuba nga by’ebyo bulijjo by’ezze ennyonnyola.
Ababaka bano abamu baavuddeyo beevuma ekyabazzizzaayo mu Palamenti, wadde nga tewali kikyuse nnyo ku kunnyonnyola kwa gavumenti kwe yakoze ku nsonga omusanvu ze baali beemulugunyaako.
Abakulira mu Palamenti, Mathias Mpuuga mu bigambo by’azze ayogera yawera nti okudda mu Palamenti gavumenti erina kumala kuleeta kiwandiiko ekinnyonnyola mu bujjuvu ensonga ze beemulugunyaako.
Wabula ababaka beewuunyizza nnyo engeri ate ebintu gye byakyuse, ne bawalirizibwa okudda mu Palamenti nga tebamaze kwekenneenya kiwandiiko gavumenti kye yabadde egenda okusoma.
Ababaka abali ku lusegere lwa Mpuuga, abataayagadde kwatuukirizibwa mannya, bagamba nti wabaddewo enkiiko ez’enjawulo ezizze zituula ku nsonga eno era ne bakkirizisa abakulu ku ludda oluvuganya badde mu Palamenti.
Eggulo ababaka bano baasoose mu kafubo, kyokka tebaaweereddwa kiwandiiko kino kukyetegereza nga enzikiriziganya bwe yali.
Nti ekiwandiiko kino kyatuuse ku ssaawa 5:00 ez’oku makya, ne batafuna budde bukiyitamu.
OKUSIKA OMUGUWA OKWABADDEWO
Ensonda zaategeezezza nti waabaddewo okusika omuguwa nga ababaka abamu bagamba nti bongezeeyo okudda mu Palamenti okutuusa nga beetegerezza ekiwandiiko kino, kyokka abalala naddala abali ku lusegere lwa Mpuuga, kigambibwa nti baakalambidde nga bagamba nti Minisita David Muhoozi agenda kuleeta lipooti eno agisome, ababaka ba NRM bagiyise egende ku likodi nga tewakanyiziddwa, ekintu eky’obulabe ennyo.
MPUUGA AYANUKULA WIIKI EJJA
Mpuuga yasabye sipiika okutuusa Olwokubiri lwa wiiki ejja baanukule ku kiwandiiko kya minisita.
Mu kunnyonnyola, minisita omubeezi ow’ensonga ez’omunda mu ggwanga, David Muhoozi yalaze nti abantu abagambibwa okubuzibwawo, baalemwa okumanya ebibakwatako, olw’abantu baabwe okugaana okuwa Poliisi ebibakwatako.
OMUYIZI eyaakamaliriza ebigezo bya PLE, amasannyalaze gamusse bw’abadde azannyisa obuuma ne bukoona ku katimba akaateekebwa ku bbalubu.
Yunus Katumba 14, abadde yaakatuula ebigezo bya P7 ku ssomero lya St. Martine Primary School e Mulago. Ono mutabani wa Justine Namuleme ne Sulaiman Ssebina, wabula ng’abadde abeera ne jjajja we Azida Namuleme mu Good Hope zooni e Makerere Kavule mu munisipaali y’e Kawempe.
Kigambibwa nti amasannyalaze okumukuba abadde alina obuuma bw’azannyisa ng’abupanga, akamu kwe kukoona ku katimba akassibwa ku bbalubu okutangira ababbi okugyasa.
Amasannyalaze bwe gaamukubye, baagezezzaako okumutwala mu ddwaaliro wabula baamutuusizza amaze okufa.
Francis Ojulong Ogwang omukulu w’essomero lya St.
Martine omugenzi gy’abadde asomera yategeezezza nti, Katumba yabeegattako ng’ali mu P7 ng’era y’omu ku bayizi ababadde basuubirwa okukola obulungi ebigezo bya P7. Yasabye abazadde okulaganga abaana ebintu ebiyinza okubaleetera obulabe nga bali awaka. |
Minisita agumizza ab’e Mbale ku masannyalaze agavaavaako | Mu kaweefube wa gavumenti gw’eriko okulaba ng’amasannyalaze gabuna mu batuuze n’okubamala, akakiiko ka palamenti ak’amasannyalaze n’obugagga obw’omu ttaka nga kakulemberwa minisita omubeezi ow’ebyamasannyalaze, Okasayi Opolot balambudde ekkung’aanyizo lyago erisangibwa mu kibangirizi kya bannamakolero ekya Sino Uganda Mbale Industrial Park.Ssentebe wa Electricity Regulatory Authority (ERA), Ying. Sarah Wasagali Kanaabi agambye nti mu bbanga si ddene okutandika ne February, 2024 amasannyalaze gagenda kuba nga gamala abantu kubanga gavumenti yamaze dda okussaamu ssente obuwumbi 3.2 mu Mbale City ne disitulikiti nga zino zikozeseddwa mu kukyusa ebyuma ebibadde bikaddiye okuli waya, tulansifooma n’ebikondo nga kati ebikondo bigenda kukyusibwa naddala mu bitundu ebirimu amazzi amangi nga bakozesa ebikondo bya seminti.Kati amasannyalaze gatandise okubaako nga tegavaako nnyo kubanga ebibadde bigatawaanya bigenda binogerwa eddagala.Ye minisita omubeezi ow’ebyamasannyalaze, Okasayi Opolot agambye nti ekibaleese kwe kulaba nga ssente palamenti ze yayisa ku nsonga y’amasannyalaze mu Mbale n’ebitundu ebyetooloddewo zissiddwa mu nkola olw’okussaawo sub station eno ng’ekigendererwa ekikulu kwe kulaba ng’abantu bafuna amasannyalaze agabamala.Agamba nti ekirala bagenda kulaba ng’amalwaliro gaweebwa layini zaago okusingira ddala eddwaaliro ekkulu erya Mbale Regional Referral Hospital kubanga kati libadde litawaanyizibwa nnyo amasannyaleaze nga bwe gavaako naddala mu budde bw’ekiro bakozesa ttooci, naye kati ekizibu kino ke kaseera okukirinnya ku nfeete. Agasseeko nti ekyateekesa sub station eno mu kifo kino kwe kulaba ng’amakolero agali mu kifo kino nago gafuna amasannyalaze agagamala.Akulira emirimu mu nzirukanya ya kkampuni (Operation manager) mu kitongole kino, John Baptist Magulu agambye nti ku sub station eno balinako amasannyalaze ne layini ezigaba amasannyalaze e Kumi, Tororo, Kapchorwa, Sironko n’ebitundu ebirala, era bagenda kussaamu amaanyi okulaba ng’abantu bonna bafuna amasannyalaze.
Mu kaweefube wa gavumenti gw’eriko okulaba ng’amasannyalaze gabuna mu batuuze n’okubamala, akakiiko ka palamenti ak’amasannyalaze n’obugagga obw’omu ttaka nga kakulemberwa minisita omubeezi ow’ebyamasannyalaze, Okasayi Opolot balambudde ekkung’aanyizo lyago erisangibwa mu kibangirizi kya bannamakolero ekya Sino Uganda Mbale Industrial Park.
Ssentebe wa Electricity Regulatory Authority (ERA), Ying. Sarah Wasagali Kanaabi agambye nti mu bbanga si ddene okutandika ne February, 2024 amasannyalaze gagenda kuba nga gamala abantu kubanga gavumenti yamaze dda okussaamu ssente obuwumbi 3.2 mu Mbale City ne disitulikiti nga zino zikozeseddwa mu kukyusa ebyuma ebibadde bikaddiye okuli waya, tulansifooma n’ebikondo nga kati ebikondo bigenda kukyusibwa naddala mu bitundu ebirimu amazzi amangi nga bakozesa ebikondo bya seminti.
Kati amasannyalaze gatandise okubaako nga tegavaako nnyo kubanga ebibadde bigatawaanya bigenda binogerwa eddagala.
Ye minisita omubeezi ow’ebyamasannyalaze, Okasayi Opolot agambye nti ekibaleese kwe kulaba nga ssente palamenti ze yayisa ku nsonga y’amasannyalaze mu Mbale n’ebitundu ebyetooloddewo zissiddwa mu nkola olw’okussaawo sub station eno ng’ekigendererwa ekikulu kwe kulaba ng’abantu bafuna amasannyalaze agabamala.
Agamba nti ekirala bagenda kulaba ng’amalwaliro gaweebwa layini zaago okusingira ddala eddwaaliro ekkulu erya Mbale Regional Referral Hospital kubanga kati libadde litawaanyizibwa nnyo amasannyaleaze nga bwe gavaako naddala mu budde bw’ekiro bakozesa ttooci, naye kati ekizibu kino ke kaseera okukirinnya ku nfeete. Agasseeko nti ekyateekesa sub station eno mu kifo kino kwe kulaba ng’amakolero agali mu kifo kino nago gafuna amasannyalaze agagamala.
Akulira emirimu mu nzirukanya ya kkampuni (Operation manager) mu kitongole kino, John Baptist Magulu agambye nti ku sub station eno balinako amasannyalaze ne layini ezigaba amasannyalaze e Kumi, Tororo, Kapchorwa, Sironko n’ebitundu ebirala, era bagenda kussaamu amaanyi okulaba ng’abantu bonna bafuna amasannyalaze.
OLUTALO lw’abatuuze n’ekitongole ekitereka ssente z’abakozi ekya NSSF ku ttaka ly’e Lubowa lulinnye enkandaggo bannamateeka bwe bakunyizza eyali kamisona eyakola lipooti eraga obwannannyini bw’ekifo kyonna.
Wilson Ogalo yasimbiddwa mu kaguli ka kkooti okuwa obujulizi obukakasa nti NSSF ye nnannyini ttaka eryo kyokka munnamateeka w’abatuuze n’amukunya n’okukuba ebituli mu lipooti gye yabadde awaddeyo mu kkooti.
Kkooti yabadde ekubyeko abamu ku baali bazimbye ku ttaka ly’e Lubowa mu maaso g’omulamuzi Erisha Arinaitwe.
Ssaabawaabi wa Gavumenti Adam Wasswa eyabadde ne Harriet Adong ssaako Isaac Asasira be baasoose okwanjula omujulizi waabwe Ogalo.
Munnamateeka wa Mohammed Lubowa n’abalala bana ayitibwa Jarson Kiggundu, abaatwalibwa mu kkooti ku lw’abatuuze, yasoose kusaba Ogalo yeetegereze lipooti gye yabadde aleese era n’amusaba alage nti poloti bbiri okuli 174 ne 323 tezirina we zisimbulwa kupuntibwa (Instrument to survey) ate poloti endala 13 22 yo egirina kyokka eraga nti ettaka lya Mailo kyokka ate lwaki ekyapa kya NSSF kye yafuna mu 2019 kiraga nti kya Free Hold era kisoboka kitya? Kino eyali kamisona Ogalo yatamyettamye mu kukiddamu era looya Mubiru n’addamu n’amukaza nti waliwo amateeka agalagira nti ettaka lya Mailo bw’olikolamu ekyapa lisobola okuvaamu ekyapa ekya Free Hold, kino naye yagambye nti tekisoboka.
Looya Kiggundu yalambululudde nti ettaka ly’abavunaanibwa ligwa bweru w’ettaka lyabwe era baba bakyamu okwesiba ku ttaka lya NSSF. Kyokka Kiggundu yategeezezza nti ebyapa ebiri mu kompyuta za minisitule y’ettaka lwaki teziraga byapa bya NSSF nga bisoma byapa by’abatuuze? Kino Ogalo yakizzeemu nti kyakolebwa mu nsobi era bagenda kuddamu bakitereeze kubanga enkola y’okuyingiza ebyapa mu kompyuta ebadde yaakatandika. Abawawaabirwa abaabadde mu kkooti baatulise ne baseka.
Oludda lw’abalangira olwekubira edda enduulu mu kkooti nga lwemulugunya nti omuwaabi (NSSF) n’omuwawaabirwa (abatuuze) bonna abalina ebyapa bya Free Hold tekuli mutuufu nabo baabaddewo era baabadde bafa nseko.
Abalangira abava mu Yusuf Ssuuna Kiweewa bakyakalambidde nti eryo ettaka lya bwannannyini erya Mailo si lya Free Hold era balindiridde kuddibwamu ewa ssaabawaabi wa Gavumenti bakkirizibwe okwegatta ku musango enjuyi ebbiri ezirina ebyapa bya Free Hold zigobwe.
Mohammed Lubowa ne banne abaabaddewo mu kkooti, baalabise nga basanyufu olw’engeri looya waabwe Kiggundu obwedda gy’akuba ebituli mu lipooti ya Ogalo ebadde ewa NSSF amaanyi. Looya yabuuzizza Ogalo oba kisoboka omuntu okufuna ekyapa ky’ettaka ng’ettaka kw’akifuna liriko ekyapa ekirala, kino yagambye nti si kikye kukiddamu.
Baamubuuzizza oba poloti nnamba 50 egambibwa okubeerako yiika ebbiri bwe baagipunta ate yavaamu yiika nnyingi ate nga waliwo poloti bbiri ku ttaka lino nga zifaanagana kyokka nga zirina yiika za njawulo. Bino teyabizzeemu.
Wabula Ogalo oluvannyuma yalung’amizza nti waliwo abaasangula ebiwandiiko mu kitabo kya Karamazo eky’ettaka kyokka looya Kiggundu n’amubuuza nti abakungu b’ettaka be bavunaanyizibwa ku biwandiiko munda mu ofiisi ate ayinza atya okukizza ku bawaabi abatatuuka mu ofiisi.
Omusango guddamu nga December 3, 2023 era buli ludda luwaga nti lwe lutuufu wabula n’abalagira buli lunaku babeerawo mu musango ogwo okugoberera ebigenda mu maaso ku ttaka lino ery’e Lubowa abalangira lye bagamba nti lya bwannannyini era lya Mailo nti wadde babagaanye okwetabamu bagenda mu maaso n’okwekubira enduulu.
OMUYIZI eyaakamaliriza ebigezo bya PLE, amasannyalaze gamusse bw’abadde azannyisa obuuma ne bukoona ku katimba akaateekebwa ku bbalubu.
Yunus Katumba 14, abadde yaakatuula ebigezo bya P7 ku ssomero lya St. Martine Primary School e Mulago. Ono mutabani wa Justine Namuleme ne Sulaiman Ssebina, wabula ng’abadde abeera ne jjajja we Azida Namuleme mu Good Hope zooni e Makerere Kavule mu munisipaali y’e Kawempe.
Kigambibwa nti amasannyalaze okumukuba abadde alina obuuma bw’azannyisa ng’abupanga, akamu kwe kukoona ku katimba akassibwa ku bbalubu okutangira ababbi okugyasa.
Amasannyalaze bwe gaamukubye, baagezezzaako okumutwala mu ddwaaliro wabula baamutuusizza amaze okufa.
Francis Ojulong Ogwang omukulu w’essomero lya St.
Martine omugenzi gy’abadde asomera yategeezezza nti, Katumba yabeegattako ng’ali mu P7 ng’era y’omu ku bayizi ababadde basuubirwa okukola obulungi ebigezo bya P7. Yasabye abazadde okulaganga abaana ebintu ebiyinza okubaleetera obulabe nga bali awaka. |
Ebyama bivuddeyo ku nkaayana ku ttaka ly’e Lubowa | OLUTALO lw’abatuuze n’ekitongole ekitereka ssente z’abakozi ekya NSSF ku ttaka ly’e Lubowa lulinnye enkandaggo bannamateeka bwe bakunyizza eyali kamisona eyakola lipooti eraga obwannannyini bw’ekifo kyonna.Wilson Ogalo yasimbiddwa mu kaguli ka kkooti okuwa obujulizi obukakasa nti NSSF ye nnannyini ttaka eryo kyokka munnamateeka w’abatuuze n’amukunya n’okukuba ebituli mu lipooti gye yabadde awaddeyo mu kkooti.Kkooti yabadde ekubyeko abamu ku baali bazimbye ku ttaka ly’e Lubowa mu maaso g’omulamuzi Erisha Arinaitwe.Ssaabawaabi wa Gavumenti Adam Wasswa eyabadde ne Harriet Adong ssaako Isaac Asasira be baasoose okwanjula omujulizi waabwe Ogalo.Munnamateeka wa Mohammed Lubowa n’abalala bana ayitibwa Jarson Kiggundu, abaatwalibwa mu kkooti ku lw’abatuuze, yasoose kusaba Ogalo yeetegereze lipooti gye yabadde aleese era n’amusaba alage nti poloti bbiri okuli 174 ne 323 tezirina we zisimbulwa kupuntibwa (Instrument to survey) ate poloti endala 13 22 yo egirina kyokka eraga nti ettaka lya Mailo kyokka ate lwaki ekyapa kya NSSF kye yafuna mu 2019 kiraga nti kya Free Hold era kisoboka kitya? Kino eyali kamisona Ogalo yatamyettamye mu kukiddamu era looya Mubiru n’addamu n’amukaza nti waliwo amateeka agalagira nti ettaka lya Mailo bw’olikolamu ekyapa lisobola okuvaamu ekyapa ekya Free Hold, kino naye yagambye nti tekisoboka.Looya Kiggundu yalambululudde nti ettaka ly’abavunaanibwa ligwa bweru w’ettaka lyabwe era baba bakyamu okwesiba ku ttaka lya NSSF. Kyokka Kiggundu yategeezezza nti ebyapa ebiri mu kompyuta za minisitule y’ettaka lwaki teziraga byapa bya NSSF nga bisoma byapa by’abatuuze? Kino Ogalo yakizzeemu nti kyakolebwa mu nsobi era bagenda kuddamu bakitereeze kubanga enkola y’okuyingiza ebyapa mu kompyuta ebadde yaakatandika. Abawawaabirwa abaabadde mu kkooti baatulise ne baseka.Oludda lw’abalangira olwekubira edda enduulu mu kkooti nga lwemulugunya nti omuwaabi (NSSF) n’omuwawaabirwa (abatuuze) bonna abalina ebyapa bya Free Hold tekuli mutuufu nabo baabaddewo era baabadde bafa nseko.Abalangira abava mu Yusuf Ssuuna Kiweewa bakyakalambidde nti eryo ettaka lya bwannannyini erya Mailo si lya Free Hold era balindiridde kuddibwamu ewa ssaabawaabi wa Gavumenti bakkirizibwe okwegatta ku musango enjuyi ebbiri ezirina ebyapa bya Free Hold zigobwe.Mohammed Lubowa ne banne abaabaddewo mu kkooti, baalabise nga basanyufu olw’engeri looya waabwe Kiggundu obwedda gy’akuba ebituli mu lipooti ya Ogalo ebadde ewa NSSF amaanyi. Looya yabuuzizza Ogalo oba kisoboka omuntu okufuna ekyapa ky’ettaka ng’ettaka kw’akifuna liriko ekyapa ekirala, kino yagambye nti si kikye kukiddamu.Baamubuuzizza oba poloti nnamba 50 egambibwa okubeerako yiika ebbiri bwe baagipunta ate yavaamu yiika nnyingi ate nga waliwo poloti bbiri ku ttaka lino nga zifaanagana kyokka nga zirina yiika za njawulo. Bino teyabizzeemu.Wabula Ogalo oluvannyuma yalung’amizza nti waliwo abaasangula ebiwandiiko mu kitabo kya Karamazo eky’ettaka kyokka looya Kiggundu n’amubuuza nti abakungu b’ettaka be bavunaanyizibwa ku biwandiiko munda mu ofiisi ate ayinza atya okukizza ku bawaabi abatatuuka mu ofiisi.Omusango guddamu nga December 3, 2023 era buli ludda luwaga nti lwe lutuufu wabula n’abalagira buli lunaku babeerawo mu musango ogwo okugoberera ebigenda mu maaso ku ttaka lino ery’e Lubowa abalangira lye bagamba nti lya bwannannyini era lya Mailo nti wadde babagaanye okwetabamu bagenda mu maaso n’okwekubira enduulu.
Mu kaweefube wa gavumenti gw’eriko okulaba ng’amasannyalaze gabuna mu batuuze n’okubamala, akakiiko ka palamenti ak’amasannyalaze n’obugagga obw’omu ttaka nga kakulemberwa minisita omubeezi ow’ebyamasannyalaze, Okasayi Opolot balambudde ekkung’aanyizo lyago erisangibwa mu kibangirizi kya bannamakolero ekya Sino Uganda Mbale Industrial Park.
Ssentebe wa Electricity Regulatory Authority (ERA), Ying. Sarah Wasagali Kanaabi agambye nti mu bbanga si ddene okutandika ne February, 2024 amasannyalaze gagenda kuba nga gamala abantu kubanga gavumenti yamaze dda okussaamu ssente obuwumbi 3.2 mu Mbale City ne disitulikiti nga zino zikozeseddwa mu kukyusa ebyuma ebibadde bikaddiye okuli waya, tulansifooma n’ebikondo nga kati ebikondo bigenda kukyusibwa naddala mu bitundu ebirimu amazzi amangi nga bakozesa ebikondo bya seminti.
Kati amasannyalaze gatandise okubaako nga tegavaako nnyo kubanga ebibadde bigatawaanya bigenda binogerwa eddagala.
Ye minisita omubeezi ow’ebyamasannyalaze, Okasayi Opolot agambye nti ekibaleese kwe kulaba nga ssente palamenti ze yayisa ku nsonga y’amasannyalaze mu Mbale n’ebitundu ebyetooloddewo zissiddwa mu nkola olw’okussaawo sub station eno ng’ekigendererwa ekikulu kwe kulaba ng’abantu bafuna amasannyalaze agabamala.
Agamba nti ekirala bagenda kulaba ng’amalwaliro gaweebwa layini zaago okusingira ddala eddwaaliro ekkulu erya Mbale Regional Referral Hospital kubanga kati libadde litawaanyizibwa nnyo amasannyaleaze nga bwe gavaako naddala mu budde bw’ekiro bakozesa ttooci, naye kati ekizibu kino ke kaseera okukirinnya ku nfeete. Agasseeko nti ekyateekesa sub station eno mu kifo kino kwe kulaba ng’amakolero agali mu kifo kino nago gafuna amasannyalaze agagamala.
Akulira emirimu mu nzirukanya ya kkampuni (Operation manager) mu kitongole kino, John Baptist Magulu agambye nti ku sub station eno balinako amasannyalaze ne layini ezigaba amasannyalaze e Kumi, Tororo, Kapchorwa, Sironko n’ebitundu ebirala, era bagenda kussaamu amaanyi okulaba ng’abantu bonna bafuna amasannyalaze.
OLUTALO lw’abatuuze n’ekitongole ekitereka ssente z’abakozi ekya NSSF ku ttaka ly’e Lubowa lulinnye enkandaggo bannamateeka bwe bakunyizza eyali kamisona eyakola lipooti eraga obwannannyini bw’ekifo kyonna.
Wilson Ogalo yasimbiddwa mu kaguli ka kkooti okuwa obujulizi obukakasa nti NSSF ye nnannyini ttaka eryo kyokka munnamateeka w’abatuuze n’amukunya n’okukuba ebituli mu lipooti gye yabadde awaddeyo mu kkooti.
Kkooti yabadde ekubyeko abamu ku baali bazimbye ku ttaka ly’e Lubowa mu maaso g’omulamuzi Erisha Arinaitwe.
Ssaabawaabi wa Gavumenti Adam Wasswa eyabadde ne Harriet Adong ssaako Isaac Asasira be baasoose okwanjula omujulizi waabwe Ogalo.
Munnamateeka wa Mohammed Lubowa n’abalala bana ayitibwa Jarson Kiggundu, abaatwalibwa mu kkooti ku lw’abatuuze, yasoose kusaba Ogalo yeetegereze lipooti gye yabadde aleese era n’amusaba alage nti poloti bbiri okuli 174 ne 323 tezirina we zisimbulwa kupuntibwa (Instrument to survey) ate poloti endala 13 22 yo egirina kyokka eraga nti ettaka lya Mailo kyokka ate lwaki ekyapa kya NSSF kye yafuna mu 2019 kiraga nti kya Free Hold era kisoboka kitya? Kino eyali kamisona Ogalo yatamyettamye mu kukiddamu era looya Mubiru n’addamu n’amukaza nti waliwo amateeka agalagira nti ettaka lya Mailo bw’olikolamu ekyapa lisobola okuvaamu ekyapa ekya Free Hold, kino naye yagambye nti tekisoboka.
Looya Kiggundu yalambululudde nti ettaka ly’abavunaanibwa ligwa bweru w’ettaka lyabwe era baba bakyamu okwesiba ku ttaka lya NSSF. Kyokka Kiggundu yategeezezza nti ebyapa ebiri mu kompyuta za minisitule y’ettaka lwaki teziraga byapa bya NSSF nga bisoma byapa by’abatuuze? Kino Ogalo yakizzeemu nti kyakolebwa mu nsobi era bagenda kuddamu bakitereeze kubanga enkola y’okuyingiza ebyapa mu kompyuta ebadde yaakatandika. Abawawaabirwa abaabadde mu kkooti baatulise ne baseka.
Oludda lw’abalangira olwekubira edda enduulu mu kkooti nga lwemulugunya nti omuwaabi (NSSF) n’omuwawaabirwa (abatuuze) bonna abalina ebyapa bya Free Hold tekuli mutuufu nabo baabaddewo era baabadde bafa nseko.
Abalangira abava mu Yusuf Ssuuna Kiweewa bakyakalambidde nti eryo ettaka lya bwannannyini erya Mailo si lya Free Hold era balindiridde kuddibwamu ewa ssaabawaabi wa Gavumenti bakkirizibwe okwegatta ku musango enjuyi ebbiri ezirina ebyapa bya Free Hold zigobwe.
Mohammed Lubowa ne banne abaabaddewo mu kkooti, baalabise nga basanyufu olw’engeri looya waabwe Kiggundu obwedda gy’akuba ebituli mu lipooti ya Ogalo ebadde ewa NSSF amaanyi. Looya yabuuzizza Ogalo oba kisoboka omuntu okufuna ekyapa ky’ettaka ng’ettaka kw’akifuna liriko ekyapa ekirala, kino yagambye nti si kikye kukiddamu.
Baamubuuzizza oba poloti nnamba 50 egambibwa okubeerako yiika ebbiri bwe baagipunta ate yavaamu yiika nnyingi ate nga waliwo poloti bbiri ku ttaka lino nga zifaanagana kyokka nga zirina yiika za njawulo. Bino teyabizzeemu.
Wabula Ogalo oluvannyuma yalung’amizza nti waliwo abaasangula ebiwandiiko mu kitabo kya Karamazo eky’ettaka kyokka looya Kiggundu n’amubuuza nti abakungu b’ettaka be bavunaanyizibwa ku biwandiiko munda mu ofiisi ate ayinza atya okukizza ku bawaabi abatatuuka mu ofiisi.
Omusango guddamu nga December 3, 2023 era buli ludda luwaga nti lwe lutuufu wabula n’abalagira buli lunaku babeerawo mu musango ogwo okugoberera ebigenda mu maaso ku ttaka lino ery’e Lubowa abalangira lye bagamba nti lya bwannannyini era lya Mailo nti wadde babagaanye okwetabamu bagenda mu maaso n’okwekubira enduulu.
KKOOTI egobye okusaba kwa minisita w’ensonga z’e Karamoja Mary Gorreti Kitutu mw’abadde awakanyiza eby’okumuwozesa ku misango Kitutu gy’okubuzaawo amabaati agaali ag’e Karamoja. Okusaba kuno Kitutu yakuteeka mu maaso g’omulamuzi Jane Kajuga Okuo owa kkooti enkulu ewozesa abalyake n’abali b’enguzi e Wandegeya mwabadde alumiririza boofiisa ba poliiisi okumutulugunya ng’ali mu kaduukulu e Kira ne ku palamenti ng’engeri gye baamuyisaamu yali etyoboola eddembe lye. Omulamuzi Okuo yagaanye okukkiriziganya n’ensonga ezimu Kitutu ze yeesigamyeko mu kusaba kuno n’agamba nti okunoonyereza ku misango gino gy’avunaanibwa tewali we kweragira nti eddembe lye ery’obuntu lyalinnyirirwa mu bifo gye yatwalibwa n’agoba okusaba kwe. |
Kkooti egobye okusaba kwa Kitutu ku by’amabaati | KKOOTI egobye okusaba kwa minisita w’ensonga z’e Karamoja Mary Gorreti Kitutu mw’abadde awakanyiza eby’okumuwozesa ku misango Kitutu gy’okubuzaawo amabaati agaali ag’e Karamoja. Okusaba kuno Kitutu yakuteeka mu maaso g’omulamuzi Jane Kajuga Okuo owa kkooti enkulu ewozesa abalyake n’abali b’enguzi e Wandegeya mwabadde alumiririza boofiisa ba poliiisi okumutulugunya ng’ali mu kaduukulu e Kira ne ku palamenti ng’engeri gye baamuyisaamu yali etyoboola eddembe lye. Omulamuzi Okuo yagaanye okukkiriziganya n’ensonga ezimu Kitutu ze yeesigamyeko mu kusaba kuno n’agamba nti okunoonyereza ku misango gino gy’avunaanibwa tewali we kweragira nti eddembe lye ery’obuntu lyalinnyirirwa mu bifo gye yatwalibwa n’agoba okusaba kwe.
ABAVUBUKA munaana abagambibwa okusangibwa ne layini z’amasimu ez’enjawulo nga kiteeberezebwa nti babadde bazikozesa mu bumenyi bw’amateeka basimbiddwa mu kkooti ya Nateete Lubaga e Mengo, omulamuzi Adams Byarugaba n’abasindika ku limanda e Luzira oluvannyuma lw’oludda oluwaabi okuwakanya okweyimirirwa kwabwe.
Ibra Ssemaka 18, mutuuze wa Kajumbi zzooni, Arafat Kibirige 19, w’e Bulenga Ssumbwe mu Wakiso, Musa Kakande 30, w’e Lubaga, Harmaza Kikomeko 19, w’e Bulenga, Baker Kizza 23, Remmy Yawe 24, Henry Ssemakula 24 w’e Nateete ne Maato Zeedi 28, be baasomeddwa ogw’okusangibwa n’ebintu ebiteeberezebwa okuba ebibbe. Kigambibwa nti bano nga November 15, 2023 e Nateete, omuserikale wa poliisi SP Fred Bogere, yayimiriza emmotoka y’abavubuka bano mwe baali batambulira UAD 953P bwe yagyaza, yasangamu layini z’essimu za Airtel 13 ne MTN 14, amasimu ga seereza ataano (5) n’obusimu bu mapeesa butaano (5) n’ateebereza nti ebintu bino byali bibbe n’abakwata. Baggulwako ogw’okusangibwa n’ebiteeberezebwa okuba ebibbe ku poliisi e Nateete ku ffayiro CRB; 1091/2023 era ne baleetebwa mu kkooti okuvunaanibwa ku ffayiro CO. 1044/2023. Bakomawo nga December 5, 2023.
OLUTALO lw’abatuuze n’ekitongole ekitereka ssente z’abakozi ekya NSSF ku ttaka ly’e Lubowa lulinnye enkandaggo bannamateeka bwe bakunyizza eyali kamisona eyakola lipooti eraga obwannannyini bw’ekifo kyonna.
Wilson Ogalo yasimbiddwa mu kaguli ka kkooti okuwa obujulizi obukakasa nti NSSF ye nnannyini ttaka eryo kyokka munnamateeka w’abatuuze n’amukunya n’okukuba ebituli mu lipooti gye yabadde awaddeyo mu kkooti.
Kkooti yabadde ekubyeko abamu ku baali bazimbye ku ttaka ly’e Lubowa mu maaso g’omulamuzi Erisha Arinaitwe.
Ssaabawaabi wa Gavumenti Adam Wasswa eyabadde ne Harriet Adong ssaako Isaac Asasira be baasoose okwanjula omujulizi waabwe Ogalo.
Munnamateeka wa Mohammed Lubowa n’abalala bana ayitibwa Jarson Kiggundu, abaatwalibwa mu kkooti ku lw’abatuuze, yasoose kusaba Ogalo yeetegereze lipooti gye yabadde aleese era n’amusaba alage nti poloti bbiri okuli 174 ne 323 tezirina we zisimbulwa kupuntibwa (Instrument to survey) ate poloti endala 13 22 yo egirina kyokka eraga nti ettaka lya Mailo kyokka ate lwaki ekyapa kya NSSF kye yafuna mu 2019 kiraga nti kya Free Hold era kisoboka kitya? Kino eyali kamisona Ogalo yatamyettamye mu kukiddamu era looya Mubiru n’addamu n’amukaza nti waliwo amateeka agalagira nti ettaka lya Mailo bw’olikolamu ekyapa lisobola okuvaamu ekyapa ekya Free Hold, kino naye yagambye nti tekisoboka.
Looya Kiggundu yalambululudde nti ettaka ly’abavunaanibwa ligwa bweru w’ettaka lyabwe era baba bakyamu okwesiba ku ttaka lya NSSF. Kyokka Kiggundu yategeezezza nti ebyapa ebiri mu kompyuta za minisitule y’ettaka lwaki teziraga byapa bya NSSF nga bisoma byapa by’abatuuze? Kino Ogalo yakizzeemu nti kyakolebwa mu nsobi era bagenda kuddamu bakitereeze kubanga enkola y’okuyingiza ebyapa mu kompyuta ebadde yaakatandika. Abawawaabirwa abaabadde mu kkooti baatulise ne baseka.
Oludda lw’abalangira olwekubira edda enduulu mu kkooti nga lwemulugunya nti omuwaabi (NSSF) n’omuwawaabirwa (abatuuze) bonna abalina ebyapa bya Free Hold tekuli mutuufu nabo baabaddewo era baabadde bafa nseko.
Abalangira abava mu Yusuf Ssuuna Kiweewa bakyakalambidde nti eryo ettaka lya bwannannyini erya Mailo si lya Free Hold era balindiridde kuddibwamu ewa ssaabawaabi wa Gavumenti bakkirizibwe okwegatta ku musango enjuyi ebbiri ezirina ebyapa bya Free Hold zigobwe.
Mohammed Lubowa ne banne abaabaddewo mu kkooti, baalabise nga basanyufu olw’engeri looya waabwe Kiggundu obwedda gy’akuba ebituli mu lipooti ya Ogalo ebadde ewa NSSF amaanyi. Looya yabuuzizza Ogalo oba kisoboka omuntu okufuna ekyapa ky’ettaka ng’ettaka kw’akifuna liriko ekyapa ekirala, kino yagambye nti si kikye kukiddamu.
Baamubuuzizza oba poloti nnamba 50 egambibwa okubeerako yiika ebbiri bwe baagipunta ate yavaamu yiika nnyingi ate nga waliwo poloti bbiri ku ttaka lino nga zifaanagana kyokka nga zirina yiika za njawulo. Bino teyabizzeemu.
Wabula Ogalo oluvannyuma yalung’amizza nti waliwo abaasangula ebiwandiiko mu kitabo kya Karamazo eky’ettaka kyokka looya Kiggundu n’amubuuza nti abakungu b’ettaka be bavunaanyizibwa ku biwandiiko munda mu ofiisi ate ayinza atya okukizza ku bawaabi abatatuuka mu ofiisi.
Omusango guddamu nga December 3, 2023 era buli ludda luwaga nti lwe lutuufu wabula n’abalagira buli lunaku babeerawo mu musango ogwo okugoberera ebigenda mu maaso ku ttaka lino ery’e Lubowa abalangira lye bagamba nti lya bwannannyini era lya Mailo nti wadde babagaanye okwetabamu bagenda mu maaso n’okwekubira enduulu. |
Abavubuka 8 baggaliddwa ku by’okusangibwa n’amasimu agagambibwa okuddizibwako emisango | ABAVUBUKA munaana abagambibwa okusangibwa ne layini z’amasimu ez’enjawulo nga kiteeberezebwa nti babadde bazikozesa mu bumenyi bw’amateeka basimbiddwa mu kkooti ya Nateete Lubaga e Mengo, omulamuzi Adams Byarugaba n’abasindika ku limanda e Luzira oluvannyuma lw’oludda oluwaabi okuwakanya okweyimirirwa kwabwe.Ibra Ssemaka 18, mutuuze wa Kajumbi zzooni, Arafat Kibirige 19, w’e Bulenga Ssumbwe mu Wakiso, Musa Kakande 30, w’e Lubaga, Harmaza Kikomeko 19, w’e Bulenga, Baker Kizza 23, Remmy Yawe 24, Henry Ssemakula 24 w’e Nateete ne Maato Zeedi 28, be baasomeddwa ogw’okusangibwa n’ebintu ebiteeberezebwa okuba ebibbe. Kigambibwa nti bano nga November 15, 2023 e Nateete, omuserikale wa poliisi SP Fred Bogere, yayimiriza emmotoka y’abavubuka bano mwe baali batambulira UAD 953P bwe yagyaza, yasangamu layini z’essimu za Airtel 13 ne MTN 14, amasimu ga seereza ataano (5) n’obusimu bu mapeesa butaano (5) n’ateebereza nti ebintu bino byali bibbe n’abakwata. Baggulwako ogw’okusangibwa n’ebiteeberezebwa okuba ebibbe ku poliisi e Nateete ku ffayiro CRB; 1091/2023 era ne baleetebwa mu kkooti okuvunaanibwa ku ffayiro CO. 1044/2023. Bakomawo nga December 5, 2023.
ABAVUBUKA munaana abagambibwa okusangibwa ne layini z’amasimu ez’enjawulo nga kiteeberezebwa nti babadde bazikozesa mu bumenyi bw’amateeka basimbiddwa mu kkooti ya Nateete Lubaga e Mengo, omulamuzi Adams Byarugaba n’abasindika ku limanda e Luzira oluvannyuma lw’oludda oluwaabi okuwakanya okweyimirirwa kwabwe.
Ibra Ssemaka 18, mutuuze wa Kajumbi zzooni, Arafat Kibirige 19, w’e Bulenga Ssumbwe mu Wakiso, Musa Kakande 30, w’e Lubaga, Harmaza Kikomeko 19, w’e Bulenga, Baker Kizza 23, Remmy Yawe 24, Henry Ssemakula 24 w’e Nateete ne Maato Zeedi 28, be baasomeddwa ogw’okusangibwa n’ebintu ebiteeberezebwa okuba ebibbe. Kigambibwa nti bano nga November 15, 2023 e Nateete, omuserikale wa poliisi SP Fred Bogere, yayimiriza emmotoka y’abavubuka bano mwe baali batambulira UAD 953P bwe yagyaza, yasangamu layini z’essimu za Airtel 13 ne MTN 14, amasimu ga seereza ataano (5) n’obusimu bu mapeesa butaano (5) n’ateebereza nti ebintu bino byali bibbe n’abakwata. Baggulwako ogw’okusangibwa n’ebiteeberezebwa okuba ebibbe ku poliisi e Nateete ku ffayiro CRB; 1091/2023 era ne baleetebwa mu kkooti okuvunaanibwa ku ffayiro CO. 1044/2023. Bakomawo nga December 5, 2023.
EYALI akulira ekitongole ky’eggaali y’omukka mu Uganda, Stanley Ssendegeya, ayimbuddwa ku kakalu ka kkooti ka kakadde kamu (1,000,000/-) oluvannyuma lw’okumala Sendegeya wiiki emu e Luzira.
Ssendegeya omutuuze we Jjanda Namugongo mu disitulikiti y’e Wakiso awerennemba n’emisango egyekuusa ku kujingirira empapula z’obuyigirize, ebiwandiiko ebimukwatako ebitatuukana n’okweyita ky’atali. Kigambibwa nti bino yabikola ng’akozesa olukujjukujju nga yeegwanyiza omulimu gw’akulira ekitongole ky’eggaali y’omukka era ne gumuweebwa wabula oluvannyuma ne kizuulibwa ng’ebiwandiiko bijingirire. Ssendegeya emisango gyonna yagyegaana era n’asaba akkirizibwe okuwoza ng’ava bweru. Yalagiddwa okukomawo mu kkooti nga December 14, 2023.
KKOOTI egobye okusaba kwa minisita w’ensonga z’e Karamoja Mary Gorreti Kitutu mw’abadde awakanyiza eby’okumuwozesa ku misango Kitutu gy’okubuzaawo amabaati agaali ag’e Karamoja. Okusaba kuno Kitutu yakuteeka mu maaso g’omulamuzi Jane Kajuga Okuo owa kkooti enkulu ewozesa abalyake n’abali b’enguzi e Wandegeya mwabadde alumiririza boofiisa ba poliiisi okumutulugunya ng’ali mu kaduukulu e Kira ne ku palamenti ng’engeri gye baamuyisaamu yali etyoboola eddembe lye. Omulamuzi Okuo yagaanye okukkiriziganya n’ensonga ezimu Kitutu ze yeesigamyeko mu kusaba kuno n’agamba nti okunoonyereza ku misango gino gy’avunaanibwa tewali we kweragira nti eddembe lye ery’obuntu lyalinnyirirwa mu bifo gye yatwalibwa n’agoba okusaba kwe. |
Eyali akulira ekitongole ky’eggaali ayimbuddwa | EYALI akulira ekitongole ky’eggaali y’omukka mu Uganda, Stanley Ssendegeya, ayimbuddwa ku kakalu ka kkooti ka kakadde kamu (1,000,000/-) oluvannyuma lw’okumala Sendegeya wiiki emu e Luzira.Ssendegeya omutuuze we Jjanda Namugongo mu disitulikiti y’e Wakiso awerennemba n’emisango egyekuusa ku kujingirira empapula z’obuyigirize, ebiwandiiko ebimukwatako ebitatuukana n’okweyita ky’atali. Kigambibwa nti bino yabikola ng’akozesa olukujjukujju nga yeegwanyiza omulimu gw’akulira ekitongole ky’eggaali y’omukka era ne gumuweebwa wabula oluvannyuma ne kizuulibwa ng’ebiwandiiko bijingirire. Ssendegeya emisango gyonna yagyegaana era n’asaba akkirizibwe okuwoza ng’ava bweru. Yalagiddwa okukomawo mu kkooti nga December 14, 2023.
ABAVUBUKA munaana abagambibwa okusangibwa ne layini z’amasimu ez’enjawulo nga kiteeberezebwa nti babadde bazikozesa mu bumenyi bw’amateeka basimbiddwa mu kkooti ya Nateete Lubaga e Mengo, omulamuzi Adams Byarugaba n’abasindika ku limanda e Luzira oluvannyuma lw’oludda oluwaabi okuwakanya okweyimirirwa kwabwe.
Ibra Ssemaka 18, mutuuze wa Kajumbi zzooni, Arafat Kibirige 19, w’e Bulenga Ssumbwe mu Wakiso, Musa Kakande 30, w’e Lubaga, Harmaza Kikomeko 19, w’e Bulenga, Baker Kizza 23, Remmy Yawe 24, Henry Ssemakula 24 w’e Nateete ne Maato Zeedi 28, be baasomeddwa ogw’okusangibwa n’ebintu ebiteeberezebwa okuba ebibbe. Kigambibwa nti bano nga November 15, 2023 e Nateete, omuserikale wa poliisi SP Fred Bogere, yayimiriza emmotoka y’abavubuka bano mwe baali batambulira UAD 953P bwe yagyaza, yasangamu layini z’essimu za Airtel 13 ne MTN 14, amasimu ga seereza ataano (5) n’obusimu bu mapeesa butaano (5) n’ateebereza nti ebintu bino byali bibbe n’abakwata. Baggulwako ogw’okusangibwa n’ebiteeberezebwa okuba ebibbe ku poliisi e Nateete ku ffayiro CRB; 1091/2023 era ne baleetebwa mu kkooti okuvunaanibwa ku ffayiro CO. 1044/2023. Bakomawo nga December 5, 2023.
EYALI akulira ekitongole ky’eggaali y’omukka mu Uganda, Stanley Ssendegeya, ayimbuddwa ku kakalu ka kkooti ka kakadde kamu (1,000,000/-) oluvannyuma lw’okumala Sendegeya wiiki emu e Luzira.
Ssendegeya omutuuze we Jjanda Namugongo mu disitulikiti y’e Wakiso awerennemba n’emisango egyekuusa ku kujingirira empapula z’obuyigirize, ebiwandiiko ebimukwatako ebitatuukana n’okweyita ky’atali. Kigambibwa nti bino yabikola ng’akozesa olukujjukujju nga yeegwanyiza omulimu gw’akulira ekitongole ky’eggaali y’omukka era ne gumuweebwa wabula oluvannyuma ne kizuulibwa ng’ebiwandiiko bijingirire. Ssendegeya emisango gyonna yagyegaana era n’asaba akkirizibwe okuwoza ng’ava bweru. Yalagiddwa okukomawo mu kkooti nga December 14, 2023.
MINISITA wa Kampala, Hajati Minsa Kabanda mwennyamivu olw’ebikolwa eby’obutabanguko mu maka n’abawala abeetunda ebyeyongedde. Bino yabyogeredde ku kisaawe kya Nakivubo Blue mu Kampala ku mukolo kwe yatongolezza enteekateeka z’okusomesa n’okuyamba banneekoleragyange abeegattira mu kibiina kya Mengo Youth Development Link (MYDL) mu Kisenyi okulaba nga babangulwa mu byemikono. Kabanda yasiimye ebitongole ebivuddeyo okukwatizaako gavumenti ku nsonga eno n’abakubiriza okuva mu bikolwa bino babeeko emirimu gye beetandikirawo. Enteekateeka eno evujjiriddwa ebitongole okuli; Magenta Girls Initiative, Rotary International peace fellow ekikulira Jeniffer Montgomery ne lotale kiraabu ye Kasangati ne Colombia South. Pascal Lutaaya akulira ekibiina kya MYDL yagambye nti bano baakubakozesa okulaba nga basomesa bannaabwe okuva mu bikolwa bino. |
Yennyamidde olw’abawala okwetunda | MINISITA wa Kampala, Hajati Minsa Kabanda mwennyamivu olw’ebikolwa eby’obutabanguko mu maka n’abawala abeetunda ebyeyongedde. Bino yabyogeredde ku kisaawe kya Nakivubo Blue mu Kampala ku mukolo kwe yatongolezza enteekateeka z’okusomesa n’okuyamba banneekoleragyange abeegattira mu kibiina kya Mengo Youth Development Link (MYDL) mu Kisenyi okulaba nga babangulwa mu byemikono. Kabanda yasiimye ebitongole ebivuddeyo okukwatizaako gavumenti ku nsonga eno n’abakubiriza okuva mu bikolwa bino babeeko emirimu gye beetandikirawo. Enteekateeka eno evujjiriddwa ebitongole okuli; Magenta Girls Initiative, Rotary International peace fellow ekikulira Jeniffer Montgomery ne lotale kiraabu ye Kasangati ne Colombia South. Pascal Lutaaya akulira ekibiina kya MYDL yagambye nti bano baakubakozesa okulaba nga basomesa bannaabwe okuva mu bikolwa bino.
MINISITA Wilson Muruli Mukasa ow’abakozi ba gavumenti ayagala ssente ezibangula abakozi ziteekebwenga ku mbalirira y’omwaka gw’ebyensimbi.
Yagambye nti bazudde nga okuzisolooza mu bitundutundu okuva mu bitongole bya gavumenti eby’enjawulo kizing’amizzaamu ku mulimu kubanga ebitongole ebimu tebyefiirayo ekivuddeko abakozi abamu okuba ab’ekibogwe. Bino Muruli yabyogeredde mu kakiiko ka palamenti akavunaanyizibwa ku bakozi ba gavumenti mu gavumenti z’ebitundu bwe kaabadde keekenneenya lipoota y’ekitongole ky’atwala ey’omwaka gw’embalirira gw’ebyensimbi 2022/2023.
EYALI akulira ekitongole ky’eggaali y’omukka mu Uganda, Stanley Ssendegeya, ayimbuddwa ku kakalu ka kkooti ka kakadde kamu (1,000,000/-) oluvannyuma lw’okumala Sendegeya wiiki emu e Luzira.
Ssendegeya omutuuze we Jjanda Namugongo mu disitulikiti y’e Wakiso awerennemba n’emisango egyekuusa ku kujingirira empapula z’obuyigirize, ebiwandiiko ebimukwatako ebitatuukana n’okweyita ky’atali. Kigambibwa nti bino yabikola ng’akozesa olukujjukujju nga yeegwanyiza omulimu gw’akulira ekitongole ky’eggaali y’omukka era ne gumuweebwa wabula oluvannyuma ne kizuulibwa ng’ebiwandiiko bijingirire. Ssendegeya emisango gyonna yagyegaana era n’asaba akkirizibwe okuwoza ng’ava bweru. Yalagiddwa okukomawo mu kkooti nga December 14, 2023. |
Minisita asabye ku ssente ezibangula abakozi ba Gavt. | MINISITA Wilson Muruli Mukasa ow’abakozi ba gavumenti ayagala ssente ezibangula abakozi ziteekebwenga ku mbalirira y’omwaka gw’ebyensimbi.Yagambye nti bazudde nga okuzisolooza mu bitundutundu okuva mu bitongole bya gavumenti eby’enjawulo kizing’amizzaamu ku mulimu kubanga ebitongole ebimu tebyefiirayo ekivuddeko abakozi abamu okuba ab’ekibogwe. Bino Muruli yabyogeredde mu kakiiko ka palamenti akavunaanyizibwa ku bakozi ba gavumenti mu gavumenti z’ebitundu bwe kaabadde keekenneenya lipoota y’ekitongole ky’atwala ey’omwaka gw’embalirira gw’ebyensimbi 2022/2023.
MINISITA Wilson Muruli Mukasa ow’abakozi ba gavumenti ayagala ssente ezibangula abakozi ziteekebwenga ku mbalirira y’omwaka gw’ebyensimbi.
Yagambye nti bazudde nga okuzisolooza mu bitundutundu okuva mu bitongole bya gavumenti eby’enjawulo kizing’amizzaamu ku mulimu kubanga ebitongole ebimu tebyefiirayo ekivuddeko abakozi abamu okuba ab’ekibogwe. Bino Muruli yabyogeredde mu kakiiko ka palamenti akavunaanyizibwa ku bakozi ba gavumenti mu gavumenti z’ebitundu bwe kaabadde keekenneenya lipoota y’ekitongole ky’atwala ey’omwaka gw’embalirira gw’ebyensimbi 2022/2023.
OMULABIRIZI w’e Namirembe, Wilberforce Kityo Luwalira akuutidde abazadde okussa essira ku baana baabwe abawummudde basobole okudda ku masomero omwaka ogujja nga bateeketeekeddwa bulungi. Obubaka buno yabutisse ssaabandikoni w’e Nateete, Ven. BK Buwembo mu kusaba okwategekeddwa ku ssomero lya gavumenti erya Mugango P/S erisangibwa mu Town Council y’e Kyengera olw’okuweza emyaka 100 bukya litandikawo. Omulabirizi Luwalira yategeezezza nti abazadde abamu batera okwesuulirayo ogwa nnaggamba ku baana baabwe abawummula ekintu kye yagambye nti kivaako n’abamu okwonooneka bw’atyo n’asaba abazadde okutwala ensonga eno nga nkulu ddala. Mathias Walukagga, ng’ono ye ssentebe wa Kyengera Town Council yawaddeyo ssente ezisobye mu mitwalo 80 ziyambeko okuzimba ekikomera ky’essomero.
Margret Mwesigwa, omukulu w’essomero lino yategeezezza nti banoonya obukadde obusoba mu 100 okusobola okuzimba ekikomera eky’okwongera obukuumi ku ssomero lino era nga Ven. BK Buwembo yatongozza omulimu guno. Baasonze ssente eziri mu bukadde 10. Micheal Sebalu, ng’ono yaliko omubaka wa Busiro East era nga y’omu ku baasomerako ku ssomero lino yasiimye gavumenti okuleeta amasomero ga bonna basome nti kuba gakoze kinene okubangula abaana b’eggwanga.
MINISITA wa Kampala, Hajati Minsa Kabanda mwennyamivu olw’ebikolwa eby’obutabanguko mu maka n’abawala abeetunda ebyeyongedde. Bino yabyogeredde ku kisaawe kya Nakivubo Blue mu Kampala ku mukolo kwe yatongolezza enteekateeka z’okusomesa n’okuyamba banneekoleragyange abeegattira mu kibiina kya Mengo Youth Development Link (MYDL) mu Kisenyi okulaba nga babangulwa mu byemikono. Kabanda yasiimye ebitongole ebivuddeyo okukwatizaako gavumenti ku nsonga eno n’abakubiriza okuva mu bikolwa bino babeeko emirimu gye beetandikirawo. Enteekateeka eno evujjiriddwa ebitongole okuli; Magenta Girls Initiative, Rotary International peace fellow ekikulira Jeniffer Montgomery ne lotale kiraabu ye Kasangati ne Colombia South. Pascal Lutaaya akulira ekibiina kya MYDL yagambye nti bano baakubakozesa okulaba nga basomesa bannaabwe okuva mu bikolwa bino. |
Mufeeyo ku baana abawummudde - Bp. Luwalira | OMULABIRIZI w’e Namirembe, Wilberforce Kityo Luwalira akuutidde abazadde okussa essira ku baana baabwe abawummudde basobole okudda ku masomero omwaka ogujja nga bateeketeekeddwa bulungi. Obubaka buno yabutisse ssaabandikoni w’e Nateete, Ven. BK Buwembo mu kusaba okwategekeddwa ku ssomero lya gavumenti erya Mugango P/S erisangibwa mu Town Council y’e Kyengera olw’okuweza emyaka 100 bukya litandikawo. Omulabirizi Luwalira yategeezezza nti abazadde abamu batera okwesuulirayo ogwa nnaggamba ku baana baabwe abawummula ekintu kye yagambye nti kivaako n’abamu okwonooneka bw’atyo n’asaba abazadde okutwala ensonga eno nga nkulu ddala. Mathias Walukagga, ng’ono ye ssentebe wa Kyengera Town Council yawaddeyo ssente ezisobye mu mitwalo 80 ziyambeko okuzimba ekikomera ky’essomero.Margret Mwesigwa, omukulu w’essomero lino yategeezezza nti banoonya obukadde obusoba mu 100 okusobola okuzimba ekikomera eky’okwongera obukuumi ku ssomero lino era nga Ven. BK Buwembo yatongozza omulimu guno. Baasonze ssente eziri mu bukadde 10. Micheal Sebalu, ng’ono yaliko omubaka wa Busiro East era nga y’omu ku baasomerako ku ssomero lino yasiimye gavumenti okuleeta amasomero ga bonna basome nti kuba gakoze kinene okubangula abaana b’eggwanga.
MINISITA Wilson Muruli Mukasa ow’abakozi ba gavumenti ayagala ssente ezibangula abakozi ziteekebwenga ku mbalirira y’omwaka gw’ebyensimbi.
Yagambye nti bazudde nga okuzisolooza mu bitundutundu okuva mu bitongole bya gavumenti eby’enjawulo kizing’amizzaamu ku mulimu kubanga ebitongole ebimu tebyefiirayo ekivuddeko abakozi abamu okuba ab’ekibogwe. Bino Muruli yabyogeredde mu kakiiko ka palamenti akavunaanyizibwa ku bakozi ba gavumenti mu gavumenti z’ebitundu bwe kaabadde keekenneenya lipoota y’ekitongole ky’atwala ey’omwaka gw’embalirira gw’ebyensimbi 2022/2023.
OMULABIRIZI w’e Namirembe, Wilberforce Kityo Luwalira akuutidde abazadde okussa essira ku baana baabwe abawummudde basobole okudda ku masomero omwaka ogujja nga bateeketeekeddwa bulungi. Obubaka buno yabutisse ssaabandikoni w’e Nateete, Ven. BK Buwembo mu kusaba okwategekeddwa ku ssomero lya gavumenti erya Mugango P/S erisangibwa mu Town Council y’e Kyengera olw’okuweza emyaka 100 bukya litandikawo. Omulabirizi Luwalira yategeezezza nti abazadde abamu batera okwesuulirayo ogwa nnaggamba ku baana baabwe abawummula ekintu kye yagambye nti kivaako n’abamu okwonooneka bw’atyo n’asaba abazadde okutwala ensonga eno nga nkulu ddala. Mathias Walukagga, ng’ono ye ssentebe wa Kyengera Town Council yawaddeyo ssente ezisobye mu mitwalo 80 ziyambeko okuzimba ekikomera ky’essomero.
Margret Mwesigwa, omukulu w’essomero lino yategeezezza nti banoonya obukadde obusoba mu 100 okusobola okuzimba ekikomera eky’okwongera obukuumi ku ssomero lino era nga Ven. BK Buwembo yatongozza omulimu guno. Baasonze ssente eziri mu bukadde 10. Micheal Sebalu, ng’ono yaliko omubaka wa Busiro East era nga y’omu ku baasomerako ku ssomero lino yasiimye gavumenti okuleeta amasomero ga bonna basome nti kuba gakoze kinene okubangula abaana b’eggwanga.
ABASAJJA abagambibwa okwekobaana ne bafuna obukadde 30 okuva ku muwozi w’ensimbi ne bamusingira poloti ey’empewo basindikiddwa ku limanda e Luzira ku by’okufuna ssente mu lukujjukujju.
Stuart Ddamulira 60, ow’e Bunga e Makindye ne Timothy Kwesiga 50, mutuuze wa Church zooni e Nateete mu Lubaga be baasimbiddwa mu kkooti ya Nateete - Lubaga e Mengo, Omulamuzi Adams Byarugaba yabasomedde emisango ebiri; ogw’okwekobaana n’okufuna ssente mu lukujjukujju ne bagyegaana. Kigambibwa nti baagizza nga March 6, 2023 e Lugala mu Lubaga, bwe baggya obukadde 30 ku Abbas Bbosa nga bamulimbye okumuguza ettaka.
Guddamu nga December 14, 2023. |
Poloti esibisizza 2 | ABASAJJA abagambibwa okwekobaana ne bafuna obukadde 30 okuva ku muwozi w’ensimbi ne bamusingira poloti ey’empewo basindikiddwa ku limanda e Luzira ku by’okufuna ssente mu lukujjukujju.Stuart Ddamulira 60, ow’e Bunga e Makindye ne Timothy Kwesiga 50, mutuuze wa Church zooni e Nateete mu Lubaga be baasimbiddwa mu kkooti ya Nateete - Lubaga e Mengo, Omulamuzi Adams Byarugaba yabasomedde emisango ebiri; ogw’okwekobaana n’okufuna ssente mu lukujjukujju ne bagyegaana. Kigambibwa nti baagizza nga March 6, 2023 e Lugala mu Lubaga, bwe baggya obukadde 30 ku Abbas Bbosa nga bamulimbye okumuguza ettaka.Guddamu nga December 14, 2023.
BANNAKIBIINA kya Democratic Party (DP) bategese kampeyini okutalaaga eggwanga okusobola okutereeza ekifaananyi kya DP okuva lwe baalangirira omukago n’ekibiina kya NRM. Pulezidenti w’ekibiina kino, Nobert Mao bwe yabadde ayogerako eri bannamawulire, yategeezezza nti kampeyini eno etuumiddwa ‘Twezze’ yaakutandika nga December1, 2023 okutuusa ng’omwaka guweddeko. Yagambye nti, kampeyini eno yaakutandikira Mbarara, Masaka, Mbale, Mubende, Mukono, mu mambuka olwo ekomekkerezebwe mu Kampala.
OMULABIRIZI w’e Namirembe, Wilberforce Kityo Luwalira akuutidde abazadde okussa essira ku baana baabwe abawummudde basobole okudda ku masomero omwaka ogujja nga bateeketeekeddwa bulungi. Obubaka buno yabutisse ssaabandikoni w’e Nateete, Ven. BK Buwembo mu kusaba okwategekeddwa ku ssomero lya gavumenti erya Mugango P/S erisangibwa mu Town Council y’e Kyengera olw’okuweza emyaka 100 bukya litandikawo. Omulabirizi Luwalira yategeezezza nti abazadde abamu batera okwesuulirayo ogwa nnaggamba ku baana baabwe abawummula ekintu kye yagambye nti kivaako n’abamu okwonooneka bw’atyo n’asaba abazadde okutwala ensonga eno nga nkulu ddala. Mathias Walukagga, ng’ono ye ssentebe wa Kyengera Town Council yawaddeyo ssente ezisobye mu mitwalo 80 ziyambeko okuzimba ekikomera ky’essomero.
Margret Mwesigwa, omukulu w’essomero lino yategeezezza nti banoonya obukadde obusoba mu 100 okusobola okuzimba ekikomera eky’okwongera obukuumi ku ssomero lino era nga Ven. BK Buwembo yatongozza omulimu guno. Baasonze ssente eziri mu bukadde 10. Micheal Sebalu, ng’ono yaliko omubaka wa Busiro East era nga y’omu ku baasomerako ku ssomero lino yasiimye gavumenti okuleeta amasomero ga bonna basome nti kuba gakoze kinene okubangula abaana b’eggwanga.
ABASAJJA abagambibwa okwekobaana ne bafuna obukadde 30 okuva ku muwozi w’ensimbi ne bamusingira poloti ey’empewo basindikiddwa ku limanda e Luzira ku by’okufuna ssente mu lukujjukujju.
Stuart Ddamulira 60, ow’e Bunga e Makindye ne Timothy Kwesiga 50, mutuuze wa Church zooni e Nateete mu Lubaga be baasimbiddwa mu kkooti ya Nateete - Lubaga e Mengo, Omulamuzi Adams Byarugaba yabasomedde emisango ebiri; ogw’okwekobaana n’okufuna ssente mu lukujjukujju ne bagyegaana. Kigambibwa nti baagizza nga March 6, 2023 e Lugala mu Lubaga, bwe baggya obukadde 30 ku Abbas Bbosa nga bamulimbye okumuguza ettaka.
Guddamu nga December 14, 2023. |
Banna DP baakutagaala eggwanga okwezza obuggya | BANNAKIBIINA kya Democratic Party (DP) bategese kampeyini okutalaaga eggwanga okusobola okutereeza ekifaananyi kya DP okuva lwe baalangirira omukago n’ekibiina kya NRM. Pulezidenti w’ekibiina kino, Nobert Mao bwe yabadde ayogerako eri bannamawulire, yategeezezza nti kampeyini eno etuumiddwa ‘Twezze’ yaakutandika nga December1, 2023 okutuusa ng’omwaka guweddeko. Yagambye nti, kampeyini eno yaakutandikira Mbarara, Masaka, Mbale, Mubende, Mukono, mu mambuka olwo ekomekkerezebwe mu Kampala.
KKOOTI enkulu e Masaka egobye okusaba kwa sipiika w’olukiiko olukulembera ekibuga Masaka kwe yali yassaayo ng’ayagala okuyimiriza olutuula, bakkansala mu lukiiko lw’akubiriza mwe baagala okumuggyiramu obwesige.
Tonny Ssempijja ng’ayita mu looya we Jude Mbabaali okuva mu ba Mbabali and Company Advocates, yaddukira mu kkooti eno ng’agisaba okuyimiriza olutuula olw’enjawulo bakkansala mu kibuga kino mwe baagala okusisinkana minisita wa Gavumenti ez’ebitundu nga kigambibwa nti baagala kwemulugunya ku butagoberera mateeka okuli mu lukiiko lwa Masaka City.
Kyokka okusinziira ku nsalawo ya kkooti ku nsonga eno eyasomeddwa amyuka omuwandiisi wa kkooti eno, Julius Buloola, eraga nti kkooti terina buyinza bwonna buyimiriza lukiiko minisita wa Gavumenti ey’ebitundu lw’ayise naddala singa ayita bakulembeze mu Gavumenti ez’ebitundu.
ABASAJJA abagambibwa okwekobaana ne bafuna obukadde 30 okuva ku muwozi w’ensimbi ne bamusingira poloti ey’empewo basindikiddwa ku limanda e Luzira ku by’okufuna ssente mu lukujjukujju.
Stuart Ddamulira 60, ow’e Bunga e Makindye ne Timothy Kwesiga 50, mutuuze wa Church zooni e Nateete mu Lubaga be baasimbiddwa mu kkooti ya Nateete - Lubaga e Mengo, Omulamuzi Adams Byarugaba yabasomedde emisango ebiri; ogw’okwekobaana n’okufuna ssente mu lukujjukujju ne bagyegaana. Kigambibwa nti baagizza nga March 6, 2023 e Lugala mu Lubaga, bwe baggya obukadde 30 ku Abbas Bbosa nga bamulimbye okumuguza ettaka.
Guddamu nga December 14, 2023. |
Kkooti egobye okusaba | KKOOTI enkulu e Masaka egobye okusaba kwa sipiika w’olukiiko olukulembera ekibuga Masaka kwe yali yassaayo ng’ayagala okuyimiriza olutuula, bakkansala mu lukiiko lw’akubiriza mwe baagala okumuggyiramu obwesige.Tonny Ssempijja ng’ayita mu looya we Jude Mbabaali okuva mu ba Mbabali and Company Advocates, yaddukira mu kkooti eno ng’agisaba okuyimiriza olutuula olw’enjawulo bakkansala mu kibuga kino mwe baagala okusisinkana minisita wa Gavumenti ez’ebitundu nga kigambibwa nti baagala kwemulugunya ku butagoberera mateeka okuli mu lukiiko lwa Masaka City.Kyokka okusinziira ku nsalawo ya kkooti ku nsonga eno eyasomeddwa amyuka omuwandiisi wa kkooti eno, Julius Buloola, eraga nti kkooti terina buyinza bwonna buyimiriza lukiiko minisita wa Gavumenti ey’ebitundu lw’ayise naddala singa ayita bakulembeze mu Gavumenti ez’ebitundu.
BANNAKIBIINA kya Democratic Party (DP) bategese kampeyini okutalaaga eggwanga okusobola okutereeza ekifaananyi kya DP okuva lwe baalangirira omukago n’ekibiina kya NRM. Pulezidenti w’ekibiina kino, Nobert Mao bwe yabadde ayogerako eri bannamawulire, yategeezezza nti kampeyini eno etuumiddwa ‘Twezze’ yaakutandika nga December1, 2023 okutuusa ng’omwaka guweddeko. Yagambye nti, kampeyini eno yaakutandikira Mbarara, Masaka, Mbale, Mubende, Mukono, mu mambuka olwo ekomekkerezebwe mu Kampala.
KKOOTI enkulu e Masaka egobye okusaba kwa sipiika w’olukiiko olukulembera ekibuga Masaka kwe yali yassaayo ng’ayagala okuyimiriza olutuula, bakkansala mu lukiiko lw’akubiriza mwe baagala okumuggyiramu obwesige.
Tonny Ssempijja ng’ayita mu looya we Jude Mbabaali okuva mu ba Mbabali and Company Advocates, yaddukira mu kkooti eno ng’agisaba okuyimiriza olutuula olw’enjawulo bakkansala mu kibuga kino mwe baagala okusisinkana minisita wa Gavumenti ez’ebitundu nga kigambibwa nti baagala kwemulugunya ku butagoberera mateeka okuli mu lukiiko lwa Masaka City.
Kyokka okusinziira ku nsalawo ya kkooti ku nsonga eno eyasomeddwa amyuka omuwandiisi wa kkooti eno, Julius Buloola, eraga nti kkooti terina buyinza bwonna buyimiriza lukiiko minisita wa Gavumenti ey’ebitundu lw’ayise naddala singa ayita bakulembeze mu Gavumenti ez’ebitundu.
RCC wa Mbarara City, Lt Col James Mwesigye atongozza okukola amakubo okuli n’oluguudo oluwezaako kkirommita emu nga luno lwakukubwa koolaasi n’okussibwako ebitaala.
Omulimu gwakumalawo ensimbi obuwumbi 6 n’okusoba.
Omulimu gwakwasiddwa aba kkampuni y’Abachina eya CICO.
Mwesigye yategeezezza nti okubongera omulimu kyavudde ku kuba nti bye bakola babitegeera era birabiddwaako. Aba CICO omulimu guno bagenda kugukolera emyezi esatu n’ategeeza nti kino balina okukiteekamu amaanyi. City Town Clerk, Assy Abireba yategeezezza nti ensimbi ez’okukola omulimu ze zifisse ku nsimbi ze baakozesa mu nteekateeka eyatongozebwa Gavumenti ey’okukulaakulanya ebibuga (USMID) nga n’ezimu zaabaweebwa ng’akasiimo olw’okukozesa obulungi ssente zino. |
RCC wa Mbarara atongozza okukola enguudo mu Mbarara City | RCC wa Mbarara City, Lt Col James Mwesigye atongozza okukola amakubo okuli n’oluguudo oluwezaako kkirommita emu nga luno lwakukubwa koolaasi n’okussibwako ebitaala.Omulimu gwakumalawo ensimbi obuwumbi 6 n’okusoba.Omulimu gwakwasiddwa aba kkampuni y’Abachina eya CICO.Mwesigye yategeezezza nti okubongera omulimu kyavudde ku kuba nti bye bakola babitegeera era birabiddwaako. Aba CICO omulimu guno bagenda kugukolera emyezi esatu n’ategeeza nti kino balina okukiteekamu amaanyi. City Town Clerk, Assy Abireba yategeezezza nti ensimbi ez’okukola omulimu ze zifisse ku nsimbi ze baakozesa mu nteekateeka eyatongozebwa Gavumenti ey’okukulaakulanya ebibuga (USMID) nga n’ezimu zaabaweebwa ng’akasiimo olw’okukozesa obulungi ssente zino.
ENTIISA ebuutikidde abantu ku kyalo Merumeeru mu ggombolola y’e Nabitanga mu disitulikiti y’e Ssembabule oluvannyuma lw’okusanga mutuuze munnaabwe ng’attiddwa mu bukambwe omulambo gwe ne bagusuula ku kkubo. Kiteeberezebwa nti ettemu lyakoleddwa mu kiro ekyakeeseza Olwokusatu nga yabadde ava mu tawuni y’e Ntuusi adda mu maka ge. Stephen Tandeka, atemera mu myaka 40 ye yattidwa era nga mu kiseera kino poliisi okuva e Ntuusi yatandise dda okunoonyereza ku nsonga zino.
KKOOTI enkulu e Masaka egobye okusaba kwa sipiika w’olukiiko olukulembera ekibuga Masaka kwe yali yassaayo ng’ayagala okuyimiriza olutuula, bakkansala mu lukiiko lw’akubiriza mwe baagala okumuggyiramu obwesige.
Tonny Ssempijja ng’ayita mu looya we Jude Mbabaali okuva mu ba Mbabali and Company Advocates, yaddukira mu kkooti eno ng’agisaba okuyimiriza olutuula olw’enjawulo bakkansala mu kibuga kino mwe baagala okusisinkana minisita wa Gavumenti ez’ebitundu nga kigambibwa nti baagala kwemulugunya ku butagoberera mateeka okuli mu lukiiko lwa Masaka City.
Kyokka okusinziira ku nsalawo ya kkooti ku nsonga eno eyasomeddwa amyuka omuwandiisi wa kkooti eno, Julius Buloola, eraga nti kkooti terina buyinza bwonna buyimiriza lukiiko minisita wa Gavumenti ey’ebitundu lw’ayise naddala singa ayita bakulembeze mu Gavumenti ez’ebitundu.
RCC wa Mbarara City, Lt Col James Mwesigye atongozza okukola amakubo okuli n’oluguudo oluwezaako kkirommita emu nga luno lwakukubwa koolaasi n’okussibwako ebitaala.
Omulimu gwakumalawo ensimbi obuwumbi 6 n’okusoba.
Omulimu gwakwasiddwa aba kkampuni y’Abachina eya CICO.
Mwesigye yategeezezza nti okubongera omulimu kyavudde ku kuba nti bye bakola babitegeera era birabiddwaako. Aba CICO omulimu guno bagenda kugukolera emyezi esatu n’ategeeza nti kino balina okukiteekamu amaanyi. City Town Clerk, Assy Abireba yategeezezza nti ensimbi ez’okukola omulimu ze zifisse ku nsimbi ze baakozesa mu nteekateeka eyatongozebwa Gavumenti ey’okukulaakulanya ebibuga (USMID) nga n’ezimu zaabaweebwa ng’akasiimo olw’okukozesa obulungi ssente zino. |
Basanze omulambo | ENTIISA ebuutikidde abantu ku kyalo Merumeeru mu ggombolola y’e Nabitanga mu disitulikiti y’e Ssembabule oluvannyuma lw’okusanga mutuuze munnaabwe ng’attiddwa mu bukambwe omulambo gwe ne bagusuula ku kkubo. Kiteeberezebwa nti ettemu lyakoleddwa mu kiro ekyakeeseza Olwokusatu nga yabadde ava mu tawuni y’e Ntuusi adda mu maka ge. Stephen Tandeka, atemera mu myaka 40 ye yattidwa era nga mu kiseera kino poliisi okuva e Ntuusi yatandise dda okunoonyereza ku nsonga zino.
ABAVUBI ku kizinga ky’e Lujjabwa ku mwalo gw’e Kasove ogusangibwa mu ggombolola y’e Mazinga bali mu kusoberwa olw’ekiddo ky’oku mazzi ekyenkana obugazi bw’ekisaawe ky’omupiira okusalako omwalo gwabwe ne kisibirayo n’amaato agasukka mu 60. Ekiddo kino kiteeberezebwa nti kyavudde ku ludda lw’e Tanzania ku myalo egiriraanye ebizinga by’e Mazinga era abavubi mu kusooka baakirabye ng’ekizinga ekitambula kyokka mu kaseera mpawekaaga kyabadde kimaze okuziba omwalo gwabwe.
Obulabe obwolekedde abavubi si kulemesebwa kusaabala na kuvuba byokka, wabula kyajjiddeko n’eby’ewalula ng’emisota.
Abavubi bakubidde minisitule y’ebyobulimi n’obulunzi omulanga okubataasa kubanga tebalina bikozesebwa mu kulwanyisa ekiddo kino.
RCC wa Mbarara City, Lt Col James Mwesigye atongozza okukola amakubo okuli n’oluguudo oluwezaako kkirommita emu nga luno lwakukubwa koolaasi n’okussibwako ebitaala.
Omulimu gwakumalawo ensimbi obuwumbi 6 n’okusoba.
Omulimu gwakwasiddwa aba kkampuni y’Abachina eya CICO.
Mwesigye yategeezezza nti okubongera omulimu kyavudde ku kuba nti bye bakola babitegeera era birabiddwaako. Aba CICO omulimu guno bagenda kugukolera emyezi esatu n’ategeeza nti kino balina okukiteekamu amaanyi. City Town Clerk, Assy Abireba yategeezezza nti ensimbi ez’okukola omulimu ze zifisse ku nsimbi ze baakozesa mu nteekateeka eyatongozebwa Gavumenti ey’okukulaakulanya ebibuga (USMID) nga n’ezimu zaabaweebwa ng’akasiimo olw’okukozesa obulungi ssente zino. |
Ekiddo kisazeeko omwalo | ABAVUBI ku kizinga ky’e Lujjabwa ku mwalo gw’e Kasove ogusangibwa mu ggombolola y’e Mazinga bali mu kusoberwa olw’ekiddo ky’oku mazzi ekyenkana obugazi bw’ekisaawe ky’omupiira okusalako omwalo gwabwe ne kisibirayo n’amaato agasukka mu 60. Ekiddo kino kiteeberezebwa nti kyavudde ku ludda lw’e Tanzania ku myalo egiriraanye ebizinga by’e Mazinga era abavubi mu kusooka baakirabye ng’ekizinga ekitambula kyokka mu kaseera mpawekaaga kyabadde kimaze okuziba omwalo gwabwe.Obulabe obwolekedde abavubi si kulemesebwa kusaabala na kuvuba byokka, wabula kyajjiddeko n’eby’ewalula ng’emisota.Abavubi bakubidde minisitule y’ebyobulimi n’obulunzi omulanga okubataasa kubanga tebalina bikozesebwa mu kulwanyisa ekiddo kino.
ENTIISA ebuutikidde abantu ku kyalo Merumeeru mu ggombolola y’e Nabitanga mu disitulikiti y’e Ssembabule oluvannyuma lw’okusanga mutuuze munnaabwe ng’attiddwa mu bukambwe omulambo gwe ne bagusuula ku kkubo. Kiteeberezebwa nti ettemu lyakoleddwa mu kiro ekyakeeseza Olwokusatu nga yabadde ava mu tawuni y’e Ntuusi adda mu maka ge. Stephen Tandeka, atemera mu myaka 40 ye yattidwa era nga mu kiseera kino poliisi okuva e Ntuusi yatandise dda okunoonyereza ku nsonga zino.
ABAVUBI ku kizinga ky’e Lujjabwa ku mwalo gw’e Kasove ogusangibwa mu ggombolola y’e Mazinga bali mu kusoberwa olw’ekiddo ky’oku mazzi ekyenkana obugazi bw’ekisaawe ky’omupiira okusalako omwalo gwabwe ne kisibirayo n’amaato agasukka mu 60. Ekiddo kino kiteeberezebwa nti kyavudde ku ludda lw’e Tanzania ku myalo egiriraanye ebizinga by’e Mazinga era abavubi mu kusooka baakirabye ng’ekizinga ekitambula kyokka mu kaseera mpawekaaga kyabadde kimaze okuziba omwalo gwabwe.
Obulabe obwolekedde abavubi si kulemesebwa kusaabala na kuvuba byokka, wabula kyajjiddeko n’eby’ewalula ng’emisota.
Abavubi bakubidde minisitule y’ebyobulimi n’obulunzi omulanga okubataasa kubanga tebalina bikozesebwa mu kulwanyisa ekiddo kino.
ABATUUZE ku kyalo Kayebe mu Kasangati Town Council okuva ku Lwokutaano bakeera kusamba nsiko n’okunoonya buli Wafula we basuubira mutuuze munnaabwe Umar Wafula eyabula okuva wiiki ewedde. Nabulungo Jowahala, mukyala wa Wafula yategeezezza nti Wafula yava awaka essaawa 6 n’ategeeza nti agenze ku saluuni kusala nviiri naye okuva olwo taddangamu kulabikako. Umar Wafula ye ssentebe w’ekibiina kya ‘Agalya awamu’ Kaleerwe nga y’akulira n’abawola ssente ate ng’oluusi abadde akola mulimu gwa kuvuga bodaboda ku Case Hospital e Kampala. |
Omutuuze ababuzeeko | ABATUUZE ku kyalo Kayebe mu Kasangati Town Council okuva ku Lwokutaano bakeera kusamba nsiko n’okunoonya buli Wafula we basuubira mutuuze munnaabwe Umar Wafula eyabula okuva wiiki ewedde. Nabulungo Jowahala, mukyala wa Wafula yategeezezza nti Wafula yava awaka essaawa 6 n’ategeeza nti agenze ku saluuni kusala nviiri naye okuva olwo taddangamu kulabikako. Umar Wafula ye ssentebe w’ekibiina kya ‘Agalya awamu’ Kaleerwe nga y’akulira n’abawola ssente ate ng’oluusi abadde akola mulimu gwa kuvuga bodaboda ku Case Hospital e Kampala.
OMUBAKA wa Bunya South mu disitulikiti y’e Mayuge, Haji Iddi Isabirye asabye abazadde nti abaana abakomawo awaka mu luwummula luno oluwanvu tebabafuukira bizibu wabula babakuume bulungi. Isabirye yabadde ayogerako eri abazadde, abaana, abasomesa n’abakulembeze ku mukolo nga batikkira abaana ba Top Class ku ssomero lya Hikimat Primary School ku kyalo Bulubandi mu disitulikiti y’e Iganga. Isabirye era yasabye abaana abawala okwekuuma n’okwewala ebikemo ebiyinza okubaggya ku mulamwa.
ABAVUBI ku kizinga ky’e Lujjabwa ku mwalo gw’e Kasove ogusangibwa mu ggombolola y’e Mazinga bali mu kusoberwa olw’ekiddo ky’oku mazzi ekyenkana obugazi bw’ekisaawe ky’omupiira okusalako omwalo gwabwe ne kisibirayo n’amaato agasukka mu 60. Ekiddo kino kiteeberezebwa nti kyavudde ku ludda lw’e Tanzania ku myalo egiriraanye ebizinga by’e Mazinga era abavubi mu kusooka baakirabye ng’ekizinga ekitambula kyokka mu kaseera mpawekaaga kyabadde kimaze okuziba omwalo gwabwe.
Obulabe obwolekedde abavubi si kulemesebwa kusaabala na kuvuba byokka, wabula kyajjiddeko n’eby’ewalula ng’emisota.
Abavubi bakubidde minisitule y’ebyobulimi n’obulunzi omulanga okubataasa kubanga tebalina bikozesebwa mu kulwanyisa ekiddo kino. |
Omubaka Isabirye asabye abazadde okukuuma abaana | OMUBAKA wa Bunya South mu disitulikiti y’e Mayuge, Haji Iddi Isabirye asabye abazadde nti abaana abakomawo awaka mu luwummula luno oluwanvu tebabafuukira bizibu wabula babakuume bulungi. Isabirye yabadde ayogerako eri abazadde, abaana, abasomesa n’abakulembeze ku mukolo nga batikkira abaana ba Top Class ku ssomero lya Hikimat Primary School ku kyalo Bulubandi mu disitulikiti y’e Iganga. Isabirye era yasabye abaana abawala okwekuuma n’okwewala ebikemo ebiyinza okubaggya ku mulamwa.
OMUWANDIISI wa kkampuni ya Sewaya Property Ltd, Sarah Nalunga asabye abazadde okuteekerateekera abaana mu biseera by’oluwummula okuba n’obudde obusoma ku bitabo okwongera ku kumanya kwabwe okusinga okulumala nga bazannya n’okulaba ttivvi. Yabyogeredde ku Star Junior School e Bombo ku lunaku lw’abayizi bwe yabadde omugenyi omukulu, abaana nga boolesa ebitone eby’enjawulo okusinziira mu nnyumba zaabwe n’asaba abazadde okukulaakulanya ebitone by’emiti emito bye babazuddemu kuba bangi bafunyemu ensimbi.
ABATUUZE ku kyalo Kayebe mu Kasangati Town Council okuva ku Lwokutaano bakeera kusamba nsiko n’okunoonya buli Wafula we basuubira mutuuze munnaabwe Umar Wafula eyabula okuva wiiki ewedde. Nabulungo Jowahala, mukyala wa Wafula yategeezezza nti Wafula yava awaka essaawa 6 n’ategeeza nti agenze ku saluuni kusala nviiri naye okuva olwo taddangamu kulabikako. Umar Wafula ye ssentebe w’ekibiina kya ‘Agalya awamu’ Kaleerwe nga y’akulira n’abawola ssente ate ng’oluusi abadde akola mulimu gwa kuvuga bodaboda ku Case Hospital e Kampala. |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.